Factcheck.uz
71 subscribers
594 photos
4 videos
602 links
Har bir faktda xolislik

www.factcheck.uz

Qayta aloqa: info@factcheck.uz
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
“Video mahalla guruhiga tashlanadi”

Tarmoqlarda Shahrisabz tuman hokimi Samad Hasanovning hududdagi mahallalardan birida “tozalik reyd”i o‘tkazayotgani aks etgan video tarqalmoqda. Unda hokim xonadonlardan biriga kirib, uy egasiga yashash joyini qanday saranjom tutish kerakligini uqtirgan. Shuningdek, u uy bekasiga bu video mahallaning telegram guruhiga tashlanishini aytgan.

@daryo_live
🤬2
Nyu-Yorkda O‘rgimchak odam ishtirokidagi dron shousi o‘tkazilmagan

👉 https://factcheck.uz/?p=8550
👍1
Manipulyatsiya: Zoxran Mamdani 11-sentabr teraktida halok bo‘lganlarni xotirlash marosimida kulgan

👉 https://factcheck.uz/?p=8556
👍1
Nega jahon yulduzlari Markaziy Osiyoga kelmoqda? Shakira, Kanye West va J.Lo ortidagi sabablar

👉 https://factcheck.uz/?p=8560
❤1🥰1
O‘zbekistonda 9 oyda 69 mingdan ortiq kiberjinoyat sodir etildi: firibgarlar qanday usullardan foydalanmoqda?

Ichki ishlar vazirligi kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari Jahongir Sadullayev 9-oktabr kuni matbuot anjumanida 2026-yilning dastlabki 9 oyi yakunlarini e’lon qildi. Uning ma’lumotiga ko‘ra, shu davrda O‘zbekistonda 69 mingdan ortiq kiberjinoyat sodir etilgan. Fuqarolarga yetkazilgan umumiy zarar 1 trillion so‘mdan oshgan, shundan 210 milliard…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Davaktiv rahbari ikki mish-mishga aniqlik kiritdi: Texnopark Artel’ga, «O‘zbekiston pochtasi» esa Wildberries’ga boshqaruvga berilmagan

Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DABA) direktori Sohibjon Murodov 8-oktabr kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida so‘nggi paytda tarqalgan ikki mish-mishga munosabat bildirdi. Texnopark Ijtimoiy tarmoqlarda Toshkentdagi «Texnopark» MChJ Artel kompaniyalar guruhi boshqaruviga berilgani haqida xabarlar tarqalgan edi. Murodovning aytishicha, korxonaning 100 foiz ulushi Toshkent shahri hokimligiga…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Yangi vosita: Google SynthID Detector xizmatini hamma uchun ochdi — u SI yaratgan kontentni aniqlaydi

Google kompaniyasi sun’iy intellekt (SI) yaratgan kontentni tekshirish uchun mo‘ljallangan SynthID Detector xizmatini barcha foydalanuvchilar uchun ochdi. Factcheck.kz 9-oktabr kuni bu haqda xabar berdi. Xizmat synthid.com sayti orqali butun dunyoda ishlaydi, hozircha faqat ingliz tilida. Unga rasm, video yoki audiofaylni yuklasangiz, xizmat fayl Google yoki…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Uzbekistan Airways bortkuzatuvchini ishga taklif qilmagan: Threads’dagi «post» maket bo‘lib chiqdi

Threads ijtimoiy tarmog‘ida «Uzbekistan Airways» aviakompaniyasi nomidan yozilgan «post» skrinshoti tarqaldi. Unda milliy aviatashuvchi Centrum Air bilan bog‘liq mojaro markazida qolgan bortkuzatuvchini o‘z jamoasiga taklif qilayotgandek ko‘rsatilgan. Uzbekistan Airways bunday post e’lon qilmaganini rasman ma’lum qildi. Da’vo Skrinshotda Uzbekistan Airways’ning tasdiqlangan @uzairways akkaunti nomidan rus…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍1😁1
MrBeast’ning Lamborghini’si Toshkentda avariyaga uchramagan, safar ham bekor qilinmagan: tashrif atrofidagi ikki mish-mish

Amerikalik videobloger MrBeast (asl ismi — Jimmi Donaldson) 9–11-oktabr kunlari O‘zbekistonda bo‘ldi. Tashrif ijtimoiy tarmoqlarda katta qiziqish uyg‘otdi, shu bilan birga uning atrofida tekshirilmagan xabarlar ham tez tarqaldi. Ulardan ikkitasi — blogerning qizil Lamborghini’si Toshkentda avariyaga uchragani va u Samarqanddagi olomondan keyin O‘zbekistonni shoshilinch tark…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍3
Wayback Machine: o‘chirilgan sahifa va o‘zgartirilgan bayonotlarni qanday topish mumkin

Internetdagi ma’lumot doimiy emas: rasmiy bayonot o‘chiriladi, maqola sarlavhasi jimgina o‘zgartiriladi, sayt butunlay yopiladi. Bunday holatda faktchekerning asosiy yordamchisi — Internet Archive notijorat loyihasining Wayback Machine xizmati. U veb-sahifalarning turli vaqtdagi nusxalarini saqlaydi va har kim ularni bepul ko‘ra oladi. Wayback Machine nima? Wayback Machine…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍2
To‘xtang, tekshiring, toping, kuzating: har kim qo‘llay oladigan SIFT faktcheking usuli

Har kuni telefonimizga yuzlab xabar, video va skrinshot keladi. Ularning har birini chuqur tekshirishga vaqt yo‘q — lekin bunga ehtiyoj ham yo‘q. Raqamli savodxonlik bo‘yicha amerikalik tadqiqotchi Mayk Kolfild (Mike Caulfield) professional faktcheklar ish uslubiga tayanib, bir necha daqiqada qo‘llash mumkin bo‘lgan oddiy usulni ishlab…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
❤1🔥1🙏1
IFCN Albaniyadagi Faktoje faktchek tashkilotiga qarshi muvofiqlashtirilgan hujumlarni qoraladi

Xalqaro faktcheking tarmog‘i (IFCN) 2-noyabr kuni Albaniyaning Faktoje faktchek tashkiloti va uning direktori Klodiana Kapoga qarshi olib borilayotgan hujumlarni qat’iy qoraladi. Tarmoq bu hujumlarni Faktoje faoliyatini zaiflashtirishga qaratilgan muvofiqlashtirilgan kampaniya deb baholadi. Bu haqda IFCN’ning Poynter saytidagi bayonotida ma’lum qilingan. IFCN ma’lumotiga ko‘ra, ayrim ommaviy…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Yevropa parlamenti saylovlarda sun’iy intellekt ta’sirini nazorat qilishga chaqirdi

Yevropa parlamenti 12-noyabr kuni sun’iy intellektning (SI) saylovlar va demokratik jarayonlarga ta’sirini parlament nazoratiga olishga chaqiruvchi rezolyutsiyani 405 ta ovoz bilan qabul qildi, 133 deputat qarshi chiqdi, 60 nafari betaraf qoldi. Bu haqda The Brussels Times, EuropaWire va GRC Report xabar bergan. Bundan ikki kun…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍1
Ikki bosqichli tekshiruv: Telegram, WhatsApp va Google akkauntini 5 daqiqada qanday himoyalash mumkin

Parolingiz yoki SMS kodingiz firibgarlar qo‘liga tushsa ham, ikki bosqichli tekshiruv akkauntingizni saqlab qolishi mumkin. Bu funksiya Telegram, WhatsApp va Google’da bepul va bir necha daqiqada yoqiladi. Quyidagi yo‘riqnoma Google yordam markazi, Beebom va Spot.uz materiallariga asoslangan. Bu nima va nega kerak? Oddiy holatda akkauntga…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Telegram’dagi «davlat puli», «yutuq» va «bepul Premium» xabarlari: firibgarlar qanday aldaydi

Telegram’da, ko‘pincha tanishlar nomidan, «davlat yordam puli», «tanlovda ovoz bering» yoki «sizga Premium sovg‘a qilindi» degan havolali xabarlar keladi. Ularning aksariyati akkaunt yoki bank kartasini qo‘lga kiritish uchun yuborilgan firibgarlik. Xabarlar qanday ko‘rinishda bo‘ladi? Eng ko‘p uchraydigan variantlar: davlat har bir oilaga yordam puli ajratgani,…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
InVID-WeVerify: videoni kadrlarga bo‘lib tekshiradigan bepul brauzer plagini

InVID-WeVerify — jurnalistlar va faktcheklar videolar hamda suratlarni tekshirish uchun foydalanadigan bepul brauzer plagini. U videoni kalit kadrlarga ajratib, ularni bir nechta qidiruv tizimida teskari qidirish imkonini beradi. Plagin haqida Bellingcat qo‘llanmasi, Amnesty International’ning Citizen Evidence Lab yo‘riqnomasi va Media & Learning portali batafsil yozgan.…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍1
Teskari rasm qidiruvi: Google Lens va TinEye yordamida suratni qanday tekshirish mumkin

Ijtimoiy tarmoqdagi surat haqiqiymi, eskimi yoki boshqa voqeadan olinganmi — buni ko‘pincha bir necha daqiqada teskari rasm qidiruvi orqali aniqlash mumkin. Faktcheklar bu usulni eng oddiy va samarali vositalardan biri deb biladi. Quyidagi yo‘riqnoma Global tergov jurnalistikasi tarmog‘i (GIJN) qo‘llanmasi, uning Google Lens bo‘yicha maslahati…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Shirinlik bolalarni giperaktiv qiladimi?

Ko‘plab ota-onalar shakar bolalarni haddan tashqari faol qiladi, deb hisoblaydi. Biroq ko‘r (blind) usulda o‘tkazilgan tadqiqotlar shakarning bolalar xulq-atvoriga ta’sirini aniqlamagan: bu bog‘liqlik isbotlanmagan. Bu haqda Live Science, Big Think va CBC yozgan. Da’vo «Bolaga shirinlik berdingizmi — endi uni tinchlantirib bo‘lmaydi». Bu fikr ota-onalar…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍1
Inson miyasining atigi 10 foizini ishlatadimi?

«Odam miyasining faqat 10 foizini ishlatadi» degan gap — fan tomonidan rad etilgan mif. Miyaning barcha qismlari ishlaydi, faqat hammasi bir vaqtning o‘zida faol bo‘lmaydi. Bu haqda Live Science, BBC Science Focus va Britaniya psixologik jamiyatining The Psychologist jurnali yozgan. Da’vo Motivatsion postlar, «tez o‘qish»…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
Odamlarning Oyga qo‘nishi soxtalashtirilganmi?

1969–1972-yillarda «Apollon» dasturi doirasida 12 nafar astronavt Oy yuzasiga qo‘ngan. Oyga parvozlar va qo‘nishlar nafaqat NASA tomonidan, balki boshqa davlatlar, jumladan, AQShning o‘sha davrdagi asosiy raqibi Sovet Ittifoqi tomonidan ham kuzatib borilgan. Oyga qo‘nishlar studiyada suratga olingani haqidagi da’volar esa mavjud ilmiy va texnologik dalillarga…

🔗 Batafsil

👉 @uzfactcheck
👍1