Baro ibn A'zib roضiyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam qachonki namozga kirsalar, quloqlariga yaqin barobarida qo'llarini ko'tarar edilar. Undan keyin boshqa bu ishlarni takrorlamasdilar.

📚 Sunan Abu Davud 749 hadis
____

Imom Navaviy bu hadisning zaifligiga, hadis ulamolari ittifoq qilishgan deydi. U aytadi, bu hadisni zaif degan ulamolar: Sufyon ibn Uyayna, Imom shefeiy, imom Buxoriyning shayxlari Hunaydiy, Imom Ahmad ibn Xanbal, Yaxyo ibn Main, Abu Said Usmon ibn Said, Dorimiy, Imom Buxoriy, Imom Abu Davud, va boshqa Mutaqoddim ulamolar. Xolbuki bu zotlar (yani yuqorida ism zikr qilingan kishilar) hadis ilmining tayanchi va islom ummati tan olgan olimlardir.

📚 Hidoya fiy tahriji axadisi bidata 3/105

https://t.me/yodlash_kanali

عن علقتة قال: عبدالله بن مسعود: ألا أُصلّي بكم صلاة رسول الله صلى الله عليه و سلم قال، فصلى فلم يرفع يديه إلّا مرّةً.

Alqamadan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Masud roضiyallohu anhu 《Men sizlarga Rosululloh sollallohu alayhi vasallamning namozini o'qib berayinmi》dedi-da, namoz o'qib birinchi qo'l ko'tarishdan boshqa qo'l ko'tarmadi.

📚 Sunan abu Davud 748 hadis
_

Abdulloh ibn Masud roضiyallohu anhuning hadisiga kelsak bu hadisni: Abdulloh ibn Muborak, Imom Ahmad ibn Hanbal, Imom Buxoriy, Bayhaqiy, Doraqutniy, va boshqa muhaddislar zayif sanaganlar.

📚 At-talhis al habir 4/387

https://t.me/yodlash_kanali

Жуда заъиф ва тўқима ҳадислар

"Жаннат оналар оёғи остидадир".

"الجنة تحت أقدام الأمهات"

Бу ҳадисни мазкур ибора (жумла) билан заъиф ва тўқима (мавзу) ҳадислар учун мўлжалланган китобларда, шунингдек баъзи муснадларда келтиришган бўлиб, ўзаро қувватлана олмайдиган заъиф ва жуда заъиф санадлар билан ривоят этилган.

Лекин маъносини қувватловчи, бошқача ибора билан ривоят этилган ҳадис бор бўлиб, уни Насоий "Сунан"ида (ва бошқалар) ривоят қилган:


عن معاوية ابن جاهمة السلمى
أَنَّ جاهمةَ جاءَ إِلى النبيِّ صلى اللهُ عليهِ وَسلمَ، فقالَ : يا رَسولَ اللهِ، أَرَدْتُ أَنْ أَغزُوَ وَقدْ جئتُ أَستشيرُكَ. فقالَ : " هلْ لكَ منْ أُمٍّ ". قالَ : نعمْ. قالَ : " فالزَمها، فإِنَّ الجنةَ تحتَ رِجليها ".


"Муъовия ибн Жаҳима ас Салмийдан ривоят қилинади: Жаҳима (исмли саҳобий) Пайғамбар алайҳиссаломга келиб:
"Эй Расулуллоҳ, ғазотга (жиҳодга) боришни хоҳладим, сизга маслаҳат сўраб келдим", деди. "Онанг борми?" дедилар. "Ҳа" деди. "Уни маҳкам тут (рози қил). Чунки, жаннат унинг оёғи остидадир" дедилар.

📚 Насоий сунани 3104
📚 Санади ҳасан ҳадисдир.

Шу ерда бир нарсага ишора этиш ўринли бўлади. Айрим эрлар шу каби ҳадисга амал этиш даъвоси остида хотинига таҳдид қилиб, "мени рози қиламан десанг, онамни рози қиласан" деб келинни қайнона қўлига топширади. Қайнона бўлса, уни хоҳлаганидек, кўпинча зулм ва зўровонлик билан ишлатади. Ҳолбуки, олимлар иттифоқи билан эрни рози қилиш деганда аёлнинг эрга бевосита алоқали (эрнинг эрлик ва маънавий эҳтиёжини қондириш, унга овқат тайёрлаш, кийимига, уй озодалигига қараш, бола-чақасини тарбиялаш каби) ишларни назарда тутадилар. Ҳатто санаб ўтганларимнинг баъзиларини айрим мазҳаб уламолари аёл вазифасига киритмайдилар ҳам.
Лекин, одоб ва диёнат юзасидан келин ўз қайнонасининг (айниқса кекса ё касалманд бўлса) хизматини имкони етгани қадар кўнгилли равишда қилиши, унинг дуосини олиши яхши ҳисобланади. Қайноналарга эса, келинлари устидан ҳукмронлик қилишга шариатда ҳуқуқ берилмаган. Яхши гап, ширин сўз билан, ўз қизларидек кўриб муомала қилишлари мақсадга мувофиқ бўлади. Албатта, келиннинг ҳам қайнонанинг ҳурматини жойига қўйиши, унга овоз кўтармаслиги, эрининг онаси эканлигини унутмаслиги вожиб бўлади. Йўқса, охиратда ҳар икки тоифа ҳам ҳадларидан ошгани, ҳуқуқлари бўлмаган ишга тажовуз қилганлари учун жавобгар бўладилар.


"Кимки аёлини онасидан афзал кўрса, унга Оллоҳнинг, фаришталарининг, барча одамларнинг лаънати бўлсин".

Бу ҳадисни айрим муснад ва мўъжам китобларида ривоят этсалар ҳам, санади жуда заъиф ҳадис ҳисобланади (жумладан, Ҳайтамий "Завожир"да, Заҳабий "Кабоир"да санадсиз нақл этишган).

Бироқ, онанинг ҳаққи улуғлигида шубҳа йўқ. Бу нарса бир неча оят ва ҳадислар билан собит. Бунинг учун заиф ва мавзу ҳадисларга ҳожат йўқ.

https://t.me/yodlash_kanali

Заиф ҳадиc

«Кимки Ошуро кунида аҳли оиласига кенгчилик туғдирса, Аллоҳ у кишига йил бўйи кенгчилик қилади».

Албоний бу ҳадис ҳақида шундай дейдилар: «Бу ҳадиснинг барча ривоят йўллари заиф бўлиб, баъзиларининг заифлиги баъзиларидан баттарроқдир»

📚 «Заифут-тарғиб ват-тарҳиб», 1-жилд, 313-саҳифа

https://t.me/yodlash_kanali

وقال النبي صلى الله عليه وسلم: " أصحابي كالنجوم بأيهم اقتديتم اهتديتم"

Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам
дедилар: "Саҳобаларим юлдузлар кабидир,
уларнинг қай бирларига эргашсангиз ҳам
тўғри йўлни топасиз".
___

Кўпчилик аҳли ҳадислар наздида ушбу
ҳадис мункар бўлиб, саҳиҳ эмас. Ҳофиз Абу
Бакр Баззорнинг ушбу ҳадис ҳақида айтган
узун каломининг охирида шундай дейди:
Бу ҳадиснинг заъифлиги Абдурохим ибн
Зайд томонидан содир бўлган. Чунки аҳли
илмлар унинг ҳадисини ривоят қилишдан
сукут қилишган. Бундан ташқари Набий
соллаллоҳу алайҳи ва салламдан бу калом
мункардир. Дарҳақиқат, Набий соллаллоҳу
алайҳи ва салламдан саҳиҳ санад билан:"
Ўзингизга менинг суннатимни ва мендан
кейинги рошид, тўғри йўлдаги
саҳобаларимнинг суннатини лозим тутинг.
Оғиз тишлар билан уларга маҳкам
боғланинг", деган сўзлар собит бўлган. Бу
сўзлар эса Абдурохимнинг ҳадисига қарши келади.

Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўзидан сўнг асҳобларидан содир бўладиган ихтилофни мубоҳ қилмайди. Валлоҳу аълам. Байҳақий айтди: Бу машҳур ҳадис бўлиб, унинг барча иснодлари заъифдир, ундан бирон нарса
собит эмасдир. Ибн Абдул Барр айтди: Бу калом Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан саҳиҳ эмасдир

📚 Abu Muhammad Barbaxoriy " Sunnat sharhi"

https://t.me/yodlash_kanali

“Silsilatus_Zaifa”
Mullif_ Muhammad Nosiriddin Alboniy

Zaif hadislar

https://t.me/endi_amal_qiling