⚙️ Joylanish va Tuzilishi

🔶 Bosh miya nervlari:

✅ Segmentar joylashuvda, orqa miya nervlariga o‘xshab tuzilgan.

✅ Har bir juftning o‘ziga xos rivojlanishi va funksiyalari bor.

🔻 Efferent nervlar (III, IV, VI, XI, XII juft):

Orqa miyaning oldingi harakatchan ildizlariga o‘xshaydi.

🔻 Afferent nervlar (V, VII, VIII, IX, X juft):

Orqa miyaning orqa sezuvchi ildizlariga o‘xshaydi.

🔻Parasimpatik tolalar ham (III, VII, IX, X juft) mavjud.

📚 Asos: Sagatov . Mirsharapov

🧠 Pastki Jag‘ Nervi - N. Mandibularis

📘 Umumiy Tavsif

✅ N. Mandibularis: Uch shoxli nervning uchinchi tarmog‘i, aralash nerv (sezuvchi va harakat tolalari mavjud).

✅ oval teshik foramen ovale orqali chiqadi.

🔍 Sezuvchi Tolalar

1. Bosh Miya Pardalari Nervi - Ramus Meningeus

🔻 Foramen Spinosum orqali kalla bo‘shlig‘iga kirib, miya qattiq pardasining innervatsiyasida ishtirok etadi.

2. Lunj Nervi - N. Buccalis

🔻 Lunj shilliq qavati va terisini innervatsiya qiladi.

3. Quloq-Chakka Nervi - N. Auriculotemporalis

🔻 Bo‘g‘im sohasidan o‘tib, quloq oldi so‘lak bezi orqali chakka sohasi terisida parchalanadi.

✅ N. Auriculotemporalisning sezuvchi Tarmoqlar:

🔸 Chakka-Pastki Jag‘ Bo‘g‘imi - Rami Articulares

🔸 Quloq Oldi So‘lak Bezi - Rami Parotoidei

🔸 Tashqi Eshituv Yo‘li Terisi va Nog‘ora Bo‘shlig‘i Shilliq Qavati - N. Meatus Acustici Externi

🔸 Quloq Oldi Tarmoqlari - N.N. Auriculares Anteriores

🔸 Quloq Tuguni Tarmoqlari - R.R. Ganglionares Ad Ganglion Oticum

🔸 Nog‘ora Pardani Innervatsiya Etuvchi - R.R. Membranae Tympani

🔸 Yuz Nervi Bilan Qo‘shiluvchi Shoxlar - R.R. Communicantes Cum Nervo Faciale

🔸 Chakkanning Yuza Shoxlari - R.R. Temporales Superficiales


4. Tilning Sezuvchi Nervi - N. Lingualis

🔸 Til Uchi va Tanasida tarqaladigan sezgi tarmoqlari - Rami Linguales

🔸 O‘g‘iz Bo‘shlig‘ining Bo‘g‘iz Sohasi - Rami Isthmi Faucium

🔸 Til Ostidagi Tolalar - N. Sublingualis

🔸 Nog‘ora Tori Nervi - Chorda Tympani

🔸 Jag‘ Osti Tuguni - R.R. Ganglionares Ad Ganglion Submandibulare

🔸 Til Osti Tuguni - R.R. Ganglionares Ad Ganglion Sublinguale


5. Pastki Alveolar Nervlar - N. Alveolaris Inferior

🔹 Canalis Mandibularis ichidan yo‘nalib, tarmoq chiqaradi:

🔺 N. Mylohyoideus: M. Mylohyoideus va M. Digastricus innervatsiyasi.

🔺 Plexus Dentalis Inferior: Tish ildizlari va milklariga shoxlari.

6. N. Mentalis - Engak Nervi

🔹 Canalis Mandibularis ichidan yo‘nalib:

🔺 Engak Terisini Innervatsiya Etadi - R.R. Mentales

🔺 Pastki Lab Terisi - R.R. Labiales

🔺 Kesuv va Qoziq Tishlar Soha - R.R. Gingivales

🦠 Harakat Tarmoqlari


1. Chaynov Nervi - N. Massetericus

🔺 M. Masseter Mushagini innervatsiya qiladi.

2. Chakkaning Chuqur Nervi - N. Temporales Profundi

🔺 M. Temporalesni innervatsiya qiladi.

3. Yon Qanotsimon Nerv - N. Pterygoideus Lateralis

🔺 Shu nomli chaynov mushagini innervatsiya qiladi.

4. Ichki Qanotsimon Nerv - N. Pterygoideus Medialis

🔺 Shu nomli chaynov mushagini va yumshoq tanglayni taranglovchi mushakni innervatsiya qiladi.

5. Jag‘- Til Osti Nervi - N. Mylohyoideus

🔺 M. Mylohyoideus va M. Digastricus mushaklarini innervatsiya qiladi.

6. N. Musculi Tensoris Veli Palatini

🔺 Yumshoq tanglayni taranglovchi mushakni innervatsiya qiladi.

7. N. Musculi Tensoris Tympani

🔺 Nog‘ora pardani taranglovchi mushakni innervatsiya qiladi.


🧬 Uch Shoxli Nerv Tugunlari

Kiprik Tuguni - Gangl. Ciliare

🔸 Ko‘z kosasida joylashgan:

🔺 Sezuvchi Tolalar: N. Nasociliaris hisobiga hosil bo‘ladi.

🔺 Parasimpatik Tolalar: N. Oculomotorius tarkibida.

🔺 Simpatik Tolalar: A. Ophthalmica yo‘nalishida.

🔸 Qanot-Tanglay Tuguni - Gangl. Pterygopalatinum

Qanot-tanglay chuqurchasida joylashadi:

🔺 Sezuvchi Tolalar: N.N. Pterygo-Palatini

🔺 Parasimpatik Tolalar: N. Petrosus Major

🔺 Simpatik Tolalar: Plexus Caroticus Internus

🔸 Quloqsimon Tugun - Gangl. Oticum

✅ Oval teshikda joylashadi:

🔺 Sezuv Tolalari: Pastki jag‘ nervidan

🔺 Parasimpatik Tolalar: N. Petrosus Minor

🔺 Simpatik Tolalar: Bosh miya arteriya devoridan

🔸 Jag‘ Osti Tuguni - Gangl. Submandibulare

✅ Til nervi ostida joylashadi:

🔺 Sezuvchi Tarmoqlar: Til nervidan

🔺 Parasimpatik Tolalar: Chorda Tympani

🔺 Simpatik Tolalar: Yuz arteriyasi devoridan

📚 Yuqori Jag‘ Nervi (N. Maxillaris) Tarmoqlari

🔍 Asosiy ma'lumotlar

Yuqori jag‘ nervi (n.maxillaris), uch shoxli nervning ikkinchi shoxi bo'lib, faqat sezuvchi tolalardan iborat.

foramen rotundum orqali chiqib, fossa pterygopalatinumda tarmoqlarga ajraydi.

🌿 Tarmoqlar va Ularning Funksiyalari

1. R. meningeus

🔹 Innervatsiya: Bosh miya qattiq pardasi.

2. R.r. ganglionares ad ganglion pterygopalatinum

🔸 Funksiya: Qanot-tanglay chuqurchasi ganglion pterygopalatinum tugunini hosil etishda ishtirok etadi.

3. R.r. orbitales

🔻 Yo‘nalish: Fissura orbitalis inferior orqali ko‘z kosasiga kiradi.

🔹 Innervatsiya: G'alvirsimon suyak katakchalari va havo saqlaydigan bo‘shliq.

4. R.r. nasales posteriores superiores laterales

🔻 Yo‘nalish: Foramen spenopalatinum orqali burun bo‘shlig‘iga kiradi.

🔹 Innervatsiya: Burun bo‘shlig‘ining ustki orqa lateral nervlari, yuqorigi va o‘rta havo yo‘llari.

5. R.r. nasales posteriores superiores mediates

🔻 Yo‘nalish: Foramen spenopalatinum orqali burun bo‘shlig‘iga kiradi.

🔹 Innervatsiya: Burun bo‘shlig‘ining o‘rtasi to‘sig‘i.

6. N. nasopalatinus

🔻Yo‘nalish: Foramen spenopalatinum va foramen incisivum orqali qattiq tanglayga kiradi.

🔹 Innervatsiya: Qattiq tanglayning old 1/3 qismi.

7. N. pharyngeus

🔹 Innervatsiya: Halqumning burun qismi shilliq qavati.

8. N. palatinus major

🔻 Yo‘nalish: Canalis palatinum orqali foramen palatinus major bilan og‘iz bo‘shlig‘iga chiqadi.

🔹 Innervatsiya: Qattiq tanglayning orqa 2/3 qismi, r.r.nasales posteriores inferiores.

9. N.palatini minores

🔻Yo‘nalish: Canalis palatinus orqali kichik tanglay teshigi orqali og‘iz bo‘shlig‘iga kiradi.

🔹 Innervatsiya: Yumshoq tanglay shilliq qavati va tanglay murtagiga r.r. tonsillares shoxlari.

10. N. alveolares superiores

Alveolar shoxlari yuqori jag‘dagi tishlar va lunjlar uchun tarmoqlarga ajraladi.

🔸 Tarmoqlar:

✅R.r. alveolares superiores posteriores: Yuqori oziq tishlar.
✅R. alveolaris superior medius: O'rta oziq tishlar.
✅R.r. alveolares superiores anteriores: Kesuv va qoziq tishlar.

11. N. zygomaticus

🔻Yo‘nalish: Foramen zygomaticoorbitale orqali ko‘z kosasidan chiqadi.

🔸 Tarmoqlari:

✅Ramus zygomaticofacialis: Yonoqning old yuzasi.
✅Ramus zygomaticotemporalis: Chakka mushagi orqali chakka terisiga kiradi.

12. N. infraorbitalis

🔻Yo‘nalish: Fissura orbitalis inferior orqali ko‘z kosasiga kiradi.

🔹Innervatsiya:

✅r.r. palpebrales inferiores: Pastki qovoqlar.
✅r.r. nasales externi: Burunning tashqi yuzasi.
✅r.r. nasales interni: Burunning ichki yuzasi.
✅r.r. labiates superiores: Yuqori lab va uning shilliq qavati.

📘 Nerv Tarmoqlari va Funktsiyalari

✅ Ko‘z Kosasi Nerv Tarmoqlari

✅Ko‘z Kosasining yuqori tirqishi - fissura orbitaiis superior:

✅Ko‘z kosasi bo‘shlig‘iga asab tolalarini o'tkazadi.

🔸 Quyidagi tarmoqlarga ajraladi:

1. Ko‘z yoshi tarmog‘i - n. lacrimalis

2. Peshona tarmog‘i - n. frontalis

3. Burun-kiprik tarmog‘i - n. nasocilliaris

R. meningeus recurrens - bosh miya qattiq pardasini innervatsiya qiluvchi qaytuvchi shox.

1. Ko‘z Yoshi Nervi (n. lacrimalis)

🔸Joylashuvi va Innervatsiyasi:

✅ Ko‘z kosasining lateral devori bilan o‘tib, quyidagilarga xizmat ko’rsatadi:

🔺 Ko‘z yoshi bezi
🔺Yuqori qovoq terisi

Alohida Tarmoqlar:

🔹 R. communicans cum nervo zygamatico - n. maxillaris dan chiqadigan yonoq nervi - n. zygomaticus bilan qo‘shiladigan shox chiqaradi.

2. Peshona Tarmog‘i (n. frontalis)

🔸 Yo‘nalishi va Tarmoqlanishi:

Ko‘z kosasining yuqori devori bo‘ylab yo‘naladi va ikkiga ajraladi:

🔺 N. supraorbitalis

Incisura supraorbitalis orqali peshona sohasiga o‘tadi.
Lateral shox (r. lateralis) va medial shox (r. medialis) ga ajraladi.

🔺N. supratrochlearis

Ko‘z kosasining ichki burchagida tarqalib, yuqori qovoq terisini innervatsiya qiladi.

3. Burun-Kiprik Tarmog‘i (n. nasocilliaris)

Ko‘z yoshi xaltachasi va konunktivani innervatsiya etadi.

✅ Undan chiqadigan tolalar:

🔺 Uzun kipriksimon nervlar - n. ciliares longi - ko‘z soqqasiga yo‘naladi.

🔺 Orqa g‘alvirsimon nervlar - n.n. ethmoidales posteriores - g‘alvirsimon katakchalar va asosiy suyak bo‘shliq shilliq qavatlarini innervatsiya etadi.

🔺 R. meningeus anterior - bosh miya qattiq pardasi innervatsiyasi uchun ajraladi.

🔺 Oldingi g‘alvirsimon nerv - n. ethmoidales anteriores:

✅ Innervatsiyasi:

🔸 Peshona suyagi bo‘shliq shilliq qavati va burun bo‘shlig‘ini innervatsiya etadi (rami nasales medialis et lateralis)

🔸Burun terisi (rami nasalis externus).

🔺 Ganglion ciliare tashkil etuvchi tarmoq chiqaradi (r. communicans cum ganglio ciliare).

🔺 G‘altak osti nervi - n. infratrochlearis:

🔸Pastki qovoq terisini innervatsiya qiluvchi r.r. palpebrales shoxlarni chiqaradi.

💛💛💛 🩵🩵🩵

✅ Umumiy ma'lumotlat

✅ Esophagus anatomiyasi

✅ Oshqazon anatomiyasi

✅ Ingichka ichak anatomiyasi

✅ O'n ikki barmoqli ichak anatomiyasi

✅ Och ichak va Yonbosh ichak anatomiyasi

✅ Yog'on ichak anatomiyasi

✅ Yog'on ichakning ingichka ichakdan farqlari

✅ Ko'richak anatomiyasi

✅ To'g'ri ichak anatomiyasi

Ma'lumotlarni topish oson bo'lishi uchun !

IMS | International Medical School doim talabalar bilan birga 😊

🔤🔤🔤🔤🔤🔤🔤

🔤🔤🔤🔤🔤🔤🔤

✅ Jigar

✅ Jigarning yuzalari

✅ Jigar boylamlari

✅ Jigar botiqliklari

✅ Jigar gistalogiyasi

✅ Jigarning Visseral yuzasi

✅ Jigarning segmentlari

✅ Jigar radiology

✅ Jigar mavzusiga oid videolar

✅ Jigar sirrozi

✅ Pancreas - me'da osti bezi

✅ Me'da osti be'zi qismlari

✅ Me'da osti bezining qon bilan taminlanishi

IMS | International Medical School doim talabalar bilan birga😊

✅ Qorin parda - Peritoneum

✅ Kichik charvi hosil bo'lishi

✅ Katta charvining hosil bo'lishi

✅ Qorin bo'shlig'ilining yuqori va pastki qavatlari

✅ Qorin parda bilan o'ralish klassifikatsiyasi

✅ Paritoneum viscerale

✅ Bir varaqli va ikki varaqli boylamlar

✅ Qorin bo'shlig'ining chuqurchalari

✅ O'n ikki barmoqli ichakning chuqurchalari

✅ Ko'richak chuqurchalari

✅ Katta charvi

✅ Qorin bo'shlig'ida a'zolarning joylashuvi

🛫 IMS | International Medical School doim talabalar bilan birga

💛💛💛

IMS | International Medical School asosida Biokimyo fanidan yangi kanal joriy qilindi...

✅Biokimyo fanini o'zi uchun yangidan kashf qilimoqchi bo'lgan o'quvchilarni taklif qilamiz...

🛫 https://t.me/biochemistry_IMS


#Biochemistry #apoptosis
@biochemistry_IMS