ክፍል ሶስት


6. የጓደኛ/የክፍል ጓደኛ ጫና
ይህ ነጥብ ከ5ኛው ጋር ቢነሳ ችግር አልነበረውም። ነገር ግን የነገሩን ክብደት ለመጠቆም ስለፈለግኩ ነው ለብቻው ላነሳው የወሰንኩት።

የሰው ልጅ በምድር ሲኖር ከቤተሰቡ ባለፈ ጓደኛ ያስፈልገዋል። ልክ እንደቤተሰብ የሚቀርበው፣ አንዳንዴም አለፍ ብሎ ከቤተሰቡ የበለጠ የሚቀርበው ጓደኛ ሊኖረው/ሊያስፈልገው ይችላል።

በዘመናችን ትንሽም ይሁን ብዙ፣ ጥሩም ይሁን መጥፎ ጓደኛ የምናፈራበት ወሳኙ ቦታ ትምህርት ቤት ነው። የህይወት መስመራችንን የማያበላሹ ምግባረ-መልካም ጓደኞች መያዛችን አስፈላጊ ነው።

ይህ ሐሳብ ከ Stream መረጣ ጋር ምን አገናኘው?
ተማሪዎች ምድባቸውን በሚመርጡበት ወቅት ከፍተኛ የሆነ የጓደኛ ግፊት ይደርስባቸዋል። "እኔ ሶሻል ስለምገባ አንተም ከኔ ጋር ሶሻል ግባ።" "እርሷ ናቹራል ስለገባች እኔም ናቹራል እገባለሁ።" አይነት አስተሳሰቦች አሉ።

አንዳንዴም ሰነፉ ተማሪ የተፈጥሮ ሳይንስ ላይ ጎበዝ ተማሪዎች ይበዛሉ በሚል እሳቤ በጎበዝ ተማሪዎች ላይ ጥገኛ ኮራጅ ሆኖ ዩኒቨርሲቲን ለመቀላቀል የሚዳክር አለ። ይህም የተሳሳተ እና መታረም ያለበት እሳቤ ነው። ማንም ከማንም አይበልጥም። ሁሉም እኩል ነው። እርሱ አንብቦ ከገባው አንተም አንብበህ ትረዳለህ። ልዩነቱ ትኩረትና ጊዜ መስጠቱ ላይ ነው። ስለዚህ ለዩኒቨርሲቲ የምትዘጋጁበትን መሠናዶ ጊዜ ሰጥታችሁ በደንብ ለማንበብ ተዘጋጁ።

ከፍ ስንል ደግሞ ህጋዊ ባልሆነ መንገድ በሁለት ተቃራኒ ጾታ መካከል በሚፈጠር የፍቅር ግንኙነት (ክብርን የሚያጠፋ፣ እድሜና ጉልበትን የሚያባክን ግንኙነት ብለው ይሻላል) በዚህ የምድብ መረጣ ላይ አስተዋጽኦ ሲያደርስ ይታያል። "እኔ ናቹራል ስለምገባ አንቺም ናቹራል ግቢ።" "እሷ ሶሻል ስለገባች እከተላታለሁ።" የሚሉ 'ሞኞች' አሉ።

ወዳጆች! በተፈቀደው መንገድ ያልተፈጠረ መጣመር አስቀያሚ ከሆነ መለያየት አይታገድም። + ጊዜያዊ ስሜታችሁን ተከትላችሁ የማትፈልጉት Stream ውስጥ እንዳትገቡ እመክራለሁ። በኋላ መለያየት ሲመጣ "እርሷን/እርሱን ብዬ የማልፈልገውን ትምህርት እየተማርኩ የሚል ጸጸት ይከተላችኋል። ከአሁኑ ቀልድ ላይ የሆናችሁ ጓዶች ቀልድና ቁም ነገር እየለያችሁ።

7. ናቹራል=ጎበዝ ❌ ሶሻል=ሰነፍ ❌
ማኅበራዊ ሳይንስ የሰነፎች የተፈጥሮ ሳይንስ የጎበዞች አድርጎ በማሰብ ትምህርት የሚከብዳቸው ተማሪዎች ወደ ሶሻል የመዘንበል ሁኔታ ይታያል። በርግጥ ከማኅበራዊ ሳይንስ ይልቅ የተፈጥሮ ሳይንስ ከበድ ይላል። ሆኖም ግን ማኅበራዊ ሳይንስም ቀላል የሚባል አይደለም። በመሠረቱ በየትኛውም ምድብ ብትገቡ ረጅም ጊዜ ሰጥታችሁ ለማንበብ ዝግጁ ያልሆናችሁ ካላችሁ ከወዲሁ ትምህርቱን እንድታቋርጡት አሳስባችኋለሁ!

ከላይ እንደጻፍኩላችሁ በሁለቱም ምድቦች የሚገኙ የትምህርት መስኮችን ተምረው ስኬታማ የሆኑ ሰዎች አሉ። በተደጋጋሚ እንደጻፍኩት ዋናው የግል ጥረት ነው።

አንድ ተማሪ ጠንካራ ጎኑን እንደሚለየው ሁሉ ደካማ ጎኑንም ለይቶ ማወቅ አለበት። ተማሪው የእንግሊዘኛ ቋንቋ እውቀት ከሌለው ማኅበራዊ ሳይንስ ባይገባ እመክራለሁ! ተማሪው የሒሳብ ችሎታ ከሌለው የተፈጥሮ ሳይንስ ባይገባ እመክራለሁ።

8. የምትማሩት ለገንዘብ ነው? ወይስ ለማወቅ ነው?
ብዙ ሰዎች ጋር የሚስተዋል አንድ ችግር አለ። "ይህን ተምሬ ሀብታም እሆናለሁ።" የሚሉ ሰዎች ቁጥር ትንሽ አይደለም።

ወዳጆች.. ስንማር ዋና አላማችን መሆን ያለበት #በእውቀት_ራሳችንን_ማዳበር_ነው ።
ሀብታም ለመሆንማ እዚሁ ከተማችን ላይ ያሉ ባለ ፋብሪካዎች ጋር ሂዱና ከነዚህ ሁሉ ባለፋብሪካዎች ዲግሪ ያለው ስንት ሰው ነው ብላችሁ ጠይቁ። ከ100 ውስጥ 10 ባለ ዲግሪ አታገኙም። ምናልባትም አንዳንዶቹ ከ8ኛ ክፍል ያቋረጡ ናቸው። ትምህርት ለሀብት ሳይሆን ለእውቀት ነው የሚፈለገው። ጥሩ እውቀት ከጨበጥንበት በዚያ ገንዘብ መስራት አይከብድም።

9. ወደፊትን በመመልከት ዛሬን መወሰን
አለማችን እየሄደችበት ያለው መንገድ እጅግ ተለዋዋጭና ሊገመት የሚከብድ ነው። ቢሆንም ጭላንጭሎችን መመልከት ችሎ ለዚያ መዘጋጀት ያስፈልጋል። "ኢትዮጵያ ይሁን አለማችን ለሚቀጥሉት ከ10-20 አመታት የትኛውን ስራ ነው የሚፈልጉት?" ብለን መጠየቅ አለብን።

ይህን ለመመለስ የኢትዮጵያን ሁኔታ ማጤን ይጠበቅብናል። የህዝብ ቁጥር መጨመር፣ አካባቢዎች ወደ ከተማነት መቀየር /Urbanisation ፣ የአየር ጸባይ፣ የዲጂታል አለም እድገት፣ ከሌሎች አገራት ጋር ያለን መስተጋብር.... ተመልክተን የወደፊቱን በትንሹ መተንበይ እንችላለን። ከነዚህ ነገሮች በመነሳት ለወደፊቱ ተፈላጊነታቸው የሚጨምሩ ስራዎች እነማን ናቸው?
Health and Medical Sectors (Natural Science)
- ሰው ባለበት ቦታ ከጤና ጋር በሽታ አለ። በሽታ እስካለ ድረስ በቂ የህክምና አገልግሎት የሚሰጡ አካላት ያስፈልጉናል። በአገራችን ያለው የሐኪም፡ታማሚ ስብጥር እጅግ አስደንጋጭ ነው። አንድ ሐኪም በትንሹ ለ10,000 - 20,000 ታማሚ የሚመደብበት እጅግ የወረደ የህክምና ስርዓት ያለበት አገር ውስጥ ነው ያለነው። (1:20000) ስለዚህ ምንም በማያጠራጥር ሁኔታ ብቁ የሆኑ ሐኪሞች (ሆድ ውስጥ መቀስ ረስተው የማይሰፉ¡) ለአገራችን አስፈላጊ ነው።

Infrastructure and Engineering (Natural Science)
- የህዝብ ቁጥር እየጨመረ ሲሄድ የመኖሪያ ቤት፣ የህንጻ፣ የመንገድ፣ የንጹህ ውሃ መስመር፣ የኤሌክትሪክ... እንዳጠቃላይ የመሠረተ ልማት ግንባታዎች ይበራከታሉ። ስለዚህ በዚህ ዘርፍ በቂ እውቀትን ከስራ ፍላጎት የያዘ ሰው ተፈላጊ የማይሆንበት ምክንያት የለም። (መጥፎ የሚባል የአገራችን የቢሮክራሲ ስርዓት መኖሩ እንዳለ ሆኖ ነው ታድያ!)

Information and Digital Technology (Natural Science)
- ለዚህ ሐሳብ ብዙ መተንተን አይጠበቅብኝም። አገራችን እንደ ኤሊ ቢሆንም ወደ ዲጂታል እና ቴክኖሎጂ አለም እየገባች ነው። ይህን ትምህርት በዩኒቨርሲቲ ደረጃ ባትማሩት እንኳ በግል ከመማር ውጭ ሌላ ምርጫ አይኑራችሁ።

Agriculture (Natural + Social Sciences)
- ሰው የሚባል ፍጥረት እስካለ ድረስ ግብርና ቁጥር አንድ ተፈላጊ ነገር ከመሆን አይወገድም። በተጨማሪም ብዙ ግድቦችን እየገነባን ስለሆነ በውሃ ሳይንስ ላይ እጅግ በጣም ብዙ ባለሞያዎች ያስፈልጉናል። ስለዚህ ቶሎ ተምሮ ለዚህ የበቃ እውቀትም ገንዘብም ማፈሱ የማያጠራጥር ነው።

Business, Finance and Entrepreneurship (Social Science)
- አገሪቱ እያደገች በሄደች ቁጥር በቢዝነሱ፣ በንግዱ አለም ... ያለው ሁኔታ እያደገ ይሄዳል። የገበያውን ሁኔታ የሚረዱ፣ ድርጅትን በብቃት የሚመሩ ትንታግ ለስራ የነቃ አዕምሮ ያላቸው የተማሩ ወጣቶች ተፈላጊነት ይጨምራል።

Law, Policy and Governance (Social Science)
- የአገሪቱ ህዝብ በጨመረ ቁጥር፣ እድገት በጨመረ ቁጥር በዚያው ልክ ህግና ደንብን የሚያረቁ፣ ህግን የሚያስከብሩ፣ አስተዳደሩን ለማጠናከር የሚበጁ በስራቸው ብቁ የሆኑ አካላት ተፈላጊ ይሆናሉ።

Education (Social and Natural Sciences)
-አገራችን በአፍሪካ ትልቁ የወጣት ቁጥር ካሉባት አገራት ተርታ ትመደባለች። ያሉንን ታዳጊ ሀይሎች ለማስተማር በትምህርትና ትምህርት ነክ የትምህርት መስኮች ተፈላጊ ሆነን መገኘት ከቻልን ራሳችንንም አገራችንንም እንጠቅማለን።

Media, Communication & Arts (Social Science)
- Journalists, Public Relation Specialists, Language Translators...

Tourism & Hospitality (Social Science)
- Tour Guides, Travel Experts, Hotel & Hospitality Managers....
በሰፊው ያስፈልጋሉ።

ጠቅለል ስናደርገው

Sector                         Stream
Health                          Natural  
Engineering                Natural
Tech                             Natural
Agriculture                  Both
Business                     Social
Law & Governance    Social
Education                    Both
Environment               Natural
Media                           Social
Tourism                       Social

ወደ ማጠቃለያ ሐሳብ እንሂድ።

የተፈጥሮ ሳይንስ ለመቀላቀል
ረጅም ሰዓት መስጠት፣ ጥልቅ የሆነ ትኩረት፣ በተደጋጋሚ ልምምድ የሚፈልጉ ትምህርቶችን የያዘ ምድብ ነው።

የማኅበራዊ ሳይንስ ለመቀላቀል
በጥልቀት ማሰብ፣ ጥናቶችን ማካሄድ፣ ጠንካራ የቋንቋ እውቀት ያስፈልጋችኋል።

በሁለቱም ምድቦች ስመ-ጥር ስኬታማ ሰዎች አሉ። አንዱ የጎበዝ አንዱ የሰነፍ ተብሎ አይለይም። የግል ጥረት ቁጥር አንድ አስፈላጊው ነገር ነው። አገራችን በሁለቱም ምድቦች የተማሩ ሰዎች ያስፈልጓታል።

ሶሻል የምትገቡ ተማሪዎች እንደ አላህ ፈቃድ በቀጣይ ሁለቱ አመታት ከኔ ጋር ሰፊ ጊዜ እናሳልፋለን። ናቹራሎች ምናልባት በEnglish ዳግም ልንገናኝ እንችል ይሆናል። ለሁላችሁም መልካም ጊዜ እመኛለሁ።

በመረጣችሁት ምርጫ አላህ መልካሙን ሁሉ ይግጠማችሁ። የተሳካ መንገድ እንዲሆንላችሁ እመኛለሁ። የሰው ልጅ በትምህርት አለም ላይ ስለዘለቀ ብቻ ሳይሆን ከትምህርትም ርቆ መጽሐፍ ሊለየው አይገባም። የትኛውም አይነት ድሎት እና ስልጣኔ ላይ ብንሆን ካላነበብን፤ አዕምሯችንን ካልመገብን ጎዶሎ ሆነን ነው የምንቀረው። ስለዚህ የ'አንብብ' ትውልዶች ማንበብ የስልጣኔ መነሻ እንደሆነ ተረድተን ንባብን ባህላችን እናድርግ።

ሰላም ለሁላችሁም!

‎የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች ደረጃ — 2025

1 Addis Ababa University
2 University of Gondar
3 Bahir Dar University
4 Jimma University
5 Mekelle University
6 Hawassa University
7 Haramaya University
8 Adama Science and Technology University
9 Arba Minch University
10 Jigjiga University
11 Addis Ababa Science and Technology University
12 Ambo University
13 Dilla University
14 Unity University
15 Debre Berhan University
16 Wollo University
17 Debre Markos University
18 Wolaita Sodo University
19 Madda Walabu University
20 Worabe University
21 Wachamo University
22 Debre Tabor University
23 Wolkite University
24 Ethiopian Civil Service University
25 Arsi University
26 Samara University
27 Assosa University
28 Dire Dawa University
29 Wollega University
30 Mattu University
31 Mizan-Tepi University
32 Kotebe Education University
33 Adigrat University
34 Woldia University
35 Oromia State University
36 Bule Hora University
37 Aksum University
38 Bonga University
39 Rift Valley University
40 Oda Bultum University
41 Raya University
42 Injibara University
43 Selale University
44 Debark University
45 Kebri Dehar University
46 Gambella University
47 Mekdela Amba University
48 Dembi Dolo University
49 Jinka University
50 Borena University
Un Ethiopian Police University
‎
‎(According to UNIRANKS® — Top-Ranked Universities in Ethiopia - 2025)

A good study method.