به سوی ناکجاآباد/
با وضع موجود، همه طرف‌ها خواهند باخت

✍️ پیام فضلی‌نژاد، روزنامه اطلاعات، پنجم اسفند ۱۴۰۴، صفحه دو

🔺با یک چشم اشک و یک چشم خون باید گفت، ملتی که بدون تاریخ زندگی کند، به ناکجاآباد خواهد رفت

🔹در ایران امروز، «حافظه تاریخی» از همه سو به میدان نبردِ روایت‌های ساده و یک‌جانبه تبدیل شده است.

🔺از یک سو، رسانه‌های ماهواره‌ای و از سوی دیگر صداوسیما، با تک‌خطی کردن روایت‌ها، ویرانیِ حافظه جمعی را تسریع می‌کنند

🔹یک طرف به اسم بازسازی تاریخ ملی و باستانی، گذشته را ساده‌سازی می‌کند و طرف دیگر برای حفظ تاریخ اسلام و انقلاب به همان دام می‌افتد

🔺این فرایند، گذشته را از یک فرآیند پرپیچ‌وخم به داستانی راحت برای توجیه حال یا تصرف قدرت بدل می‌کند.

🔹در این صحنه‌، حتی اگر مهرزاد بروجردی در ایران ‌اینترنشنال علیه عادی‌سازی مداخله خارجی موضع ‌بگیرد، از سوی همان تلویزیون تخطئه می‌شود.

🔺در صداوسیما نیز هیچ کسی جز چند چهره تکراری برای مباحثات تاریخی دعوت نمی‌شود و درها بسته است.

🔹باید هرچه سریع‌تر به این هم‌افزایی پایان داد، چون این سنخ از روایت‌ها با گزینش نقاط روشن یا تاریک، پیچیدگی‌های تاریخی را حذف می‌کنند و امکان درس‌آموزی از گذشته را به صفر می‌رسانند.

🔺همین روایت‌های سیاه و سفید به بزرگ‌ترین منبع اشتباه محاسباتی تبدیل شده است. بخشی از حاکمیت با فروکاستن تاریخ به دورانی آخرالزمانی و نقش دشمنان در این دوران، عمق آسیب‌های اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و فرسودگی اعتماد عمومی را دست‌کم گرفته است.

🔹به همین سبب، حاکمیت امواج نارضایتی‌ها را به درستی نمی‌بیند. نتیجه‌اش، سیاست‌گذاری‌های غلطی است که به جای درمان ریشه‌ای، آتش را بیشتر شعله‌ور می‌کند.

🔺مردم عادی نیز میان این دو قطب، انتخاب‌های مطلوبی پیش‌رو ندارند: یا به انفعال می‌رسند و ناامید می‌شوند، یا در انتظار معجزه‌ای خیالی‌اند. همین امر در نهایت، کنش مدنی و عقلانیت انتقادی را فلج می‌کند.

 🔹در این بازی، همه طرف‌ها «بازندگان تاریخ» خواهند بود، چون ساده‌سازیِ گذشته، کُشنده است. باید آگاه بود که تبعات این «اشتباه محاسباتیِ جمعی» بسیار سنگین است.

🔺از مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر و بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی، عملا صدایی بلند نمی‌شود.

🔹در میانه این دوگانه، حتی پروژه‌های بی‌طرفانه‌ای مانند مجموعه تاریخ شفاهی هاروارد به رهبری حبیب لاجوردی که اشتباهات حکومت پهلوی را بی‌پروا آسیب‌شناسی می‌کرد، به حاشیه رفته و درس‌های آن برای امروز نادیده گرفته شده است،

🔺تا اطلاع ثانوی به هیچ یک از طرفین دعواهای تاریخی نباید اعتماد مطلق کرد، بلکه باید با عقل نقاد به تماشای گذشته رفت.

✔️متن کامل
ettelaat.com/x3bGc
@payamfazlinejad⁩

در وضعیت جنگی است که «معنای زندگی» زاده می‌شود و حدودِ ارادهٔ انسان‌ها محک می‌خورد

پیام فضلی‌نژاد در شبکه نسیم:

🔺بدترین آفت، ساده‌سازیِ تاریخ و اندیشه و ارائه یک تصویر کارت‌پستالی است؛ مانند ارائه قضاوت‌های تک خطی درباره خوب و بدِ جنگ، صلح، یا هر پدیده دیگری. این آفتی است که امروز به جان جامعه ما افتاده است.

🔺شادی حقِ مردم است، اما چه کسی می‌تواند شاد زندگی کند؟ کسی که تجربه جنگ و پیروزی را به خوبی درک کرده باشد.

🔺جنگ، عرفانِ خفته در روان ایرانی را بیدار کرد: عرفانِ عارفان مبارزه‌جو، «عرفان ستیز» نه عرفان پرهیز؛ عرفان فقرای دردمند، عرفان آزادگان رهیده از بند.

🔺ویتگنشتاین می‌گوید نزدیکی با مرگ، نور زندگی را برای من به ارمغان آورد؛ من از انضباط اخلاقی سنگرها، معنای تطهیر را آموختم.

🔺نیچه می‌گوید جنگ ظرفیت‌های اساسیِ ملت‌ها را می‌سنجد و نشان می‌دهد که آیا انسان‌ها می‌توانند دارای یک «هستیِ اصیل» باشند یا نه؟

🔺به عقیده دکتر سروش تا عدالت‌طلبی هست نشان می‌دهد که جهان از خدا عاری نشده است و تا عدالتخواهان هستند نشان می‌دهد که خدا از بشر قطع امید نکرده است.

@payamfazlinejad

خدا در میانهٔ این جنگ کجاست؟
آیا خدا مرده است؟
یا بادِ بی‌نیازیِ خداست که می‌وزد؟

«معنای جنگ، معنای زندگی»
روایتی از دیدگاه دکتر سروش در گفت‌وگوی پیام فضلی‌نژاد با محمدرضا شهیدی‌فر، شبکه نسیم صداوسیما

🔺۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳/۴۵، برنامه من ایرانم
@payamfazlinejad⁩

آیا تاریخ ورق خورده است؟
[برنامه کامل، پیام فضلی‌نژاد]

🔺تاریخ، برخلاف تصور رایج، به ندرت مسیر خود را تغییر می‌دهد و ورق می‌خورد.

🔺بیشتر روزهای تاریخ شبیه یکدیگرند. بیشتر روزهای تاریخ، روزهای تکرارند. بیشتر سال‌های تاریخ، سال‌های تداوم‌اند؛ نه سال‌های گسست.

🔺دولت‌ها می‌آیند و می‌روند. قدرت‌ها جابه‌جا می‌شوند. جنگ‌ها آغاز می‌شوند و پایان می‌یابند. و در تمام این رفت‌وآمدها، معمولاً فقط بازیگران عوض می‌شوند، نه قواعد بازی.

🔺اما گاهی لحظه‌ای رخ می‌دهد که وزن آن از یک رویداد فراتر است؛ لحظه‌ای که فقط «اتفاق» نیست، بلکه «معیار» است.

🔺یک خط‌کش تاریخی ظهور می‌کند که پیش و پسِ خود را از هم جدا می‌سازد. در چنین لحظاتی، یک ملت خودش را از نو کشف می‌کند.

🔺سخن این است که ایران دوباره به «فاعلِ تاریخ» تبدیل شده است.

🔺ملت ایران فقط نمی‌جنگد، بلکه می‌خواهد تاریخ را بازنویسی کند؛ اینکه موفق شود یا نه، اینکه ایران وارد تاریخِ برنده خواهد شد یا تاریخِ بازنده، جای بحث دارد.

➕ لینک دانلود از آپارات

📺 گفتگو با شبکه نسیم صداوسیما، ۱۸ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۳/۴۰

@payamfazlinejad