⚜ جستار: شعر چیست؟


© نویسنده: ( کاف. آ )


♾ @Malixuliya

واژه‌های دساتیری



دَساتیر یا دساتیر آسمانی نام کتابی از یکی از پارسیان هند به نام آذرکیوان است که در سده دهم هجری قمری در زمان اکبر شاه گورکانی (هم‌زمان با سلسله صفوی) نوشته شده‌است.
آذر کیوان این کتاب را به پیامبری بنام «ساسان پنجم» نسبت داده است که به زبانی است که هیچ همسانی و خویشاوندی‌ای با زبان‌های دیگر ندارد این‌گونه برمی‌آید که این زبان برساخته‌ی خود آذرکیوان بوده‌است.
از آن‌جا که زبانی که کتاب دساتیر آسمانی بدان نوشته شده را تنها آذرکیوان می‌دانسته، وی خود این کتاب را به پارسی برگردانده و تفسیر بر آن نوشته‌است. در برگردان دساتیر آسمانی به پارسی، آذرکیوان کوشیده است که تنها واژگان پارسی را بکار برد و از کاربرد واژگان عربی و بیگانه پرهیز کرده است.
در برگردان کتاب دساتیر به پارسی، آذرکیوان برای شماری از واژگان عربی که برابر پارسی آن‌ها را نمی‌دانسته، واژگانی را برساخته که به آن‌ها واژگان دساتیری گفته می‌شود.
واژه‌های دساتیری به دلیل مجعول و ساختگی بودنش، آفت واژگان فارسی در واژه‌نامه‌ها، ادبیات، واژگان اداری و رسمی و حتی توده‌ی مردم شده است؛ که باید از به‌کار بردن آن پرهیزید. فهرست کامل واژگان دساتیری را می‌توانید در مقدمه‌ی واژه‌نامه‌ی دکتر محمد معین از نظر بگذرانید. اکنون چند نمونه از واژگان دساتیری را می‌آوریم:

بهنود /behnud/: پسر عزیز
سیمناد /simnād/: سوره
خدیه /xediye/: افزوده‌شده
شیدآزاد/šidāzād/: نور مجرد
دادوند /dādvand/: برابر، معتدل، مساوی
موکده /mukade/: مطلق
سمیز /samiz/: دعا
سومه /sume/: انتها، حد
شادآرام /šādārām/: عقل سپهر آفتاب
تیمسار /timsār/: جناب، حضرت
اردوش /arduš/: جرم فلک قمر
سروشستان /sorušestān/: آسمان‌ها
سروشی کردار /soruši kerdār/: فرشته‌منش
بندور /bandvar/: نفس منطبعه
تومارکاج /tumārkāj/: زناکننده
اهمه /ahame/: پاره‌شده
سپهره‌بند /sepehreband/: طلسم
میان‌بودان /miyānbudād/: کائنات
هرنیزمند/harnizmand/: صاحب تعین به لغت زند و پازند
نمار /nomār/: اشاره
سام ازهام /sāme azhām/: جرم فلک الافلاک
کنور /konvar/: کننده، فاعل
سنجرستان/sanjarestān/: خانقاه
سپهران همایی /sepehrāne homāyi/: آسمان نهم
فرهودی /farhudi/: کسی که در دین خود درست و راست باشد.
سروش‌بد /sorušbad/: سالار فرشتگان
سروشی‌پایه /sorušipāye/: مرتبه و درجه‌ی فرشتگی
سفرنگ /safrang/: تفسیر بر کلام خدا
سرتاسب /sartāsb/: خواهنده‌ی معرفت
بوباش /bubāš/: جاویدان
راست‌بود /rāstbud/: ذات خداوند
سنجر /sanjar/: مرغ شکاری
روان‌کرد/ravānkerd/: جبروت
هرنیز /harniz/: قراردادن
فرجندشای/farjandšāy/: مرتبه‌ی بالا
فروزه /foruze/: صفت
دهناد /dahnād/: نظام، سامانه
فرجود /farjud/: معجزه
فرنوش /farnuš/: خرد فلک قمر
فرنود /farnud/: استدلال، برهان
فرشاد /faršād/: روان و خردِ سیاره‌ی مریخ
فرزبود /farzbud/: حکمت
فرساد/farsād/: دانشمند
فرسار/farsār/: نیرویِ داد



© پژوهش: ( کاف. آ )



🔸 برای مطالعه‌ی آزاد



⚜ @Zabance

⚜ آموزش مقاله‌نویسی



انواع شیوه‌ی ارجاع در مقاله

در دو بخش (۱/۲)



در نگارش علمی، استفاده از شیوه‌های استاندارد ارجاع و استناد ضروری است. شیوه‌ی ارجاع‌دهی بستگی به رشته‌ی علمی، نوع مقاله یا پژوهش، و دستورالعمل مجله‌ی موردنظر دارد. در ادامه، به انواع مهم شیوه‌های ارجاع بین‌المللی پرداخته می‌شود:



▫️ ۱. شیوه‌ی APA (American Psychological Association)

مناسب برای: علوم اجتماعی، روان‌شناسی، آموزش، مدیریت

فرمت درون‌متنی:

> (Smith, 2020)



فرمت در منابع:

> Smith, J. (2020). The study of human behavior. New York, NY: Academic Press.

ویژگی‌ها:

استفاده از نام خانوادگی نویسنده و سال انتشار در متن

فهرست منابع به ترتیب حروف الفبا

در نسخه‌ی هفتم APA، حروف DOI در منابع حذف شده و از لینک مستقیم استفاده می‌شود.

مثال:

> (Brown & Green, 2021)
Brown, L., & Green, K. (2021). Introduction to psychology. London: Pearson.



▫️ ۲. شیوه‌ی MLA (Modern Language Association)

مناسب برای: ادبیات، علوم انسانی، زبان‌شناسی

فرمت درون‌متنی:

> (Shakespeare 56)



فرمت در منابع:

> Shakespeare, William. Hamlet. Penguin Classics, 2003.

ویژگی‌ها:

استفاده از نام خانوادگی و شماره صفحه درون متن

در منابع، سال انتشار در پایان قرار می‌گیرد

مناسب برای نقل قول‌های ادبی و تحلیل‌های متنی

مثال:

> (Woolf 145)
Woolf, Virginia. A Room of One's Own. Harcourt, 1929.



▫️ ۳. شیوه‌ی Chicago (Turabian)

مناسب برای: تاریخ، فلسفه، علوم سیاسی، حقوق

دو نوع دارد:

شیوه‌ی یادداشت-کتاب‌نامه‌ای (Notes and Bibliography - NB) (رایج در علوم انسانی)

شیوه‌ی نویسنده-تاریخ (Author-Date) (رایج در علوم اجتماعی)



الف. سبک یادداشت-کتاب‌نامه‌ای (Chicago NB)

ارجاع در پایین صفحه (فوت‌نوت یا اندنوت):

> ¹John Smith, The History of Europe (Oxford: Oxford University Press, 2020), 45.



فرمت در منابع:

> Smith, John. The History of Europe. Oxford: Oxford University Press, 2020.

مثال:
در متن:

> ¹Smith, The History of Europe, 102.
در منابع:
Smith, John. The History of Europe. Oxford: Oxford University Press, 2020.




ب. سبک نویسنده-تاریخ (Chicago Author-Date)

فرمت درون‌متنی:

> (Smith 2020, 45)



فرمت در منابع:

> Smith, John. 2020. The History of Europe. Oxford: Oxford University Press.

مثال:

> (Brown 2021, 78)
Brown, David. 2021. Political Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.



▫️ ۴. شیوه‌ی Harvard

مناسب برای: علوم طبیعی، اقتصاد، مدیریت، علوم پزشکی

فرمت درون‌متنی:

> (Smith 2020, p. 45)



فرمت در منابع:

> Smith, J. 2020, The Science of Biology, 2nd edn, Cambridge University Press, Cambridge.

ویژگی‌ها:

استفاده از نام نویسنده و سال انتشار

عدم استفاده از اعداد بالا‌نویس (مانند شیوه‌ی شیکاگو)

رایج در کشورهای اروپایی و استرالیا

مثال:

> (Jones 2022, p. 89)
Jones, R. 2022, Environmental Science, Oxford University Press, London.



ادامه دارد...



🔸 برای مطالعه‌ی آزاد




⚜ @Zabance

⚜ آموزش مقاله‌نویسی



انواع شیوه‌ی ارجاع در مقاله

در دو بخش (۲/۲)



▫️ ۵. شیوه‌ی Vancouver

مناسب برای: پزشکی، علوم زیستی، زیست‌شناسی، مقالات پزشکی

فرمت درون‌متنی:

> [1]



فرمت در منابع:

> 1. Smith J. Clinical Medicine. 5th ed. New York: McGraw-Hill; 2020.

ویژگی‌ها:

استفاده از اعداد داخل براکت [ ] یا پرانتز ( ) در متن برای ارجاع

منابع به ترتیب استفاده در متن شماره‌گذاری می‌شوند

رایج در مقالات پزشکی و زیست‌شناسی

مثال:

> در متن: "...طبق تحقیقات جدید [3]..."
در منابع:
3. Brown P, Green K. Medical Research and Practice. 3rd ed. Oxford: Elsevier; 2021.



▫️ ۶. شیوه‌ی IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers)

مناسب برای: مهندسی، علوم کامپیوتر، فناوری

فرمت درون‌متنی:

> [1]



فرمت در منابع:

> [1] J. Smith, Digital Electronics, 4th ed., New York: McGraw-Hill, 2020.

ویژگی‌ها:

مانند Vancouver، از شماره‌های درون براکت [ ] برای ارجاع استفاده می‌کند

منابع به ترتیب استفاده در متن شماره‌گذاری می‌شوند

پرکاربرد در مقالات مهندسی و علوم کامپیوتر

مثال:

> در متن: "...بررسی‌های جدید نشان داده است که [2]..."
در منابع:
[2] R. Brown, Computer Networks and Security, London: Springer, 2021.



▫️ ۷. شیوه‌ی OSCOLA (Oxford University Standard for Citation of Legal Authorities)

مناسب برای: حقوق، مطالعات قانونی

فرمت درون‌متنی (پاورقی):

> ¹John Smith, Legal Theories (Oxford University Press 2020) 45.



فرمت در منابع:

> Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).

ویژگی‌ها:

بیشتر در رشته‌های حقوقی و مطالعات قانونی استفاده می‌شود

منابع در پاورقی آورده می‌شوند و شماره‌گذاری می‌شوند

عنوان کتاب‌ها و مقالات در متن ایتالیک است

مثال:
در متن:

> ¹Smith, Legal Theories, 102.
در منابع:
Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).



▫️ نتیجه‌گیری:

هر سبک استناد برای رشته‌های خاصی طراحی شده است. انتخاب سبک مناسب بستگی به رشته‌ی دانشگاهی، نوع مقاله یا پژوهش، و دستورالعمل ناشر یا دانشگاه دارد.





🔸 برای مطالعه‌ی آزاد



⚜ @Zabance

انواع شیوه‌ی ارجاع در مقاله



⚜ @Zabance

درس‌نامه‌ی فارسی دهم

تنظیم: مصطفی یوسفی


⚜ @Zabance

زﻣﯿﻨﻪﻫﺎی آﻣﻮزﺷﯽ ﻣﻄﺎﻟﺐ درﺳﯽ در ﮐﺘﺎبﻫﺎی ﻓﺎرﺳﯽ از ﭘﺎﯾﻪ‌ی ﺳﻮم ﺗﺎ ﭘﺎﯾﻪ‌ی دوازدﻫﻢ


⚜ @Zabance

اضافه‌های استعاری کتاب فارسی یازدهم

جمع‌آوری: رضا رضایی


⚜ @Zabance

مراتب ساختار سخن



⚜ @Zabance

نخستین واحدِ واقعی یادگیری زبان «واژه» نیست؛ «هسته‌ی معنایی» (semantic core) است.


© ( کاف. آ )



⚜ @Zabance

فهرست استاندارد بین‌المللی علائم اختصاری دستور زبان


۱. اجزای کلام (Lexical Categories)

N : Noun — اسم
V : Verb — فعل
ADJ / Adj : Adjective — صفت
ADV / Adv : Adverb — قید
PRON : Pronoun — ضمیر
DET : Determiner — تعیین‌کننده / معرفه‌ساز
AUX : Auxiliary Verb — فعل کمکی
PREP : Preposition — حرف اضافه
CONJ : Conjunction — حرف ربط
INTJ : Interjection — میان‌واژه / عاطفه
PART / Prt : Particle — جزء / ذره
NUM : Numeral — عدد
ART : Article — حرف تعریف/نکره
POSS : Possessive Marker — ملکی

۲. نقش‌های نحوی (Grammatical Functions)

SUBJ / S : Subject — فاعل
OBJ / O : Object — مفعول
DO : Direct Object — مفعول مستقیم
IO : Indirect Object — مفعول غیرمستقیم
COMP / C : Complement — متمم
PRED : Predicate — گزاره
MOD : Modifier — وابسته / توصیف‌گر
TOP : Topic — موضوع جمله
FOC : Focus — کانون تأکید
APP : Apposition — بدل

۳. گروه‌های نحوی (Phrasal Categories)

NP : Noun Phrase — گروه اسمی
VP : Verb Phrase — گروه فعلی
AP / AdjP : Adjective Phrase — گروه وصفی
AdvP : Adverb Phrase — گروه قیدی
PP : Prepositional Phrase — گروه حرف اضافه
CP : Complementizer Phrase — گروه متممی
TP / IP : Tense Phrase / Inflectional Phrase — بند تصریفی
DP : Determiner Phrase — گروه تعیین‌کننده

۴. حالت‌های دستوری (Case Marking)

NOM : Nominative — حالت فاعلی
ACC : Accusative — حالت مفعولی
DAT : Dative — حالت مفعولِ غیرمستقیم
GEN : Genitive — ملکی / اضافه
VOC : Vocative — حالت ندا

۵. زمان‌ها، جنبه‌ها و وجه‌ها (TAM: Tense–Aspect–Mood)

زمان (Tense)

PST : Past — گذشته
PRS : Present — حال
FUT : Future — آینده

جنبه (Aspect)

PRF / PERF : Perfect — کامل
PROG : Progressive — استمراری
HAB : Habitual — عادتی

وجه (Mood)

IMP : Imperative — امری
SUBJ : Subjunctive — التزامی / غیرواقعی
COND : Conditional — شرطی
IND : Indicative — خبری

۶. صورت‌های فعلی (Verb Forms)

INF : Infinitive — مصدر
GER : Gerund — اسم‌مصدر
PPTCP / PtcPst : Past Participle — اسم مفعول گذشته
PRTCP / PtcPrs : Present Participle — اسم مفعول حال
FIN : Finite Verb — فعل صرف‌شده
NONFIN : Non-finite Verb — فعل غیرصرفی

۷. ویژگی‌های نحوی و معنایی (Syntactic–Semantic Features)

SG : Singular — مفرد
PL : Plural — جمع
NEG : Negation — منفی
POS : Positive — مثبت
COMP : Comparative — تفضیلی
SUPERL : Superlative — عالی
ANIM : Animate — جاندار
INAN : Inanimate — بی‌جان

۸. انواع جملات (Sentence Types)

SVO : Subject–Verb–Object — جملهٔ فاعل–فعل–مفعول
SVC : Subject–Verb–Complement — جملهٔ فاعل–فعل–مسند
DECL : Declarative — جمله خبری
INTERR : Interrogative — جمله پرسشی
IMP : Imperative — جمله امری
REL / RelClause : Relative Clause — جملهٔ موصولی / وابسته

۹. حوزه‌های زبان‌شناختی (Linguistic Fields)

SYN : Syntax — نحو
SEM : Semantics — معناشناسی
MOR / MORPH : Morphology — صرف‌شناسی
PRAG : Pragmatics — زبان‌شناسی کاربردی
LEX : Lexicon / Lexical Studies — واژه‌پژوهی
PHON : Phonology — واج‌شناسی
PHONET : Phonetics — آواشناسی



🔸 مطالعه آزاد


⚜ @Zabance

علائم اختصاری پایه در منطق ریاضی
(International Basic Logical Symbols)



۱. نمادهای منطقی اصلی (Logical Connectives)

¬ : Negation — نقیض / نه
∧ : Conjunction — و / هم‌زمانی
∨ : Disjunction — یا / جداسازی
⊕ : Exclusive Or (XOR) — یاِ انحصاری
→ : Implication — اگر… آنگاه
↔ : Biconditional — اگر و تنها اگر / هم‌ارزی

۲. نمادهای کمیت‌گذاری (Quantifiers)

∀ : Universal Quantifier — برای همه / هر
∃ : Existential Quantifier — وجود دارد
∄ : There does not exist — وجود ندارد
∃! : Uniqueness Quantifier — دقیقاً یک وجود دارد

۳. نمادهای مجموعه‌ها (Set Theory Symbols)

∈ : Element of — عضوِ
∉ : Not element of — عضوِ … نیست
⊆ : Subset — زیرمجموعه
⊂ : Proper Subset — زیرمجموعهٔ خاص
⊇ : Superset — اَبَرمجموعه
∅ : Empty Set — مجموعهٔ تهی
℘(A) : Power Set — مجموعهٔ توان

۴. نمادهای روابط (Relations)

= : Equality — برابری
≠ : Inequality — نابرابری
< : Less than — کوچکتر

> : Greater than — بزرگتر
≤ : Less or equal — کوچکتر یا مساوی
≥ : Greater or equal — بزرگتر یا مساوی

۵. نمادهای عملیاتی (Operations)

: Addition — جمع
− : Subtraction — تفریق
× یا ⋅ : Multiplication — ضرب
÷ یا / : Division — تقسیم
∘ : Function Composition — ترکیب توابع

۶. نمادهای تابع و نگاشت (Functions & Mappings)

f : Function — تابع
f(x) : Value of f at x — مقدار تابع
→ : Maps to — نگاشت
↦ : Mapping — نگاشت عنصر به عنصر
dom : Domain — دامنه
cod : Codomain — هم‌دامنه
ran : Range — برد

۷. نمادهای استنتاج (Inference Symbols)

⊢ : Provable — قابلیت اثبات
⊨ : Entails / Satisfies — مستلزم است / صدق می‌کند
⊭ : Does not entail — مستلزم نیست
⊬ : Not provable — اثبات‌ناپذیر

۸. نمادهای سه‌گانه (Miscellaneous Useful Symbols)

ℕ : Natural Numbers — اعداد طبیعی
ℤ : Integers — اعداد صحیح
ℚ : Rational Numbers — اعداد گویا
ℝ : Real Numbers — اعداد حقیقی
ℂ : Complex Numbers — اعداد مختلط
∞ : Infinity — بی‌نهایت
∴ : Therefore — بنابراین
∵ : Because — زیرا



🔸 مطالعه‌ی آزاد
این جُستار مناسب گروه انسانی می‌باشد.



⚜ @Zabance

سجع



ردیف سجع یا ردیف نثری

اگرچه اصطلاح "ردیف" بیشتر در شعر و نظم کاربرد دارد ولی این اصطلاح اختصاص به شعر و نظم ندارد و همانگونه که در شعر و نظم پس از قافیه، گاه، واژه یا واژه‌هایی با نام "ردیف" تکرار می‌شود؛ در نثر نیز پس از سجع یا کلمات مسجّع ، گاه واژه یا واژه‌هایی تکرار می‌گردد که می‌توان آن‌ها را نیز ردیف (ردیف سجع یا ردیف نثری) نامید، مانند "است" در پایان قرینه‌های عبارت مسجّع زیر :
این کار به دل آگاه است، نه به خرقه و کلاه است.

قرینه‌های این کلام مسجّع عبارتند از:

قرینه اوّل: این کار به دل آگاه است.
قرینه دوم: نه به خرقه و کلاه است.

ردیف سجع : است
ارکان سجع : آگاه، کلاه 

قرینه‌ها از جهت داشتن یا نداشتن ردیف سجع ممکن است به یکی از گونه‌های زیر باشند:

۱. قرینه های بدون ردیف سجع
۲. قرینه های دارای ردیف سجع 
۳. یکی از قرینه ها دارای ردیف سجع
 
۱. قرینه‌های بدون ردیف سجع مانند :

۱. هر که با بدان نشیند، نیکی نبیند .

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نشیند ، نبیند
نوع سجع: متوازی

۲. هرچه نپاید، دلبستگی را نشاید.

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نپاید، نشاید
نوع سجع: متوازی

۳. هرکه با بزرگان ستیزد، خون خود ریزد.

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: ستیزد ، ریزد
نوع سجع: مُطَرَّف

۴. نه هرکه در مجادله چُست، در معامله دُرست.

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: چُست ، دُرست
نوع سجع: مُطَرَّف

۵. در دیده دشمنان خار و در روی دوستان خال

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: خار، خال
نوع سجع: متوازن

۶. امروز تدبیر از تدارک آن قاصر و رای در تلافی آن عاجز

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: قاصر، عاجز
نوع سجع: متوازن

۲. قرینه‌های دارای ردیف سجع مانند:

۱. هرچه خوار آید، روزی به کار آید.

ردیف سجع: آید
ارکان سجع: خوار، کار
نوع سجع: متوازی

۲ - قیمت شکر نه از نی است که آن خاصیّت وی است.

ردیف سجع: است
ارکان سجع: نی، وی
نوع سجع: متوازی

۳. هرکه را زر در ترازوست، زور در بازوست.

ردیف سجع: است
ارکان سجع: ترازو، بازو
نوع سجع: مُطَرَّف

۴. آنکه به دینار دسترس ندارد در همه دنیا کس ندارد.

ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: دسترس، کس
نوع سجع: مُطَرَّف

۵. ما را بر کیسه بند نیست و با خلق خدای جنگ نیست.

ردیف سجع: نیست
ارکان سجع: بند، جنگ
نوع سجع: متوازن

۶. یار نیک تو را به عذر آرد و کار نیک تو را به عجب آرد.

ردیف سجع: آرد
ارکان سجع: عذر، عجب
نوع سجع: متوازن

۳. یکی از قرینه‌ها دارای ردیف سجع مانند:

۱. شما را طرب داد و ما را تعب

ردیف سجع: داد
ارکان سجع: طرب، تعب
نوع سجع: متوازی

۲. قسمت شما حضر است و نصیب ما سفر

ردیف سجع: است
ارکان سجع: حضر، سفر
نوع سجع: متوازی

۳. در معنی باز بود و سلسله سخن دراز

ردیف سجع: بود
ارکان سجع: باز، دراز
نوع سجع: مُطَرَّف

۴. علم از بهر دین پروردن است، نه از بهر دنیا خوردن.

ردیف سجع: است
ارکان سجع: پروردن، خوردن
نوع سجع: مُطَرَّف

۵. فلان را کَرَم بی شمار است و هنر بی حساب

ردیف سجع: است
ارکان سجع: بی شمار، بی‌حساب
نوع سجع: متوازن

۶. یک دل پر درد دارم و یک جان پر زجر

ردیف سجع: دارم
ارکان سجع: پر درد، پر رجر
نوع سجع: متوازن

در گونه‌های سوم، ردیف سجع در قرینه‌های دوم به قرینه محذوف است. البته این حذف به قرینه می‌تواند در قرینه اول نیز باشد مانند:

جمع مال اقبال و خرج کردنش ادبار است.

یکی از تفاوت‌های ردیف در شعر و نظم و با ردیف سجع یا ردیف نثری همین است که ردیف پس از قافیه در شعر و نظم، نمی‌تواند به قرینه حذف گردد ولی ردیف سجع یا ردیف نثری ، پس از سجع یا کلمات مسجّع ، می‌تواند به قرینه حذف شود.


🔸 این جُستار مناسب دهم می‌باشد.



⚜ @Zabance