Дроны Шрэдынгера, альбо Лыжкі няма

Калі чытаў “Сто гадоў самоты” Маркеса, мяне, бадай, найбольш уразіў эпізод расстрэлу мірнай дэманстрацыі, “бананавая бойня”. Тры тысячы (у Маркеса) чалавек забілі, а ўлады пераконвалі, што гэтага не было. “В Макондо, где введено военное положение и по ночам производятся обыски и люди исчезают бесследно, все средства информации вдалбливают населению, что никакого расстрела не было и Макондо самый счастливый город на свете...”

Я чытаў гэты твор у юнацтве, у канцы 1980-х, і думаў, як добра, што ў наш час такое немагчыма. А тым больш было перакананьне, што такое немагчыма ў 21-м стагоддзе, калі тэхнічныя магчымасьці дазваляюць сачыць за кожным перасоўваньнем тэхнікі, калі са спадарожнікаў відаць у рэжыме жывога эфіру літаральна ўсё. Калі, здавалася б, немагчыма нічога істотнага схаваць.

І вось мы маем наш час -- напрыклад, “атаку 91 дрона” на рэзыдэнцыю Пуціна, якую Украіна называе расейскім фэйкам, закліканым сарваць перамовы. “Атаку”, пра якую, як высьвятляецца, пры ўсём фантастычным разьвіцьці сучаснай тэхнікі, ніхто нічога дакладнага сказаць ня можа (ня хоча). Дык была спроба замаху ці не?

Для кіраўнікоў сярэднеазіяцкіх кранаў напад быў. Прэзідэнт Казахстана Касым-Жомарт Такаеў асудзіў паведамленні аб “атаке” на рэзідэнцыю Пуціна і выказаў “сур’ёзную занепакоенасць”

Прэм’ер-міністр Індыі “надзвычай занепакоены» паведамленнямі пра замах і заклікаў усе бакі да дыялогу

Для Лукашэнкі канешне, замах быў – я нават зьдзіўляюся, чаму ён не заявіў, што беларускія самалёты адразу ўзьляцелі, пазьбівалі ўсе ўкраінскія дроны і выратавалі Пуціна

А для еўрапейкіх лідэраў ніякага замаху не было, бо гэта фэйк ад Пуціна

Для Кітая, як заўсёды, усё не адназначна, і Кітай заклікае ўсе бакі прытрымлівацца прынцыпу «без эскалацыі» і не дапускаць пашырэння канфлікту (гэта ў іх такі копіпэйст на ўсе выпадкі жыцьця)

Для Трампа замах спачатку нібыта быў, а потым, калі разабраўся – то нібыта і не было. Але хто ведае, што будзе заўтра.

Нейкія “Дроны Шрэдынгера”

Бо мы жывем у сьвеце не фактаў, а іхняй інтэрпрэтацыі – у залежнасьці ад палітычных інтарэсаў. Ужо ня важна, што адбудзецца – рэакцыю на любую падзею тых ці іншых краінаў можна загадзя прадказаць.

Мы жывем у сьвеце, дзе мільёны людзей вераць у “плоскую зямлю” – што тады казаць пра нейкія “дакладныя факты”. Мы жывем у сьвеце, дзе многія маладыя захапляюцца СССР, бо перакананыя, што там усё было і ўсяго хапала, савецкія людзі езьдзілі за мяжу і ўсім раздавалі бясплатныя кватэры. Мы жывем у сьвеце, дзе сухія лічбы пра ўзровень злачыннасьці сярод тых ці іншых нацыянальнасьцяў некаторыя называюць ксенафобіяй.

Высьвятляецца, што нікому не патрэбная аб’ектыўная рэальнасьць.

«Лыжкі няма».

2026 —год пераменаў. Не абавязкова станоўчых

Выказалі нашы ацэнкі і нават прагнозы (вось такія мы сьмелыя) на 2026 год на Свабодзе ў рамках жанру, які я калісьці іранічна назваў “тры тэнара” – Дракахруст, Карбалевіч, Цыганкоў. Хаця афіцыйна) гэта праграма называецца «Палітыка зь Юрыем Дракахрустам».

У якасьці анонсу расшыфрую 1-2 пункта

Рызыкну прагназаваць, што з імавернасьцю больш за 50 працэнтаў не вайна, але баявыя дзеяньні ў гэтым годе скончацца. І канешне, загадзя можна канстатаваць, што калі і будзе падпісана нейкае часовае мірнае пагадненьне, то яно не спадабаецца і нам і многім украінцам.

Дарэчы, як мне падаецца, многія схільныя пераацэньваць нерацыянальнасьць і “адмарожанасьць” Пуціна. Канешне, такім чынам прасьцей усё тлумачыць – маўляў, ён ё..нуты, і адсюль вынікаюць усе жахлівыя дзеяньні Крамля. Скажам мякка, я не падзяляю гэтую эмацыйную, і ў прынцыпе, спрошчана-прымітыўную ацэнку палітычных дзеяньняў і матываў. Што да Пуціна, што да іншых.. Сьмешна чуць, што Пуцін цяпер ня можа жыць без вайны -- жыў неяк 22 гады, і нармальна сябе адчуваў.

Яшчэ адзін прагноз – палітвязьні будуць вызваляцца (і магчыма, цягам году, выйдуць амаль усе), але ніякай “адлігі” ў Беларусі ня будзе. Трэба проста прызнаць, што гэты розныя працэсы.

І нарэшце – у цэлым у мяне ўражаньне, што ў 2026-ым могуць рэальна адбыцца нейкія істотныя зрухі ў нашым рэгіёне. Папярэднія 3 гады я перамагаў сярод прагназістаў – у значнай ступені таму, што выбіраў даволі кансерватыўныя сцэнары. Сёлета, ці не ўпершныю за апошнія гады, я бачу падставы для заўважных пераменаў -- істотныя зрухі могуць адбыцца і з расейскай эканомікай і з расейскай зьнешняй палітыкай, і з беларускай замежнай палітыкай, і з заходнім стаўленьнем да Беларусі.

Але я не рызыкну сьцьвярджаць, з якім знакам – пазытыўным ці негатыўным – будуць гэтыя перамены.
https://www.youtube.com/watch?v=gRpAGgHwu7E&t=1229s

Венесуэла і рэалістычныя страхі Лукашэнкі

Неаднаразова ў розных эфірах і допісах я даводзіў думку, што (як бы гэта сьмешна для многіх гэта не гучала) Лукашэнка на самой справе вельмі баіцца «нападу», сілавога зьвяржэньня. Мы прыкалываемся, сьцябаемся з ягоных шматлікіх словаў на гэты конт, але ён жа не прыкідваецца, калі кажа, напрыклад, пра «джыпы з кулямётамі ад літоўскай мяжы».

Ён рэальна баіцца такога сцэнару, асабліва апошнія гады. А сёньня яму ў галаву прыходзіць падступная думка: калі такое адбылося ў Вэнэсуэле – чаму такое ня можа адбыцца ў Беларусі? Толькі таму, што ёсьць сябар Валодзя? Але гэта велічыня пераменная. Ды і сам жа казаў, што няма ў яго сяброў.

Зьвярніце ўвагу, дзяржсакратар ЗША Рубіё перадрукаваў свой твіт паўгадовай даўніны, у якім заяўляў, што ЗША не лічаць Мадуру легітымным кіраўніком дзяржавы. «Ён галава наркакартэля, якія захапіў краіну. Ён знаходзіцца пад абвінавачваньнем за дастаўку наркотыкаў у ЗША», – пісаў тады Рубіё.

Так што ЗША не зьвяргалі законнага кіраўніка краіны, яны правялі бліскучую, трэба сказаць, спецаперацыю па затрыманьню кіраўніка наркакартэля. Проста было забясьпечана выкананьне ордэра на арышт.

Істотная дэталь, якая падкрэсьлівае, наколькі важнай у пэўныя моманты становіцца такая нібыта абстрактная і "тэарэтычная" рэч, як «легітымнасьць».
І невядома яшчэ, якія дэталі супрацоўніцтва з менскімі таварышамі выдасьць арыштаваны Мадура. І хто там акажацца пасобнікамі "кіраўніка наркакартэля".

Лукашэнку зараз вельмі няўтульна і некамфортна. Балюча разумець, што атачэньне Мадуры, як вынікае з вядомай на сёньня інфармацыі, відавочна яго здала, не аказаўшы супраціву. Балюча разумець, што амэрыканскі спэцназ, некалькі дзясяткаў чалавек, за 30 хвілін зрабілі тое, супраціўляцца супраць чаго нібыта гадамі рыхтаваліся ўзброеныя сілы краіны. Балюча падазраваць, што той самы сябар Валодзя ў выпадку нейкай «вялікай угоды» можа аддаць цябе ў лапы імпэрыялістаў альбо замяніць на яшчэ больш паслухмянага. Сірыйскаму Асаду Валодзя нічым не дапамог. А тут яшчэ Іран на падыходзе.

Кіеў больш не баіцца Лукашэнку

Учора паўдзельнічаў у двух эфірах – на Свабодзе з Дракахрустам і Карбалевічам – і на Белсаце з Яўгенам Магдам пераважна на тэму сустрэчы Зяленскага з Ціханоўскай.

Рызыкнуў заявіць тое, што гэта не дробязь, не выпадковасьць – гэта істотны паварот у палітыцы афіцыйнага Кіева. І тут ня толькі сустрэча з Ціханоўскай, але і запрашэньне ёй наведаць з візітам Кіеў, і апошнія некалькі даволі рэзкіх выказваньняў Зяленскага пра Беларусь (у адным зь іх ёй фактычна заявіў, што ў Беларусі будзе паўстаньне супраць дыктатуры), і ўзгадваньне Зяленскім беларусаў у кантэкстце 1863 году, чаго не было на ўрачыстасьцях год таму.

Выглядае, што сёньня гэтыя высновы толькі пацьвердзілася -- і ў інтэрвію міністра замежных справаў Украіны, і ў тым, што Зяленскі даручыў прызначыць спецпрадстаўніка па Беларусі.

Чаму Кіеў вырашыўся на такі паварот? Баюся, дакладнага адказу мы ня ведаем. Яўна там ёсьць нейкія закулісныя, і хутчэй за ўсё ня толькі выключна ўкраінскія, матывы, якія нам пакуль не вядомыя. Але факт, што з пэўных прычынаў Кіеў вырашыў разгойдваць існуючы статус-кво – хаця б па той прычыне, што афіцыйны Менск даўно яго разгойдвае.

Разьмяшчэньне (нібыта) ядзернай зброі, разьмяшчэньне (нібыта) Арэшніка, сустрэча Лукашэнкі з кіраўніком акупаванай Расеяй тэрыторыі, павялічэньне працы беларускай прамысловасьці на расейскую ваенку -- усё гэта, мякка кажучы, былі неаднаразовыя недружалюбныя крокі ў бок Украіны.

І вось Кіеў вырашыў адказаць. Пакуль выключна маральна-палітычна, даць гэткую ідэалагічную аплявуху, “сустракаемся з Ціханоўскай, запрашаем яе ў Кіеў, бо Лукашэнка нелегітымны дыктатар”.

Пры тым Кіеў упэўнены, што Лукашэнка, акрамя блеяньня Азаронка, нічым істотным адказаць ня можа. Бо на сёньня, як мне падаецца, Лукашэнка больш баіцца (і гэта заканамерна) нейкіх рэзкіх дзеяньняў Кіева, чым Кіеў баіцца нейкіх рэзкіх крокаў Лукашэнкі.
https://www.youtube.com/watch?v=11EE7jPftdk
https://www.youtube.com/watch?v=kFJBrm3Q_HE

«Усе цябе любяць, пакуль ты сядзіш». Пра Калесьнікаву.

Па-першае, пра «хейт і цкаваньне». Чалавек выказаўся, людзі не пагадзіліся, пакрытыкавалі, выказаліся – дзе тут хэйт. У мяне ёсьць любімая фраза – «усе цябе любяць, пакуль ты маўчыш». На сёньняшні лад я б яе перайначыў – «усе цябе любяць, пакуль ты сядзіш». Як толькі ты выходзіш і выказваеш палітычную ці каштоўнасную пазыцыю – ты кагосьці губляеш. У 2020 годзе была адна тэма: «Мы супраць Лукашэнкі. Супраць гвалту, за справядлівасьць». Яна аб’яднала большасьць. Як толькі зьяўляюцца іншыя пытаньні – пра Расею, санкцыі, мову, эканоміку, прыватызацыю, гей-шлюбы, аборты, – кансэнсус зьнікае. Гэта нармальна. Гэта здарылася і з Калесьнікавай, хацела яна таго ці не.

У інтэрвію я б падзяліў 1.чалавечы, гуманны і 2.палітычны аспэкт.

У «чалавечым» я б адзначыў словы Калеснікавай у дачыненьні да нашай супольнасьці. Яна выйшла – і ёй было нечакана ўбачыць хвалю нэгатыву, нянавісьці. Бо ў турме адзін аднаго падтрымліваюць, там поўная салідарнасьць, там поўная дапамога. Тым больш – яна села ў 2020-м, калі тое самае было і на волі, абсалютна ва ўсім нашым грамадзтве.
Я днямі сустракаўся са сваім сябрам, былым палітвязьнем, і ён распавёў, што гэта яго нэгатыўна ўражвае ў сацыяльных сетках. Ня толькі ў адкрытых, публічных, а нават ёсьць чаты канкрэтна для былых палітвязьняў, і ўнутры гэтых чатаў таксама ідзе даволі рэзкая барацьба. Адны другіх мацюкаюць менавіта па палітычных пытаньнях: хто там за Офіс, хто супраць. Вакол гэтага людзі пачынаюць абвінавачваць адзін аднаго ледзь ня ў здрадзе.

Палітычны аспэкт. Калеснікава сама сказала, што ня мае выразных палітычных амбіцыяў. Мне здаецца, гэта дастаткова шчырае выказваньне, і яна сапраўды так думае – прынамсі, на дадзены момант. Што тычыцца палітыкі, то цяпер у нас такая структура, што так ці іначай, калі ты пачынаеш займацца палітыкай не ў Беларусі, перад табой паўстае пытаньне: ці ты ўваходзіш у агульны мэйнстрым, ці ідзеш у нешта іншае. І калі пакуль Калесьнікава лічыць, што яна проста выказваецца і не ўступае ў супярэчнасьці, то гэта можа працаваць у першыя месяцы. Але потым гэтае пытаньне перад ёй і яе камандай аб’ектыўна паўстане: ці вы за Офіс, ці вы будзеце праводзіць асобную самастойную палітыку – а самастойная азначае ў нечым перпэндыкулярную Офісу. Тым больш, мы бачым, што некаторыя члены «бабарыканскага» кола актыўна штурхаюць менавіта ў гэтым накірунку.

Пакуль да канца не зразумела, ці плянуюць Калесьнікава і Бабарыка і людзі вакол іх стварэньне свайго цэнтра, ці далучэньне да існых структураў на нейкіх прымальных умовах. У свой час Павал Латушка праводзіў дастаткова самастойную палітыку, але потым уступіў у Кабінэт і стаў дэ-факта другім чалавекам. То бок знайшлі спосаб, як яго на пачэсных умовах далучыць да агульных структураў.

Ці захочуць бабарыканцы ўліцца ў існуючыя структуры на тых самых пачэсных умовах (а значыць, зараз проста падымаюць сабе цану), альбо захочуць рэальна ствараць альтэрнатыўны «цэнтар», што непазьбежна прывядзе да пэўнай барацьбы. Мне, напрыклад, падаецца, што ў іх ёсьць спакуса пераацаніць свае магчымасьці, і палітычную "вагу" Бабарыкі і Калеснікавай. Усё ж зараз не лета 2020-га. Першыя заявы Калесьнікавай – вельмі карэктныя ў дачыненьні да Ціханоўскай. Але заявы іншых «бабарыканцаў» бываюць не настолькі лагодныя – што мы ўжо часткова назіраем.

https://www.svaboda.org/a/33671510.html

Ці напала б Расеі на Беларусь у 2020-м?

Стала агульным месцам, амаль аксіёмай лічыць, што калі б у жніўні 2020 рэвалюцыя перамагла, Крэмль адразу ўвёў бы ў Беларусь войскі.
І ніхто не жадае паразважаць на 2 крокі наперад, разьвіць гэтую думку, паспрабаваць агрунтаваць, даказаць яе. Мне падаецца, найперш таму, што гэта гіпотэза (якая стала мэйстрымам) усім падабаецца. І зразумела, чаму – бо гэта гэта прыемнае апраўданьне таго, што адбылося. Маўляў, калі б раптам мы перамаглі – было б яшчэ горш, вайна і акупацыя.

Галоўная праблема гэтай гіпотэзы ў схільнасьці мераць мінулае сёньняшнімі рэаліямі, і аўтаматычна пераносіць гэтыя рэаліі ў мінулае. Давайце ўзгадаем, у якіх умовах праходзіла выбарчая кампанія 2020. Ва ўмовах, скажам мякка, даволі напружаных адноcінаў паміж Менскам і Масквой, апагеем чаго стала жорсткае затрыманьне вагнераўцаў на тэрыторыі Беларусі і абвінавачнваньне іх у падрыхтоўцы перавароту. Багата было выказваньняў набліжаных да ўлады расейскіх дзеячоў, якія транслявалі думку, што Лукашэнка ўжо занадта раздражняе Крэмль, што для інтарэсаў Масквы някепска было б перайсьці да больш спакойнага і прадказальнага варыянту без Лукашэнкі, але з моцнай прарасейскай фракцыяй ва ўладзе і ў парламенце.

І вось уявім, што рэвалюцыя даволі хутка, ужо ў жніўні, перамагла, адбылася рэальная зьмена ўлады, Лукашэнка зьнік (мы не ведаем, як гэта адбылося – але мы ж вырашылі абмяркаваць менавіта гэты гіпатэтычны варыянт). Легітымным прадстаўніком улады становіцца Сьвятлана Ціханоўская, якая абвяшчае нейкі пераходны перыд альбо наступныя выбары. Бабарыка, Ціханоўскі ды іншыя палівязьні вызваляюцца, Цапкала вяртаецца ў краіну, і ўсе яны напэўна уваходзяць у склад пераходнага кіраўніцтва.

Нагадаю, што ў камандах трох асноўных кандыдатаў не было яўна антырасейскіх (на той момант) палітыкаў. Нагадаю, што пратэст 2020 ня быў геапалітычным, як не раз было падкрэсьлена, на мітынгах ніколі не лунала эўрапейскіх сьцягоў і патрабаваньне “Беларусь у Эўропу” не гучала.
І што зрабілі б гэтыя людзі, лідэры пратэсту, лідэры трох гэтых камандаў у першыя ж дні пасьля перамогі? Не будучы дурнямі і палітычнымі самагубцамі – яны б адразу заявілі, што пасьля зьмены ўлады расейскія інтарэсы ў Беларусі ніяк не пацерпяць. Па-першае, гэта сапраўды быў бы лагічны крок з гледзішча таго, каб не даць падставы Расеі ўмешвацца і звяргаць новую ўладу. Па-вашаму, Бабарыка-2020 заявіў бы пра выхад з АДКБ і уступленьні ў Эўразьвяз? Не падобна.

Ці “паверыла” б ім Расея? А чаму б і не? Калі нехта кракае як качка… Мяркую, што на той момант Расея мела два варыянты падзеяў. Адзін – аслабіць Лукашэнку, які ў выніку прыпаўзе на карачках прасіць літасьці і дапамогі (што і адбылося). Другі – калі яго зьвергнуць, то кантраляваць сітуацыю, каб перамаглі не антырасейскія сілы, і працаваць з новай уладай. Як яны даволі спакойна ўспрынялі народную рэвалюцыю ў Арменіі, у выніку чаго да ўлады там прыйшоў Пашынян.
І ня трэба параўноўваць нас з Украінай. Па-першае, ва Ўкраіне быў Эўрамайдан, пад лозунгамі інтэграцыі ў Эўропу. Па-другое, расейская прапаганда разам з тэлебачаньнем і кіновытворчасьцю (вы ещё за Севостополь ответите) ляпіла з украінцаў ворагаў мінімум гадоў 15 да анексіі Крыма.

Беларусь жа і беларусы ўспрымаліся ў 2020 у Расеі як максімальна дружалюбны да расейцаў народ. Як бы Крэмль і прапаганда патлумачыла неабходнасьць ваеннай агрэсіі супраць такога народа, тым больш калі новае кіраўніцтва не заяўляе пра ўступленьне ў НАТО і (прынамсі, па першым часе) ўсяляк выказвае прыхільнасьць да Расеі. Калі б ва Ўкраіне быў умоўны Януковіч, Расея на яе не нападала б. І не было ніякага сэнсу нападаць на Беларусь пасьля сыходу Лукашэнкі – не таму, што Масква была мяккая і пухнятая (мэты, стратэгіі і мэтады асабліва не мяняліся), а таму, што ў гэтым не было ніякай неабходнасьці. Дабівацца сваіх геапалітычных мэтаў можна было іншымі сродкамі.

Бабарыка і сацыялізм

Мяне даволі моцна ўразіў адзін момант у інтэрвію Віктара Бабарыкі Зеркалу

“Як ідэя сацыялізму. Ідэя сацыялізму слушная, але [падчас] рэалізацыі яе, на жаль, крывішчы пралілі вельмі шмат. Але сама ідэя добрая.”

Ух. Прызнаюся, нечакана.

І не таму, што Бабарыка – банкір. Я якраз праціўнік гэтай так любімай левымі “групавой ідэнтычнасьці”, калі ты чорны, мігрант, гей, мільянер, габрэй, жанчына і гэтак далей – то павінен думаць менавіта так, як “прадпісана” думаць гэтай групе. Я дапускаю, што і банкір можа быць шчырым прыхільнікам сацыялізму. Дапамагалі ж бальшавікам расейскія купцы і амерыканскія банкіры.

Але словы Бабарыкі прагучалі для мяне як дыскусіі ў сярэдзіне 1980-х, калі на хвалі перабудовы пачалі ачышчаць “сьветлае імя” Леніна – маўляў, Сталін сапсаваў усё, а вось пры Леніне быў бы сапраўдны сацыялізм.

Мне проста цікава, дзе была “правільная” рэалізацыя гэтай ідэі. Дзе і калі за сто дваццаць гадоў спробы рэалізацыі гэтай ідэі прывялі да чагосьці іншага акрамя Гулагу, расстрэлаў, адбіраньня маёмасьці, дэфіцыту, дэградацыі і жабрацтва.

І ня трэба мне легенды і міфы пра сацыялізм у сучаснай Швецыі, няма там ніякага сацыялізму, там колькасьць мільярдэраў на душу насельніцтва адна з найвялікшых у сьвеце. Там, сапраўды, пачыналі будаваць элементы сацыялізму ў 1970-я, нацыяналізавалі вытворчасьці – але хутка гэта прывяло да заняпаду і самі сацыял-дэмакраты, якія тады кіравалі і праводзілі гэтыя рэформы, прызналі гэта памылкай. Сёньняшнія еўрапейскія дзяржавы – гэта, безумоўна, капіталізм – толькі з моцнымі сацыяльнымі гарантыямі (якія, дарэчы, усе менш вытрымліваюць сутыкненьне з рэальнасьцю)

Пры гэтым я лічу, што ідэі рэальнага сацыялізму сапраўды вечныя. Ідэя роўнасьці вынікаў – незалежна ад працы, таленту і намаганьняў – заўсёды будзе папулярнай. Ідэя зайздрасьці да больш удалых, пасьпяховых – заўсёды будзе папулярнай. Ідэя “ўзяць усё і падзяліць” – заўсёды будзе папулярнай.

Але праблемка ў тым, што нават калі ўсім даць безумоўны даход (грошы ні за што) —то атрымальнікі ня будуць гэтым задаволеныя. Яны будуць абурацца, чаму ім далі толькі 2 тысячы эўра ў месяц (проста так, без умоваў), а іншыя маюць мільёны. Бо людзі, якія маюць грошы ні за што, і нічога не робяць -- дэградуюць і разбэшваюцца. Незалежна ад таго, ці гэта беднякі ці гэта арыстакраты.

Я не выключаю, што ў бліжэйшыя дзесяцігоддзі якая-небудзь разьвітая краіна (магчыма, нават і ЗША) могуць праваліцца ў самы сапраўдны сацыялізм, кубінскага і венесуэльскага разьліву. Бо сацыялізм – гэта мара сярэдняга чалавека. Людзей, якія выбіраюць роўнасьць замест свабоды, стабільнасьць замест разьвіцьця, калектыўнае замест індывідуальнага, -- такіх заўсёды шмат.

Я проста не падазраваў, што і Бабарыка зьяўляецца прыхільнікам гэтай “слушнай ідэі”.

Калі Трамп вызваляў бы Асьвенцім, яны б пратэставалі супраць

У гэтыя дні я з задавальненьнем і радасьцю чытаю допісы адэкватных людзей. Тых, якія відавочна не любяць Трампа (ёсьць за што) і не раз гэта засьведчылі. Але сёньня яны ўхваляюць аперацыю ЗША і Ізраіля ў Іране, асьцярожна спадзяючыся, што яна прывядзе да зьмены рэжыму – бо для іх ёсьць каштоўнасныя прыярытэты, якія перавышаюць стаўленьне да пэўных рысаў характару пэўнай супярэчлівай асобы.

І ёсьць іншыя, якія зноў выяўляюць сваю хваробу нянавісьці да Трампа, якая зьмятае ўсё іншае, асабліва рацыянальнасьць і логіку. Гэтыя людзі дзёйнічаюць паводле прынцыпу, як мне калісьці заявіла адна калега – “я любіла хакей, але калі Лукашэнка пачаў у яго гуляць, я хакей разлюбіла”. Таму -- калі Трамп вызваляў бы Асьвенцім, яны б пратэставалі супраць

І ёсьць трэці, самы небясьпечны варыянт. Гэта нянавісьць не да Трампа, а да Захаду, да заходняй цывілізацыі. І паколькі толькі ЗША сёньня нешта робяць для абароны інтарэсаў гэтай цывілізацыі, пакуль Эўропа сядзіць ціхенька ў сваім куточку – то гэта нянавісьць да ЗША.

У іх сьветапоглядзе Захад заўсёды заганны, амаральны, імперыялістычны. Таму, усё, што ён робіць – адпаведна няправільна і амаральна. Для іх ня мае значэньне паняцьце справядлівасьці, правоў, ня мае значэньне, хто мае рацыю. Мае значэньне толькі адно – мацнейшы (ЗША) заўсёды вінаваты, а слабы заўсёды – нявінная ахвяра.

Калі яны вылучаюць лозунг “Globalise the intifada” альбо “Decolonisation USA” – то ня можа быць ніякіх ілюзіяў наконт таго, што гэта азначае –разбурэньне заходняй цывілізацыі, свабоднага грамадзтва.

Гэта такое культавае самакатаваньне, “самоистязание». Мусульманскія рэлігійныя фанатыкі хвастаюць сябе бізунамі і ланцугамі па сьпіне і грудзі ў рэлігійным экстазе, выганяючы з сябе грэх.

А заходнія фанатыкі ня менш самааддана ідэалагічнымі ланцугамі выганяюць з сябе Захад, Амэрыку, лічачы іх сатаной і крыніцай усіх бедаў чалавецтва.

Маю Рацыю)

“Заўважце, як ЗША змянілі правілы гульні ў сваіх апошніх ваенных аперацыях. Раней у канфліктах апрыёры мелася на ўвазе, што кіраўнікоў не кранаюць да апошняга. А зараз, вось ужо другі прыклад – Венесуэла і цяпер Іран – калі менавіта кіраўнікі дзяржаваў становяцца першай мішэнню..
Лукашэнка напэўна не можа да канца «раскусіць» Трампа. Як яму ставіцца да амерыканскага прэзідэнта? З аднаго боку, амерыканскі трэк вельмі патрэбны афіцыйнаму Менску для хоць нейкай процівагі супраць непрадказальнага Пуціна і расейскага ўплыву. З іншага боку, невядома ж, што ў выніку чакаць ад гэтага Трампа. Сёння ён называе цябе паважаным лідарам, а заўтра можа даць загад на тваё знішчэнне.”.

Гэта ўрывак з майго ўчорашняга тэкста, міні-блога на Радыё Рацыя.

Так, я пачаў супрацоўнічаць з гэтым паважаным СМІ.

Мяркуецца, што (амаль) кожны працоўны дзень я буду пісаць актуальны каментар, міні-блог пад рубрыкай з немудрагелістай назвай “Палітыка з Віталём Цыганковым”. (Юрыю Дракахрусту асаблівае прывітаньне – у яго ёсьць рубрыка на Свабодзе “Палітыка з Юрыем Дракахрустам”)) А таксама нагаворваць тэкст для радыё эфіру – ужо з больш арыгінальнай назвай – “Палітхіт з Віталём Цыганковым” – бо гэта, нагадаю, ФМ-эфір і слова Хіт там вельмі дарэчы.

Прызнаюся, думаю, што будзе не надта лёгка вытрымліваць такі графік – кожны дзень прыдумляць і тэму, і думку. Але ж я працы не баюся – асабліва на фоне таго, што з працай з-за “праблем з дакументамі” былі праблемы. Скажу адразу, што гэтае супрацоўніцтва не раптоўнае – папярэдняя дамоўленасьць з Рацыяй была дасягнута яшчэ ў лістападзе, і проста было чаканьне, калі складуцца пэўныя абставіны.

У любым выпадку, адбыўся мой “дэбют” у якасьці аўтара на хвалях Рацыі. Забаўна, табе даўно ўжо 39+, але такое жыцьцё, што ўвесь час нейкія “дэбюты”.
https://racyja.com/by/palityka/maucanne-lukasenki-pra-iran-chto-heta-zrabiu/

Ці можа Бабарыка зноў стаць папулярным у Беларусі?

4 сакавіка Віктар Бабарыка прадставіў сваю партыю «Разам» і выступіў з прамовай на Міжпартыйным форуме «8+100», які адбываецца ў Еўрапарламенце. На форуме прысутнічалі прадстаўнікі дзевяці беларускіх дэмакратычных партый, якія былі скасаваныя рэжымам Аляксандра Лукашэнкі пасля падзеяў 2020 года. Бабарыка назваў тры асноўныя кірункі працы, на якіх са сваёй партыяй «Разам» сканцэнтруе намаганні.

Шчыра кажучы, узнікае шэраг пытанняў. Я пакуль не зусім разумею, у чым сутнасць ідэі па стварэнні партыі «Разам». Што гэтая партыя будзе рабіць: рыхтавацца да будучых парламенцкіх выбараў у Беларусі, якія адбудуцца пасля зменаў у краіне і перамогі дэмакратыі альбо займацца палітыкай у цяперашніх эмігранцкіх рэаліях?

Якіх менавіта аднадумцаў мяркуе аб’яднаць партыя «Разам»: выключна тых, хто падтрымлівае Віктара Бабарыку, ці тут задума пра далучэнне актывістаў розных партый, якія былі зачыненыя ў Беларусі? Калі так, то на якой ідэйнай падставе яны будуць аб’ядноўвацца?

Не менш цікавае пытанне – палітычныя перспектывы Віктара Бабарыкі. Мне падаецца, што ў ацэнках гэтых перспектываў людзі могуць быць падманутыя атмасферай траўня-чэрвеня 2020-га года. Тады Бабарыка заявіў пра сваё вылучэнне ў прэзідэнты, і, паводле сацыёлагаў, даволі хутка стаў палітыкам з самым высокім рэйтынгам. Мне, аднак, падаецца, што беларусы палюбілі яго не за нейкія асабліва правільныя словы і ідэі, а за тое, што гэта быў чалавекам з высокай пасадай і сацыяльным статусам -- кіраўнік банка. Беларусы палічылі, што калі такі забяспечаны і паспяховы чалавек кінуў выклік Лукашэнку, то ён мае шанцы перамагчы.

Досвед сачэння за беларускай палітыкай паказвае, што на прэзідэнцкіх выбарах найбольш паспяховым кандыдатам ад апазіцыі станавіўся той, хто меў у наяўнасці альбо ў мінулым пэўны статус і пасаду: у 2001 годзе, старшыня Федэрацыі прафсаюзаў Уладзімір Ганчарык, 2006-м годзе – былы віцэ-мэр Гародні Аляксандр Мілінкевіч, у 2010 годзе – былы намеснік міністра замежных спраў Андрэй Саннікаў.

Бабарыка імгненна стаў папулярным у 2020 годзе, як мне падаецца, менавіта як банкір, чалавек, які дабіўся поспеху ў жыцці. Але зараз ён – былы палітвязень, і я вельмі сумняюся, што ў яго нават тэарэтычна можа застацца тая ж папулярнасць, што была ў чэрвені 2020 года.

Гэта жорсткая рэальнасць: пасля кожных прэзідэнцкіх выбараў апазіцыйныя палітыкі, якія набіралі дастаткова шмат галасоў, знікалі з радараў грамадскай думкі, іхні рэйтынг фактычна абнуляўся. Адзіным выключэннем стаў 2020 год і феномен Святланы Ціханоўскай. Аднак я не бачу падставаў лічыць, што Віктар Бабарыка можа разлічваць на падтрыманне былой папулярнасці ўнутры Беларусі на ўзроўні 2020 года. Зразумець гэта і ўключыцца ў тое, што называюць “эмігранцкай палітыкай” – магчыма, для яго найбольш рэалістычны выбар".
https://racyja.com/by/palityka/palityka-z-vitalem-cyhankovym/ci-moza-viktar-babaryka-pautaryc-svae-rejtynhi-2020-hoda-sumneuna/

Што мяняе суд у Гаазе

Навіна пра тое, што Міжнародны Крымінальны суд у Гаазе пачаў расследаванне злачынстваў, здзейсненых рэжымам Лукашэнкі, як мне падаецца, засталася трошкі недаацэненай і непрааналізаванай.

Маўляў, пачаў і пачаў. Але на самой справе гэта стварае зусім іншую палітычную атмасферу – як мінімум. А як максімум – істотна мяняе расклад.

Варта задацца пытаннем, як гэта паўплывае на міжнародны імідж Лукашэнкі і ягоныя магчымасці весці нейкія перамовы з замежнымі палітыкамі.

Напрыклад, для адміністрацыі Трампа гэта, хутчэй за ўсё, ня мае істотнага значэння, і ідэалагічна, і фармальна-юрыдычна – бо ЗША не ўдзельнічаюць у працы МКС і не прызнаюць ягоную юрысдыкцыю.

Аднак для еўрапейскіх краінаў гэта ў маральна-палітычным сэнсе даволі важны чыннік. Уявіце сабе, як па-іншаму зараз выглядаюць перспектывы нейкага «дыялогу», «дамоўленасцяў» з Лукашэнкам для еўрапейскіх палітыкаў. Калі ўявіць, што нехта з іх раптам выйдзе на нейкія рэальныя перамовы з кіраўніком Беларусі, то як на гэта адрэагуюць прэса і палітычныя колы і гэтай краіны і ў цэлым Еўропы? З кім вы збіраецеся размаўляць? З чалавекам, злачынствы якога разглядаюцца ў Гаазе?

Гэта паўплывае і на маршруты замежных паездак Аляксандра Лукашэнкі, у тым ліку на нейкія міжнародныя форумы. Цяпер ён напэўна не рызыкне паляцець у тыя краіны, якія прызнаюць юрысдыкцыю МКС, у тым ліку нееўрапейскія. Бо нават у Пуціна, кіраўніка ядзернай дзяржавы, падчас ягоных замежных візітаў нярэдка ўзьнікаюць праблемы, у сувязі з ордэрам на ягоны арышт, які быў выдадзены МКС яшчэ ў 2023 годзе.

І асобна цікава, што будзе з адносінамі Менску з Літвой, якая і падала гэтую справу супраць Лукашэнкі ў МКС. Здаецца, пра магчымасьць транзіту калія праз Клайпеду можна проста забыцца. Згарнуць

Бабарыка супраць «бабарыканцаў”?

ОК, ок, хайпавы “загаловак” для гэтых нататак, але ж сапраўды, складваецца ўражанне, што Віктар Бабарыка (прынамсі, у тэме санкцыяў) значна бліжэйшы да пазіцыі офіса Святланы Ціханоўскай, чым да некаторых выказванняў тых людзей, якіх называюць «бабарыканцамі».

Але па парадку. Віктар Бабарыка даў амаль трохгадзіннае інтэрв’ю праекту Нашай Нівы «Ток» – самы маштабны і ўсебаковы ягоны выступ у медыя пасля вызвалення.

На гэты момант выглядае, што інтэрв’ю выклікала пераважна пазітыўныя водгукі ў СМІ і ў сацыяльных сетках. (Безумоўна, я маю на ўвазе той сегмент беларускага грамадства, які мае магчымасць публічна выказваць свае думкі па палітычных пытаннях – а гэта пераважна людзі, якія знаходзяцца за межамі Беларусі). Можа, з-за таго, што падчас прагляду інтэрв’ю склалася ўражанне, што Віктар Бабарыка, па-першае, гаварыў шчыра і не сыходзіў у абстрактныя развагі (як было ва Ўкраіне пра Крым), а, па-другое, ужо вызначыў сваю выразную пазіцыю па большасці з тых гарачых пытаннях, якія найбольш хвалююць грамадства.

Тут можна ўзгадаць, колькі крытыкі выклікала інтэрв’ю Марыі Калеснікавай Дудзю – перш за ўсё, яе тэзісы пра змякчэння санкцыяў і дыялог з рэжымам. Па гэтай тэме Бабарыка выказаўся даволі канкрэтна – «..Як сабе ўявіць Еўропу, якая разумее, што ўводзіліся санкцыі і супраць Расеі, і супраць Беларусі – і мы будзем здымаць санкцыі з Беларусі, але не будзем здымаць санкцыі з Расеі? Ці наадварот. Так не бывае. Гэта пакет. Яны ўводзіліся разам, з рознымі абмежаваннямі, але ў прынцыпе за адно і тое ж». Альбо яшчэ -- «Я лічу адназначна правільным: не могуць здымацца санкцыі з тых і прадпрыемстваў, і людзей, хто задзейнічаны ў вытворчасці ці ў падтрымцы вайны”

Як на маё разуменне, Бабарыка дэманструе прагматызм і рэалістычную ацэнку сітуацыі. У тым сэнсе, што – мы можам нечага хацець і прагнуць, але ці рэалістычна сёння гэтага дабівацца. «Пытанне якраз абмяркоўваецца ў тым, што можа дзейная сёння ўлада Беларусі зрабіць асобна ад Расеі? І тады Еўропа прыходзіць і кажа: што вы можаце зрабіць? Вы можаце зрабіць вельмі абмежаваную колькасць рэчаў», -- заяўляе Бабарыка.

З інтэрв'ю складваецца ўражанне, што Бабарыка, прынамсі, у тэме санкцыяў значна бліжэйшы да пазіцыі офіса Святланы Ціханоўскай, чым да некаторых выказванняў тых людзей, якіх называюць «бабарыканцамі». Варта нагадаць, што некаторыя з іх даволі даўно актыўна крытыкавалі офіс і атачэнне Святланы Ціханоўскай, фактычна ведучы з ім зацятую ідэалагічную вайну. А вось выходзіць Бабарыка на волю, і нічым не падрывае яе аўтарытэт, не заяўляе, што яна нікога не прадстаўляе, і як выглядае на цяперашні момант, не збіраецца ствараць нейкі альтэрнатыўны цэнтр сілы (ці бяссільля:)

Наконт унутранай барацьбы сярод апазіцыі Віктар Бабарыка выказаўся таксама даволі адназначна – «Навошта нам дзяліць скуру незабітага мядзведзя? Мядзведзя ж няма». Адзінае, што застаецца дзяліць – гэта дзяліць грошы. Але дзяліць грошы Бабарыка ня мае ані намеру ані жадання. «Я ніколі ў жыцці не займаўся палітыкай з гледзішча забеспячэння ўласнага існавання. Таму гэты пірог для сябе я дакладна дзяліць ня буду”.

Хай Лу потым не пытаецца «а мяне за што?»

Расія збіраецца паставіць у Беларусі чатыры станцыі кіравання дальнабойнымі дронамі. Пра гэта паведаміў прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі са спасылкай на даныя ўкраінскай разведкі. Таксама падобныя станцыі, са слоў Зяленскага, могуць з’явіцца на часова акупаваных тэрыторыях Украіны. Раней Зяленскі заяўляў, што ўкраінскаму боку ўдалося вывесці з дзеяння некалькі рэтранслятараў у Беларусі, праз якія кіраваліся расейскія дроны, але падрабязнасці гэтых дзеянняў ён тады не раскрыў.

Трэба адразу адзначыць, што 3-4 станцыі, пра якія кажа Зяленскі, гэта выглядае як сістэмная інфраструктура. Гэта дубляванне, гэта пакрыццё розных накірункаў, гэта магчымасць весці некалькі аперацыяў адначасова. Таму, у выпадку рэальнага ажыццяўлення гэтых планаў, тэрыторыя Беларусі становіцца платформай для кіравання ўдарамі на даволі вялікія адлегласці.

Што гэта практычна азначае? – у тым выпадку, калі гэта сапраўды будзе зроблена.

Па-першае, Беларусь яшчэ мацней уцягваецца ў вайсковую інфраструктуру Расеі, нават калі фармальна не ўдзельнічае ў баях. Беларусь становіцца часткай ланцужка кіравання ўдарамі, а не проста «нейтральнай тэрыторыяй побач».

Па-другое, размяшчэнне такіх станцый робіць іх легітымнымі ваеннымі цэлямі для Украіны. Калі Зяленскі ўжо заяўляў пра знішчэнне некаторых рэтранслятараў на тэрыторыі Беларусі, то, відавочна, Украіна зробіць усё магчымае, каб знішчыць і гэтыя новыя аб’екты. Ці будзе гэта зроблена дронамі ці нейкай унутранай дыверсіяй – у любым выпадку гэта прывядзе да эскалацыі ў адносінах з Украінай.

Па-трэцяе, такое размяшчэнне павялічвае і так занадта вялікую ваенна-палітычную залежнасць Беларусі ад Расеі. Бо такія аб’екты, відавочна, кантралююцца расейскімі вайскоўцамі і інтэграваныя ў агульную сістэму кіравання РФ. Гэтыя ж станцыі могуць кіраваць любымі дронамі – і тымі, якія могуць быць запушчаныя ня толькі ў бок Украіны. Запускаючы такія дроны, напрыклад, на Польшчу, выконваючы загад свайго расейскага вайсковага кіраўніцтва – ці будзе расейскі афіцэр пытаць дазвол на гэта ў беларускага кіраўніцтва? Рытарычнае пытанне.

Для суседніх краінаў НАТО гэта будзе абазначаць пашырэнне расейскай ваеннай інфраструктуры ў Беларусі, што безумоўна можа выклікаць іхні адпаведны сіметрычны ці асіметрычны адказ. Гэта можа быць узмацненне войскаў на межах, новыя санкцыі, паглыбленне ізаляцыі – у любым выпадку павелічэнне напружанасці ў адносінах.

Так што калі дапусціць, што сітуацыя можа пайсці ў бок сур’ёзнай эскалацыі, і любое дзеянне выкліча той самы асіметрычны ці не асіметрычны адказ – Лукашэнка потым можа не пытацца «а мяне за што?»

Лукашэнка ў КНДР пабачыў свой ідэал

Аляксандр Лукашэнка ажыццявіў візіт у КНДР, дзе яму, як і можна было здагадацца, усё спадабалася. «Я вам магу сказаць, як чалавек, які ўжо ўсё ў гэтым свеце бачыў, – вашу краіну чакае вялікая будучыня з гэтым працавітым, дысцыплінаваным народам», – сказаў Лукашэнка паўночна-карэйцам..

«Я ўбачыў, – вы ўмееце рабіць усё. І вы робіце гэта так, як ніхто ў свеце. Гэта не даніна павагі нашым перамовам. Гэта сапраўды вынікае з маіх назіранняў», – запэўніў ён і анансаваў прынцыпова новы этап» адносін.

Аляксандр Лукашэнка таксама заявіў, што, нягледзячы на геаграфічную аддаленасць, беларускі і карэйскі народы збліжаюць агульныя інтарэсы – патрыятызм і павага да гісторыі. Паводле яго слоў, сяброўскія сувязі, якія зарадзіліся яшчэ ў часы Савецкага Саюза, ніколі не перарываліся.

Для чаго Лукашэнка паехаў у КНДР, якія аспекты можна адзначыць у адносінах двух дыктатураў?

Звычайна ў замежных паездках Лукашэнка дабіваецца павелічэння беларускага экспарту. Але КНДР – унікальная краіна ў гэтым сэнсе. Яна не проста вельмі бедная, яна мае надзвычай нізкую пакупніцкую здольнасць. КНДР патрэбная валюта, але яе няма – і з-за міжнародных санкцыяў, і з-за адсутнасці добрых тавараў на экспарт. У 2022 годзе яе экспарт склаў усяго 304 мільёны даляраў. Гандлёвыя адносіны паміж Беларуссю і КНДР мінімальныя, паводле афіцыйнай статыстыкі, гандаль за год складае ня больш за мільён даляраў.

Што ж тады можа цікавіць афіцыйны Менск у КНДР – калі не эканоміка? Відавочна, некалькі рэчаў.

Па-першае, палітычнае прызнанне і падтрымка. «Мы выступаем супраць неправамернага ціску на Беларусь з боку Захаду і выказваем падтрымку і разуменне захадам кіраўніцтва Беларусі, накіраваным на сацыяльна-палітычную стабільнасць», – заявіў Кім Чэн Ын. Мала ад каго ў свеце Лукашэнка можа пачуць такія словы – яму прыемна.

Па-другое, візіт у Пхеньян – гэта дэманстрацыі лаяльнасці «сваім», Расеі, Кітаю, КНДР. Маўляў, адзначце, не гледзячы на вымушаныя гульні з амерыканцамі, на самой справе я свой, я на гэтым баку.

Па-трэцяе, ваеннае супрацоўніцтва. Тут мы, безумоўна, усяго ведаць ня можам, бо большасць дамоўленасцяў у гэтай сферы будзе зачыненая ад грамадскасці і прэсы, нават афіцыйнай. Але дастаткова ўзгадаць, што КНДР аказала даволі істотную дапамогу Крамлю ў ягонай агрэсіі супраць Украіны, пастаўляючы спачатку ваенную тэхніку, а потым і накіраваўшы сваіх жаўнераў на расейска-украінскі фронт.

Ну і самае апошняе, Лукашэнку проста прыемна прыехаць у тую краіну, якой ён хацеў бы бачыць Беларусь. Дзе ўсе слухаюцца правадыра, дзе няма апазіцыі, дзе няма міжнароднага інтэрнэту, дзе ўлада перадаецца ад бацькі да сына. Проста ідэал для любога дыктатара!

«Бабарыканцы» адмовіліся “гуляць у пясочніцы” КР.

Магчыма, вырашылі, што Каардынацыйная Рада – неперспектыўны праект

Віктар Бабарыка заявіў, што аргкамітэт партыі «Разам» «пасля неаднаразовага і дэталёвага абмеркавання» прыняў рашэнне «аб няўдзелу нашай партыі ў вясновых выбарах у Каардынацыйную Раду».

“На дадзены момант мы не бачым магчымасці сапраўды забяспечыць эфектыўнасць КР і мэтазгоднасць сваёй дзейнасці ў яе рамках» – сказана ў заяве Бабарыкі.

Здаецца, гэта ключавыя словы. Выглядае, партыя Бабарыкі не ўбачыла для сябе ніякіх патэнцыйных плюсаў у тым, каб удзельнічаць у выбарах у КР. Магчыма, перамагло меркаванне, што на сёння КР – гэта малаперспектыўны, гіблы праект (хаця, натуральна, ніхто з іх не скажа пра гэта ўслых).

Калі на апошніх выбарах за дэлегатаў КР галасавала 6700 чалавек, то цяпер, з улікам сітуацыі і працягу трэнду на дэпалітызацыю беларускай дыяспары, – як чакаецца, прагаласуе яшчэ менш. Ды і сама КР за апошнія месяцы ўспрымаецца больш як крыніца нейкіх скандалаў (дастаткова ўзгадаць знікненне спікеркі Рады Мельнікавай), звадак, асабістых прэтэнзіяў. Усе больш людзей з пэўным палітычным імем успрымаюць яе як структуру, якая не заслугоўвае іхнай увагі і ўдзелу.

Партыя Бабарыкі яўна вырашыла, што ня варта ўвязвацца ў гэтыя гульні ў пясочніцы. Дарэчы, наколькі мне вядома, тое самае вырашыў і “Блок” Кныровіча, Ягорава, Пракоп’ева.

Гучалі меркаванні, што ўдзел бабарыканцаў можа падагрэць інтарэс да выбараў у КР. Але, відаць, цвярозая ацэнка сітуацыі падказала ім, што гэта наўрад ці адбудзецца – прынамсі, у тых маштабах, якія могуць дазволіць казаць пра нейкую «перамогу».

Ды і якія стаўкі? Пайсці на выбары і прайграць фракцыі Паўла Латушкі? А нават калі бабарыканцы набралі б большасць на выбарах – для чаго? Каб там захрасці ў вырашэнні нейкіх дробязных пытанняў? Змагацца за гендарныя квоты? Каб раз у два гады паслухаць адказы Сьвятланы Ціханоўскай? Каб ганарыцца атрыманымі 1-2 тысячамі галасоў выбарнікаў і казаць пра сваю легітымнасць на гэтай падставе? Овчинка выделки не стоит.

Напісана для Рацыі. І прыблізна такія ж думкі я выказаў у каментары для Зеркала

Рэжым Лукашэнкі -- галоўная пагроза незалежнасьці

30 гадоў таму Аляксандр Лукашэнка пачаў сваю інтэграцыйную гульню з Расеяй, 2 красавіка 1996 года ў Маскве была падпісаная дамова аб Супольнасці Беларусі і Расеі. У гэтага працэсу былі прылівы і адлівы, але ў цэлым пагроза беларускай незалежнасці з таго часу застаецца цалкам канкрэтнай і рэальнай. Дастаткова сказаць, што Дамова аб “саюзнай дзяржаве”, падпісаная ў 1999-м годзе, прадугледжвае адзіную валюту, агульны парламент, агульную Канстытуцыю, аб’яднанне энэргетычных і транспартных сістэмаў і гэтак далей

Аднак за гэтыя 30 гадоў Беларусь так і не страціла сваю юрыдычную незалежнасць. Чаму?

Па-першае, нягледзячы на прарасейскую палітыку рэжыму, сярод саміх беларусаў існуе ўстойлівы кансэнсус наконт каштоўнасці і неабходнасці незалежнасці. Па-другое, суверэнітэт, няхай і фармальны, патрэбны самому Лукашэнку, бо ён ўспрымае яго як адзіную гарантыю сваёй неабмежаванай улады, як магчымасць рабіць усё, што заўгодна, не зважаючы на нейкія міжнародныя законы і правілы.

У 1995-м годзе Лукашэнка казаў -- “Беларусь для меня — пройденный этап“, і прагнуў стаць кіраўніком Расеі. Але калі гэта не атрымалася, то пераключыўся на ўмацаванне беларускага суверэнітэту. У 2019 годзе ён нават даволі ўпарта супраціўляўся падпісанню так званых “дарожных мапаў паглыблення інтэграцыі”, пайшоўшы з-за гэтага на востры канфлікт з Крамлём.

Аднак трэба памятаць, што асабістыя інтарэсы, улада для Лукашэнкі стаяць вышэй за суверэнітэт краіны. У крытычных сітуацыях прыярытэты расстаўлены выразна: ён гатовы «прадаваць незалежнасць кавалкамі альбо разам», каб застацца пры ўладзе. Што і паказаў 2020 год, калі Лукашэнка быў вымушаны прасіць паратунку ў Крамлі супраць паўстання беларускага народу.

Пасля падзеяў 2020 году вайскова-палітычная залежнасць Менску ад Крамля стала максімальнай за ўвесь час беларускай незалежнасці. Трэба, аднак, дакладна разумець, што стратэгічна гэта вынік усёй 30-гадовай дзейнасці рэжыму, які ніколі не імкнуўся да нацыянальных каштоўнасцяў ці развароту на Захад, і забяспечваў сваё існаванне рэпрэсіямі і расейскімі датацыямі. На працягу дзесяцігоддзяў гэтая ўлада сістэматычна знішчала беларускую мову, культуру і грамадзянскую супольнасць, адначасова ўцягваючы краіну ў прарасейскія саюзы і робячы войска часткай расійскага.

Пасля жніўня 2020 года Лукашэнка страціў магчымасць лавіраваць і стаў васалам Расіі, што робіць яго прамой і непасрэднай пагрозай для незалежнасці. Ступень гэтай небясьпекі была прадэманстравана ў лютым 2022 года, калі адбылося ўварванне Расеі ва Ўкраіну з тэрыторыі Беларусі. Падзея, максімальна негатыўная і гібельная для нацыянальных інтарэсаў Беларусі, для яе міжнароднага становішча, эканомікі -- але Лукашэнка не змог (не захацеў, не здолеў, ня меў шанцаў) гэтаму запярэчыць.

У выніку варта (чарговы раз) канстатаваць, што менавіта рэжым Аляксандра Лукашэнкі з’яўляецца асноўнай пагрозай для беларускай незалежнасці.

ГУБАЗІК як універсальны цэнзар

Старшыня «Савету Рэспублікі» Наталля Качанава лічыць, што жыхары Беларусі мусяць несці адказнасць за публічныя скаргі ў сацсетках.

«Мы зараз працуем над законам аб зваротах грамадзян. Вядома, павінна быць усё ж такі ў людзей адказнасць. Калі ты ўжо праз сацыяльныя сеткі ў публічную прастору выкідваеш нейкую праблему, то гэтая інфармацыя павінна быць абсалютна дакладнай. А часцяком, гэта абсалютна не так».

Непакой Качанавай цалкам зразумелы. У сённяшняй беларускай сітуацыі, калі любая нават каляпалітычная актыўнасць закапаная пад асфальт, калі людзей саджаюць за лайкі, альбо негатыўныя эмодзі – адзіная легальная магчымасць хоць неяк скардзіцца на жыццё застаецца праз сацыяльныя сеткі. І беларусы, найперш апалітычныя, робяць гэта даволі актыўна – штодня распавядаючы пра сапсаваныя тавары ў крамах, пра кепскія дарогі і абыякавасць чыноўнікаў.

Усё гэта выклікае раздражненне ўладаў, якія пачалі задумвацца, як з гэтым можна калі не пакончыць, то хаця б кантраляваць. «Калі пачынаюць разбірацца больш глыбока і дэталёва ў тым, пра што заяўляюць нашы грамадзяне, выкідваючы інфармацыю ў TikTok або ў нейкі іншы інфармацыйны канал, то часта гэта абсалютна недакладная інфармацыя. І тут мне бачыцца, што ўсё ж такі павінна быць нейкая адказнасць за тое, што ты даносіш і пускаеш у публічную прастору. Ну а як па-іншаму?», – заяўляе Качанава. І адразу, аднак, удакладняе, што такія пытанні трэба вырашаць «узважана».

Настрой уладаў відавочны. Як і ў выпадку з Юцюбам, ім бы, можа, і хацелася, пазачыняць усе гэтыя дэструктыўныя платформы і сацыяльныя сеткі – але разам з тым яны разумеюць, колькі шкоды гэта можа прынесці, колькі абурэння выкліча ў грамадстве (сёння няхай сабе і не публічнага, якое аднак будзе назапашвацца, каб выплеснууцца ў пэўны час).

Тое ж самае з ТікТокам. Але ідэя яго адмяніць у Беларусі сама па сабе можа быць аб’яўлена экстрэмісцкай) Бо гэта кітайская платформа, і старэйшаму кітайскаму брату такое яўна не спадабаецца. Застаецца толькі запалохваць тых беларусаў, якія занадта актыўна скардзяцца ў Тік-ток на «асобныя недахопы», што здараюцца пасярод радаснага і вясёлага жыцця.

Як паведаміла Качанава, рыхтуюцца змены ў закон аб зваротах грамадзянаў – відавочна, там знойдуць фармулёўкі, каб любую наймалейшую «бяздоказную» крытыку аб'явіць незаконнай. Пакуль жа ролю ўніверсальнага цэнзара эфектыўна выконвае ГУБАЗІК, які заўсёды гатовы ўварвацца да любога чалавека, які неабачліва выказаў крытыку, не зразумеўшы, што перайшоў чарговую «чырвоную лінію», якую толькі што пасунулі ўлады. Бо ўжо ўчора стала небяспечным выказвацца пра сілавікоў, ужо сёння нельга крытыкаваць чыноўнікаў, заўтра забароняць крытыкаваць прадаўцоў, дворнікаў і дарожнікаў.

Памятаем, як губазікаўцы прымушалі выбачацца тых беларусаў, якія пасмелі негатыўна выказацца наконт перспектывы прыезду ў краіну ста тысяч пакістанцаў. Ці апошні прыклад, калі сілавікі прыйшлі ў офіс архітэктурнай кампаніі і затрымалі ўсіх – як высвятляецца, толькі за тое, што кіраўнік кампаніі выказаў іронію з той нагоды, што дзяржаўныя органы патрабавалі ад іх прыняць у штат ідэолага.

Сітуацыя, якая апісваецца беларускай прыказкай – Б’юць і плакаць не даюць

У Венгрыі — перамога Еўропы

Давайце скажам галоўнае – няхай сабе і відавочнае.
1. Параза Орбана – гэта параза Расеі, перамога Еўропы (і Ўкраіны).
2. Рэкордная яўка выбарнікаў – гэта амаль заўсёды прыкмета перамогі праціўнікаў улады. Калі прыходзяць галасаваць нават тыя, каму раней было да фені.
3. Орбан кіраваў 16 гадоў і проста надакучыў сваім грамадзянам. Прытаміў. Пачалася дэградацыя, адны праблемы і канфлікты з усімі навокал.
4. Публічная падтрымка Трампам і трампістамі кагосьці ў Эўропе --- гэта пацалунак палітычнай сьмерці
5. Сярод дэмакратычных краінаў, дзе ёсьць рэальныя выбары, застаўся толькі адзін кіраўнік, які правіць настолькі ж (занадта) доўга, ужо 17 гадоў – гэта прэм’ер Ізраіля Нетаньяху. Пара на выхад?

Венгрыя, Калеснікава, расейцы ў Беларусі

Даволі дынамічная атрымалася размова ў праграме "Тут і там" на Белсаце

Што будзе з Лукашэнкам і Пуціным пасля паразы Орбана на выбарах у Вугоршчыне? Ці варта весці перамовы з Лукашэнкам? Ці стварае пагрозу для Беларусі масавы пераезд у краіну расейцаў? Гэтыя ды іншыя тэмы абмяркоўваем з журналісткай Машай Макаравай і палітычным аглядальнікам Віталём Цыганковым.

https://www.youtube.com/watch?v=iFd3kxrXWUg

Адмена імітацыі, пераход да савецкай сістэмы?

20 красавіка дзяржаўныя СМІ Беларусі апублікавалі фрагменты інтэрв’ю Аляксандра Лукашэнкі расейскаму прапагандысцкаму каналу. Лукашэнка заявіў, што «ў часы Савецкага Саюза зычліўцы з Захаду падбухторвалі да барацьбы з кіраўнічай і накіроўваючай роляй Камуністычнай партыі, якая была замацавана ў Канстытуцыі. «А, як сёння выявілася, усё гэта было брахнёй, заходняй брахнёй».

«Заходнікі нам рэкамендавалі перш за ўсё шматпартыйнасць, плюралізм меркаванняў ды іншае, іншае, іншае. Яны нам рэкамендавалі, а мы гэтага трымаліся. У авангардзе ішла, вядома, Расея на чале з Ельцыным, – сказаў Лукашэнка. – Да чаго гэта прывяло, вы гэта ведаеце. Асабліва на прыкладзе Расеі».

Беларускія палітычныя навіны і, у прыватнасці, заявы Аляксандра Лукашэнкі кожны раз прымушаюць узгадваць вядомы жарт «калі думалі, што дайшлі да дна – знізу пастукалі». Здавалася б, куды далей ужо цэнтралізаваць палітычную сістэму, пазбаўляць яе ўсялякай альтэрнатыўнасці. Аднак у сённяшняй Беларусі самая, здавалася б, неадэкватная змрочная фантазія праз нейкі час можа стаць сумнай рэальнасцю.

Захапленне Лукашэнкам савецкімі каштоўнасцямі і савецкай палітычнай мадэллю даўно вядомае і не раз прарывалася ў яго ў самых розных формах. Пытанне ў тым, што раней ён захапляўся гэтым як нязбыўным мінулым, калі трава была зелянейшая, а людзі публічна не крытыкавалі сваіх кіраўнікоў. Але цяпер цалкам магчыма, што псіхалагічная асаблівасьць гэтага чалавека стане чарговай нагодай для новай кардынальнай ломкі палітычнай сістэмы.

Цяперашняя заява Аляксандр Лукашэнка пра тое, што шматпартыйнасць і плюралізм меркаванняў – «заходняя брахня», выглядае як сігнал пра магчымы паварот да яшчэ больш жорсткай, цэнтралізаванай мадэлі ўлады. Калі ён кажа пра «канстытуцыйнае вяртанне да савецкай сістэмы», вядома, маецца на ўвазе не літаральнае аднаўленне савецкай сістэмы з кіроўнай партыяй, а, магчыма, адмова ад імітацыі «выбараў і парламенцкай дэмакратыі».

30 апошніх гадоў, пасля 1996-га, калі адбыўся канстытуцыйны пераварот і быў скасаваны падзел уладаў, рэжым у Беларусі быў заклапочана імітацыяй выбараў, імітацыяй існавання грамадзянскай супольнасці, імітацыяй існавання свабодаў і плюралізму. Дзеля гэтага ствараліся розныя структуры, арганізоўваліся складаныя спецапэрацыі пад назвай «выбары», якія, аднак, не гледзячы на загадзя вядомы вынік, усё роўна станавіліся штуршком для народных пратэстаў.

Пасля 2020-га імітацыя існавання структураў грамадзянскай супольнасці, апазіцыйных партыяў была скончаная – усе яны былі скасаваныя альбо аб’яўленыя экстрэмісцкімі. Але фармальна заставалася палітычная сістэма, дзе «усё, як у людзей» – нібыта выбары, нібыта парламент, нібыта шматпартыйнасць.

Ці пойдзе Лукашэнка зараз на адмену гэтай сістэмы, на скасаванне нават фармальнага абрання кіраўніцтва краіны на ўсеагульных выбарах, на пераход да сістэмы, якая была ў СССР і зараз застаецца ў Кітаі? Мы пакуль ня ведаем. Можа, ён проста ляпнуў некалькі фраз, выпляснуўшы свае сапраўдныя прасавецкія настроі. Але калі гэтыя фразы сведчанне ягоных рэальных намераў, – то можна не сумнявацца, што сёння для Лукашэнкі няма ўнутраных ці знешніх перашкодаў для адмены цяперашняй імітацыі і пераходу да прасавецкай сістэмы.

P.S. Напісана для Рацыі. Я пішу туды кожны дзень, выстаўляю сюды не заўсёды. Так што чытайце там штодня мой каментар
https://racyja.com/by/palityka/admena-imitacyi-i-perachod-da-saveckaj-sistemy/