Sukut Saqlama (NeMolchi.uz o'zbek tilida)
1.22K subscribers
409 photos
131 videos
2 files
1.79K links
18+. Ўзбекистонда зўравонликка қарши лойиҳа.
https://www.facebook.com/SukutSaqlama/

Ҳикоянгизни аноним юборинг:
https://forms.gle/ZKCabhpzFM3ewTUz9
Download Telegram
Бугун бутун Ўзбекистон Бутунжаҳон шахмат олимпиадаси ғолиблигимизни нишонлайди.
Мен ҳам жуда хурсандман, албатта. Ҳиндистоннинг Ченнай шаҳрида ўтаётган Бутунжаҳон шахмат олимпиадасида Ўзбекистон эркаклар терма жамоаси Нидерландия жамоаси устидан ғалаба қозониб (2,5:1,5), чемпионликни қўлга киритди. Бу тарихдаги биринчи чемпионлик, дейилади расмий хабарларда.

Лекин мен қачондан бери ўйлаб юрган гапларимни ёзмасам бўлмайди. Чемпион Нодирбек Абдусатторовнинг онаси билан уюштирилган интервьюни ўқиганимда бир жойи диққатимни қаратганди.

- Қизим Баҳорани ҳам Нодирбек билан бирга мусобақаларга олиб чиқардим, - дейди чемпионнинг онаси.

- У 2013 йил жаҳон чемпионатида кумуш медални қўлга киритган. Аммо борган сари икки фарзанд учун сарфланадиган харажатлар миқдори ортиб борди. Битта оиладан уч кишининг хорижга чиқиб-келиши, меҳмонхонада туриши, еб-ичиши учун кўп маблағ кетарди. Моддий томондан қийнала бошладик. Кейин Баҳорага вазиятни тўғри тушунтириб, бор эътиборни Нодирбекка қаратишга қарор қилдик. Унинг кўрсатаётган натижалари дунёдаги бошқа тенгдошлариникидан анча кучли эди, рейтингини сақлаб қолишга киришдик. Қизим ҳам оилавий аҳволимизни тўғри тушуниб, «Майли, Нодирбек ғалаба қозонса, худди ўзим ютгандек хурсанд бўламан», деб шахматдан бироз чекинди. Агар ўша вақтда Баҳорани ҳам қўллаб-қувватлаганимизда, укаси каби шу даражага етарди. Лекин маблағ етказа олмаганимиз учун қизим бироз чекинган. Тўғриси, бундан афсусланамиз.

Сўнгги кунларда қизларимизнинг спортнинг кўплаб турларида чемпионликни қўлга киритганини ёритиб бордик. Қизларимизга имконият беринглар, илтимос, уларга эшикларни очинг, кўрасиз, иқтидорли қизларимиз жуда кўп. Уларни қўллаб-қувватласак, бас.

Шу ўринда Баҳоранинг ота-онасини айблай олмайман. Уларни ҳеч ким қўллаб-қувватламади. Қани эди, иқтидорли болалар давлат томонидан кичиклигидан қўллаб-қувватланса, балки чемпион қизларимиз янаям кўп бўларди.

#СукутСақлама #ҚизларгаЙўлБеринг
Ўтган йилнинг октябрь ойида қўшнисини бехосдан ўлдириб қўйган ҳомиладор аёлнинг отаси иқрорини саҳифаларимизда эълон қилган эдик.

Июль ойининг бошларида кўзи ёриши керак эди, шунинг учун 15 июнь куни турмуш ўртоғи уни ота-онасининг уйига олиб борадики, туғиб онаси қарашиб турарди. 26 июнь саҳарда эса уларнинг уйига яқин бўлган жойда қўшнининг жасади топилди... У пичоқнинг бир зарбасидан ўлган. Ҳамма қўшнилар ички ишлар бўлимига сўроқ қилиниш учун олиб кетилади, ёш аёлни эса касалхонага олиб кетишади. У ерда бўлиб ўтган воқеани гапириб берди.

Жорий йилнинг 6 август куни эса "Ўзбекистон" телеканали "Бир жиноят изидан" кўрсатувининг навбатдаги сонини ушбу қотилликка бағишлади. Ўша сонни эса "Ҳирс ўйини ёхуд нега ёш жувон тўйдаги отарчини пичоқлаб ўлдирди?" деб номлашибди.

Кўрсатув муаллифи воқеага жуда субъектив ёндошмоқда: "Инсоннинг нафс дея аталувчи душмани борки, у одамни ўзига асир қилиб домига тортади. Охир-оқибатда эса турли балоларга гирифтор қилади. Нафсига қул бўлган кимса ичкилик, фаҳш, қимор ўйинларига берилади. Кези келганда ўғирлик ҳам қилади. Ва ҳатто одам ўлдиришгача етиб боради", дейди у. Стоп! Гап ўз шаънини ҳимоя қилган ҳомиладор келинчак ҳақида кетмоқда. Қанақа нафс ҳақида гапиряпсиз ўзи?

Чироқчи тумани "Лангар" МФЙ маслаҳатчиси Бахтинисо Боқоева: "2021 йил маҳалламиз учун яхши йил келмади, чунки хотин-қизлар ўртасида битта жиноят содир этилди. Ўшандан кейин бу жиноятчилик Лангар МФЙ ходимларимини кўзимизни очди. Хотин-қизлар орасида жиноятчиликнинг олдини олиш учун профилактика кунларини ташкил қилдик" эмиш. Хотин-қизлар орасида жиноятчилик олдини олгунча йигитлар, эркаклар билан ҳам тушунтириш ишларини олиб борасизларми, ўртоқ маслаҳатчи?

Кўрсатув муаллифи давом этади: "Ана ҳолос, гумонланувчи аёл бутун бошли ҳофиз йигитни ўлдирдим деб кўрсатма беряпти. Тавба, минг марта тавба. Наҳотки аёл кишининг қўлидан бунчалик ваҳший қотиллик келса. Ўзим билан олиб келган пичоқни тиқиб олдим деяпти". Аёлларни уй зўравонларни бундан баттар ваҳшийлик билан ўлдирмоқда, ўртоқ бошловчи, нега уларни ёритмайсиз?

Лангар МФЙ ҳоким ёрдамчиси Усмон Абдураҳмонов жиноятчиликнинг олдини олиш, ёшларни ишга жойлаштириш, ободончилик, ҳар хил тадбирлар ўтказиш бўйтча ишлари ҳақида ҳисоботлар берадими-эй.

Кўрсатув давомида: "Халқимизда ғўнажин кўзини сузмаса, буқа ипини узмайди деган гап бор. Биз бугун ким аввал кўз сузгани-ю, ипни ким биринчи бўлиб узгани ҳақида бахслашмоқчи эмасмиз. Ҳар ҳолда муқаддас оилага ҳиёнат қилингани рост" дейилади. Кечирасиз-у, уйланган эркак бировнинг хотини, умуман аёлларга гап отишга бало борми? Ғунажинни нима алоқаси бор?!

Ҳайрият кўрсатув ярмига келганда бошловчи қотиллик қурбони бўлган йигит оилали аёлни ҳоли-жонига қўймасдан "кўрмасам туролмайман, чиқмасанг кетолмайман" деб гоҳ томорқасида, гоҳ уйи ёнидаги боғда кутиб турганини эслабди. Сал қолса бутун айбни аёлга ағдармоқчи бўлдинигиз, а, ўртоқ бошловчи?

Давоми: https://nemolchi.uz/uz/shanini-imoja-ilgan-kelin-ikojasi/

#СукутСақлама #ЗўравонликкаЙўқДеймиз #Қонунлар
Ижтимоий тармоқларда Зомин туманида аёл фарзандлари кўз ўнггида калтакланиб зўрлангани ҳақида хабар чиқарилган.

Жиззах вилояти ИИБ ахборот хизмати
хабарга муносабат билдирди. Айтилишича, Зомин тумани “Пешағор” МФЙда яшовчи уй бекаси, 2 нафар фарзанднинг онаси туман ИИБга мурожаат қилиб, 2022 йилнинг 24 июль куни соат 02:45 ларда ўзининг яшаш уйига юзига ниқоб таққан икки нафар номаълум шахс ётоқхона деразаси орқали кириб, уни қўрқитиб, юзларига бир неча марoтаба уришгани, мажбурлаб, зўрлаб номусига текканлиги сабабли қонуний чора кўришни сўраган.

Ҳолат юзасидан Зомин тумани ИИБ ходимлари томонидан олиб борилган суриштирув ишлари давомида ушбу жиноятни туманнинг Ёшлик МФЙ да яшовчи Д.А. ва А.А.лар содир этгани аниқланиб, уларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси жиноят кодексининг 118- моддаси 2- қисми “в, г” бандлари билан жиноят иши қўзғатилиб, гумонланувчилар эҳтиёт чораси сифатида қамоққа олинган.

Маънавиятчилар, қаердасизлар?! Ана, уйида болалари билан ўтирса ҳам аёлни зўрлаб кетишяптику! Эндиям кечаги "Ўзбекистон" телеканали ижодкорлари айтганидай "Ғўнажин кўзини сузмаса...." ёки "қарс икки қўлдан чиқади" деб ўтираверасизми?

Ўша разилларни намунча давлатимиз ҳимоя қилмаса?! Қачон зўравонларга тоқатсизлик маданияти шаклланади бизда? Умуман моҳовдай ажратилсин жамиятдан. Нега давлатимиз бунча қайғуради педофиллар, зўравонлар учун?!

#СукутСақлама #ЗўравонликкаЙўқДеймиз #Қонунлар
Фарғона нефтни қайта ишлаш заводида устига бензин сепиб, ўзини ёқиб юборган аёл вафот этди.

2 август куни Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи биносининг кириш қисмида ўзига бензин сепиб, ёқиб юборган 47 ёшли аёл – Санобар Ҳайдарова бугун, 10 август куни соат 07:05 да Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Фарғона филиалида вафот этган.

Унинг ўз жонига қасд қилишига, ишдан бўшатилгани сабаб эканлиги айтилган эди. Маълум бўлишича, у оилада ёлғиз боқувчи бўлган. Турмуш ўртоғи ишсиз, 4 нафар фарзанди бўлган.

Тилшунос, журналист ва блогер Эльдар Асанов ўз Телеграм каналида "Похол аёллар" ҳақида материаллар тайёрлаганди.

Униннг ёзишича, ўт қўйиш шахсий муаммони ижтимоий сатҳга олиб чиқиш воситасидир. Дори ичса, уйида ўзини осиб қўйса – бу нари борса оилага протест билдиришдир. Муаммо ҳам уй ичида қолади. Ўт қўйилишини эса ҳамма кўради. Бу жамиятга, давлатга протестдир. Қолаверса, ўт қўйиш ўзини ўлдиришнинг қўрқинчли, намойишкор туридир. У кўрганларнинг ҳиссиётларини жунбушга келтиради, ижтимоий реакцияни, социал ҳаракатни келтириб чиқаради.

Ўт қўйиш, шунингдек, жонига қасд қилувчи инсон ҳали ҳаётдан умидворлигини кўрсатади. У жамоат олдида ўзига ўт қўйса, ҳам муаммосини ҳаммага кўрсатиб қўяди, ҳам ўткинчилардан кимдир мени қутқариб қолади, кичик куйишлар билан қутулиб қоламан деб умид қилади.

Санобар опа ёна бошлагач, уни ўчиришга ҳаракат бўлмаган. «Сабаби заводнинг кириш жойида ўт ўчириш ускунаси ҳам бўлмаган. Ҳеч ким ёрдам беролмаган. Ўчиролмаган. Санобар опани 75 фоиз куйган дейишяпти», — деган завод ишчиси.

Бизнинг расмийлар бундай ижтимоий протестга қарши курашишга қачон тайёр бўларкан?!...

Юрист Баҳодир Аҳмедов эса бу ҳолатларни чуқур таҳлил қилиб берувчи социологлар (жамиятшунослар) бизда жуда камлигини айтиб ўтганди. - Улар бор картинани рўй-рост айтишгани айрим "сиркаси сув кўтармайдиган" валломатларга ёқмаган ва соҳа "ўлдирилган". Ҳозир бироз матбуот эркинлашиши, блогерлар гапирганининг ўзи қанча ижобий тенденциялар келтириб чиқармоқда. Энди тасаввур қилинг: уларнинг ёнига депутатлар, социологлар, фаол касаба уюшмалари қўшилса... Ана унда кўплаб масалалар 3-4 йилга бормай ўз ечимини топармиди?, - дейди Б.Аҳмедов.

#СукутСақлама #Аёллар #Жамият
«Фарзандларига моддий ёрдам ажратилади, ҳаётда ўз ўрнини топишига кўмаклашилади». Фарғонадаги завод вафот этган ходими болаларини ўз қарамоғига олди.

Батафсил — http://dy.uz/vthY9
Forwarded from Alimoff
Яқинда блокдан ечилган Твиттерда Ўзбекистонда аёл ҳуқуқлари, феминизм, аёлнинг оиладаги ўрни ва ҳоказога ўхшаган мавзулар жуда кўп муҳокама қилинади.

Афсуски бу масалада муҳокамалардан нарига ўтолмаяпмиз. Фарзандини айиқ олдига ташлаган аёл, аламзада боғча опалар, қайнона томонидан калтакланган келин, ўз жонига суиқасд қилган хотин...

Қани, аёл ҳуқуқлари, гендер тенглиги деб бонг ураётган мутасаддилар? Фарғонадаги шифохонада кўрсатилган муолажаларга қарамай вафот этган Санобар Ҳайдарова – бутун бир жамият, миллат учун огоҳлик қўнғироғи. Бу воқеаларнинг мунтазам кетма-кетликда такрорланаётгани шунчаки тасодиф эмас.

4 нафар қизнинг онаси, завод ишчиси бўлиб ишлаётган аёлни бундай ҳаракатга нима ундади? Нега ижтимоий тадқиқотлар, сўровномалар ўтказилмайди? Аёлларнинг дарди, уларни нима қийнаётгани манзилли ўрганилмайди, масалан? Пичоқ суякка бориб теккунича кутиш шартми? Ўйлашимча, фуқароларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш масаласига торроқ кесимда, маҳалла, туман, вилоят доирасида эътибор қаратиш вақти келди.

Мудҳиш воқеага қадар у ишлаган Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи ҳамда Бирлашган касаба уюшмаси қўмитаси томонидан марҳуманинг дафн хамда маърака маросимларини ўтказиш учун барча харажатлар тўлиқ қопланиши, унинг оила аъзоларига энг кам иш хақининг 4 баробари миқдорида моддий ёрдам ажратилиши, қарамоғида бўлган балоғат ёшидаги фарзандларига ўқиш ва таълим олиш билан боғлиқ харажатлар қопланиши билдирилган. Лекин, афсуски, қанча ёрдам берилмасин, она меҳрининг ўрнини боса олмайди...

Аёллари ўзини ўлдираётган мамлакатда эркакларнинг бош кўтариб юриши оғир. Жуда ҳам оғир.

@nurbekalimov
Ишдан бўшадим: ҳаётга ранг-барангликни қайтаришнинг 7 усули

Ўзини йўқотиш, хавотир, васваса, келажакни режалаштира олмаслик — буларнинг бари ишдан бўшаш оқибатида пайдо бўладиган туйғулар. Гоҳида яна асабийлик, тажовузкорлик, хафалик ва ҳатто ўч олиш каби ҳислар ҳам чўлғаб олиши мумкин. Ушбу туйғулар мураккаб давр учун меъёр ҳисобланади ва вақт ўтиб улар секин-аста юмшайди. Кейинги қадам эса ўзини қўлга олиш ва янги ҳаёт сари 7 та қадам ташлаш.

👉1-ҚАДАМ. СИЗГА ОСОН ЭМАСЛИГИНИ ТАН ОЛИШ
Бу қандай туйғу? Зерикиш? Алам? Асабийлик? Ичингизда нафрат, қўрқув, ғазаб борлигини очиқчасига айтинг. Гарчи улар салбий таассуротларни келтириб чиқарсада, лекин олдинга ҳаракат қилиш учун жуда зарур.
Ичингизда қайнаётган ҳисларни дафтарга устунлар тарзида ёзиб чиқинг ва 1 дан 10 гача шкала бўйича баҳоланг, 1 — энг заиф, 10 — энг кучли туйғу учун берилади. Ҳолатингиз қай томонга ўзгарганини кузатиб бориш учун сана қўйинг.

👉2-ҚАДАМ. БАТАРЕЙКАЛАРНИ ҚУВВАТЛАНТИРИНГ
Стресс вақтида кўп энергия беҳуда сарфланади. Шундай экан, яхшиси тинчлантирувчи ҳаракатга ўтинг. Масалан, чой ичишингиз, сайр қилишингиз, душ қабул қилишингиз мумкин. Ширинликлар ҳам ёрдамга келади.

👉3-ҚАДАМ. ҲАҚИҚИЙ ВАЗИЯТНИ ТАҲЛИЛ ҚИЛИНГ
Мураккаб дамда асл вазиятни тўғри баҳолай олмаймиз. Шунинг учун бироз тинчланиб олгач, бўлиб ўтган воқеаларни бирма-бир эсланг. Юқорида сизни қийнаётган туйғуларни қоғозга туширдингиз, ана энди жадвалга асл вазиятни ёзиб чиқинг.

Биринчи устунни: «Нима содир бўлди?» деб номланг. Унинг ичига фақат фактларни ёзинг, ортиқча баҳолар шарт эмас. Масалан: «Томи кетган бошлиғим мени ноҳақ ишдан бўшатди» деган гапнинг ўрнига жадвалга: «Раҳбарим меҳнат шартномамни бекор қилди» деб ёзиб қўйинг. Ортиқча ҳисларсиз ёзилган гаплар сизни анча тинчлантиради ва вазиятни тўғри баҳолашга ёрдам беради.

Иккинчи устунни «Оқибатлари қандай?» деб номланг. Яна фактларни бўёқларсиз ёзинг. «Қандай пулга яшайман, кредитимни қандай тўлайман дейишдан кўра: «Даромадим пасайди» денг.

Жадвалнинг учинчи устунига «Энди нима қилишим керак?» деган саволни қўйинг. Аниқ жавобни шакллантиринг, масалан, «Оилавий бюджетимдаги камомадни тўлдириш керак» дея.

Тўртинчи устунга «Буни қандай уддалаш мумкин?» деб ном беринг. Жавобларни ёзишга шошманг. Шунчаки кўриб чиқинг ва дафтарни четга олиб қўйинг.

👉4-ҚАДАМ. МАКСИМАЛ РАВИШДА ЎЗИНГИЗНИ ҲИМОЯЛАНГ
Инқироз даври бироз ўтгач, ишдан бўшатган раҳбар билан барча сабабларни муҳокама қилиб олишимиз керак. Бунда ўзимиз учун фойда нуқтаи назаридан ёндашишимиз лозим. Тушкун аҳволда суҳбат олиб бориш осон эмас, шунинг учун олдиндан тайёрланиб олинг.

Энг муҳими, меҳнат кодексини яхшилаб ўқиб олинг ва ундаги қоидаларни ҳеч қачон унутманг. Ходимлар кўп ҳолатларда айнан меҳнат ҳуқуқларини билмасликлари учун ноҳақ ишдан бўшатиладилар. Ишдан бўшатилган тақдирда ҳам қандай тўлов тўланишини яхшилаб билиб олинг.

👉5-ҚАДАМ. ЎЗИНГИЗГА ДАМ БЕРИНГ
Мен ҳаммасини енгаман, деб ўзингизни қийнаманг. Ўзингизга бироз ялқовликни қўйиб беринг. Шунчаки дам олинг. Шахсий вазиятингиздан келиб чиқиб, бу ҳафталарга ёки ойларга чўзилиши мумкин. Бу вақтда сиз учун энг қулай дастурни танлаб олинг.

👉6-ҚАДАМ. АТРОФ-МУҲИТНИ ҚАЙТА КЎРИБ ЧИҚИНГ
Ёқимсиз дамларни эслатувчи барча алоқаларни йўқотинг. Танишларингиз ўрни янги ва яхшилари билан тўлиб кетади. Мабодо энг яқин инсонларингиз сизни тушунмаётган бўлса, вақтинчалик ёлғиз бўлишни хоҳлаётганингизни айтинг.

👉7-ҚАДАМ. ИМКОНИЯТЛАР САРИ ЮЗЛАНИНГ
Ҳар бир инсоннинг ўз ризқи бор, сизни қаердадир янги иш кутиб тургани аниқ. Битта устунга энг кучли томонларингизни ёзиб чиқинг, эришган ютуқларингизни ҳам қўшиб ўтинг. Дўстларингиз, таниш-билишларга иш излаётганингизни айтинг. Кайфиятни кўтаринг, сизни позитив руҳда эканингизни кўришсин. Ишдан бўшаш воқеасидан синмаганингизни намойиш этинг. Интернетдаги турли муҳокама гуруҳларига киринг, форумларда суҳбатлашинг. Дижитал оламнинг барча имкониятларидан фойдаланинг. Фаол ҳаракат қилинг ва сиз барчасини уддалайсиз.

#СукутСақлама #Лойиҳадан #психология
Жинсий зўравонлик ҳақида беш уйдирмани фош қиламиз

Жинсий зўравонлик ҳақида кенг тарқалган турли уйдирмалар ҳақиқий фактларни тўғри баҳолашга ҳалақит бериб, инсонлар қадрини тушириб юборишга сабаб бўлади.

1-уйдирма. Жинсий зўравонлик асосан нотаниш инсонлар томонидан амалга оширилади
Таҳлилларга кўра, бундай ҳаракатлар ҳамма ўйлагандай фақат нотаниш одамлар томонидан эмас, балки яқин, таниш-билишлар иштирокида ҳам бўлиб ўтади. Аёллар эса яхши биладиган инсонларидан азият чекади.

2-уйдирма. Ҳодиса қурбонлари дарров ҳуқуқ-тартибот органларига мурожаат қилади
Буюк Британия Ички ишлар вазирлиги маълумотларига кўра, рўйхатдан ўтган жинсий зўравонлик ҳолатларининг 46% и воқеа содир бўлган куннинг ўзидаёқ хабар қилинган, 14% ҳолатларда ярим, бир йиллаб кутилган.

Афсуски, қурбонлар орасида умуман хабар бермайдиганлар ҳам топилади.
Бунга сабаб ёки зўравонлик ҳаракатини содир этган инсон таниш-билишлар орасидан бўлади, ёки андиша, раҳм каби туйғулар ҳалақит қилади.

3-уйдирма. Воқеа ҳақида қанчалик тез хабар берилса, жиноятчи шунчалик тезроқ топилади
Тўғри, бу ҳақда тезроқ хабар бериш керак. Чунки тиббий кўрик зудлик билан амалга оширилиши лозим. Бундан ташқари келтирилган зарарни дарров қайд этиш имкони мавжуд бўлади. Аммо ушбу амалиёт жиноятчи шу заҳоти топилади, дегани эмас. Масалан, АҚШда фақат 18 фоиз жинсий зўравонликлар қамоқ билан тугайди ва атиги 2% ига айблов чораси қўлланилади.

4-уйдирма. Қурбон мутлақо чорасиз бўлади
Зўравонлик ҳодисаларидан қочиб қутулиш мумкин. Масалан, АҚШда ўтказилган тадқиқотларга кўра, 22% қурбон аёллар баланд овозда бақириш орқали жиноятчидан қочиб қутулган.

56% и ялиниб ёлвориш натижасида зўравонни кўндирмоқчи бўлган. Жинсий зўравонлик вазиятларида қайси бири самаралироқ деган саволга бирдек жавоб бериш қийин. Масалан, фаол қаршилик кўрсатадиган қурбонлар жиддий шикастланиш эхтимоли кўпроқ. Яна шундай инсонлар борки, мураккаб вазиятларда ўзларини мутлақо йўқотиб қўйишади.

5-уйдирма. Ҳамма воқеа эслаб қолинади
Карахтлик ҳолати хотирани сусайтиради, шунинг учун зўравонлик вазиятида ҳамма нарсани ипидан игнасигача тўғри айтиб бериш бироз мушкул. Товушлар, ҳидлар ҳам аниқ эслаб қолинмаслиги мумкин.

Жароҳатловчи ҳодисалардан кейин организмда стресс гормонлари ишлаб чиқилади. Улар нафақат керакли ҳаракатларни бажаришга тўсқинлик қилади, балки хотирани ўтмаслаштиради.

#СукутСақлама #Лойиҳадан
«Наҳотки у ва унинг оиласи мен ҳеч нарса қилолмаслигимни айтишганида ҳақ бўлишган? Улар ўшанда ҳаммани сотиб олишлари мумкинлигини бот-бот қайтаришган"

Ўтган йил декабрь ойида беш фарзанднинг онаси эри Азиз Мухутдинов томонидан ваҳшийларча калтакланиб, бўғилгани ҳақида ёзганмиз. Аёлнинг бу саволларига нима деб жавоб беришни ҳам билмаймиз...

Янги йил арафасида эри сал қолса уни ўлдириб қўярди. Байрамни аёл шифохонада ўтказди. Кейин у хотини, болалари ва хотининг қариндошларини таъқиб қила бошлади. Ҳатто уч марта берилган ҳимоя ордерлари ҳам уни тўхтата олмасди. Аёл операцияга муҳтож: кўкарган излар кетди-ю, кўзи ҳали бери ўнгланмаса керак...

Энг қўрқинчлиси — адолат пулга бориб тақалиши. Пулинг борми - сен ҳақсан, деган ақидага ишонмасдан иложи йўқ. Ўзига жудаям тўқ бўлган Азиз Мухутдиновни хаётга суиқасд қилганликда айблашмади. Нари борса буғди, нима қилибди, дейишгандир-да. Экспертиза негадир кўз пардаси шикастланишини соғлиққа узоқ муддатли зиён етказиш деб ҳисобламади. Аёл тўққиз ойдан бери кўзи билан қийналаётганини ҳеч ким ҳисобга олаётгани йўқ. Шунинг учун иш ўта шафқатсизлик билан баданга ўртача оғир шикаст етказиш (105-модда, 2-қисми, "г" банди) ва ўлдириш ёки зўрлик ишлатиш билан қўрқитиш (112-модда, 1-қисми) моддалари бўйича кўриб чиқилмоқда.

Жабрланувчининг сўзларига кўра, Жиноят ишлари бўйича Олмазор тумани суди судьяси аввалига ярашиб олиш ҳақида гапирди. Тўғрисиям-да, аёл тирик қолди-ку ва 13 йил чидаганидай яна чидайди. Эр эса хотини ўз эҳтиётсизлиги оқибатида танасига зиён етказганини айтиб, жинни ёқиб олди. Ҳа, тўғри, ўзини ўзи бўғиб, юзига шунчалик тарсаки туширдики, кўз пардасини шикастлади. Хотини ва болаларига мулкларидан ҳеч нарса қолмаслиги учун адвокатма-адвокат юргани ҳақида, Азиз, табиийки, сукут сақлади...

Прокурор Абдулло Абдузокировнинг муносабати ҳам ҳайрон қолдиряпти. Сал қолса хотини ўлдириб қўяй деган Азиз Мухутдиновга жазо чораси сифатида озодликни чеклашни сўради. Ана сенга давлат айбловчиси-ю, мана сенга давлат айбловчиси! Ана сенга уй зўравонини жазолашнинг юқори чўққиси! Ҳар эҳтимолга қарши эслатиб ўтайлик, ўзини бўғаётган эркакдан ҳимояланиш учун унга қарата стакан отган қизни 8 йилга қамашмоқчи эди. Кейин шов-шув кўтарилгач, унга 4 йилга озодликни чеклаш жазоси тайинланди.

Олмазор тумани депутатлари Каримова Феруза, Шарипова Нодира ва Закирова Нилуфарга миннатдорлигимизни билдирамиз, улар суднинг ҳар бир мажлисига келишмоқда. Эртага, 11 август куни, соат 12:00 да Жиноят ишлари бўйича Олмазор туман судида охирги суд мажлиси бўлиб ўтади. Барча хоҳловчилар келиб унда иштирок этишлари мумкин, суд мажлиси очиқ шаклда ўтказилади. Эрнинг пули кўп бўлганда давлат аёлларни уй зўравонлигидан қандай ҳимоя қилади? ОАВ вакилларини бу иш қандай якунланишини ёритишлари учун таклиф қилиб қоламиз.

#СукутСақлама #ЗўравонликкаЙўқДеймиз #ЗўравонликданҲолиЎзбекистон #АдолатТалабҚиламиз
Нафиса (исми ўзгартирилди) учун 11 ёшида болалиги тугади. Ота дейишга нолойиқ инсон унинг болалигини ўғирлаб, дунёдаги энг хунук ишни қилади. Бундан роппа-роса 6 йил аввал, яъни 2016 йил ёз ойларида Қ.С. маст ҳолатда оиласи билан яшаб келган уйда қизи ва ўзининг кийимларини ечиб, қизига;-“Мен қилаётган ишларимни ҳеч кимга айтма, онанга ҳам айтма, айтсанг ёмон бўлади, сени жазолайман!” деб қўрқитиб, ўзининг жинсий аъзосини қизининг жинсий аъзосига теккизиб, уятсиз бузуқ ҳаракатларни содир этади. Бу иш шу билан тугамайди.

2019 йилнинг ёз фаслида, уйининг омборхона, ётоқхона, меҳмонхонасида, вояга етмаган қизини жазолаш билан қўрқитиб, уяли телефонидаги порнографик мазмундаги видеоролик ва расмларни кўрсатиб, мажбуран ўзининг жинсий аъзосини қизига ушлатиб, сўнгра унинг оғиз бўшлиғи, орқа чиқарув каналига, пастки жинсий аъзосига текказиб, жинсий алоқа қилиб, жинсий эҳтиёжини қондириб келган. Ота бундай жирканч ишларини бир неча бор такрорлаб, 2019 йил куз ойларида, қиш фаслида, 2020 йил қиш кунлари, ўз уйида ҳеч ким йўқлигида қизининг ўн тўрт ёшга тўлмаганини била туриб, уни эгнидаги кийимларини зўрлик ишлатиб ечиб ташлаб, жазолаш билан қўрқитиб, унинг эркига қарши равишда олди жинсий аъзосига ўзининг жинсий аъзосини текказиб, жинсий эҳтиёжини ғайритабий усулда қондириб келади.

Қўшни бўлиб яшовчи Х.Э. хонадонларидаги электр симларини таъмирлаш учун келганида уйида отаси ва онаси йўқлигидан фойдаланиб, қизнинг ўн тўрт ёшга тўлмаганини била туриб, “Маҳалладаги болалар билан жинсий алоқада бўлгансан деб гап чиқариб, ҳамма тарқатаман, шарманда қиламан!” деб қўрқитиб, унинг эгнидаги кийимларини мажбуран ечиб, қаршилигига қарамасдан, ўзининг жинсий аъзосини, унинг жинсий аъзосига теккизиб, уятсиз бузуқ ҳаракатларни содир этад. Х.Э. ўзининг ноқонуний хатти-ҳаракатларини давом эттириб, 2018 йил қиш кунлари ва 2019 йилнинг ёз ҳамда куз фаслиларида, бир неча бор уйига келиб, ота-онасининг уйида йўқлигидан фойдаланиб, синглиси ва укаларини турли баҳонлар билан уйидан ташқарига чиқариб юбориб, такроран равишда, бир неча бор, Нафисанинг эркига қарши равишда олди жинсий аъзосига ўзининг жинсий аъзосини тиқиб, номусига тегиб, жинсий эҳтиёжини ғайритабий усулда қондириб келганлиги аниқланган.

Бу воқеалар 2020 йилда аён бўлади. Қиз “Istiqlol avlodi” ижтмиоий-иқтисодий, ҳуқуқий қўллаб-қувватлаш марказига мактаб етакчиси томонидан йўналтирилади.

2020 йилнинг февраль ойида Нафисанинг отаси ва қўшни эркакка нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 129-моддаси 2-қисми билан жиноят иши қўзғатилади.

Нафиса “Istiqlol avlodi” ижтмиоий-иқтисодий, ҳуқуқий қўллаб-қувватлаш маркази ётоқхонасига жойлаштирилиб, унга сифатли равишда ижтимоий, психологик ва ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш чора-тадбирлари олиб борилган. Шу билан бирга Ўз.Рес.ЖПКнинг 54, 60, 61-моддаларига асосан, дастлабки тергов ҳаракатлари давомида, вояга етмаган жабрланувчи Нафисанинг барча ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоя қилиниб, марказ ҳуқуқшуноси қонуний вакили сифатида иштирок этади.

Суд томонидан қизнинг отасига нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 118-моддаси 4-қисми, 119-моддаси 4-қисми билан айбли деб топилиб, 16 йил “Озодликдан маҳрум қилиш” жазоси тайинланган. Қўшни эркак Э.Х.га нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 118-моддаси 4-қисми, 119-моддаси 4-қисми билан айбли деб топилиб, 4 йил “Синов” жазоси тайинланган.

Бу аянчли воқеада қизнинг онаси даставвал қизининг тарафини олмасдан эрига нисбатан жиноий иш қўзғатмасликларини сўрагани фожеали. Қизнинг ўзини айблаб, оиласини сақлаб қолишни сўраб қолади. Бугунги кунда она бу қизига нисбатан оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинди (аёлнинг бошқа фарзандлари у билан яшамоқда) ва Нафиса яқин қариндошлари билан яшамоқда.

Давоми: https://nemolchi.uz/uz/ota-onasi-bolaligini-irlagan-iz-vo-easi/

#СукутСақлама #ЗўравонликкаЙўқДеймиз #жазо
Ўсмир хавф остида қолганини қандай англаш мумкин?

Агар ўсмирларнинг муаммолари ўз вақтида аниқланса, уларнинг кўпига ечим топиш мумкин. Аммо тинейджер ҳаммасини ичида сақлаб, боши берк кўчага кириб қолган бўлса-чи? Агар вақтида чора кўрилмаса, бу тўғирлаб бўлмас оқибатларга олиб келади.

Бизнингча, ўзимизни ҳеч кимга керак эмас ва фойдасиз ҳис қилиш учун, ҳаётда жиддий фожеа юз бериши керак. Аммо ўсмирларда ҳаммаси бошқача. Ҳаётига суиқасд қилган ўсмирлар ўрганилганда, уларнинг оила ва жамиятда ўз ўрни борлиги ва деярли таҳқирланмагани аён бўлади. Бу ўсмирлар учун қайсидир муаммо барибир ечиб бўлмас даражада бўлганидан далолат беради. Масалан, оддийгина икки баҳо олиш, дугонаси билан уришиб қолиш ёки севимли инсони билан жанжаллашиш ҳолатлари уларга қаттиқ таъсир қилади. Хўш, мана шундай вазиятларни олдиндан аниқлашнинг иложиси борми? Қандай белгилар огоҳликка чақириши керак?

👉ГАП-СЎЗЛАРИ
Ҳар ўн нафар ўсмирдан етти нафари қуйидаги фикрлар орқали салбий мақсадини билдиради:

«Уддалай олишимга кўзим етмайди, барибир ечимини топа олмайман».
«Жуда чарчадим, нафас олишга қийналаяпман, кундан кунга оғирлашиб боряпти».
«Мен ҳақимда энди қайғурманг».
«Ниҳоят, сизга муаммо бўлмайман энди».

👉ХУЛҚ-АТВОРИ
Кутилмаганда боланинг режалари ўзгариб қолса, кийим-кечакларини тарқатиб юборса, ижтимоий тармоқларда танишлари билан хайрлашса, бундай ҳолатлар огоҳликка чорлаши керак.

👉КАЙФИЯТ ВА ҲИССИЁТ
Эътибор бериш зарур бўлган яна бир белги, бу ўсмир доим тушкун кайфиятда юрса ёки беқарор, тез ўзгарувчан бўлса. Бундай вазиятларда у ёлғизлик, қалб оғриғи, айбдорлик, уялиш каби ҳиссиётларни кечиради. Келажагига ишонмайди ва фақат муаммолар ҳақида гапиради.

👉ТАЪЛИМ ВА ТАФАККУР
Фарзандингизда ўзгаришлар сезсангиз, унинг мактаб ўқитувчилари ҳам вазиятга аниқлик киритиш йўлида ёрдам бериши мумкин. Масалан, эътиборсиз бўлиб қолдими, паст баҳо олаяптими, машғулотларни қолдирмаяпти ва ҳоказо.

👉САЛОМАТЛИК
Тушкунлик боланинг соғлиғига таъсир қилиши мумкин. Иштаҳа пасаяди, уйқу бузилади, танасида оғриқ сезилади.

👉ҚАНДАЙ ЧОРА КЎРИШ КЕРАК?
Аввало муаммони аниқлаб олинг. Сўнг бироз тинчланиб, фарзандингизга далда беринг, унга меҳрингиз баланд эканлигини уқтиринг. Қийинчиликларни бирга енгиб ўтишингиз ҳақида гапиринг. Гапираётиб кўпроқ тинглашга ҳаракат қилинг. Аниқлаштирувчи саволлар беринг, дўстона шароитда ўзингиз ҳақингизда гапириб беринг.

Ўсмирлик даврингизда муаммоларни қандай ҳал қилганингиздан мисол келтиринг. Фарзандингизни: «Сени бир дард қийнаб турибди, биламан. Кўнглингни менга оч, қўлимдан келганча ёрдам бераман», - дея овутинг. Боланинг оғир ҳолатини муҳокама қилиш мумкин, бу асло вазиятнинг чуқурлашиб кетишига сабаб бўлмайди. Аксинча, кучли хавотирни сал камайтиради. Вазиятдан чиқиш йўлларини бирга излаб кўринг. Агар биргаликда бирор нарсани уддалай олсангиз, демак, бу сизнинг биринчи митти ғалабангиз бўлади.

#СукутСақлама #лойиҳадан #психология
Савдойилар донолиги: улардан нималарни ўрганишимиз мумкин?

Одатда телба ва савдойи инсонларни кўрганимизда улардан нимани кутишни билмаймиз ва қўрқамиз. Аммо аслида бу шахслар ҳам сизу биз каби оддий одамлар. Энг қизиғи, ўзларининг ноёб қобилиятлари туфайли яхшигина муваффақиятларга ҳам эришишади.
Психологларнинг таҳлилларига кўра, савдойилар кўпроқ жарроҳлар, адвокатлар орасида учрар экан. Уларга уқтира олиш, совуққонлик, бошқарув каби хислатлар хос.

ОҲАНГРАБОДЕК ЖАЛБ ҚИЛАДИ
Савдойилар атрофдаги инсонларнинг эътиборини жалб қила олади. Қизиғи, улар мулоқотда ёқимли бўла олади. Мутахассислар савдойилардаги гипноз қилишга мойилликни алоҳида таъкидлашади.

ОҒРИҚ ЙЎҚ – ТЎСИҚ ҲАМ МАВЖУД ЭМАС
Дард, алам, хафалик туйғулари савдойиларга хос эмас. Улар дард чекиш бобида мутлақо бетаъсир. Қизиғи, ўтказилган текширувларга кўра, уларда хавфли вазиятларда юрак уриши умуман ўзгармайди. Бу ўзига бўлган ишонч оқибати. Шу сабабдан ҳам уларни энг мураккаб касбларда кўриш мумкин. Бундан ташқари савдойи инсонларда рағбат олишга бўлган ўчлик шунчалик кучлики, бунинг таъсирида оғриқни сезмай қолишади. Нейробиологлар савдойи инсонларда дофамин тизимида бузилишларни аниқлашди. Ушбу тизим рағбат олиш ҳисси учун жавоб беради. Шунинг учун ҳам савдойи инсонлар мукофот олиш дамларини кутиб ўтиришади.

СОВУҚҚОНЛИК ЁРДАМ БЕРАДИ
Совуққонлик билан ҳаракат қилиш уларга хос. Агар жарроҳларда мана шу савдойилик бўлмаганида эди, улар кўплаб операцияларни муваффақиятли амалга оширолмаган бўлишарди. Савдойилар яна турли ўйинларда кўпинча ғолибга айланишади. Хавотир туйғусининг камлиги ҳисобига савдойилар диққатни жамлаш бобида жуда уста бўлишади.

Ушбу фикрлар билан савдойи бўлишга интилинг дейишдан йироқмиз. Шунчаки ҳар қандай инсонларнинг яхши томонларини кўра билиш керак.

#СукутСақлама #психология
Forwarded from Alimoff
Билмаган, яхши тушунмаган, бошқача тушунадиган нарсангни билиб олишинг учун пост

Гендер тенглиги дегани бу - жамиятда эркаклар ва аёллар учун бир ҳил шароит яратиш дегани. Нега гендер тенглигида фақат аёллар учун имтиёзлар бор? Нега эркакларга ҳеч нарса йўқ? Чунки, патриархал жамиятда шундоқ ҳам эркаклар аёллардан анча устун.

Оилаларда пулдан камчилик бўлса улар аввало ўғилларини ўқитишга ҳаракат қилишади. Ўғил кўриш қандайдир бир ғурур белгиси ҳисобланади, 3 чи қизни кўрган отани эса типа ичидан нимадир ўтади, бу юз йиллардан бери шаклланган стереотип.

Нега ақл бахси бўлмиш шахматда ҳам ҳатто аёллар аёллар билан ўйнайди? Чунки эволюцион жараён патриархал режимда ўтгани учун аёлларга бу спортда ҳам мунтазам шуғулланиш, керакли эътибор берилмаган. Аёлларнинг ҳоҳишлари кесилган, ўғил ўқиб излансин соққани қисин бизи боқсин, қизларни эса тезроқ эрга бериб қутулиш керак...

Ишга олишда ҳам аёлларга нисбатан эркакларнинг шанси кўпроқ (тадқиқотлар етарли) Чунки бизда эртага декретга кетади деб қаралади. Эркак эса типа доимий ишчи. У кечгача ишлаши мумкин, уни сўкиш мумкин, тёмний ишларни эплайди ва оғзида гап туради деб қаралади.

"Қиз бола нарса ўқиб шахар оберармидинг", "қизболага ким қўйибди футбол ўйнашни", "қизбола палахмон тоши", "булар бизга омонат эртага эгаси чиқса берамиз" (эгаси (!), да одамни, шахсни эгаси черт возьми) каби ходисалар ҳам гендер мувозанатини даҳшатли даражасини кўрсатади.

Қизлар учун бассейнлар йўқлиги, камлиги, соати камлиги, қизболани хохишларини инобатга олмаслик, ўзи истамаган нарсаларни қилдириш, ўзи истамаган одамга мажбурлаб эрга бериш, калтак ебкеса сабр қил деб яна ўша уйга ташлаб келиш....

Хуллас абсолютноҳеч ким юқоридаги муаммоларни йўқ дея олмайди. Йўқ деса у ёки билимсиз жохил ёки ёлғончи. Гендер тенглиги жамиятда мана шу нарсаларни балансга солиш дегани. Эрни устига чиқиб минволиш деганимас айримлар ўйлайдигандай.

Гендер тенглиги бу битта компьютер олиб уни ўғлингга беришинг, қизинг компга қизиқсада унга қўғирчоқ оберишинг, чунки сен шуни хохлашинга қарши туради.

Гендер тенглиги бу аёллар хукмронлиги эмас. Қўрқма. Бу аёлинг эртага ҳеч кимни менсимай қўйиши эмас, бу қизингни эртага ўғил болалардан имконияти кам бўлмаслигини таъминловчи нарса.

Гендер тенглиги бу уйинга қопда ун келса уни аёлинг кўтариши кераклигимас галварс, айнан аёлингни жисмоний ҳолати сеникидакамаслиги учун у кўтармаслиги дегани деҳқонча тушинтирганда. Аёллар как бутдо ғишт қуймайди бизда, мол тагини тозалаш, шағал ташиш, уй бузиш, ҳаммасида бор улар.

Ўғлинг ўқишга кириб кетсаю қизинг кира олмаса, анализ қиламиз, ўғилтойга бемалолчилик, кечгача репититор қилади, қиз эса ужин тайёрлайди, ўғилтой дам олади тоғда, қиз эса идиш ювади, кир ювади. Ўқиши чала қолади чунки у мехмон кутади. Ажабланма бундан, гендер тенглиги йўқлиги учун шундай бўлади.

Умуман фарзандларга нисбатан қандайдир жинсга оид кўриладиган стереотипларни тиқиштирмаслик керак. Ўғил бола иболи ҳаёли бўлса ҳам жуда мақул иш, ўғил бола ичмаса, чекмаса, кўчада дайдимаса, турли қизларни бошини айлантириб юрмаса ҳам жудааааа мақул иш бу.

Қизбола ҳам бир сўзли бўлишга тарбияланса, хаққини талаб қилишга, уддабурон бўлишга, мард бўлишга, мағрур бўлишга ўргатилсаям жуда мақул иш бу. Қиз бола ҳам довюрак бўлиши, ҳалол бўлиши, оғзидаги ошини олдирмайдиган бўлиши ҳам жудааааааа мақул тарбия.

Энди гендер тенглиги нималигини тушуниб олдинг ва турли ерларда буни аёллар хукмронлиги деб талқин қилмайсан деб умид қиламан.

@nurbekalimov
МЕНСИМАСЛИК ЁКИ ПИСАНД ҚИЛМАСЛИК — БОЛА УЧУН ЭНГ ЁМОН ЖАЗО

Аксарият ота-оналар болаларни вақти-вақти билан жазолаш керак деб ҳисоблашади. Уларнинг фикрича, бу тарбия бериш жараёнининг бир қисми. Аммо барча ота-оналар ҳам жазо билан камситиш орасидаги фарқни билавермайди. Хўш, қайси жазо тўғри берилаяпти-ю, яна қайси бири камситиш ёки зўравонликка айланиб қолмоқда? Бугун шунга аниқлик киритишга ҳаракат қиламиз.

Психологларнинг таъкидлашича, икки турдаги жазо тури бор. Биринчиси, бола чиндан ҳам хато иш қилди ва бунга яраша жавобгарлик ҳис қилиши керак. Иккинчисида эса ота-оналар ўз кучсизлиги туфайли болани жазоламоқчи бўлишади. Яна шундай вазиятлар борки, катталар шунчаки оилада тартибни сақлаб туриш учун жазо орқали ўз ҳукмини намойиш қилади.

Ҳаётий мисол: дўконда боласи ҳархаша қилаётган аёл ҳамманинг кўз ўнгида фарзандига ёмон бола эканлигини уқтираяпти. Бундай иш тутиш ярамайди. Бировларнинг олдида айбдорлик ҳиссини чақиради бу ҳаракат. Бола ўз ҳаракатларидан эмас, балки онасининг уялтиришидан кўпроқ сиқилади. Ушбу вазиятда она ўз кучидан кўра, аксинча, кучсизлигини намойиш этяпти. Боласига сўзи ўтмаётганини билдириб қўяпти. Онанинг бақиришлари, уришлари ўз вазифасини тўлиқ бажара олмаётганидан далолатдир.

Афсуски, фарзандларни уриб тарбиялаш жамиятимизда бор ва кўпинча ушбу муносабатдан болалар азият чекади. Ҳатто жаҳл отига минган оталарнинг ўз фарзандларини ўлдириб қўйиш ҳолатлари ҳам учрамоқда. Аслида хонадон – бу максимал хавфсизлик ҳукм сурадиган макон, ота-она ва фарзандларнинг ўзаро ишончи устун турадиган маскандир. Болалар эса ҳимояга муҳтож. Фарзандларимизни урганимизда, унинг ҳимояда бўлиш ҳиссини бузамиз. Натижада улар улғайганда ёки қурбон, ёки зўравон бўлиб катта бўлади.
Яна бир тадқиқотларнинг гувоҳлик беришича, болани калтаклаш нафақат уларда тажовузкорликни келтириб чиқаради, балки ақлий ривожланишини ҳам ортга суради. Фарзанддан кечирим сўрашдан уялмаслик керак. Бу билан ота-онанинг обрўси тўкилиб қолмайди.

Писанд қилмаслик-чи? Баъзи ота-оналар фарзандларини урмасада, лекин ҳафталаб ёки ойлаб бойкот эълон қилиб аразлаб юришади. Улар болага хафалигини кўрсатиш учун унинг қилиқларига эътибор бермасликка, юз буриб кетишга ҳаракат қилади. Бундай усулни ҳатто зўравонликнинг бир турига қиёслаш мумкин. Менга қулоқ солмаяпсанми, сен билан алоқани узаман, кетаман, ёлғиз қоласан, дея аразлаш бола психологиясига жуда ёмон таъсир қилади. Айниқса, кичик ёшдаги болаларга бундай ёндашиб бўлмайди.

Она “боламни урмаётган, уришмаётган бўлсам, гаплашмай юрсам нима қилибди” деб ўйлайди. Аммо фарзандининг қалбида жуда катта хавотир ва қўрқув уйғотаётганини сезмайди. Ундан кўра қуйидагича иш тутиш керак: «Ҳозир жаҳлим чиқиб турибди. Яхшиси, мени бироз ёлғиз қолдир. Тинчланиб олганимдан кейин гаплашамиз». Бу ҳар томонлама қулай ечимдир. Лекин ушбу тайм-аут вақтини чўзиб юборманг.

Аввало боламизни ҳурмат қилишни ўрганишимиз керак. Шунда уни кимдир камситганда, у бўйнини эгиб турмайди ва ҳақлигини исботлаб бера олади.

#СукутСақлама #психология #лойиҳадан
Sukut Saqlama (NeMolchi.uz o'zbek tilida)
​«Наҳотки у ва унинг оиласи мен ҳеч нарса қилолмаслигимни айтишганида ҳақ бўлишган? Улар ўшанда ҳаммани сотиб олишлари мумкинлигини бот-бот қайтаришган" Ўтган йил декабрь ойида беш фарзанднинг онаси эри Азиз Мухутдинов томонидан ваҳшийларча калтакланиб, бўғилгани…
Азиз Мухутдиновни 11 август куни бўлиб ўтган суд мажлисидан қамоққа олиб кетишди. Суд унга... 6 ой қамоқ жазосини тайинлади.

Ўзбекистонда уй зўравонлиги арифметикаси:
13 йил хотининг ва болаларингни хорлайсан
+ хотингни калтаклаб, бўғасан
+ шу қадар калтаклайсанки, кўз пардасига зиён етказасан
= 6 ой қамоқ жазосини оласан.

Уй зўравонлигини криминналлаштириш керак. Бу бир марталик ҳолат эмас, балки тажовузкорга қарам бўлган одамни мунтазам равишда таҳқирлашдир. Бу оғир жиноят ва оиладаги зўравонлик натижасида соғликка етказилган ҳар қандай зарар Жиноят кодексининг 97, 103, 104, 105, 109 каби моддаларида назарда тутилганидан кўра қаттиқроқ чоралар билан жазоланиши керак.

Nemolchi.uz лойиҳаси UNICEF билан ҳамкорликда Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига қуйидаги моддани киритишни таклиф қилади:

126-1-модда. Оилада зўравонлик.

Бир оила аъзосининг оиланинг бошқа аъзосига нисбатан ҳаракат ёки ҳаракатсизлиги, яъни:
а) калтаклаш ёки баданга енгил шикаст етказган бошқа зўравонлик ҳаракатлари;
б) таъқиб ва ​​зўравонлик қурбони устидан назорат ўтказиш учун яккалаб қўйиш, қўрқитиш;
в) иқтисодий воситалар, шу жумладан яшаш воситаларидан маҳрум қилиш, қаровсиз қолдириш, иқтисодий воситалардан маҳрум қилиш туфайли таъқиблар ва зўравонлик қурбонига енгил зарар етказиш, — бир юз эллик соатдан бир юз саксон соатгача мажбурий жамоат ишлари ёки уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Айни ҳаракатлар:
а) оиланинг икки ва ундан зиёд аъзосига нисбатан;
б) оила аъзосига нисбатан вояга етмаган гувоҳлигида;
в) ҳимоя ордери талабларини бажармаганлиги учун айбдорга маъмурий жазо қўлланилгандан кейин;
г) ўртача оғирликдаги жароҳатга олиб келганда, —
бир йилдан уч йилгача мажбурий тузатиш ишлари ёки бир йилдан уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш ёҳуд уч йилдан беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Айни ҳаракатлар:
а) бир неча бор содир этилганда;
б) соғликка жиддий зарар етказганда;
в) ўзини ўзи ўлдиришгача олиб келган бўлса, —
саккиз йилдан ўн бир йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

=============
Ушбу таклифлар Сенатнинг сенатор Чуллиев Ш.А. раислигидаги тегишли ишчи гуруҳига йўналтирилди. Таклифларимиз кўриб чиқилиш жараёнини ёритиб борамиз.

#СукутСақлама #Қонунлар #ЗўравонликданҲолиЎзбекистон #ЗўравонликкаЙўқДеймиз
Тўртта қиздан кейин ўғил туғилса, ана шу ўғил доимий пақ пақланади, қизлар инсон ўрнида кўрилмайди. Бу зеҳният 14 аср аввалда қолди, тугади эмас. Бугун ҳам жонли жонли яшамоқда... Аввал қизлар тирик тирик кўмилар эди. Бугун эса аборт қилинмоқда.

Ўғил боласини эркалаб, қизини четга сурадиган ота- оналар албатта бунинг ҳисобидан сўраладилар. Агар қиз ота-онасининг адолатсизлик қилганидан шикоят этса... ҳолингзига вой...

Жанобимиз САВ қизларини қандай яхши кўрганлар, қизларини, қўйинг, қиз набираси Умома масжиди Набавияда елкаларига чиқиб олгани ҳолларида намозларини ўқиганлар.

Қиз фарзандга ўғил фарзанддан икки баробар меҳр -муҳаббат берилиши кераклиги манбаларда келтирилади.

Noila Holmuhammad

#СукутСақлама #Фикр #ҚизФарзандлар
Бухоролик 11 ёш мактаб ўқувчи Сабрина Нуриллаева тил билиш даражасини белгиловчи халқаро IELTS имтиҳонидан 7 баллни қўлга киритди. Oyina.uz мухбири унинг ойиси Сурайё Рўзиева билан боғланиб, фарзандининг ўқишга бўлган фавқулодда қизиқиши, ота-она ва атрофдагиларнинг бунга муносабати ҳақида суҳбатлашди.

- Сабрина гўдаклигиданоқ бошқача эди. Тили жуда эрта чиққан, ҳали бир ёшга тўлмасидан гапиришни, сўзларни бир-бирига улаб жумла тузишни биларди. Ўйинчоқ ўйнашга қизиқмаган, унга ручка, дафтар бўлса бўлгани эди. Алоҳида шуғулланишни бошлаб, китоблар ўқиб берар, шеърлар ёдлатардим. Ҳар куни боғчага кетгунча битта, қайтишда битта шеърни ёдлаб оларди.

Сабрина Нукусда Президент мактаби очилганини эшитганида 1-синфда ўқирди. Йиллар давомида имтиҳонга тайёрланди. Қизимни қайси фанга йўналтирсангиз, ўзлаштириб кета олади. Ўзим педагогман-ку, биламан, боламда шундай қобилият бор. Математика ва инглиз тилидан қўшимча дарсга бора бошлади. Ўқитувчилари унинг билимига шубҳа қилмасди, барча унинг Президент мактабига киришига ишонарди...

Кириш имтиҳонининг биринчи босқичидан 90 фоизлик яхши натижа билан ўтди. Иккинчи босқичда инглиз тили, танқидий-мантиқий фикрлашдан тест топширди. Ҳаммаси яхши бўлди, дея мамнун кайфиятда чиққанди. Афсуски, натижаларга кўра 25-ўринда эди. Ундан юқорида турганлар орасида қизим билан бир хил балл тўплаганлар ҳам бор. Низомга кўра, натижалар тенг келиб қолса, танқидий-мантиқий фикрлашдан кўпроқ ечган номзод танланаркан. Сабрина инглиз тили бўйича 480 ўқувчи орасида энг юқори балл тўплаган (35 та тўғри). Хуллас, Президент мактабига қабул қилинмади. Ҳаммаси шундан кейин бошланди...

Қизим натижага ишонмади, тинимсиз йиғлади, ҳатто овқат емай қўйди. Эсласам, ўша кунлар биз учун жуда оғир ўтди. Тушкунлик, сиқилиш... Аҳвол шу даражага етдики, болам ҳатто реанимацияга тушиб қолди. Бувиси, бобоси, дадаси, мен – ҳаммамиз қўрқиб кетдик, тепасидан жилмадик. Ўшанда оналик қанчалар машаққатлигини яна бир бор англаганман. Фарзандинг бу аҳволда бўлса, сенга ҳеч нарса татимас экан.

Шундан сўнг инглиз тили ўқитувчиси Малоҳат Акромованинг маслаҳати билан IELTSга тайёрланишни бошлади. У билан муаллимининг қизи Ҳилола Мустафоева шуғулланди. Агар қизим халқаро даража олса, ўзига бўлган ишончи яна қайтади, тушкунликдан чиқиб кетади, деган фикрда эдик.

Кечаю кундуз бош кўтармай ўқиди, кимгадир ниманидир исботлаш учун. Бу орада хусусий халқаро танловларга қатнашди. ELPC (English Language Proficiency Competition), Америка халқаро математика олимпиадаси ва “Writing World Cup” – инглиз тили иншолар танловида олтин медаллар олди.

IELTSга имтиҳон учун рўйхатдан ўтиш пайти билдикки, талабгор камида 11 ёшга тўлган бўлиши керак экан. Болам кун санаб 5 июлни кутди. Эртасигаёқ регистрация қилди. У синовларга қанчалик интиққан бўлса, мен ҳаммаси яхши тугашини, аввалги ҳолига қайтиб қолмаслигини Худодан шунчалик тинимсиз сўрадим. Онага фарзандининг қандайдир даражалари эмас, энг аввало, соғлиғи керак.

Ниҳоят, имтиҳон куни келди. Иншода бироз вақт етмай қолди, шунинг ҳисобига баҳо пастроқ бўлиши мумкин, деб ичини урди. IELTS бўйича якуний натижаси 7 балл чиқди, бу унинг ёшига нисбатан ҳавас қиларли натижа.
Дадаси “Ҳечқурса уч кунгина дарсларингни тўхтат, бироз дам ол”, деди. Чарчамадим, шарт эмас, дея бунгаям кўнмади. Пулимиз йўқ, деб баҳона қилиб кўрдик. Роса йиғлади, IELTS сертификат олганим учун 2 миллион сўм қайтаришади, ўшани олиб келиб сизларга бераман, деб.

Қизим IELTS бўйича натижасини бундан ҳам яхшилаш ҳаракатида, сентябрда яна имтиҳон топширади.

Давоми: https://oyina.uz/kiril/article/1030?fbclid=IwAR1NfJdmj7BRiljOK117_ugzfi-vGjrbghkvePD32YrjbrCSxthmsJ3jEx0

Инобат АҲАТОВА
Болага жаҳл қилдингиз: кейин нима қилиш керак?

Бундай ҳодиса ҳатто энг сабрли ота-онада ҳам учрайди. Уришиш, зарда қилиш, қўпол гапириш. Аммо айтилган гап, отилган ўқ. Асосий масала нозик вазиятдан қандай қилиб чиқиб кетишда. Аксарият ота-оналар бир хил йўл тутишади. Бирлари ўзини айбдор сезади, иккинчиси фарзандлари кўнглини олишга ҳаракат қилади, учинчи тоифаси ҳимоя позициясини ушлайди. Яъни ҳаракатларини оқлашга тушади. Ушбу сценарийларнинг ҳаммаси унчалик самарали эмас.

👉Аслида қуйидагича йўл тутишни маслаҳат берамиз.

📌ТИНЧЛАНИНГ
Стресс дажараси юқори бўлганда, асабларни жойига келтириб олиб, тинчланиш учун вақт керак бўлади. Тинчланишнинг кўп усуллари бор. Тоза ҳавога чиқиш, спорт билан шуғулланиш, бошқа бир машғулотга шўнғиш.

📌ЎЗИНГИЗГА РАҲМ ҚИЛИНГ
Ўзингизга бўлган яхши муносабат бўлғуси асаббузарликларнинг энг самарали профилактикасидир. Ўзингизни асло жазоламанг. Унутманг, асабийликлар учун ўзингизни жазолаш билан вазиятни ўнглай олмайсиз. Аксинча, ўзимизга раҳм қилиш орқали тинчланамиз, натижада фикрлашимиз ҳам теранлашади.

📌ҚИЗИҚУВЧАН БЎЛИНГ
Қизиқувчан бўлиш танқид қилиш ёки инкор этишни билдирмайди.
Енгил нафас олиб, бироз чалғиганингиздан кейин ўзингизга қуйидаги саволларни беринг:
Нима ҳақда ўйлаяпман? Ўзимни қандай ҳис қилаяпман?
Менга нима бўлаяпти? Чарчоқ ҳис қилаяпманми? Таомланишим керакми, овқатланишми ёки қаҳва ичиш?
Нега жаҳлим чиқаяпти? Балки стресс бўлғуси воқеалар билан боғлиқдир?
Тинчланишимга нима ёрдам беради?
Фарзандларимга нима керак? Кимдан ёрдам сўраш мумкин?
Тинчланиб олгач, асабийлик ҳолатида сизни нима безовта қилганини таҳлил қилинг. Елкаларингиз зўриққандир, қочиб кетгингиз келгандир, болангизга арзимас нарсалар учун ҳам жаҳл қилгандирсиз?
Шу тариқа келгуси сафар асабийлик ҳолати яқинлашаётганини билиб оласиз.
Агар сизни ёлғизлик, стресс безовта қилса, буни биров билан бўлишинг.

📌БОЛАЛАР БИЛАН ЯРАШИБ ОЛИНГ
Чин дилдан ярашиш сизга ва фарзандингизга қўл келади. Бу нима бўлганини тушунтиришнинг яхши усули. Одатда болалар зиддиятларда ўзларини айблашади. Муносабатларга аниқлик киритиш эса уларни бу ҳисдан озод қилади.
Фарзандингиздан кечирим сўрашдан уялманг. Бу обрўни тўкиш ҳисобланмайди. Балки болангиз учун ажойиб намуна бўлади ва унинг сизга нисбатан ҳурматини оширади. Қолаверса, кечирим сўраш болага тарбия бермаслик ёки ёмон хулқи учун дакки бермасликни ҳам англатмайди.

Мисол: «Сенга бақирганим учун кечир. Оёғингдаги пойабзални лой қилиб келганинг учун жаҳлим чиқди. Бақириш яхши эмас, узр сўрайман. Кел, бир-биримизга ёрдам бериб, бир жамоадай ишлаймиз: сен менга қулоқ соласан, мен эса бақирмасликка ҳаракат қиламан. Келишдикми?» Бунда фарзандингизни қучоқлаш ва меҳр кўрсатиш эсингиздан чиқмасин. Бу вазиятни юмшатиб, муносабатларни янада самимий қилади.

#СукутСақлама #Лойиҳадан #психология
#ўқувчилардан

Турмушга чиққанимга яқинда 9 йил бўлди. Турмушим давомида энг яқиним деб билган турмуш ўртоғимдан жуда кўп зўравонликка учрадим.

Турмушимизнинг бошларидаёқ у инсоннинг жуда қўпол характеридан жуда кўнглим оғрирди. Мен билан ҳудди дунёдаги энг хунук, ҳеч кимга кераксиз инсондек муомалада бўларди. Ота-онаси яқинлари олдида доимо нафсониятимга тегарди. У ва унинг оиласи учун бу ҳудди оддий ҳолдек, ҳеч ким бу муомаласига дашном бермас эди.

Аллоҳга шукр, ўзимга яраша чиройим, ота-онам берган тарбиям бор, маълумотим олий. Бир неча бор ёлғиз қолганимизда йиғладим, илтимос, менга яхши гапиринг, сиз энг яқин инсонимсиз, сиздан эшитай ҳамма яхши гапларни, сиз хоҳлаганингиздек бўламан, фақат ширин сузингиз кифоя, дердим доим.

Бирга яшай бошлаган илк кунларимиздан уларнинг ичкиликка ружу қуйганини, ичганида ақлга сиғмайдиган даражада менга азоб беришини, агар унга қарши бирор сўз дегудай бўлсам, ҳайвондек калтаклашини кўриб, тўғриси, бошқа оламга тушгандек бўлиб қолдим. Энг қизиғи, қайнонамга унинг бу қилиқлари ёқарди шекилли, ҳеч ўғлини тайинли койимасди ҳам.

Мен йиғлаб телефон қилганимда ҳамма оиладаям бўлади, мендаям бўлган бунақа кунлар, ҳаёт шунақа, чидаш керак, дерди. Аммо ўғлининг жанжаллари бир-икки шапалоқ билан тугамаган ҳеч қачон, доимо бошимга муштлаб урар, бу зарбаларини кўтаролмай йиқилганимда, кейин тепкилашга тушарди.

Шунчалар ҳам ота онам оиладаги гапни кўчага чиқармасликка ургатишган эканки, шу аҳволимда юзим кўзим кўкариб яна ишга чиқиб кетаверардим. Орада ўғлим, ундан кейин қизим туғилди. Оила шу экан, бир кун келиб ўзгарар, деб яшайвердим. Бу орада ноилож бир-икки марта онамларни уйига ҳам кетиб қолдим аламдан.

Борганим билан уйдагилар рузғор шунақа булади, ноилож чидайсан, яхши гапириб кўнглини олиб яшайвер, орқангда 3 та синглингни тақдири, бизни уйлагин дейишганига яна қайтиб бордим эримни уйига. Тўғри, бутун ҳаётим шунақа жанжаллар билан ўтган, демайман, аммо эримнинг бунақа қусурларидан кўнглим ундан бутунлай совуб борарди.

Хуллас 2021 йилнинг ёзларида маст ҳолатида мени жуда қаттиқ калтаклади. Шу даражада маст эдики, ургандан қўли синганини ҳам билмаган. Фақат бошимга муштлаб урганидан бошимдан қаттиқ зарба олдим, бош мия чайқалиши дейишди. Қандай қилиб милиция чақирганимни, жонимдан дард ўтганидан тез ёрдамга телефон қилганимни билмайман, уйдан қочиб чиқиб кўчада ялангоёқ уларни кутиб олдим.

Шу ҳолатимга ўзимни юрагим ачиб йиғидан ўзимни тўхтата олмас эдим. Ҳуллас купчиликнинг тавсиясига кўра ҳимоя ордерини олдим. Озгина ўзини босгандек бўлди, ажримга ариза бердим, қайтариб ҳам олдим, оиламни сақлаб қолай деб. Лекин ўзгармайдиган одам ўзгармас экан. Ҳимоя ордерини олганимга баттар мени хўрлайдиган, эрини ҳурмат қилмайдиган аёллар тоифасига киритиб, баттар ёмон кўрадиган бўлиб қолди.

Ҳозиргача ҳимоя ордерини 4 марта олдим, сабаби, 1 ойлик муддат билан берилар экан. Муносабатларимиз сал илигандек бўлди, аммо аслида бир-биримиздан анчагина кўнглимиз совиб кетди. Биз-ку, балким юзкўрмас бўлиб кетишимиз мумкин, аммо мени фарзандларим тақдири қийнайди.

Ҳозирги кунда битта уйда яшаяпмиз, аммо фарзандларим отасининг кунора ичиб келиб бақир чақир қилиши-ю, уларни асабига тегиб йиғлатишларидан безиб қолишган. Ўғлим 8 ёш, қизим 5 ёшда. Ўғлим кўп нарсаларни тушунадиган бўлиб қолган, менга алам қиладигани, юзидаги кулгулари йўқолиб бораяпти кун сайин.

Фарзандларимни олиб чиқиб алоҳида яшай десам, бир ўзим улар билан қийналиб қоламан, отаси ҳатто фарзандлари учун алимент тўлашни ҳам хоҳламайди. Ичиб келса бўлди, учаламиз ҳам бир четга тиқилиб қўрқиб яшаймиз.

Бир нарсани илтимос қилиб қолардим, шунақа оилада яшаётган фарзандларни ҳимоя қиладиган ташкилотлар борми, агар бўлса илтимос улар билан боғланишимда ёрдам беришингизни сўраб қолардим.

===============
Sukut saqlama.uz га келган мактублардан. Сиз ҳам ўз ҳикоянгизни аноним тарзда юборишингиз мумкин: https://forms.gle/ZKCabhpzFM3ewTUz9
Ҳимоя ордерларини олманг, аёллар!!! Ундан кўра эрларингиз устидан ариза ёзинг. Йўқса сиз яна калтакланганингизда эрингиз арзимаган жарима билан қутулади, негаки сизнинг ҳимоя ордерингихнинг ҳеч қандай қиймати йўқ. Бундан чиқди, Ўзбекистонда ҳимоя ордерлари зўравонлик фактини яшириш ва келажакда зўравон учун оқибатларини юмшатиш учун берилади. У хотин-қизларни эмас зўравонларни ҳимоя қилишга қаратилган!

Уй зўравонлигига учраган Фотима исмли аёл айнан шундай муаммога рўпара бўлди. Эртага енгил тан жароҳатлари етказгани учун маъмурий суд мажлиси ўтказилади. Эр базавий ҳисоблаш миқдорининг икки бараваридан тўрт бараваригача тўлайди. Яъни Ўзбекистон қонунлари бўйича зўравонга бериладиган бор-йўғи жазо шу. На аввал берилган ҳимоя ордери, на муқаддам ушбу модда бўйича жазога тортилгани, на участка нозирига март ойида қилинган қўнғироқлар – қонун учун булар бир тийинли аҳамиятга эга эмас.

Ўшанда Фотима харчанд уни кўндиришмасин ҳимоя ордери олмасдан ариза ёзганда эди ҳозир эри жиноий жавобгарликка тортиларди. Айни шароитда эса... ҳимоя ордери зўравонлик фактини яшириб, зўравонни ҳимоя қилади. "Хотин-қизларни таъқиб ва зўравонликдан ҳимоя қилиш" қонунини "Уй зўравонларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги" қонун деб номласа бўлади. Жиноят кодексидаги қийнаш тўғрисидаги моддани умуман улоқтирса бўлади... Хотин-қизларни ҳимоя қилмайдиган турли хотин-қизлар қўмиталари ҳам ўша ерга равона бўла қолсин, барибир заррача фойдаси йўқ.

#СукутСақлама #ЗўравонликданҲолиЎзбекистон #Қонунлар #АдолатТалабҚиламиз