مادر لباس کودکانش را با گیره به بند کشید،تا باد آنها را نبرد
زمان گذشت
کودکان،لباسها،گیرهها و بندها ماندند؛
باد مادر را با خودش برد
قدر پدر و مادرا رو بدونیم!
خیلی زود دیر میشه 😔😭
روح همه پدران و مادران آسمانی شاد
زمان گذشت
کودکان،لباسها،گیرهها و بندها ماندند؛
باد مادر را با خودش برد
قدر پدر و مادرا رو بدونیم!
خیلی زود دیر میشه 😔😭
روح همه پدران و مادران آسمانی شاد
غزل ۲۷۰۳ #دیوان_شمس_حضرت_مولانا
شراب عشق جوشانتر شرابی است
که آن یک دم بود این جاودانی
رخ چون ارغوانش آن کند آن
که صد خم شراب ارغوانی
دگر وصف لبش دارم ولیکن
دهان تو بسوزد گر بخوانی
عجب مرغابی آمد جان عاشق
که آرد آب ز آتش ارمغانی
ز آتش یافت تشنه ذوق آبش
کند آتش به آبش نردبانی
شراب عشق جوشانتر شرابی است
که آن یک دم بود این جاودانی
رخ چون ارغوانش آن کند آن
که صد خم شراب ارغوانی
دگر وصف لبش دارم ولیکن
دهان تو بسوزد گر بخوانی
عجب مرغابی آمد جان عاشق
که آرد آب ز آتش ارمغانی
ز آتش یافت تشنه ذوق آبش
کند آتش به آبش نردبانی
خواجه شمسُالدّینْ محمّدِ بن بهاءُالدّینْ محمّدْ حافظِ شیرازی (زادهٔ ۷۲۷ هجری قمری – درگذشتهٔ ۷۹۲ هجری قمری در شیراز)، نامدار به لِسانُالْغِیْب، تَرجُمانُ الْاَسرار، لِسانُالْعُرَفا و ناظِمُالاُولیاء، شاعر سدهٔ هشتم هجری ایران است. بیشتر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهمترین اثرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی، اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز روز بزرگداشت حافظ نامیده شدهاست.
Telegram
attach 📎
🌺20 مهر روز بزرگداشت حافظ گرامی باد🌺
خواجه شمس الدین محمد شیرازی شاعر و حافظ قرآن، متخلص به حافظ و معروف به لسان الغیب از بزرگترین شاعران غزل سرای ایران و جهان به شمار می رود. خواجه شمس الدین محمدبن محمد حافظ شیرازی، از بزرگترین شاعران نغزگوی ادبیات فارسی است. حافظ در اوایل قرن هشتم ه.ق- حدود سال 727- در شیراز دیده به جهان گشود. پدرش بهاءالدین، بازرگان و مادرش اهل کازرون بود. پس از مرگ پدر، شمس الدین کوچک نزد مادرش ماند و در سنین نوجوانی به شغل نانوایی پرداخت. در همین دوران به کسب علم و دانش علاقه مند شد و به درس و مدرسه پرداخت. بعد از تحصیل علوم، زندگی او تغییر کرد و در جرگه طالبان علم درآمد و مجالس درس علمای بزرگ شیراز را درس کرد. او به تحقیق و مطالعه کتابهای بزرگان آن روزگار- از قبیل کشاف زمخشری، مطالع الانظار قاضی بیضاوی و مفتاح العلوم سکاکی و امثال آنها- پرداخت. همچنین در مجالس درس قوام الدین ابوالبقاء عبدالله بن محمود بن حسن اصفهانی شیرازی نیز حضور داشتحافظ بیشتر عمر خود را در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی به جز یک سفر کوتاه به یزد و یک مسافرت نیمه تمام به بندر هرمز همواره در شیراز بود.
وی در دوران زندگی خود به شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او به مناطقی دور دست همچون هند نیز راه یافت. تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار و در خروشی حماسی است. شعر حافظ بیت الغزل معرفت است
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود 500 غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوه های گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبان های جهان به چاپ رسیده است. شاید تعداد نسخه های خطّی ساده یا تذهیب شدهٔ آن در کتابخانه های ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشورهای غربی از هر دیوان فارسی دیگری بیشتر باشد.نکتهٔ خاصی که در دیوان حافظ وجود دارد، کثرت نسخه هایی با مفردات و واژه های گوناگون است که این خصیصه باعث بروز تصحیحات متعدد و گاه متناقض هم در بین مصححان می شودحافظ را چیره دست ترین غزل سرای زبان فارسی دانسته اندموضوع غزل وصف معشوق، می، و مغازله است و غزل سرایی را باید هنری دانست ادبی، که درخور سرود و غنا و ترانه پردازی است.
با آن که حافظ غزل عارفانهٔ مولانا و غزل عاشقانهٔ سعدی را پیوند زده، نوآوری اصلی او در تک بیت های درخشان، مستقل، و خوش مضمون فراوانی است که سروده است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره های قرآن تأثیر گرفته است، که آن را انقلابی در آفرینش این گونه شعر دانسته اند.
نسبت جهان ملک خاتون به عنوان شاخه نباتحافظ، بیشتر از دیگر نسبتهایی که افکار عمومی برای وی معشوقه سازی می کنند، مطرح شده اما واقعیت این است که وی شاعره شیرازی زمان حافظ بوده که در سایه بزرگی "خواجه اهل راز" هیچگاه دیده نشد. جهان ملک خاتون شاعری بود که در زمان حافظ و هم عصر با او یعنی قرن هشتم در شیراز می زیسته است و دیوانی با بیش از پنج هزار بیت شعر نیز دارددر مورد سال درگذشت او اختلاف کمتری بین مورخان دیده می شود و به نظر اغلب آنان 792 ق است. از جمله در کتاب مجمل فصیحی نوشته فصیح خوافی (متولد 777 ق) که معاصر حافظ بوده و همچنین نفحات الانستألیف جامی (متولد 817 ق) به صراحت این تاریخ به عنوان سال درگذشت خواجه قید شده است. محل تولد اوشیراز بوده و در همان شهر نیز روی در نقاب خاک کشیده است
آرامگاه حافظ در شهر شیراز و در منطقهٔ حافظیّه در فضایی آکنده از عطر و زیبایی گل های جان پرور، درآمیخته با شور اشعار خواجه، واقع شده است. امروزه این مکان یکی از جاذبه های مهمّ گردشگری به شمار می رود و بسیاری از مشتاقان شعر و اندیشه حافظ را از اطراف جهان به این مکان می کشاند.
خواجه شمس الدین محمد شیرازی شاعر و حافظ قرآن، متخلص به حافظ و معروف به لسان الغیب از بزرگترین شاعران غزل سرای ایران و جهان به شمار می رود. خواجه شمس الدین محمدبن محمد حافظ شیرازی، از بزرگترین شاعران نغزگوی ادبیات فارسی است. حافظ در اوایل قرن هشتم ه.ق- حدود سال 727- در شیراز دیده به جهان گشود. پدرش بهاءالدین، بازرگان و مادرش اهل کازرون بود. پس از مرگ پدر، شمس الدین کوچک نزد مادرش ماند و در سنین نوجوانی به شغل نانوایی پرداخت. در همین دوران به کسب علم و دانش علاقه مند شد و به درس و مدرسه پرداخت. بعد از تحصیل علوم، زندگی او تغییر کرد و در جرگه طالبان علم درآمد و مجالس درس علمای بزرگ شیراز را درس کرد. او به تحقیق و مطالعه کتابهای بزرگان آن روزگار- از قبیل کشاف زمخشری، مطالع الانظار قاضی بیضاوی و مفتاح العلوم سکاکی و امثال آنها- پرداخت. همچنین در مجالس درس قوام الدین ابوالبقاء عبدالله بن محمود بن حسن اصفهانی شیرازی نیز حضور داشتحافظ بیشتر عمر خود را در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی به جز یک سفر کوتاه به یزد و یک مسافرت نیمه تمام به بندر هرمز همواره در شیراز بود.
وی در دوران زندگی خود به شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او به مناطقی دور دست همچون هند نیز راه یافت. تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار و در خروشی حماسی است. شعر حافظ بیت الغزل معرفت است
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود 500 غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوه های گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبان های جهان به چاپ رسیده است. شاید تعداد نسخه های خطّی ساده یا تذهیب شدهٔ آن در کتابخانه های ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشورهای غربی از هر دیوان فارسی دیگری بیشتر باشد.نکتهٔ خاصی که در دیوان حافظ وجود دارد، کثرت نسخه هایی با مفردات و واژه های گوناگون است که این خصیصه باعث بروز تصحیحات متعدد و گاه متناقض هم در بین مصححان می شودحافظ را چیره دست ترین غزل سرای زبان فارسی دانسته اندموضوع غزل وصف معشوق، می، و مغازله است و غزل سرایی را باید هنری دانست ادبی، که درخور سرود و غنا و ترانه پردازی است.
با آن که حافظ غزل عارفانهٔ مولانا و غزل عاشقانهٔ سعدی را پیوند زده، نوآوری اصلی او در تک بیت های درخشان، مستقل، و خوش مضمون فراوانی است که سروده است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره های قرآن تأثیر گرفته است، که آن را انقلابی در آفرینش این گونه شعر دانسته اند.
نسبت جهان ملک خاتون به عنوان شاخه نباتحافظ، بیشتر از دیگر نسبتهایی که افکار عمومی برای وی معشوقه سازی می کنند، مطرح شده اما واقعیت این است که وی شاعره شیرازی زمان حافظ بوده که در سایه بزرگی "خواجه اهل راز" هیچگاه دیده نشد. جهان ملک خاتون شاعری بود که در زمان حافظ و هم عصر با او یعنی قرن هشتم در شیراز می زیسته است و دیوانی با بیش از پنج هزار بیت شعر نیز دارددر مورد سال درگذشت او اختلاف کمتری بین مورخان دیده می شود و به نظر اغلب آنان 792 ق است. از جمله در کتاب مجمل فصیحی نوشته فصیح خوافی (متولد 777 ق) که معاصر حافظ بوده و همچنین نفحات الانستألیف جامی (متولد 817 ق) به صراحت این تاریخ به عنوان سال درگذشت خواجه قید شده است. محل تولد اوشیراز بوده و در همان شهر نیز روی در نقاب خاک کشیده است
آرامگاه حافظ در شهر شیراز و در منطقهٔ حافظیّه در فضایی آکنده از عطر و زیبایی گل های جان پرور، درآمیخته با شور اشعار خواجه، واقع شده است. امروزه این مکان یکی از جاذبه های مهمّ گردشگری به شمار می رود و بسیاری از مشتاقان شعر و اندیشه حافظ را از اطراف جهان به این مکان می کشاند.
20مهرماه، روز بزرگداشت
#خواجه_شمس_الدين_محمد_شيرازی
شاعر و حافظ قرآن، متخلص
به حافظ و معروف به لسان الغيب
از بزرگترين شاعران غزل سرای
ايران گرامی باد
#خواجه_شمس_الدين_محمد_شيرازی
شاعر و حافظ قرآن، متخلص
به حافظ و معروف به لسان الغيب
از بزرگترين شاعران غزل سرای
ايران گرامی باد
سلام
به مناسبت هفت مهر روز بزرگداشت شمس تبریزی
شمس از دیدگاه مولانا
شمس عارفی است که پای برفرق فرقدان داردوخشت زیرسروپای برافلاک.
شمس اوراق ودفتررا شسته
وعلم عشق را دردل یافته است .
بشوی اوراق اگر همدرس مایی
که علم عشق دردفتر نباشد
حافظ
مولانا با شیفتگی به شمس آتش درافاق زدوغزلیات مولا نا پرتویی ازآن اتش است.
شمس آرمانی مولانا دراثارش اشکاراست ازجمله
گوهرآدم به عالم شمس تبریز تویی
ای زتوحیران شده بحرمعانی شادباش
سلطان ولد فرزند مولانا عشق وشیدایی مولانا را نسبت به شمس اشتیاق ونیازموسی به دیدارخضرمی داند.
خضرش بودشمس تبریزی
آنکه با اواگردرامیزی
ولدنامه
مولانا شمس را غریب عالم می داند.
خودغریبی درجهان چون شمس نیست
شمس جان باقی است اورا امس نیست
مولانا باکلامی صمیمی از شمس اینگونه یادمی کند.
پیرمن ومرادمن.دردمن ودوای من
فاش بگویم این سخن شمس من وخدای من
مولانا نمی خواهدهمه ی گفتنی ها را بگوید.شاید همدردی نمی یابد
خوشترآن باشد که سر دلبران
گفته آیددرحدیث دیگران
مثنوی
برای مولانا یادشمس همچون پیراهن یوسف است.
چون حدیث روی شمس الدین رسید
شمس چارم آسمان رخ برکشید
این نفس جان دامنم برتافته
بوی پیراهان یوسف یافته است
مثنوی
شیفتگی مولانا به شمس درجای جای مثنوی ودیوان کبیر حتی دررباعیات خودنمایی می کند.
.هرجا سخن از شمس است شورکلام بیشترمی شود.
مولانا ازشمس با عناوین
خورشیدحقایق..روح ملکوتی
.مفخرجان.
آفتاب دل..دیده ی تبریز.ولی کامل.نورحق.خسروتبریز.
و....نام می برد.
این شیفتگی به شمس یک جانبه نیست.
شمس نیز آرزوها خودوکمال معرفت رادروجودمولانا می بیندو درصفای آیینه ی دل مولانا تجلی نور حق را مشاهده می کند.
(روزی شمس الدین تبریزی درمدرسه ی مبارک فرمودهرکه می خواهدکه انبیارا ببیندمولانا را ببیند (.مناقب العارفین افلاکی)
برخورد شمس با مولانا، اورا از زندان عادتها واز زنجیرمعیارهای زمانه آزادکرد.
شایدمولانا این حقایق را دریافته بودومی خواست از علم قال به علم حال قدم بگذاردوشمس این قدم را سریعتر کرد.
این تلاقی وبرخورد هرچه بوداتشی
دراندیشه ها ایجاد کرد
وعشق وشوری دردنیای عرفان آفرید.
درجهان معاصر هم پرتویی از آن عشق وشور دیده می شود.
به همین دلیل آثارمولوی درامریکا ،اروپاو آسیا شیفتگان زیادی دارد.
منابع
غزلیات شمس ،بدیع الزمان فروزانفر
مثنوی با تصحیح محمدعلی موحد
مقالات شمس تبریزی با تصحیح محمدعلی موحد
ل.بهرامیا ن
مهر ۱۴۰۰
به مناسبت هفت مهر روز بزرگداشت شمس تبریزی
شمس از دیدگاه مولانا
شمس عارفی است که پای برفرق فرقدان داردوخشت زیرسروپای برافلاک.
شمس اوراق ودفتررا شسته
وعلم عشق را دردل یافته است .
بشوی اوراق اگر همدرس مایی
که علم عشق دردفتر نباشد
حافظ
مولانا با شیفتگی به شمس آتش درافاق زدوغزلیات مولا نا پرتویی ازآن اتش است.
شمس آرمانی مولانا دراثارش اشکاراست ازجمله
گوهرآدم به عالم شمس تبریز تویی
ای زتوحیران شده بحرمعانی شادباش
سلطان ولد فرزند مولانا عشق وشیدایی مولانا را نسبت به شمس اشتیاق ونیازموسی به دیدارخضرمی داند.
خضرش بودشمس تبریزی
آنکه با اواگردرامیزی
ولدنامه
مولانا شمس را غریب عالم می داند.
خودغریبی درجهان چون شمس نیست
شمس جان باقی است اورا امس نیست
مولانا باکلامی صمیمی از شمس اینگونه یادمی کند.
پیرمن ومرادمن.دردمن ودوای من
فاش بگویم این سخن شمس من وخدای من
مولانا نمی خواهدهمه ی گفتنی ها را بگوید.شاید همدردی نمی یابد
خوشترآن باشد که سر دلبران
گفته آیددرحدیث دیگران
مثنوی
برای مولانا یادشمس همچون پیراهن یوسف است.
چون حدیث روی شمس الدین رسید
شمس چارم آسمان رخ برکشید
این نفس جان دامنم برتافته
بوی پیراهان یوسف یافته است
مثنوی
شیفتگی مولانا به شمس درجای جای مثنوی ودیوان کبیر حتی دررباعیات خودنمایی می کند.
.هرجا سخن از شمس است شورکلام بیشترمی شود.
مولانا ازشمس با عناوین
خورشیدحقایق..روح ملکوتی
.مفخرجان.
آفتاب دل..دیده ی تبریز.ولی کامل.نورحق.خسروتبریز.
و....نام می برد.
این شیفتگی به شمس یک جانبه نیست.
شمس نیز آرزوها خودوکمال معرفت رادروجودمولانا می بیندو درصفای آیینه ی دل مولانا تجلی نور حق را مشاهده می کند.
(روزی شمس الدین تبریزی درمدرسه ی مبارک فرمودهرکه می خواهدکه انبیارا ببیندمولانا را ببیند (.مناقب العارفین افلاکی)
برخورد شمس با مولانا، اورا از زندان عادتها واز زنجیرمعیارهای زمانه آزادکرد.
شایدمولانا این حقایق را دریافته بودومی خواست از علم قال به علم حال قدم بگذاردوشمس این قدم را سریعتر کرد.
این تلاقی وبرخورد هرچه بوداتشی
دراندیشه ها ایجاد کرد
وعشق وشوری دردنیای عرفان آفرید.
درجهان معاصر هم پرتویی از آن عشق وشور دیده می شود.
به همین دلیل آثارمولوی درامریکا ،اروپاو آسیا شیفتگان زیادی دارد.
منابع
غزلیات شمس ،بدیع الزمان فروزانفر
مثنوی با تصحیح محمدعلی موحد
مقالات شمس تبریزی با تصحیح محمدعلی موحد
ل.بهرامیا ن
مهر ۱۴۰۰
ای دل غمدیده حالت بـه شود
دل بـد مکن
وین سر شوریده باز آید به سامان
غـم مخور
#حافظ
20مهرماه، روز بزرگداشت
#خواجه_شمس_الدين_محمد_شيرازی
شاعر و حافظ قرآن، متخلص
به حافظ و معروف به لسان الغيب
از بزرگترين شاعران غزل سرای
ايران گرامی باد
فکر بلبل همه آن است که گل شد یارش
گل در اندیشه که چون عشوه کند در کارش
بلبل از فیضِ گل آموخت سخن ، ور نه نبود
این همه قول و غزل ، تعبیه در منقارش
#حافظ_شیرازی روح العزیز
دل بـد مکن
وین سر شوریده باز آید به سامان
غـم مخور
#حافظ
20مهرماه، روز بزرگداشت
#خواجه_شمس_الدين_محمد_شيرازی
شاعر و حافظ قرآن، متخلص
به حافظ و معروف به لسان الغيب
از بزرگترين شاعران غزل سرای
ايران گرامی باد
فکر بلبل همه آن است که گل شد یارش
گل در اندیشه که چون عشوه کند در کارش
بلبل از فیضِ گل آموخت سخن ، ور نه نبود
این همه قول و غزل ، تعبیه در منقارش
#حافظ_شیرازی روح العزیز
به فراخور بیستم مهرماه، بزرگداشت خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی، شاعر بزرگ سدهٔ هشتم ایران و یکی از سخنوران نامی جهان
حافظ_شیرازی (زاده ح. ۷۲۷ قمری – درگذشته ۷۹۲ قمری)، معروف به لسانالغیب، ترجمان الاسرار ، لسانالعرفا و ناظمالاولیا شاعر بزرگ سده هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است.
گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است.
او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در قرون هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز "روز بزرگداشت حافظ" نامیده شده است.
🔶 اثر
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود
✔️ ۵۰۰ غزل،
✔️ پنج قصیده و مثنوی كوتاهی معروف به "آهوی وحشی" و "ساقینامه"
✔️ و قطعهها و رباعیها است.
تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوههای گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبانهای جهان به چاپ رسیدهاست.
🔶 سبک
غزل حافظ، هم دارای سطوح عاشقانه چون غزل سعدی است، هم دارای سطوح عارفانه چون غزل عطار و مولانا و عراقی و هم از سوی دیگر وظیفه اصلی قصیده را که مدح است بر دوش دارد. از این رو شعر حافظ نماینده هر سه جریان عمده شعری قبل از اوست و قهرمان شعر او، هم معبود و هم معشوق و هم ممدوح است.
شعر حافظ در محور عمودی، بیشتر دنیوی و عاشقانه یا مدحی است و مضامین مختلف از جمله عرفان در محورهای لفظی است و کسانی که شعر او را عرفانی میدانند به محور افقی توجه دارند، یعنی ابیات او را مستقل میپندارند. در این که بین ابیات حافظ ارتباط هنری ظریفی است هیچ شک نیست. اما باید توجه داشت که ارتباط طولی با وحدت موضوع فرق میکند و ارتباط ابیات او با هم گاهی از طریق تداعی واژه ها و معناها است.
آن چه شعر او را از شعر شاعران گروه تلفیق جدا میکند، علاوه بر لطف خدادادی سخن این است که حافظ، شاعری سیاسی و مبارز هم هست و با زبان ایهام و طنز به مسائل حاد اجتماعی دوره خود پرداخته است و با نوع شاهان متظاهر و زاهدان ریایی و صوفیان دروغین به مبارزه ای جانانه مشغول بوده و از این رو شعر او پراز اشاره های تاریخی به اوضاع و احوال عصر اوست که بسیاری از آنها برما مجهول است. از سوی دیگر او در به کارگیری زبان ادبی یعنی استفاده کامل از بدیع و بیان و ایجاد روابط متعدد موسیقایی و معنایی بین کلمات گوی سبقت را از همگان ربوده است. در بدیع لفظی بیشتر به انواع جناس و سجع و در بدیع معنوی به انواع ایهام از قبیل ایهام تناسب، ایهام تضاد، ایهام ترجمه و تبادر و ایهام جناس و استخدام توجه دارد و در بیان عمده توجه او به استعاره تثبیه و سمبل است و از طرف دیگر شعر او از تلمیح به نکات و آموزههای عرفانی و قرآنی خالی نیست.
ایهام در حافظ غوغایی است و بسامد آن از همه #صنایع بیشتر است به نحوی که برخی آن را مختصه اصلی سبک حافظ شمرده اند.
انواع مختلف ایهام در اشعار حافظ به گونه ای است که این دیدگاه وجود دارد که حافظ برای اولین بار این صنعت را کشف کرده است. دیگر از مشخصات عمده شعر حافظ، طنز است که آن را در همه زمینهها از جمله در زمینه خیالی به کار برده است و در زمینههای فکری گاهی خیام را به یاد میآورد. اما به طور کلی دیوان حافظ خلاصه ای از همه جریانات مهم و عهده ادبیات پیش از او است. او به شعر همه شاعران بزرگ مخصوصا به اشعار معاصران خود نیمی از شاعران گروه تلفیق توجه داشت و بسیاری از غزلیات او اقتفای غزلیات آنان است.
وفات حافظ به سال ۷۹۲ هجری اتفاق افتاد. روایت است هنگامی که قصد دفن حافظ را داشتند، عدهای از متعصبان با استناد به اشعار حافظ دربارهٔ میگساری با دفن وی به شیوهٔ مسلمانان مخالف بودند و در مقابل عدهٔ دیگر وی را فردی مسلمان و معتقد میدانستند. قرار شد که از دیوان حافظ فالی بگیرند که این بیت آمد:
قدم دریغ مدار از جنازهی حافظ
که گرچه غرق گناه است، میرود به بهشت
این شعر در بدخواهان شاعر تأثیر بسیاری میکند .
حافظ_شیرازی (زاده ح. ۷۲۷ قمری – درگذشته ۷۹۲ قمری)، معروف به لسانالغیب، ترجمان الاسرار ، لسانالعرفا و ناظمالاولیا شاعر بزرگ سده هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است.
گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است.
او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در قرون هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز "روز بزرگداشت حافظ" نامیده شده است.
🔶 اثر
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود
✔️ ۵۰۰ غزل،
✔️ پنج قصیده و مثنوی كوتاهی معروف به "آهوی وحشی" و "ساقینامه"
✔️ و قطعهها و رباعیها است.
تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوههای گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبانهای جهان به چاپ رسیدهاست.
🔶 سبک
غزل حافظ، هم دارای سطوح عاشقانه چون غزل سعدی است، هم دارای سطوح عارفانه چون غزل عطار و مولانا و عراقی و هم از سوی دیگر وظیفه اصلی قصیده را که مدح است بر دوش دارد. از این رو شعر حافظ نماینده هر سه جریان عمده شعری قبل از اوست و قهرمان شعر او، هم معبود و هم معشوق و هم ممدوح است.
شعر حافظ در محور عمودی، بیشتر دنیوی و عاشقانه یا مدحی است و مضامین مختلف از جمله عرفان در محورهای لفظی است و کسانی که شعر او را عرفانی میدانند به محور افقی توجه دارند، یعنی ابیات او را مستقل میپندارند. در این که بین ابیات حافظ ارتباط هنری ظریفی است هیچ شک نیست. اما باید توجه داشت که ارتباط طولی با وحدت موضوع فرق میکند و ارتباط ابیات او با هم گاهی از طریق تداعی واژه ها و معناها است.
آن چه شعر او را از شعر شاعران گروه تلفیق جدا میکند، علاوه بر لطف خدادادی سخن این است که حافظ، شاعری سیاسی و مبارز هم هست و با زبان ایهام و طنز به مسائل حاد اجتماعی دوره خود پرداخته است و با نوع شاهان متظاهر و زاهدان ریایی و صوفیان دروغین به مبارزه ای جانانه مشغول بوده و از این رو شعر او پراز اشاره های تاریخی به اوضاع و احوال عصر اوست که بسیاری از آنها برما مجهول است. از سوی دیگر او در به کارگیری زبان ادبی یعنی استفاده کامل از بدیع و بیان و ایجاد روابط متعدد موسیقایی و معنایی بین کلمات گوی سبقت را از همگان ربوده است. در بدیع لفظی بیشتر به انواع جناس و سجع و در بدیع معنوی به انواع ایهام از قبیل ایهام تناسب، ایهام تضاد، ایهام ترجمه و تبادر و ایهام جناس و استخدام توجه دارد و در بیان عمده توجه او به استعاره تثبیه و سمبل است و از طرف دیگر شعر او از تلمیح به نکات و آموزههای عرفانی و قرآنی خالی نیست.
ایهام در حافظ غوغایی است و بسامد آن از همه #صنایع بیشتر است به نحوی که برخی آن را مختصه اصلی سبک حافظ شمرده اند.
انواع مختلف ایهام در اشعار حافظ به گونه ای است که این دیدگاه وجود دارد که حافظ برای اولین بار این صنعت را کشف کرده است. دیگر از مشخصات عمده شعر حافظ، طنز است که آن را در همه زمینهها از جمله در زمینه خیالی به کار برده است و در زمینههای فکری گاهی خیام را به یاد میآورد. اما به طور کلی دیوان حافظ خلاصه ای از همه جریانات مهم و عهده ادبیات پیش از او است. او به شعر همه شاعران بزرگ مخصوصا به اشعار معاصران خود نیمی از شاعران گروه تلفیق توجه داشت و بسیاری از غزلیات او اقتفای غزلیات آنان است.
وفات حافظ به سال ۷۹۲ هجری اتفاق افتاد. روایت است هنگامی که قصد دفن حافظ را داشتند، عدهای از متعصبان با استناد به اشعار حافظ دربارهٔ میگساری با دفن وی به شیوهٔ مسلمانان مخالف بودند و در مقابل عدهٔ دیگر وی را فردی مسلمان و معتقد میدانستند. قرار شد که از دیوان حافظ فالی بگیرند که این بیت آمد:
قدم دریغ مدار از جنازهی حافظ
که گرچه غرق گناه است، میرود به بهشت
این شعر در بدخواهان شاعر تأثیر بسیاری میکند .
۲۰ مهر روز بزرگداشت شاعر بزرگ لسان الغیب حافظ شیرازی گرامی باد
خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی (زاده ح. ۷۲۷ (قمری) – درگذشته ۷۹۲ (قمری))، معروف به لسانالغیب، ترجمان الاسرار، لسانالعرفا و ناظمالاولیا شاعر بزرگ سدهٔ هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیشتر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات حافظ شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در سدههای هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز را روز بزرگداشت حافظ نامیدهاند.
خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی (زاده ح. ۷۲۷ (قمری) – درگذشته ۷۹۲ (قمری))، معروف به لسانالغیب، ترجمان الاسرار، لسانالعرفا و ناظمالاولیا شاعر بزرگ سدهٔ هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیشتر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات حافظ شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در سدههای هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز را روز بزرگداشت حافظ نامیدهاند.
نام اصلی
خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد شیرازی
زمینهٔ کاری
ادبیات فارسی، شعر، فلسفه و عرفان
زادروز
حدود ۷۲۷ هجری قمری
شیراز
مرگ
۷۹۲ هجری قمری
شیراز، امپراتوری تیموری
ملیت
ایرانی🇮🇷
جایگاه خاکسپاری
حافظیهٔ شیراز
در زمان حکومت
فرمانروایی آل اینجو، مظفریان و تیموریان
لقب
لِسانُالْغِیْب، تَرجُمانُ الْاَسرار، لِسانُالْعُرَفا و ناظِمُالاُولیاء
پیشه
شاعر
سبک نوشتاری
سبک عراقی
دیوان سرودهها
دیوان حافظ
دلیل سرشناسی
غزلسرایی فارسی
اثرگذاشته بر
ادب فارسی و ادبیات جهان
اثرپذیرفته از
آیینهای مزدیسنا، زروانی و مهرپرستی، فردوسی و خواجوی کرمانی
خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد شیرازی
زمینهٔ کاری
ادبیات فارسی، شعر، فلسفه و عرفان
زادروز
حدود ۷۲۷ هجری قمری
شیراز
مرگ
۷۹۲ هجری قمری
شیراز، امپراتوری تیموری
ملیت
ایرانی🇮🇷
جایگاه خاکسپاری
حافظیهٔ شیراز
در زمان حکومت
فرمانروایی آل اینجو، مظفریان و تیموریان
لقب
لِسانُالْغِیْب، تَرجُمانُ الْاَسرار، لِسانُالْعُرَفا و ناظِمُالاُولیاء
پیشه
شاعر
سبک نوشتاری
سبک عراقی
دیوان سرودهها
دیوان حافظ
دلیل سرشناسی
غزلسرایی فارسی
اثرگذاشته بر
ادب فارسی و ادبیات جهان
اثرپذیرفته از
آیینهای مزدیسنا، زروانی و مهرپرستی، فردوسی و خواجوی کرمانی
Telegram
attach 📎
مشهور است که در سالهای نوجوانی و آغاز جوانی، شاگرد نانوا بوده و از نسخههای خطی نیز رونوشت برمیداشتهاست. آگاهیها دربارهٔ تحصیل و تدریس حافظ، تنها در اشارههای حافظ در اشعار خویش و نیز مقدمهای است که محمد گلندام در نهایت اختصار نگاشته، محدود میشود. بهگفتهٔ فخرالزمانی، حافظ در اوقات فراغت به مکتبخانهای که نزدیک دکان نانوایی بوده میرفته و خواندن و نوشتن را در همانجا فراگرفتهاست. بنابر آنچه از «مقدمهٔ جامع دیوان» بهدست میآید، حافظ و محمد گلندام هردو در مجلس درس قوامالدین عبدالله بن نجمالدین محمود شیرازی شرکت داشتهاند. حافظ در اشعار خویش به حضورش در مدرسه، چهل سال تحصیل علم و فضل، درس صبحگاهی، و حفظ قرآن برپایهٔ قرائتهای گوناگون نیز اشاره نموده است. تخلصش به «حافظ» و برخی عناوین دادهشده به وی مانند «ملک القراء» مؤید این مطلب است. شهرت حافظ سبب دعوتش از سوی حاکمان سرزمینهای دور و نزدیک شده بود. سفرش به یزد و اصفهان را میتوان احتمال داد. در فارسنامهٔ ناصری از سفر حافظ به هرمز در اوایل دههٔ ۷۸۰ ه.ق سخن رفتهاست که برخی پژوهشگران آن را افسانه میدانند؛ اما درصورت پذیرش سفر حافظ به هند، باید سفر وی به هرمز را نیز پذیرفت. در برخی از منابع جدیدتر هم به سفر حافظ به مشهد اشاره شده که این داستان واقعیت ندارد.
Telegram
attach 📎
در اثرپذیری حافظ از قرآن تردیدی نیست. در حوزهٔ صورت یا ساختار، مهمترین ویژگی شعر حافظ یعنی استقلال ابیات، بیش از هر چیز اثرپذیرفته از سُوَر و آیات قرآن است. این ویژگیْ انقلاب حافظ در غزل است. حافظ چنانکه قرآن در یک سوره به بسیاری از موضوعات و مفاهیم میپردازد، در یک غزل چندبیتی، گسترهای وسیع از حکمت و معنا را میگنجاند. در قلمرو معنا، حافظ در جایگاه شاعری اندیشمند که شعرش نمایندهٔ جهانبینیاش است، فرهنگ باستانی و فرهنگ اسلامی ایران را با دین، کلام، فلسفه و عرفان پیوند داد و در شعر خویش متبلور ساخت. او عناصر بنیاد جهانبینی رندیِ خویش را وامدار فردوسی، خیام، سنایی، عراقی، عطار و مولوی است و از این راه نظامی مستقل بهنام نظام رندی بنیاد کرد. بهگزارش خرمشاهی حافظ از ۲۵ شاعر اثر پذیرفته است. این اثرپذیریها هم جنبههای لفظی و هم جنبههای محتوایی را دربرمیگیرد. افزون بر تسلط حافظ بر ادب فارسی، شواهدی نیز نشاندهندهٔ آگاهی قابل توجه وی از زبان و ادب عربی است. سبک بنیانگذاردهٔ حافظ هم در مضمون و هم در محتوا، افزون بر شاعران روزگاران پس از او، بر شاعران دوران خودش نیز اثر گذاشت.
Telegram
attach 📎
زبان و ادب فارسی در روزگار حافظ
آنهماری شیمل میگوید حدود سال ۷۵۰ ه.ق در شیراز و دیگر شهرهای ایران شاعران کمشمار نبودند و بهباور ادوارد بِراوْن، سدهٔ هشتم هجری، پربارترینِ روزگارِ ادبیِ ایران بوده که تحت حمایتِ شماری از حکومتهای کوچک قرار داشته که سعی در رقابت برای پشتیبانی از شاعران و نویسندگان داشتند. سلمان ساوجی، شاعرِ ستایندهٔ جلایریان در بغداد و تبریز، به مهارت در کاربرد ایهام در قصیدههای مصنوع شهرت داشت. کمالالدین خواجوی کرمانی که در شیراز اقامت گزیده بود، در همانجا درگذشت. شباهت میان شعر او و حافظ مورد توجه است. افزون بر دیوان غزلیاتش، خمسهای با درونمایهٔ عرفانی دارد و یکی از آنها، همای و همایون است. کمال خُجَندی مُفَسِّرِ نظریهٔ وحدت وجود بود و ظاهراً با حافظ مراوده داشت. حتی در شیراز شعر عمادالدین فقیه کرمانی مطرح بود. او بزرگترین مدحکنندهٔ مظفریان و نویسندهای غنایی و سرایندهٔ پنج مثنوی عرفانی بود. ظاهراً میان او و حافظ ارتباطی نبودهاست. او ادامه میدهد در روزگار حافظ، دورهٔ زُهدِ ابن خفیف، تجربههای عرفانی روزبِهان بَقْلی و دوران سعدی پایان یافته و روش مذهبیِ متکلم اَشعَری، عَضُدُالدّین ایجی رخ نموده بود. اثر او بهنام مَواقف، از کتابهای مرجع و معیار شد و متکلمانِ پس از او، بر آن شرحهایی نوشتند.
🦋
آنهماری شیمل میگوید حدود سال ۷۵۰ ه.ق در شیراز و دیگر شهرهای ایران شاعران کمشمار نبودند و بهباور ادوارد بِراوْن، سدهٔ هشتم هجری، پربارترینِ روزگارِ ادبیِ ایران بوده که تحت حمایتِ شماری از حکومتهای کوچک قرار داشته که سعی در رقابت برای پشتیبانی از شاعران و نویسندگان داشتند. سلمان ساوجی، شاعرِ ستایندهٔ جلایریان در بغداد و تبریز، به مهارت در کاربرد ایهام در قصیدههای مصنوع شهرت داشت. کمالالدین خواجوی کرمانی که در شیراز اقامت گزیده بود، در همانجا درگذشت. شباهت میان شعر او و حافظ مورد توجه است. افزون بر دیوان غزلیاتش، خمسهای با درونمایهٔ عرفانی دارد و یکی از آنها، همای و همایون است. کمال خُجَندی مُفَسِّرِ نظریهٔ وحدت وجود بود و ظاهراً با حافظ مراوده داشت. حتی در شیراز شعر عمادالدین فقیه کرمانی مطرح بود. او بزرگترین مدحکنندهٔ مظفریان و نویسندهای غنایی و سرایندهٔ پنج مثنوی عرفانی بود. ظاهراً میان او و حافظ ارتباطی نبودهاست. او ادامه میدهد در روزگار حافظ، دورهٔ زُهدِ ابن خفیف، تجربههای عرفانی روزبِهان بَقْلی و دوران سعدی پایان یافته و روش مذهبیِ متکلم اَشعَری، عَضُدُالدّین ایجی رخ نموده بود. اثر او بهنام مَواقف، از کتابهای مرجع و معیار شد و متکلمانِ پس از او، بر آن شرحهایی نوشتند.
🦋
خواجه شمسُالدّینْ محمّدِ بن بهاءُالدّینْ محمّدْ حافظِ شیرازی (زادهٔ ۷۲۷ هجری قمری – درگذشتهٔ ۷۹۲ هجری قمری در شیراز)، نامدار به لِسانُالْغِیْب، تَرجُمانُ الْاَسرار، لِسانُالْعُرَفا و ناظِمُالاُولیاء، شاعر سدهٔ هشتم هجری ایران است. بیشتر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهمترین اثرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود. در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی، اشعار او به زبانهای اروپایی ترجمه شد و نام او به گونهای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار میشود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز روز بزرگداشت حافظ نامیده شدهاست.
Telegram
attach 📎
دیوان حافظ
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوههای گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبانهای جهان به چاپ رسیدهاست. شاید تعداد نسخههای خطّی ساده یا تذهیبشدهٔ آن در کتابخانههای ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشورهای غربی از هر دیوان فارسی دیگری بیشتر باشد. نکتهٔ خاصی که در دیوان حافظ وجود دارد.
دیوان حافظ که مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، تاکنون بیش از چهارصد بار به اشکال و شیوههای گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبانهای جهان به چاپ رسیدهاست. شاید تعداد نسخههای خطّی ساده یا تذهیبشدهٔ آن در کتابخانههای ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشورهای غربی از هر دیوان فارسی دیگری بیشتر باشد. نکتهٔ خاصی که در دیوان حافظ وجود دارد.
Telegram
attach 📎
آوازهٔ شعر حافظ در زمان زندگیاش، به سرزمینهای دیگر مانند شبهقارهٔ هند رسید و شاعران آن سرزمینها تلاش کردند تا ویژگیهای شعرش را بهکار برند و بهمانند حافظ مضامین عاشقانه و عارفانه را بههم پیوند دهند و از صنایع ادبی بهروش حافظ بهره گیرند. در حوزهٔ زبان عربی، پس از خیام، حافظ بیشترین اثرگذاری را داشتهاست. ابراهیم امین شواربی، طه حسین، محمد فراتی، صلاح صاوی و محمدعلی شمسالدین از کسانی هستند که در این زمینه دست به نگارش آثاری زدهاند.
Telegram
attach 📎