မြန်မာနိုင်ငံတော်

နိုင်ငံတကာ အာကာသ ခရီးသွားလာမှုနေ့
(The International Day of Human Space Flight)

ယနေ့ ဧပြီ ၁၂ ရက်နေ့သည် နိုင်ငံတကာ အာကာသခရီးသွားလာမှုနေ့ ဖြစ်ပါသည်။

လွန်ခဲ့သော ၆၅ နှစ်က အာကာသယာဉ်မှူး ယူရီဂါဂါရင်သည် Vostok 1 အာကာသယာဉ်ဖြင့် ကမ္ဘာကို ပတ်သည့် ပထမဆုံးလူသားဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ လူသားမျိုးနွယ်သည် ကြယ်စင်များဆီသို့ လှမ်းတက်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။

ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကို တစ်ပတ်ပတ်ခဲ့သည့် ထိုခရီးစဉ်မှသည် လူသားတို့ ယခင်ကထက် အဝေးဆုံးအထိ ရောက်ရှိခဲ့သော Orion အာကာသယာဉ်၏ Artemis II မစ်ရှင်အထိ လူသားတို့သည် မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းကိုကျော်လွန်၍ အစဉ်မပြတ် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့ကြသည်။

ယူရီဂါဂါရင်၏ သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်သည် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးခေတ်ကို စတင်စေခဲ့ပြီး၊ လူသားတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝထဲတွင် ပေါင်းစပ်ပါဝင်လာသော သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။

အာကာသမှရရှိသော အကျိုးကျေးဇူးများဖြင့် လူသားတို့၏ ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ဘဝများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းကြပါစို့။

ဒေါက်တာနိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[12042026]

Mahan မမေးခဲ့တဲ့ မေးခွန်း “ရေလက်ကြားကို မည်သူ ထိန်းချုပ်ထားသလဲ”

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့မှာ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က တရုတ်၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ အီရတ်နှင့် ပါကစ္စတန် စသည့် ငါးနိုင်ငံမှ သင်္ဘောများကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) မှ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမှာဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ အီရန်က နိုင်ငံအချို့ကိုပဲ ရွေးပြီး ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးလိုက်တာဟာ ရေတပ်အင်အား တစ်ခုတည်းနဲ့ ဆိုင်တာမဟုတ်ဘဲ "ဘယ်သူနဲ့ ဘယ်လို ဆက်ဆံရေးရှိလဲ" ဆိုတာပေါ် မူတည်သွားပါတယ်။

သမုဒ္ဒရာတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူဟာ ကမ္ဘာကို ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်လို့ ၁၉ ရာစုက ရေကြောင်းပါရဂူ အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Mahan က ဆိုခဲ့ပေမဲ့၊ သူ မမေးခဲ့တဲ့ မေးခွန်းက "ဖြတ်သန်းခွင့် စည်းမျဉ်းကို ဘယ်သူက တရားဝင် ရေးဆွဲခွင့်ရှိသလဲ" ဆိုတာပါပဲ။

အခု အခြေအနေမှာတော့ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ဥပဒေတွေထက် ရှေးဟောင်း ဥပဒေပညာရှင် Shaybani ရဲ့ "Aman" (ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်) အယူအဆက ပိုပြီး အလုပ်ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ၁၉ ရာစုက ရေကြောင်းပါရဂူ Mahan ရဲ့ အင်အားသုံးသီအိုရီထက် ၉ ရာစုက Shaybani ရဲ့ ဆက်ဆံရေးအခြေပြု ဥပဒေတွေက ယနေ့ရေလက်ကြားမှာ ပိုပြီး သက်ရောက်မှု ရှိနေပါတယ်။

ရေတပ်အင်အားကြီးတာဟာ ရေလက်ကြားကို ပိတ်နိုင်၊ ဖွင့်နိုင်စွမ်း ရှိပေမဲ့၊ ဘယ်သူ့ကို ပေးဖြတ်မလဲဆိုတဲ့ "စည်းမျဉ်း" ကို သတ်မှတ်ဖို့ကျတော့ နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး (Relational Legitimacy) က ပိုအရေးပါလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒါဟာ ပက်ထရိုဒေါ်လာစနစ် (Petrodollar) ယိုင်နဲ့လာတာ၊ ကမ္ဘာ့အရန်ငွေကြေး အပြောင်းအလဲဖြစ်လာတာတွေနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပြီး၊ အနာဂတ် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းတွေကို အင်အားထက် "ဆက်ဆံရေး မူဘောင်" တွေက ပုံဖော်တော့မယ့် သဘောပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ရေးအင်အားက ယာယီအဖြေကိုပဲ ပေးနိုင်ပေမဲ့၊ ပဋိပက္ခအပြီးမှာ ဘယ်သူက "စည်းမျဉ်း" ရေးဆွဲသူ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာက ပိုပြီး အဆုံးအဖြတ်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[15042026]
#Geopolitics #StraitOfHormuz #NationalSecurity #StrategicAnalysis #Mahan
Reference: Who Controls the Strait? The Question Mahan Never Asked, Nayef Sha’aban, April 6, 2026

အမေရိကန်ကြည်းတပ်၏ မျိုးဆက်သစ် တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် MV-75 Cheyenne II

အမေရိကန်ကြည်းတပ်ရဲ့ အနာဂတ် တာဝေး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် (Future Long-Range Assault Aircraft - FLRAA) ကို MV-75 Cheyenne II အဖြစ် ဧပြီ ၁၅ ရက်က တရားဝင် အမည်ပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

Bell Textron က ထုတ်လုပ်မယ့် ဒီလေယာဉ်ဟာ ဟောင်းနွမ်းနေတဲ့ ရဟတ်ယာဉ်တွေနေရာမှာ အစားထိုးဝင်ရောက်လာမယ့် မျိုးဆက်သစ် ဒေါင်လိုက်ပျံတက်နိုင်တဲ့ လေယာဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

ထူးခြားချက်တွေကတော့ -

အမြန်နှုန်းနှင့် အကွာအဝေး။ လက်ရှိရဟတ်ယာဉ်တွေထက် သိသိသာသာ ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး ပိုဝေးဝေး သွားလာနိုင်ပါတယ်။

ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရှင်သန်နိုင်စွမ်း။ အန္တရာယ်များတဲ့ စစ်ဆင်ရေး ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ ထိခိုက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးပြီး လုံခြုံမှုကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။

ခေတ်မီစနစ်။ နည်းပညာသစ်တွေကို အလွယ်တကူ ပေါင်းစပ် အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်တဲ့ Modular Open Systems Approach (MOSA) စနစ်ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။

အမည်၏ နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပါယ်

"MV" ဟာ ဘက်စုံသုံး ဒေါင်လိုက်ပျံတက်နိုင်စွမ်း (Multi-mission Vertical takeoff) ကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ "75" ကတော့ အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော် စတင်တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ၁၇၇၅ ခုနှစ်ကို ဖော်ညွှန်းထားတာပါ။

Cheyenne ဟုအမည်ပေးခြင်းဟာ မြောက်ပိုင်း Cheyenne မျိုးနွယ်စုနဲ့ Cheyenne နဲ့ Arapaho မျိုးနွယ်စုတွေရဲ့ အမွေအနှစ်ကို အသိအမှတ်ပြုတာဖြစ်ပြီး ကြည်းတပ်မတော်ရဲ့ ဌာနေအမေရိကန်မျိုးနွယ်စုများ (Native American) ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့ ရှည်လျားသော အစဉ်အလာကို လိုက်နာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ “II” သတ်မှတ်ချက်သည် ယခင် AH-56 Cheyenne ရဲ့ အမွေအနှစ်နဲ့ အနာဂတ် ပလက်ဖောင်းကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး အဆင့်မြင့် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းရည် ခေတ်သစ်တစ်ခုကို ညွှန်ပြနေပါတယ်။

Cheyenne II ဟာ ပြောင်းလဲလာတဲ့ စစ်မြေပြင် လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ဒီဇိုင်းနဲ့ အဆင့်မြင့် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တွေကို ပေါင်းစပ်ထားတာကြောင့် စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းမှာ သိသာထင်ရှားတဲ့ ကြည်းတပ်ရဲ့ မျိုးဆက်သစ် တိုက်ခိုက်ရေး Platform တစ်ခု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
နိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[16042026]
Source: Bell Textron

မြေအောက်ဘန်ကာကွန်ရက်ကြောင့် အီရန်လေတပ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများကို ဆက်လက် ထိန်းထားနိုင်ခြင်း

အီရန်လေတပ်သည် ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရပြီ သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းရည် မရှိတော့ပြီဟု အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က ထပ်တလဲလဲ အခိုင်အမာ ပြောဆိုနေကြသော်လည်း၊ အတည်ပြုထားသော OSINT (ပွင့်လင်းရင်းမြစ် ထောက်လှမ်းရေး) အချက်အလက်များနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် မြင်တွေ့ရမှုများအရ တီဟီရန်သည် ၎င်း၏ ပျံသန်းနိုင်သော တိုက်လေယာဉ် အများစုကို မြေအောက်အခြေစိုက်စခန်းများတွင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဝှက်ထားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် မကြုံစဖူး ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုများကို ခံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စစ်ဆင်နိုင်သော လေယာဉ်အုပ်စု၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်-အီရန် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် ပဋိပက္ခများ စတင်ချိန်၌ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး တာဝန်ရှိသူများက အီရန်၏ လေကြောင်းအင်အားကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီဟု လျင်မြန်စွာ ကြေညာခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ ထရန့်နှင့် အစ္စရေး ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတို့က အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လေတပ်သည် စစ်ဆင်ရေးစတင်သည့် ပထမဆုံးရက်များအတွင်းမှာပင် ထိရောက်စွာ ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရကြောင်း လူသိရှင်ကြား ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသော လက်တွေ့အခြေအနေမှာ များစွာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါမှုလည်း ပိုမိုကြီးမားသည်

အီရန်စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များသည် ပဋိပက္ခအစတွင် မူဝါဒအပေါ်အခြေခံသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို ချမှတ်ခဲ့သည် - ၎င်းမှာ နည်းပညာသာလွန်သော မဟာမိတ်တပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခြင်းထက် အင်အားကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သော တိုက်လေယာဉ် အားလုံးနီးပါးကို မြေအောက်လေတပ်စခန်းများသို့ ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တစ်လျှောက်လုံး ထိုနေရာများ၌ပင် ထားရှိခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာပြီးနောက်မှသာ အီရန်လေယာဉ်များသည် နိုင်ငံ၏ ဝေဟင်၌ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းသွားပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်း အီရန်ပိုင်နက်ပေါ်တွင် F-4 Phantoms၊ MiG-29 Fulcrums နှင့် (ရုရှားထံမှ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော) Mi-28 တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များကို မြင်တွေ့ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။

အီရန်၏ မြေအောက်အခြေစိုက်စခန်း အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်လှသဖြင့် ဤမဟာဗျူဟာကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော စခန်းမှာ အင်္ဂလိပ်လို 'Eagle 44' ဟု ခေါ်သည့် Oghab 44 ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အီရန်အစိုးရမီဒီယာက ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ၏ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၁၆၀ ခန့်အကွာ၊ ဟော်မိုဇ်ဂန် (Hormozgan) ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အီရန်တာဝန်ရှိသူများ၏ အဆိုအရ Eagle 44 တွင် သတိပေးနယ်မြေ၊ ကွပ်ကဲမှုဌာန၊ လေယာဉ်ရုံများ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးစင်တာများ၊ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းမှုဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် လောင်စာဆီသိုလှောင်ရုံများ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် လေယာဉ်များကို လုံခြုံသောနေရာတွင် ထားရှိနိုင်ပြီး အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေးစနစ်များ၊ ဗုံးများနှင့် ဒုံးကျည်များကို တပ်ဆင်ပေးနိုင်သည်။ OSINT ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ယင်းသို့သော စခန်းတစ်ခုသည် တိုက်လေယာဉ် ၂၄ စင်းခန့်ကို ထည့်သွင်းထားနိုင်ပြီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံနေရစဉ်အတွင်း ယင်းစခန်းမှ တိုက်ရိုက် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။

သို့သော် ဤမြေအောက်အခြေစိုက်စခန်းများ၏ အားနည်းချက်ကိုလည်း ပဋိပက္ခအတွင်း မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ Eagle 44 ရှိ လေယာဉ်ခိုလှုံရာ လိုဏ်ဂူဝင်ပေါက်များတွင် ဗုံးဒဏ်ရာများကို တွေ့ရပြီး ထိုပျက်စီးမှုများကြောင့် မြေအောက်လေယာဉ်ရုံမှ ပြေးလမ်းသို့ သွားရာလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့သွားကာ လေယာဉ်များမှာ အတွင်း၌ ပိတ်မိနေခဲ့ဟန်တူသည်။ ပြေးလမ်းပေါ်တွင်လည်း ရန်သူ့လေယာဉ်များ ဆင်းသက်ခြင်းကို တားဆီးရန် အီရန်တပ်ဖွဲ့များက မြေပုံများ သို့မဟုတ် အတားအဆီးများဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤအခြေအနေသည် အီရန်၏ မြေအောက်မဟာဗျူဟာ၏ အပေးအယူကို ဖော်ပြနေသည် - လေယာဉ်များမှာ အတွင်း၌ ဘေးကင်းသော်လည်း စစ်ဆင်ရေးအတွက် အသုံးပြု၍မရဘဲ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်တစ်စင်း ပျံတက်ရန်အတွက် လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ ထွက်လာရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုသို့ထွက်လာချိန်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ တိုက်လေယာဉ်များနှင့် ဒရုန်းများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ချက်ချင်း ခံရနိုင်သည်။ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေချိန်အတွင်း ထိုသို့ထွက်လာခြင်းမှာ အလွန်အန္တရာယ်များသဖြင့် အီရန်သည် ၎င်းတို့၏ လေယာဉ်များကို အဆုံးရှုံးမခံဘဲ မြေပြင်၌ပင် ဆက်ထားရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) သည်လည်း အလားတူ မြေအောက်မဟာဗျူဟာကို ၎င်းတို့၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး လက်နက်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း IRGC သည် ၎င်းတို့၏ တာလတ်နှင့် တာဝေး လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များကို ထားရှိသည့် မြေအောက်စခန်း ဗီဒီယိုအသစ်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

BBC သတင်းထောက် Farzad Seifikaran က အီရန်သည် ၎င်းတို့၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ကွန်ရက်အချို့ကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန် မြေအောက်လိုဏ်ဂူများသို့ ရွှေ့ပြောင်းထားကြောင်း လူမှုကွန်ရက် X ပေါ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။

ပွင့်လင်းရင်းမြစ် အချက်အလက်များအရ အီရန်သည် ပဋိပက္ခအတွင်း စုစုပေါင်း လေယာဉ် ၃၈ စင်း ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၃၆ စင်း ပျက်စီးကာ ၂ စင်းမှာ အနည်းငယ်ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ဆုံးရှုံးမှုများတွင် C-130 သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ် ၅ စင်း၊ Chengdu F-7 တိုက်လေယာဉ် ၁၂ စင်း၊ F-4 Phantom II ၁ စင်း၊ F-5 Tiger II ၂ စင်း၊ F-14 Tomcats ၂ စင်း၊ Il-76 ၁ စင်း၊ KC-747 ဆီဖြည့်လေယာဉ် ၁ စင်း၊ MiG-29 ၄ စင်း၊ P-3F Orion ၁ စင်း၊ Su-22 ၂ စင်း၊ Su-22M4 ၃ စင်း၊ Yak-130 ၁ စင်းနှင့် အခြားလေယာဉ် ၃ စင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ရဟတ်ယာဉ်များတွင် Bell 214 ၁ စင်း၊ Mi-17 ၂ စင်းနှင့် RH-53D ၁ စင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းဆုံးရှုံးမှု အများစုမှာ လေယာဉ်ကွင်းများပေါ်တွင် ရှိနေစဉ် သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းနေစဉ်အတွင်း အပစ်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး ဝေဟင်တိုက်ပွဲအတွင်း ဆုံးရှုံးခြင်း မဟုတ်ပေ။

OSINT ကျွမ်းကျင်သူ Elmustek ၏ မှတ်ချက်အရ စစ်ဆင်ရေးအစပိုင်းတွင် အဓိကပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်၏ ဒုံးကျည်စနစ်များ၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးနှင့် ရေဒါများကိုသာ အဓိကထားခဲ့သည်။ တောင်တန်းများအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ တည်ရှိသော မြေအောက်အခြေစိုက်စခန်းတွင်းရှိ လေယာဉ်များသည် အဓိကပစ်မှတ်များ မဟုတ်ခဲ့ပေ - အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲပြီး ကုန်ကျစရိတ် များပြားလွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အီရန်၏ မြေအောက်အခြေစိုက်စခန်း မူဝါဒသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ မဟာဗျူဟာမြောက် တွက်ချက်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ အီရန်သည် 'ခံတပ်မဟာဗျူဟာ' (Fortress Doctrine) ကို ကျင့်သုံးကာ အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် ဝှက်ထားသော မြေအောက်စခန်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤပုံစံသည် ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်၊ ISIS ထိုးစစ်နှင့် အစ္စရေးနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့မှုများနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Eagle 44 ကဲ့သို့သော စခန်းများအတွင်းရှိ လေယာဉ်များသည် ပုန်းကွယ်နေရုံသာမကဘဲ ပထမအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုမှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်ပြီး အခြေအနေပေးလာပါက နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများ ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ပြင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

အီရန်အစိုးရပိုင် IRNA သတင်းဌာန၏ အဆိုအရ Eagle 44 သည် အဝေးပစ် ခရုစ်ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ထားသော ဒရုန်းများနှင့် တိုက်လေယာဉ်များကို သိုလှောင်နိုင်ပြီး အီရန်၏ အရေးအကြီးဆုံး လေတပ်စခန်းများအနက် တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အီရန်စစ်ဘက်အကြီးအကဲ Mohammad Bagheri က အီရန်ကို မည်သည့်တိုက်ခိုက်မှုမဆို ပြုလုပ်လာပါက Eagle 44 အပါအဝင် လေတပ်စခန်းများက ပြန်လည်တုံ့ပြန်လိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် အီရန်တိုက်လေယာဉ်များ ဝေဟင်၌ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက မြေအောက်တွင် အင်အားထိန်းသိမ်းသည့် မဟာဗျူဟာ အောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ အီရန်လေယာဉ် အုပ်စု၏ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိနေသဖြင့် တီဟီရန်သည် လေကြောင်းအင်အားကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော် မြေအောက်တွင် ရှင်သန်နေခြင်းသည် တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ခြင်းနှင့် မတူကြောင်း ဤပဋိပက္ခက သတိပေးနေသည်။ လိုဏ်ဂူများ မည်မျှပင် လုံခြုံစေကာမူ ပြေးလမ်းများမှာ အဓိက အားနည်းချက် (Chokepoint) အဖြစ် ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။
နိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[17042026]
Source: Underground bunker network preserves majority of Iran Air Force, Dylan Mayasov, The Defense Blog, 16 April, 2026