گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️ «فنارن» مشتق از فعل پیشوندی فنارسن به معنی ناليدن ؤ گریه ؤ زاری کردن است. قید دیگری از این مصدر به صۊرت «فنار فنار» در زبان گیلکی وجود دارد. مصدر ساده «نارسن» و «نالسن» مرتبط با موارد مذکور هستند. کلمه «ناره» هم که به معنی داد ؤ ناله در گیلکی استفاده میشود…
⚡️تاتایی دلی واجهٓکان سانسکریت ٚشی هیسن، اۊشانی مئنا هرته صدا یؤ نارسن ؤ گۊرسن' ربط دأره، گیلکی نارسن ٚهمرا همبۊنه هیسه.
فعلی ماده سانسکریت ٚدل nard، اولیه ایرانی شی nard* ، اشکانیشان ٚزوان ٚشی nār ؤ ساسانیشان ٚشی nāl هیسه.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
فعلی ماده سانسکریت ٚدل nard، اولیه ایرانی شی nard* ، اشکانیشان ٚزوان ٚشی nār ؤ ساسانیشان ٚشی nāl هیسه.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
⚡ مقایسه دۊ کلمه شبیه به هم در زبان گیلکی و زبانهای دیگر:
🔵 گیلکی: مجیک
🔵 کۊردی: مئشک
🔵 بلۊچی: مچگ
🔵 فارسی: مغز
(هندؤارۊپایی اولیه: mosgʰos*)
🔴 گیلکی: میجیک
🔴 کۊردی: برژانگ
🔴 لؤری: مرزنگ
🔴 فارسی: مؤژه (دخیل اشکانی اجی)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
🔵 گیلکی: مجیک
🔵 کۊردی: مئشک
🔵 بلۊچی: مچگ
🔵 فارسی: مغز
(هندؤارۊپایی اولیه: mosgʰos*)
🔴 گیلکی: میجیک
🔴 کۊردی: برژانگ
🔴 لؤری: مرزنگ
🔴 فارسی: مؤژه (دخیل اشکانی اجی)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
💫 گیلکی اصلاح 🔵 پۊفتأر ٚکۊندۊ يأ دخيل دوستن 💡ای اصطلاح انی ریپلای بؤگۊده پؤستی اصطلاحان ٚمؤنا هیسه یؤ هۊشانی ایستفاده' دأره. (🙏 حمید) #estelahan @gilaki_learning
⚡در تمام گۊیش های زبان گیلکی فعل پیشوندی دوستن / دبستن / دبسئن به معنی بستن (عام) استفاده میشود. صورت مضارع در گۊیشهای مختلف به اشکال دبند، دوند، دَوِن، دبد، دود، دبس، دوس وجود دارد.
در تصویر بالا صورت فرضي هندؤارۊپایی اولیه این فعل و نمۊنه کلمات همریشه از زبانهای مختلف این خانواده را مشاهده میکنید.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
در تصویر بالا صورت فرضي هندؤارۊپایی اولیه این فعل و نمۊنه کلمات همریشه از زبانهای مختلف این خانواده را مشاهده میکنید.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️ الا "جانت" که تحت تأثیر زبان فارسی است ؤ در طالقانی «تییِی جان» صۊرت اصیل آن میباشد، در باقی موارد نوشتهٔ طالقانی با شاخصهای زبان گیلکی منطبق است. اشاره به چندتا از این شاخصها: ✔️ لغات «بدا» و «هیمه» ✔️ فعلهای پیشوندی «داکنۊم» و «دکۊئه» ✔️ هستهپایانی…
⚡️«بدا» به معنی «اجازه بده» در گۊیشهای مختلف زبان گیلکی به صۊرت «بدأر» ؤ «بلار» هم تلفظ میشود؛ گۊیشهایی هم هستند که هر دؤ کلمه «بدأ» و «بدأر» در آنها وجود دارد.
💡 بنا بر قیاس کلمه «بتا» در شعر فارسی تصویر و با توجه به اینکه حرف فاصله «دا» در گیلکی معادل «تا» است، احتمالا صورتهای «ر» دار جدیدتر هستند و تحولات زیر اتفاق افتاده است:
⚪️ بهل + دا» بدا » بدار.
⚪️ بهل + دا» بلا » بلار.
🔻در جمله:
🔵 بلار شه درد بمیرم.
🔵گب نزن بدأر بئینیم چی گۊته دره یأ.
🔵 ایمشؤو دس نزن بدأ بخۊشه فرده قالب' واکۊن.
(🙏 آقای علی خانیانی/ خانم ستایش)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
💡 بنا بر قیاس کلمه «بتا» در شعر فارسی تصویر و با توجه به اینکه حرف فاصله «دا» در گیلکی معادل «تا» است، احتمالا صورتهای «ر» دار جدیدتر هستند و تحولات زیر اتفاق افتاده است:
⚪️ بهل + دا» بدا » بدار.
⚪️ بهل + دا» بلا » بلار.
🔻در جمله:
🔵 بلار شه درد بمیرم.
🔵گب نزن بدأر بئینیم چی گۊته دره یأ.
🔵 ایمشؤو دس نزن بدأ بخۊشه فرده قالب' واکۊن.
(🙏 آقای علی خانیانی/ خانم ستایش)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
Best Mp3 Cutter – charvedari
⚡️«چل» در پست قبلی همریشه و معادل چرخ در زبان فارسی است؛ این کلمات با wheel در زبان اینگیلیسی همریشه هستند.
👇 در لینک زیر در مورد این کلمه بیشتر بخوانید:
https://t.me/gilaki_learning/1235
👇 در لینک زیر در مورد این کلمه بیشتر بخوانید:
https://t.me/gilaki_learning/1235
گئلاني گئلکي گۊيشأني مئن ظرفأني سر/در' «نۊخؤن» یا «نيفين» گۊئده.أ وأجه أولیه ائراني احتمالي ريشه *su(m)p/b ائسه ؤ niـ پئشوند گه جئر/جئر ٚرا مأنأ دخؤ أن' دؤچۊکسته. هؤتۊ گه جؤرأکشئي کأکأئي مئن دينيده فارسي «نهفتن» ني هأ ريشه' بأمئی.
سربست: چئؤنگ
#vaje_shenasi
#gilaki_vaje
@gilaki_learning
سربست: چئؤنگ
#vaje_shenasi
#gilaki_vaje
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️ اگر مطالب کانال را دنبال کرده باشید در چند پست به کلمه گیلکی «رۊج» اشاره شده است. این کلمه در چند زبان قدیمی ایرانی به ثبت رسیده به این شکلها مؤجۊد است: اوستایی: raochah هخامنشی: rauchah پهلوی اشکانی: rōzh پهلوی ساسانی rōz این کلمه در زبان فرضی هندؤارۊپایی…
در فرهنگ گیلکی بخشزاد محمودی؛ مربوط به گویشهای منطقهی فؤمنات و گسکرات از غربیترین گونههای گیلکی، واژهی «رؤج/رۊج» ثبت شدهاست که امروزه در همین گویشها غالبا به صورت «رؤز» (با مصوت ــُ) تلفظ میشود.
نکات مذکور در پست ریپلای شده و صورت مختوم به «ج» این واژه در فرهنگ بخشزاد محمودی و تمامی متون گیلکی بهجای مانده از قرون گذشته، مؤیدِ متاخر و فارسیزه بودن صورت «ز»دار و متداول این واژه در گیلکی است.
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
(کوروش، میثم، مائده، میعاد 🙏🏼)
@gilaki_learning
نکات مذکور در پست ریپلای شده و صورت مختوم به «ج» این واژه در فرهنگ بخشزاد محمودی و تمامی متون گیلکی بهجای مانده از قرون گذشته، مؤیدِ متاخر و فارسیزه بودن صورت «ز»دار و متداول این واژه در گیلکی است.
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
(کوروش، میثم، مائده، میعاد 🙏🏼)
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
#ضربالمثل_تبری "چُوی مال در شونه ولی، حرف مال نا" معنا: آثار کتک چوب بعد چند روز ناپدید میشه ولی، حرف و زخم زبان دیگر تو دل و ذهن آدم تا لحظه مرگ میماند. کاربرد: زمانی که کسی حرف تلخی بزند، این مثل را بکار میبرند. ⚠️ شِه وَچون رِ محلی گپ بَزوئن یاد…
همانطور که در پست پیشین مشاهده کردید؛ «مال» در گونههای تبری از زبان گیلکی به معنای رد و اثر به کار میرود که در گونههای گیلانی به صورت «ماله» در ترکیباتی مانند «دس ٚماله، پاماله ؤ...» حضۊر دارد.
شکل دیگری از این واژه به فرم «مرزه» درهمین معنا یا در اصطلاح «مرزه دکفتن: باقی ماندن رد و اثر» در گویشهای حوزهی فومنات به کار میرود که به صورت ایرانی اولیهی بازسازی شدهی آن (*Hmarz) نزدیکتر است.
همچنین از این ریشه؛ با معنای «مالیدن»، جزو مۊشتۊ در ترکیب «مۊشتۊ سنگ» ؤ فعل «مالستن» نیز در گیلکی مشتق شده و درگویشهای مختلف مستعملاند(همگی از هنداروپایی اولیه *H2merg-).
"تکمیلی":
در گونههای تبری صورتهای «ماله و مالکا» نیز مورد استفادهاند.(سید مقداد 🙏🏼)
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
#tarkibi_felan
@gilaki_learning
شکل دیگری از این واژه به فرم «مرزه» درهمین معنا یا در اصطلاح «مرزه دکفتن: باقی ماندن رد و اثر» در گویشهای حوزهی فومنات به کار میرود که به صورت ایرانی اولیهی بازسازی شدهی آن (*Hmarz) نزدیکتر است.
همچنین از این ریشه؛ با معنای «مالیدن»، جزو مۊشتۊ در ترکیب «مۊشتۊ سنگ» ؤ فعل «مالستن» نیز در گیلکی مشتق شده و درگویشهای مختلف مستعملاند(همگی از هنداروپایی اولیه *H2merg-).
"تکمیلی":
در گونههای تبری صورتهای «ماله و مالکا» نیز مورد استفادهاند.(سید مقداد 🙏🏼)
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
#tarkibi_felan
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
وؤت : متن تترج أمان رۊز به رۊز ویشترأبیم ويشتر برزخأبیم ويشتأ ببیم رئک و کؤر تؤفیر نأره أمان دأمؤن ٚ شينيم هرتأ جا بیشیم أمأ ایتأ سأمؤن ٚ شينيم برأر تره نیشتاوید مۊلأن ٚ دادۊل چي بؤبؤست أنقدر دۊخأدي مسئۊل تي خأنهیأ تۊ تره چأکۊن پۊر زٚماته ایسأئید مشغۊل…
⚡️ بخش دوم کلمه «مرکزخریو» از مصدر «خریوستن/خریو-» است. این فعل گیلکی همریشه و هممعنای مصدر «گرويدن/گرا» در زبان فارسی است.
https://t.me/gilaki_learning/2072
@gilaki_learning
https://t.me/gilaki_learning/2072
@gilaki_learning
Telegram
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️دۊتته دئه جالب ٚواجه ای شعر ٚدل بۊمئه:
🔵 کاکنس: شعر ٚمعنی یؤ شواهد اجی شئه نتیجه گیتن که ای واجه « ققنۊس phoenix » ٚ گیلکی معادل هیسه!
🔵 دلخریون: ای واجه' ایته واشکاته شئه: دل+خریو+ن ... «خریو»، «خریوستن» ٚمصدر اجی هیسه که فارسی دل ٚ «گرویدن/گرا» همرا همریشه…
🔵 کاکنس: شعر ٚمعنی یؤ شواهد اجی شئه نتیجه گیتن که ای واجه « ققنۊس phoenix » ٚ گیلکی معادل هیسه!
🔵 دلخریون: ای واجه' ایته واشکاته شئه: دل+خریو+ن ... «خریو»، «خریوستن» ٚمصدر اجی هیسه که فارسی دل ٚ «گرویدن/گرا» همرا همریشه…
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
شيون فؤمني – پاخأري
کلمهی «پاخأري» در گیلکی به معنای؛ دعوا، مرافعه، نزاع ؤ اختلاف به کار میرود که زندهیاد شیون فومنی نیز قصیدهای با همین عنوان دارد.
این واژه از ریشهی مفروض *kwer- هنداروپایی به گیلکی رسیده و با لغت «پیکار» فارسی هممعنا و همریشه است.
لغت یاد شده به صورت «پاخأر» و اتباع «پاخأر ماخأر» نیز مستعملاست.
(فعل کۊدن نیز از همین ریشه است)
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
این واژه از ریشهی مفروض *kwer- هنداروپایی به گیلکی رسیده و با لغت «پیکار» فارسی هممعنا و همریشه است.
لغت یاد شده به صورت «پاخأر» و اتباع «پاخأر ماخأر» نیز مستعملاست.
(فعل کۊدن نیز از همین ریشه است)
#gilaki_vaje
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
تاوأدان؛ فعل مرکب یا پیشوندی؟
در گویشهای غرب گیلانی زبان گیلکی فعل تاوأدان در معنای پرتاب کردن، انداختن به کار میرود که در گویشهای شرق گیلانی عمدتا به شکل تؤدن و در بعضی مناطق از حومهی لاهیجان به شکل تؤغدن مورد استفاده است.
صورت نفی ؤ نهی این فعل در صرفهای مختلف رفتاری شبیه به افعال پیشوندی دارد؛ بدین معنا که نونِ منفیساز بین پیشوند و مادهی فعلی ظاهر میشود.
مصدر | امر | نهی
دؤکۊدن | دؤکۊن | دؤنکۊن
تاوأدان | تاوأد | تانوأد
عمدهی پژوهشگران نیز گویا باتوجه به این صرفهای منفی، تاوأدان را پیشوندی و جز ٕ «تا، تؤ» را پیشوند فعلی در نظر گرفتهاند. کریستینسن در بررسی پیشوندهای مصدری گویش رشت «تا» را صورت تازهای از پیشوند فعلی «د» دانسته و پیرو همین فرض جانی چیونگ در فرهنگ ریشهشناسی افعال ایرانی H2uenH* هنداروپایی اولیه را ریشهی مفروض جز فعلی «وأد» درنظر گرفتهاست. گروه قلیلی هم این فعل را به علت تناظر با فعل «تاب دادن» مرکب میدانند و با اکتفا به همین شباهت از بحث بیشتر خودداری کردهاند. دراین نوشتهی کوتاه سعی دارم بگویم که چرا ادلهی گروه اول سست و ناکافیست و مباحث بیشتری را پیرامون فرض گروه دوم و در تائید آن مطرح کنم.
همانطور که گفته شد بسیاری تا را صورت تازهای از پیشوند فعلی د درنظر گرفتهاند. میدانیم که واجهای د و ت هردو همخوانهای انسدادی و لثویاند و تفاوتشان در واکداری/بیواکی است و ازاین رو این ابدال کاملا ممکن است. منتها در میان آنچه که از گویشهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته موردی از تبدیل پیشوند فعلی د به تا یافتهنشده و این فرض را دادههای زبانی پشتیبانی نمیکند. مسئلهی دیگر بحث اشتقاق است. معمولا از اکثر افعال گیلکی میتوان چندین مشتق را در گویشهای مختلف یافت و این امر درمورد مادهی فعلی «وأد» -درصورت پذیرفتن فرض اشتقاقی بودن تاوأدان- صدق نمیکند.
بیش از اینها در جستجوی افعال مشابه میتوان نگاهی به زبانهای همخانوادهی گیلکی کرد که ازقضا در تالشی جنوبی؛ از نزدیکترین زبانها به گیلکی، فعل «تاوآدۊئن» درست در همین معنا کاربرد دارد. نگاهی به شیوهی تحلیل این فعل توسط گویشوران تالشی راهگشا است. به صرفهای زیر دقت کنید:
تاو ماده: نینداز
تاوآدۊمه: انداختم
تاو نادۊمه: نینداختم
این فعل در تالشی؛ برخلاف گیلکی، در جایگاه یک فعل مرکب صرف میشود. یعنی درصورت پیشوندی بودن این فعل میبایست شاهد صرفهای «تامواده ؤ تانوادۊمه» میبودیم که چنین نیست و همین امر در کنار مشابهت معنایی و ظاهری فعلیار (جز اسمی فعل مرکب: تاو) با «پرتاب» و «تاب دادن» این احتمال را تقویت میکند. همچنین صرفهای فومناتی و تناظر همکرد این فعل (جز فعلی فعل مرکب: دان) با تصریف فعل دان در همان گویش بر این احتمال صحه میگذارد. صرفهای مضارع اخباری و ماضی سادهی این دو فعل را ببینید:
مضارع اخباری:
تاوأدخمه/دخمه، تاوأدخيمه/دخيمه
تاوأدخيه/دخيه، تاوأدخيده/دخيده
تاوأدخه/دخه، تاوأدخده/دخده
ماضی ساده:
تاوأدأمه/بدأمه، تاوأديمه/بديمه
تاوأديشه/بديشه، تاوأديده/بديده
تاوأدأ/بدأ، تاوأدده/بدده
این مسیر متفاوت پیموده شده در گیلکی؛ یعنی پیشوندی صرف شدن یک فعل مرکب، را میتوان با فرآیند «بازتحلیل» توضیح داد. در جریان بازتحلیل واژگان بیتاریخ میشوند؛ بدین معنا که گویشوران از ساخت اولیه و تاریخی واژه گذر کرده و ساخت ثانویهی متفاوتی برای آن قائل خواهند شد. در ساخت تازه و ثانویه اجزای معنادار میتوانند شکافتهشوند و به عنوان سازهی مستقل یا عضوی از سازهی دیگر تلقی شوند. مثال ملموس این فرآیند واژهی ترکیالاصل «دوقلو» است که از مصدر دؤقماخ و پسوند لو ساخته شده و بعد از ورود به فارسی هجای اول آن(دو) توسط گویشور فارسی به علت شباهت صوری با عدد ۲ یکسان پنداشتهشدهاست. این واژه بعد از بازتحلیل ساخت ثانویهی متفاوتی از اصل تاریخی به خود گرفته و بعد از قیاس در ترکیبات تازهی «سهقلو،چهارقلو و...» حضور پیدا کردهاست.
۱.ساخت اولیه و تاریخی «دوقلو» در ترکی:
دوقـ (از مصدر دوقماخ) + لو
🔽
۲.ورود به فارسی و شکلگیری ساخت تازه و ثانویه بعد از بازتحلیل:
دو + قلو
🔽
۳.قیاس و واژهسازی:
سه قلو، چهارقلو
همچنین در پیشوندی بازتحلیل شدن این فعل نمیتوان از نقش اقتصاد زبانی و تمایل زبانوران به ایجاز و اختصار گذشت.
تا.وأ.نـ.د.خـ.مه(۶ هجا) صرف مرکب
تانـ.وأ.د.خـ.مه (۵ هجا) صرف پیشوندی
کوتاه سخن این که «تاوأدان» و شکلگیری ساخت ثانویهی پیشوندیاش را میتوان نمونهای از فرآیند بازتحلیل صرفی در گیلکی شمرد. فرآیندی که احتمالا در تصریف افعال دیگر مانند چأکۊدن و جۊکۊدن نیز نقش داشتهاست.
(مائده، فرهنگ)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
در گویشهای غرب گیلانی زبان گیلکی فعل تاوأدان در معنای پرتاب کردن، انداختن به کار میرود که در گویشهای شرق گیلانی عمدتا به شکل تؤدن و در بعضی مناطق از حومهی لاهیجان به شکل تؤغدن مورد استفاده است.
صورت نفی ؤ نهی این فعل در صرفهای مختلف رفتاری شبیه به افعال پیشوندی دارد؛ بدین معنا که نونِ منفیساز بین پیشوند و مادهی فعلی ظاهر میشود.
مصدر | امر | نهی
دؤکۊدن | دؤکۊن | دؤنکۊن
تاوأدان | تاوأد | تانوأد
عمدهی پژوهشگران نیز گویا باتوجه به این صرفهای منفی، تاوأدان را پیشوندی و جز ٕ «تا، تؤ» را پیشوند فعلی در نظر گرفتهاند. کریستینسن در بررسی پیشوندهای مصدری گویش رشت «تا» را صورت تازهای از پیشوند فعلی «د» دانسته و پیرو همین فرض جانی چیونگ در فرهنگ ریشهشناسی افعال ایرانی H2uenH* هنداروپایی اولیه را ریشهی مفروض جز فعلی «وأد» درنظر گرفتهاست. گروه قلیلی هم این فعل را به علت تناظر با فعل «تاب دادن» مرکب میدانند و با اکتفا به همین شباهت از بحث بیشتر خودداری کردهاند. دراین نوشتهی کوتاه سعی دارم بگویم که چرا ادلهی گروه اول سست و ناکافیست و مباحث بیشتری را پیرامون فرض گروه دوم و در تائید آن مطرح کنم.
همانطور که گفته شد بسیاری تا را صورت تازهای از پیشوند فعلی د درنظر گرفتهاند. میدانیم که واجهای د و ت هردو همخوانهای انسدادی و لثویاند و تفاوتشان در واکداری/بیواکی است و ازاین رو این ابدال کاملا ممکن است. منتها در میان آنچه که از گویشهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته موردی از تبدیل پیشوند فعلی د به تا یافتهنشده و این فرض را دادههای زبانی پشتیبانی نمیکند. مسئلهی دیگر بحث اشتقاق است. معمولا از اکثر افعال گیلکی میتوان چندین مشتق را در گویشهای مختلف یافت و این امر درمورد مادهی فعلی «وأد» -درصورت پذیرفتن فرض اشتقاقی بودن تاوأدان- صدق نمیکند.
بیش از اینها در جستجوی افعال مشابه میتوان نگاهی به زبانهای همخانوادهی گیلکی کرد که ازقضا در تالشی جنوبی؛ از نزدیکترین زبانها به گیلکی، فعل «تاوآدۊئن» درست در همین معنا کاربرد دارد. نگاهی به شیوهی تحلیل این فعل توسط گویشوران تالشی راهگشا است. به صرفهای زیر دقت کنید:
تاو ماده: نینداز
تاوآدۊمه: انداختم
تاو نادۊمه: نینداختم
این فعل در تالشی؛ برخلاف گیلکی، در جایگاه یک فعل مرکب صرف میشود. یعنی درصورت پیشوندی بودن این فعل میبایست شاهد صرفهای «تامواده ؤ تانوادۊمه» میبودیم که چنین نیست و همین امر در کنار مشابهت معنایی و ظاهری فعلیار (جز اسمی فعل مرکب: تاو) با «پرتاب» و «تاب دادن» این احتمال را تقویت میکند. همچنین صرفهای فومناتی و تناظر همکرد این فعل (جز فعلی فعل مرکب: دان) با تصریف فعل دان در همان گویش بر این احتمال صحه میگذارد. صرفهای مضارع اخباری و ماضی سادهی این دو فعل را ببینید:
مضارع اخباری:
تاوأدخمه/دخمه، تاوأدخيمه/دخيمه
تاوأدخيه/دخيه، تاوأدخيده/دخيده
تاوأدخه/دخه، تاوأدخده/دخده
ماضی ساده:
تاوأدأمه/بدأمه، تاوأديمه/بديمه
تاوأديشه/بديشه، تاوأديده/بديده
تاوأدأ/بدأ، تاوأدده/بدده
این مسیر متفاوت پیموده شده در گیلکی؛ یعنی پیشوندی صرف شدن یک فعل مرکب، را میتوان با فرآیند «بازتحلیل» توضیح داد. در جریان بازتحلیل واژگان بیتاریخ میشوند؛ بدین معنا که گویشوران از ساخت اولیه و تاریخی واژه گذر کرده و ساخت ثانویهی متفاوتی برای آن قائل خواهند شد. در ساخت تازه و ثانویه اجزای معنادار میتوانند شکافتهشوند و به عنوان سازهی مستقل یا عضوی از سازهی دیگر تلقی شوند. مثال ملموس این فرآیند واژهی ترکیالاصل «دوقلو» است که از مصدر دؤقماخ و پسوند لو ساخته شده و بعد از ورود به فارسی هجای اول آن(دو) توسط گویشور فارسی به علت شباهت صوری با عدد ۲ یکسان پنداشتهشدهاست. این واژه بعد از بازتحلیل ساخت ثانویهی متفاوتی از اصل تاریخی به خود گرفته و بعد از قیاس در ترکیبات تازهی «سهقلو،چهارقلو و...» حضور پیدا کردهاست.
۱.ساخت اولیه و تاریخی «دوقلو» در ترکی:
دوقـ (از مصدر دوقماخ) + لو
🔽
۲.ورود به فارسی و شکلگیری ساخت تازه و ثانویه بعد از بازتحلیل:
دو + قلو
🔽
۳.قیاس و واژهسازی:
سه قلو، چهارقلو
همچنین در پیشوندی بازتحلیل شدن این فعل نمیتوان از نقش اقتصاد زبانی و تمایل زبانوران به ایجاز و اختصار گذشت.
تا.وأ.نـ.د.خـ.مه(۶ هجا) صرف مرکب
تانـ.وأ.د.خـ.مه (۵ هجا) صرف پیشوندی
کوتاه سخن این که «تاوأدان» و شکلگیری ساخت ثانویهی پیشوندیاش را میتوان نمونهای از فرآیند بازتحلیل صرفی در گیلکی شمرد. فرآیندی که احتمالا در تصریف افعال دیگر مانند چأکۊدن و جۊکۊدن نیز نقش داشتهاست.
(مائده، فرهنگ)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
محمد دنیوي – خلق
«خني» در مصراع «ززم کۊلي رئه چۊ خني» از ترانهی خلق زنده یاد محمد دنیوي، صرف دوم شخص و مضارع اخباری فعل «دخأستن/دخستن» به معنای فرو کردن در گونههای تبرستانیست. همانطور که قبلا هم اشاره شد، در اکثر گونههای تبری پیشوندهای اشتقاقی (در مورد این فعل پیشوندِ د) در برخی صرفها از جمله مضارع اخباری حذف میشوند. صورت گیلانی این فعل با پیشوند اشتقاقی «فۊ» به فرم «فۊخأستن/فۊغأستن» در همین معنا کاربرد دارد.
دخأستن ؤ فۊخأستن در زبان گیلکی احتمالا از ایرانی اولیه *xad به معنای زدن، مجروح کردن و... مشتق شده باشد. جالب است بدانید که لغت «خسته» نیز از همین ریشه بازمانده است.
#vaje_shenasi
#guyesh_shenasi
#gilaki_fel
@gilaki_learning
دخأستن ؤ فۊخأستن در زبان گیلکی احتمالا از ایرانی اولیه *xad به معنای زدن، مجروح کردن و... مشتق شده باشد. جالب است بدانید که لغت «خسته» نیز از همین ریشه بازمانده است.
#vaje_shenasi
#guyesh_shenasi
#gilaki_fel
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
ساری جه شۊمبه دیگه نتۊمبه من این شهر ٚدله بمۊنم اینها ره بوینم هر شۊ که وۊنه رقیب ٚور یار' بوینم های های مه غم هیچکس ٚسر نل مه چشم ٚاۊ اگه جم بئۊوه ساری ره ورنه 🎤الناز اسپهبدی (🙏 آقای یعقۊبزاده) @maazerun @gilaki_learning
👇شۊمبه ؤ نتۊمبه دلی «ب» واسر ای پۊست' بئينین:
https://t.me/gilaki_learning/1841
https://t.me/gilaki_learning/1841
Telegram
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️با در نظر گرفتن معنی کلمه و قیاس با الگوهای گیلکی ساخت کلمات، می شود نتیجه گرفت که احتمالا حرف «ب» در گویشهای گیلانی زبان گیلکی بعدا اضافه شده و صورت اولیه آن بدۊن «ب» بوده است. در اینگیلیسی به این پدیده Epenthesis گفته مي شود.
تیمجار یعنی «جایی که در آن…
تیمجار یعنی «جایی که در آن…
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
🌈 تنگۊله دئباخی گۊیشان: تۊنگۊله؛ تۊنگۊلی؛ نیتیریک؛ نتریک؛ ناترینگ (فارسی مئن: تلنگر) #gilaki_vaje @gilaki_learning
⚡️ریپلای بگۊده پۊست' یه رچ دئه بئینین؛ امی رفیق محمدرضا صادقیان خۊ همولایتیشان ٚیاوری همرا زحمت بکشی یؤ طالقان ٚیهپاره محلان ٚواجه' امی واسر ایته بنویشت:
آردکان : تِنگؤلؤک
هرنج : تنگیلک
گوران : ناتیریک
مهران : ناتِّرینگ
شهرک : ناتّیلؤک
نویزک : ناتورک
حسنجون : ناچلیک
خوچیره : ناتریک
وشته : ناتریک
ورکش : ناخونتریک
اوانک : ناتتورک
میراش : ناتؤلؤک
💡 ورکش ٚواجه تۊنه ناترینگ ؤ اۊن ٚمؤسؤن واجهٓکانی قدیمی صۊرت ببۊن که یته رۊستا دل حفظ بؤبه که امی زوان ٚسامانسری اندا نئه! اینکه گیم گیلکی مختلف ٚگۊیشان گنج' مؤنن هین ٚواسر هیسه...خلی وختان تطبیقی گۊیششناسی تۊنه امره زوان ٚبئیتر شناختن ؤ واجهٓکان ٚبۊنهیاجی سر بال بزنه.
(🙏 مهدی، محمدرضا)
#vaje_shenasi
@taleghaniha
@gilaki_learning
آردکان : تِنگؤلؤک
هرنج : تنگیلک
گوران : ناتیریک
مهران : ناتِّرینگ
شهرک : ناتّیلؤک
نویزک : ناتورک
حسنجون : ناچلیک
خوچیره : ناتریک
وشته : ناتریک
ورکش : ناخونتریک
اوانک : ناتتورک
میراش : ناتؤلؤک
💡 ورکش ٚواجه تۊنه ناترینگ ؤ اۊن ٚمؤسؤن واجهٓکانی قدیمی صۊرت ببۊن که یته رۊستا دل حفظ بؤبه که امی زوان ٚسامانسری اندا نئه! اینکه گیم گیلکی مختلف ٚگۊیشان گنج' مؤنن هین ٚواسر هیسه...خلی وختان تطبیقی گۊیششناسی تۊنه امره زوان ٚبئیتر شناختن ؤ واجهٓکان ٚبۊنهیاجی سر بال بزنه.
(🙏 مهدی، محمدرضا)
#vaje_shenasi
@taleghaniha
@gilaki_learning
هۊته که دؤنین یته واش امی چۊره زمیئن ؤ آو دبؤ ملکان ٚدل درهئه سۋم نام. اینی ولگ یا چۊله نازک ؤ تیج هیسه یؤ سۊرخ یا کاش ٚدؤنه کۊنه.
دئبار ٚهندؤایرانیشان یته واش اجی مؤسکر چاکۊدن که اینی نام سئؤمه یا هئؤمه بؤ (ای دۊتته واجه مئنا س دار واجه قدیمیتر هیسه که سانسکریت ٚدل ثبت بؤبه)...ای واشئکی شکل امی سۋم' مؤنه یؤ هی حیساب ٚسر احتمالا امی همزوانان هی وامؤن دئأن ٚسر اۊنی نام' بنأن این ٚسر.
ایسه اخر جئؤری عکسئک' بئینین دل بنویشته نئه ساۊأهی واجه سۋمه ؤ سۊمایین ؤ سیوهسر ؤ...' مرتبط هیسه یؤ هی مؤسکر ٚواش ٚنام اجی بگیته بؤبه... اۊ «ۋ» که «سۋمه» مئن دره، ای بدأ احتمال' تقویت کۊنه... جئور ٚبزأ گبان اجی شئه نتیجه گیتن گیلکی بؤگۊتهٓ واجهٓکان، ای هندؤایرانی واجه' مرتبط هیسن ؤ تصادفا اۊشانی شکل ؤ معنی عربی صؤبح' مؤنه؛ هین ٚواسر بئیتر هیسه «س» همرا بنویشته ببۊن.
(🙏 خانۊم فتحاللهي، مائده)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
دئبار ٚهندؤایرانیشان یته واش اجی مؤسکر چاکۊدن که اینی نام سئؤمه یا هئؤمه بؤ (ای دۊتته واجه مئنا س دار واجه قدیمیتر هیسه که سانسکریت ٚدل ثبت بؤبه)...ای واشئکی شکل امی سۋم' مؤنه یؤ هی حیساب ٚسر احتمالا امی همزوانان هی وامؤن دئأن ٚسر اۊنی نام' بنأن این ٚسر.
ایسه اخر جئؤری عکسئک' بئینین دل بنویشته نئه ساۊأهی واجه سۋمه ؤ سۊمایین ؤ سیوهسر ؤ...' مرتبط هیسه یؤ هی مؤسکر ٚواش ٚنام اجی بگیته بؤبه... اۊ «ۋ» که «سۋمه» مئن دره، ای بدأ احتمال' تقویت کۊنه... جئور ٚبزأ گبان اجی شئه نتیجه گیتن گیلکی بؤگۊتهٓ واجهٓکان، ای هندؤایرانی واجه' مرتبط هیسن ؤ تصادفا اۊشانی شکل ؤ معنی عربی صؤبح' مؤنه؛ هین ٚواسر بئیتر هیسه «س» همرا بنویشته ببۊن.
(🙏 خانۊم فتحاللهي، مائده)
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
از هشتگهای زیر برای جستجو مطالب استفاده کنید.
نکات دستوری: #dastur
اصطلاحات کاربردی: #estelahan
مثلهای گیلکی: #masalan
افعال مرکب: #tarkibi_felan
فعلهای گیلکی: #gilaki_fel
واژگان گیلکی: #gilaki_vaje
واژهشناسی زبان گیلکی: #vaje_shenasi
گویششناسی زبان گیلکی: #guyesh_shenasi
متون قدیمی گیلکی: #debari_motun
ظلمهای زبانی در ایران: #racism
#گره_های_ذهنی
اسامی حیوانات در گیلکی: @gilaki_animals
انواع پرندگان در گیلانو مازندران: @gilaki_birds
ماهیهای رودخانهای و دریایی: @gilaki_fishes
انواع گیاهان در گیلانو مازندران: @gilaki_plants
وندهای زبان گیلکی: @v6ndaan
تمرین خبر گفتن به گیلکی: @gilaki_news
نکات دستوری: #dastur
اصطلاحات کاربردی: #estelahan
مثلهای گیلکی: #masalan
افعال مرکب: #tarkibi_felan
فعلهای گیلکی: #gilaki_fel
واژگان گیلکی: #gilaki_vaje
واژهشناسی زبان گیلکی: #vaje_shenasi
گویششناسی زبان گیلکی: #guyesh_shenasi
متون قدیمی گیلکی: #debari_motun
ظلمهای زبانی در ایران: #racism
#گره_های_ذهنی
اسامی حیوانات در گیلکی: @gilaki_animals
انواع پرندگان در گیلانو مازندران: @gilaki_birds
ماهیهای رودخانهای و دریایی: @gilaki_fishes
انواع گیاهان در گیلانو مازندران: @gilaki_plants
وندهای زبان گیلکی: @v6ndaan
تمرین خبر گفتن به گیلکی: @gilaki_news
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
💫 گیلکی مثل: 🔵 بؤتن شۊتۊر ٚ گردن درازه، دَه جا نبینن خؤ! 🔵 شِتِر ٚ گردن که درازه، دَه جا ره نِورینْنه! 🔵 غاز ٚ گردن درازه، وی دۊ جایه بینن؟ معنی: حالا یکی داره بهت لطف میکنه، تو دیگه نباید ازش سوءاستفاده کنی و انتظارهای بیش از حد داشته باشی #masalan @gilaki_learning
⚡️ آشنایی با گویشهای مازندرانی
«نِوریننه nevrinne» یعنی نمیبُرند
مصدر: بوریئن bavrien (فارسی: بُریدن)
فعل ماضی: بوریه bavrie (ف: بُرید)
فعل مضارع: وریننه varinnǝ (ف: میبُره)
فعل امر: بورین bavrin (ف: ببُر)
فعل نهی: نورین navrin (ف: نبُر)
اینه أنی بئینین. 👇
https://t.me/gilaki_learning/1766
@gilaki_learning
«نِوریننه nevrinne» یعنی نمیبُرند
مصدر: بوریئن bavrien (فارسی: بُریدن)
فعل ماضی: بوریه bavrie (ف: بُرید)
فعل مضارع: وریننه varinnǝ (ف: میبُره)
فعل امر: بورین bavrin (ف: ببُر)
فعل نهی: نورین navrin (ف: نبُر)
اینه أنی بئینین. 👇
https://t.me/gilaki_learning/1766
@gilaki_learning
Telegram
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
⚡️ در برخی از گۊیشهای زبان گیلکی «ر» باستانی در فعل حفظ شده از جمله گۊیش پیلارۊدبار که مصدر «برین berian» با امر «ببرین bebrin» گفته میشود و همچنین گۊیشهای تبرستانی که مصدر «بورین bavrien» با امر «بورین bavrin» وجۊد دارد.
💡نکته مهمی که در این مؤرد تفاوت گیلکی…
💡نکته مهمی که در این مؤرد تفاوت گیلکی…
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
🔵 فلج: پیرۊجی بیاته 🔵 غلب: چیرشی بکده #debari_motun @gilaki_learning
⚡️ چۊنگ ریشه پیرۊج را pari+yauj* میداند که قسمت اول پیشوند به معنی پیرامۊن ؤ دؤر است ؤ بخش دوم همریشه با جت ؤ یۊغ.
این پست را هم ببینید 👇
https://t.me/gilaki_learning/1240
- برخی منابع هم این کلمه را pari+aujah* فرض میکنند که قسمت دوم به معنی قدرت ؤ نیرۊ است.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
این پست را هم ببینید 👇
https://t.me/gilaki_learning/1240
- برخی منابع هم این کلمه را pari+aujah* فرض میکنند که قسمت دوم به معنی قدرت ؤ نیرۊ است.
#vaje_shenasi
@gilaki_learning
گیلکی زوان ٚ آمۊجش
چنده من هاکنم ستاره شمار چنده من هرسم پرچیم ٚکنار انده هرسامه شیشک بۊرده مار مه یار مست ٚخۊئه نبۊنه ویشار #فؤلکلؤر @gilaki_learning
⚡️ «هۊاستان» دئباری وؤتان ٚمئن توقف ٚمفهۊم ٚوأسر بۊمئه. احتمالا شرقی گۊیشان ٚهرسسائن انی هین هیسه ؤ یته غیراشتقاقی «ر» پیشوند ٚپسی بۊمئه. هۊ/فۊ/خۊ/ه/ف پیشوند گیلکی دل «جیر ٚسمت» ٚمفهۊم' فعل' اضافه کۊنه.
👇ای پۊست ان بئینین:
https://t.me/gilaki_learning/2158
(🙏 مائده، حامد)
#debari_motun
#guyesh_shenasi
#gilaki_fel
@gilaki_learning
👇ای پۊست ان بئینین:
https://t.me/gilaki_learning/2158
(🙏 مائده، حامد)
#debari_motun
#guyesh_shenasi
#gilaki_fel
@gilaki_learning