Друзья, привет!
Хочу поделиться одной ошибкой которая стоила мне дорого. Буквально.
Год назад мы с командой строили MedScan
Это платформа которая помогает пациентам понимать свои анализы через AI.
Идея простая: ты сдал кровь, получил бумажку с цифрами - и не понимаешь ничего.
Мы это исправляли.
Продукт работал. Первые 200 пользователей пришли органически. Retention был 60%. Врачи которым мы показывали говорили "это нужно".
И вот тут я совершил классическую ошибку.
Я решил поднять раунд на оценке $3M. Нам было 4 месяца от запуска, $0 выручки, но метрики выглядели красиво и я подумал это тот самый момент. Зачем отдавать дешевле?
Инвесторы слушали. Кивали. И уходили.
Один сказал честно: "Оценка не соответствует стадии, приходи с revenue."
Я не послушал. Пошёл к другим. История повторилась. Через 3 месяца runway заканчивался. Leverage исчез. Я закрыл раунд - но уже на других условиях. Отдал долю намного больше чем планировал, плюс liquidation preference которого не хотел.
Урок простой: высокая оценка без traction это не сила, а слабость в красивой упаковке. Лучше справедливая оценка и чистый term sheet чем "своя цена" и кривые условия под давлением.
Жадность на старте стоит дорого на финише.
Хочу поделиться одной ошибкой которая стоила мне дорого. Буквально.
Год назад мы с командой строили MedScan
Это платформа которая помогает пациентам понимать свои анализы через AI.
Идея простая: ты сдал кровь, получил бумажку с цифрами - и не понимаешь ничего.
Мы это исправляли.
Продукт работал. Первые 200 пользователей пришли органически. Retention был 60%. Врачи которым мы показывали говорили "это нужно".
И вот тут я совершил классическую ошибку.
Я решил поднять раунд на оценке $3M. Нам было 4 месяца от запуска, $0 выручки, но метрики выглядели красиво и я подумал это тот самый момент. Зачем отдавать дешевле?
Инвесторы слушали. Кивали. И уходили.
Один сказал честно: "Оценка не соответствует стадии, приходи с revenue."
Я не послушал. Пошёл к другим. История повторилась. Через 3 месяца runway заканчивался. Leverage исчез. Я закрыл раунд - но уже на других условиях. Отдал долю намного больше чем планировал, плюс liquidation preference которого не хотел.
Урок простой: высокая оценка без traction это не сила, а слабость в красивой упаковке. Лучше справедливая оценка и чистый term sheet чем "своя цена" и кривые условия под давлением.
Жадность на старте стоит дорого на финише.
🔥3❤1
Do'stlar, salom!
Siz bilan bir xatom haqida gaplashmoqchiman menga qimmatga tushgan xato. So'zma-so'z.
Bir yil oldin biz jamoam bilan MedScan'ni qurardik. Bu sun'iy intellekt orqali bemorlarga o'z tahlillarini tushunishga yordam beradigan platforma. G'oya oddiy: qon topshirding, raqamlar yozilgan qog'oz oldingda lekin hech narsa tushunarsiz. Biz shu muammoni hal qilardik.
Mahsulot ishlardi. Dastlabki 200 foydalanuvchi organik keldi. Retention 60% edi.
Ko'rsatgan shifokorlarimiz "bu kerak" deyishdi.
Va mana shu yerda men klassik xatoni qildim.
Men $3M baholash bilan raund ko'tarishga qaror qildim. Ishga tushirganimizdan 4 oy o'tgan, $0 daromad, lekin metrikalar chiroyli ko'rinardi va men o'shanda deb o'yladim. Nima uchun arzonroq beray?
Investorlar tingladilar. Bosh irg'adilar. Va ketdilar. Bittasi ochiqchasiga aytdi: "Baholash bosqichga mos kelmayapti, revenue bilan kel."
Men quloq solmadim. Boshqalarga bordim. Tarix takrorlandi. 3 oydan so'ng runway tugayotgan edi. Leverage yo'qoldi. Raundni yopdim lekin boshqa shartlarda. Rejalaganimdan ancha ko'p ulush berdim, ustiga xohlamagan liquidation preference ham qo'shildi.
Dars oddiy: traction'siz yuqori baholash kuch emas, chiroyli qadoqdagi zaiflik. Adolatli baholash va toza term sheet yaxshiroq — "o'z narxim" va bosim ostida qiyshiq shartlardan ko'ra.
Boshidagi ochko'zlik oxirida qimmatga tushadi.
Siz bilan bir xatom haqida gaplashmoqchiman menga qimmatga tushgan xato. So'zma-so'z.
Bir yil oldin biz jamoam bilan MedScan'ni qurardik. Bu sun'iy intellekt orqali bemorlarga o'z tahlillarini tushunishga yordam beradigan platforma. G'oya oddiy: qon topshirding, raqamlar yozilgan qog'oz oldingda lekin hech narsa tushunarsiz. Biz shu muammoni hal qilardik.
Mahsulot ishlardi. Dastlabki 200 foydalanuvchi organik keldi. Retention 60% edi.
Ko'rsatgan shifokorlarimiz "bu kerak" deyishdi.
Va mana shu yerda men klassik xatoni qildim.
Men $3M baholash bilan raund ko'tarishga qaror qildim. Ishga tushirganimizdan 4 oy o'tgan, $0 daromad, lekin metrikalar chiroyli ko'rinardi va men o'shanda deb o'yladim. Nima uchun arzonroq beray?
Investorlar tingladilar. Bosh irg'adilar. Va ketdilar. Bittasi ochiqchasiga aytdi: "Baholash bosqichga mos kelmayapti, revenue bilan kel."
Men quloq solmadim. Boshqalarga bordim. Tarix takrorlandi. 3 oydan so'ng runway tugayotgan edi. Leverage yo'qoldi. Raundni yopdim lekin boshqa shartlarda. Rejalaganimdan ancha ko'p ulush berdim, ustiga xohlamagan liquidation preference ham qo'shildi.
Dars oddiy: traction'siz yuqori baholash kuch emas, chiroyli qadoqdagi zaiflik. Adolatli baholash va toza term sheet yaxshiroq — "o'z narxim" va bosim ostida qiyshiq shartlardan ko'ra.
Boshidagi ochko'zlik oxirida qimmatga tushadi.
🔥4👏1🐳1
Forwarded from Startup Lens
6-may kuni Toshkentda - Expo 2026 bo‘lib o‘tadi
(IT Park Uzbekistan va Plug and Play Uzbekistan).
Agar siz:
• startap qilayotgan boʻlsangiz
• investor bo‘lsangiz
• yoki AI va texnologiyaga qiziqsangiz
bu eventga borish real foyda beradi.
Nimalar bo‘ladi:
Fiktimcha bunday eventlar - to‘g‘ri odamlar bilan tanishish uchun eng tez va samarali yo‘l.
👉 Ro‘yxatdan o‘ting
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥3
Большинство стартапов на ранней стадии в Узбекистане переоценивают себя не потому, что жадные. Потому что не понимают, как считается оценка без revenue. "У нас крутая идея. Мы уже 6 месяцев работаем. Конкурентов нет. Значит мы стоим $2-5M." Знакомо? Это ловушка.
На самом деле на оценку pre-revenue проекта влияет несколько вещей. Первое это команда. Не идея, не рынок, а люди. Запускали ли они что-то раньше, есть ли экспертиза в нише. Это единственный реальный актив на нулевой стадии. Во-вторых, это traction без денег. 500 активных пользователей говорят больше, чем $5M оценка. Waitlist, органический рост, retention это то что реально имеет вес. Далее реальный размер рынка, не из головы. "Рынок здравоохранения $50B" не аргумент. Нужен addressable market конкретно для твоего продукта в твоей географии, не менее важный момент сравнимые сделки. Если похожий проект в регионе закрылся на $1M твоя точка отсчёта там, а не в Silicon Valley.
Но есть ещё одна ловушка, о которой мало говорят, допустим ты закрыл первый раунд на высокой оценке. Теперь у тебя проблема. Инвестор зашёл на $3M а следующий раунд должен быть выше, $8M, $10M., а значит между раундами ты обязан показать рост, который это оправдает. Конкретные KPI, конкретные цифры. Если не выполнить второй раунд не закроешь, или закроешь, но с down round, оценка ниже предыдущей. Это сигнал рынку что что-то пошло не так. Репутация страдает, доля размывается, мотивация команды падает.
Высокая оценка на старте не значит победа, это обязательство, которое ты взял перед рынком. Лучше закрыть на справедливой цене и потратить энергию на рост, а не на то, чтобы оправдать цифру, которую сам себе придумал.
Оценка не цель. Она следствие.
На самом деле на оценку pre-revenue проекта влияет несколько вещей. Первое это команда. Не идея, не рынок, а люди. Запускали ли они что-то раньше, есть ли экспертиза в нише. Это единственный реальный актив на нулевой стадии. Во-вторых, это traction без денег. 500 активных пользователей говорят больше, чем $5M оценка. Waitlist, органический рост, retention это то что реально имеет вес. Далее реальный размер рынка, не из головы. "Рынок здравоохранения $50B" не аргумент. Нужен addressable market конкретно для твоего продукта в твоей географии, не менее важный момент сравнимые сделки. Если похожий проект в регионе закрылся на $1M твоя точка отсчёта там, а не в Silicon Valley.
Но есть ещё одна ловушка, о которой мало говорят, допустим ты закрыл первый раунд на высокой оценке. Теперь у тебя проблема. Инвестор зашёл на $3M а следующий раунд должен быть выше, $8M, $10M., а значит между раундами ты обязан показать рост, который это оправдает. Конкретные KPI, конкретные цифры. Если не выполнить второй раунд не закроешь, или закроешь, но с down round, оценка ниже предыдущей. Это сигнал рынку что что-то пошло не так. Репутация страдает, доля размывается, мотивация команды падает.
Высокая оценка на старте не значит победа, это обязательство, которое ты взял перед рынком. Лучше закрыть на справедливой цене и потратить энергию на рост, а не на то, чтобы оправдать цифру, которую сам себе придумал.
Оценка не цель. Она следствие.
🔥5❤1
Uzbekistondagi startaplarning aksariyati erta bosqichda o'zlarini haddan tashqari baholaydi bu ochko'zlikdan emas. Balki revenue bo'lmagan holda baholash qanday hisoblanishini tushunmaganliklaridan. "Bizda ajoyib g'oya bor. Biz allaqachon 6 oy ishlaymiz. Raqobatchilar yo'q. Demak biz $2-5M ga turamiz." Tanish gapmi? Bu tuzon.
Aslida pre-revenue loyihaning baholashiga bir nechta narsa ta'sir qiladi. Birinchisi jamoa. G'oya emas, bozor emas odamlar. Ular avval biror narsa ishga tushirganmi, sohada tajriba bormi. Bu nol bosqichdagi yagona real aktiv. Ikkinchisi pulsiz traction. 500 faol foydalanuvchi $5M baholashdan ko'ra ko'proq gapiradi. Waitlist, organik o'sish, retention bularning haqiqiy og'irligi bor. Keyingisi bozorning haqiqiy hajmi, xayoldan emas. "Sog'liqni saqlash bozori $50B" argument emas. O'z geografiyangdagi o'z mahsuloting uchun aniq addressable market kerak. Keingisi taqqoslanadigan bitimlar. Agar mintaqada o'xshash loyiha $1M ga yopilgan bo'lsa sening boshlang'ich nuqtang o'sha yerda, Silicon Valley'da emas.
Lekin kamdan-kam gapiriladigan yana bir tuzon bor. Aytaylik, birinchi raundni yuqori baholash bilan yopdingiz. Endi muammoingiz bor. Investor $3M ga kirdi keyingi raund yuqoriroq bo'lishi kerak, $8M, $10M. Bu degani raundlar orasida siz buni oqlaydigan o'sishni ko'rsatishingiz shart. Aniq KPI, aniq raqamlar. Bajara olmasangiz ikkinchi raundni yopa olmaysiz. Yoki yopasiz, lekin down round bilan, baholash avvalgidan past. Bu bozorga biror narsa noto'g'ri ketganining signali. Obro' azob chekadi, ulush suyuladi, jamoa motivatsiyasi tushadi.
Boshida yuqori baholash g'alaba emas bu bozor oldida olgan majburiyatingiz. Adolatli narxda yopib, energiyani o'sishga sarflagan yaxshi o'zing o'ylab topgan raqamni oqlashga emas.
Baholash maqsad emas. U oqibat.
Aslida pre-revenue loyihaning baholashiga bir nechta narsa ta'sir qiladi. Birinchisi jamoa. G'oya emas, bozor emas odamlar. Ular avval biror narsa ishga tushirganmi, sohada tajriba bormi. Bu nol bosqichdagi yagona real aktiv. Ikkinchisi pulsiz traction. 500 faol foydalanuvchi $5M baholashdan ko'ra ko'proq gapiradi. Waitlist, organik o'sish, retention bularning haqiqiy og'irligi bor. Keyingisi bozorning haqiqiy hajmi, xayoldan emas. "Sog'liqni saqlash bozori $50B" argument emas. O'z geografiyangdagi o'z mahsuloting uchun aniq addressable market kerak. Keingisi taqqoslanadigan bitimlar. Agar mintaqada o'xshash loyiha $1M ga yopilgan bo'lsa sening boshlang'ich nuqtang o'sha yerda, Silicon Valley'da emas.
Lekin kamdan-kam gapiriladigan yana bir tuzon bor. Aytaylik, birinchi raundni yuqori baholash bilan yopdingiz. Endi muammoingiz bor. Investor $3M ga kirdi keyingi raund yuqoriroq bo'lishi kerak, $8M, $10M. Bu degani raundlar orasida siz buni oqlaydigan o'sishni ko'rsatishingiz shart. Aniq KPI, aniq raqamlar. Bajara olmasangiz ikkinchi raundni yopa olmaysiz. Yoki yopasiz, lekin down round bilan, baholash avvalgidan past. Bu bozorga biror narsa noto'g'ri ketganining signali. Obro' azob chekadi, ulush suyuladi, jamoa motivatsiyasi tushadi.
Boshida yuqori baholash g'alaba emas bu bozor oldida olgan majburiyatingiz. Adolatli narxda yopib, energiyani o'sishga sarflagan yaxshi o'zing o'ylab topgan raqamni oqlashga emas.
Baholash maqsad emas. U oqibat.
🔥5👍3❤2
Инвестор даёт деньги. Клиент даёт правду.
Когда кто-то платит тебе за продукт это единственное настоящее подтверждение что идея работает. Не питч-дек, не красивые слайды, не кивающие головы на встрече. Живой человек, который открыл кошелёк вот твой первый реальный валидатор.
Деньги инвестора масштабируют бизнес. Деньги клиента создают его.
Когда кто-то платит тебе за продукт это единственное настоящее подтверждение что идея работает. Не питч-дек, не красивые слайды, не кивающие головы на встрече. Живой человек, который открыл кошелёк вот твой первый реальный валидатор.
Парадокс в том, что большинство стартаперов тратят месяцы на поиск инвестора вместо того, чтобы потратить две недели на поиск первого клиента. А первый клиент делает для тебя то, что не сделает ни один инвестор: доказывает рынку и самому себе что продукт нужен.Стартап без клиентов приходит к инвестору и слышит: "докажи, что это нужно рынку." Стартап с 10 платящими клиентами приходит к тому же инвестору и слышит уже другое: "как быстро можем масштабировать?" Это две разные вселенные, лва разных разговора, два разных исхода. Слишком много стартапов на Узбекском рынке застряло именно здесь в бесконечном питчинге без единого платящего клиента за спиной: питчат красиво; Цифры рынка называют уверенно; а когда спрашиваешь "кто уже платит?" - тишина. Забудь про инвестора на месяц. Найди первого человека, который заплатит тебе хоть $50 за продукт. Это изменит разговор, изменит уверенность и изменит исход следующей встречи с инвестором.
Деньги инвестора масштабируют бизнес. Деньги клиента создают его.
🔥4❤2
Investor pul beradi. Mijoz haqiqat beradi.
Kimdir mahsulotingga pul to'laganda bu g'oyangning ishlashini tasdiqlovchi yagona haqiqiy dalil. Pitch-deck emas, chiroyli slaydlar emas, uchrashuvdagi bosh irgʻashlar emas. Hamyonini ochgan tirik odam mana sening birinchi haqiqiy validatoringdir.
Investor pullari biznesni kengaytiradi. Mijoz pullari esa uni yaratadi.
Kimdir mahsulotingga pul to'laganda bu g'oyangning ishlashini tasdiqlovchi yagona haqiqiy dalil. Pitch-deck emas, chiroyli slaydlar emas, uchrashuvdagi bosh irgʻashlar emas. Hamyonini ochgan tirik odam mana sening birinchi haqiqiy validatoringdir.
Paradoks shundaki, aksariyat startaperlar birinchi mijozni topishga ikki hafta sarflash o'rniga, investorni izlashga oylar sarflaydi. Birinchi mijoz esa sening uchun hech bir investor qilolmaydigan narsani qiladi: bozorga va o'zingga mahsulot kerakligini isbotlaydi. Mijozlarsiz startap investorga keladi va eshitadi: "buning bozorga kerakligini isbotla." 10 ta to'lovchi mijozi bor startap esa o'sha investorga keladi va allaqachon boshqacha eshitadi: "qanchalik tez kengaytirishimiz mumkin?" Bu ikki xil olam, ikki xil suhbat, ikki xil natija. O'zbek bozorida juda ko'p startaplar aynan shu yerda qolib ketgan ortida bitta ham to'lovchi mijoz yo'q holda cheksiz pitchingda. Chiroyli pitchlaydilar, bozor raqamlarini ishonch bilan aytadilar, "kim allaqachon to'layapti?" deb so'raganda esa - jimlik. Bir oyga investorni unutib qo'y. Mahsuloting uchun senga hech bo'lmasa $50 to'laydigan birinchi odamni top. Bu suhbatni o'zgartiradi, ishonchni o'zgartiradi va investorlar bilan keyingi uchrashuvning natijasini o'zgartiradi.
Investor pullari biznesni kengaytiradi. Mijoz pullari esa uni yaratadi.
🔥5👍2
Forwarded from Startup Ambassadors
Startap qurishni o’rganmoqchilar, nechtamiz?🧐
Anonymous Poll
76%
Men, o’rganmoqchiman 🙋🏻♂️🙋
24%
Startap qurayapman😎
❤3🔥1
Forwarded from Alisher Sadullaev
⚡️Janob Prezident, vazifa bajarildi.
24-fevral kuni Prezidentimiz yoshlarga mahalliy va global bozorlar uchun biznes hamda startap loyihalarini yo‘lga qo‘yishga qaratilgan “Yangi avlod tadbirkorlari” dasturini e’lon qilgan edilar.
Asosiy ustuvor vazifalardan biri yosh asoschilarni dunyoning yetakchi akseleratorlari va biznes maktablari bilan bog‘lashdan iborat edi.
Shu hafta biz ushbu missiyani Amerika Qo‘shma Shtatlarida amalga oshirdik.
O‘tgan vaqt davomida Garvard biznes maktabi, Yel universiteti, Kornell universiteti, Uorton maktabi, Stenford universiteti, Massachusets texnologiya instituti, Founders Institute va Draper University kabi yetakchi muassasalar hamda boshqa qator nufuzli dasturlar bilan muzokaralar olib bordik.
Natijalar ijobiy bo‘ldi. Amaliy ko‘nikmalar, global tajriba va startaplar o‘sishiga qaratilgan O‘zbekiston uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqishga real qiziqish mavjud.
Bu hali hammasi emas.
Endilikda biz ushbu missiyani nafaqat AQSH, balki undan tashqarida ham kengaytirmoqdamiz. Navbatdagi qadamlar Buyuk Britaniya, Germaniya, Yaponiya, Xitoy, Janubiy Koreya va butun Yevropaning eng nufuzli institutlari bilan hamkorlik o‘rnatishni o‘z ichiga oladi. Maqsadimiz — o‘zbek tadbirkorlariga dunyoning eng ilg‘or tajribasini taqdim etishdir.
Biz ijro bosqichiga o‘tmoqdamiz: yosh asoschilarimizni dunyoning yetakchi ekotizimlari bilan bog‘laydigan va ularga global miqyosda raqobatbardosh kompaniyalar qurishda yordam beradigan platformani ishga tushirmoqdamiz.
Barchani ushbu o‘zgarishlarda ishtirok etishga va o‘z hissasini qo‘shishga taklif etamiz.
@alisher_sadullaev
24-fevral kuni Prezidentimiz yoshlarga mahalliy va global bozorlar uchun biznes hamda startap loyihalarini yo‘lga qo‘yishga qaratilgan “Yangi avlod tadbirkorlari” dasturini e’lon qilgan edilar.
Asosiy ustuvor vazifalardan biri yosh asoschilarni dunyoning yetakchi akseleratorlari va biznes maktablari bilan bog‘lashdan iborat edi.
Shu hafta biz ushbu missiyani Amerika Qo‘shma Shtatlarida amalga oshirdik.
O‘tgan vaqt davomida Garvard biznes maktabi, Yel universiteti, Kornell universiteti, Uorton maktabi, Stenford universiteti, Massachusets texnologiya instituti, Founders Institute va Draper University kabi yetakchi muassasalar hamda boshqa qator nufuzli dasturlar bilan muzokaralar olib bordik.
Natijalar ijobiy bo‘ldi. Amaliy ko‘nikmalar, global tajriba va startaplar o‘sishiga qaratilgan O‘zbekiston uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqishga real qiziqish mavjud.
Bu hali hammasi emas.
Endilikda biz ushbu missiyani nafaqat AQSH, balki undan tashqarida ham kengaytirmoqdamiz. Navbatdagi qadamlar Buyuk Britaniya, Germaniya, Yaponiya, Xitoy, Janubiy Koreya va butun Yevropaning eng nufuzli institutlari bilan hamkorlik o‘rnatishni o‘z ichiga oladi. Maqsadimiz — o‘zbek tadbirkorlariga dunyoning eng ilg‘or tajribasini taqdim etishdir.
Biz ijro bosqichiga o‘tmoqdamiz: yosh asoschilarimizni dunyoning yetakchi ekotizimlari bilan bog‘laydigan va ularga global miqyosda raqobatbardosh kompaniyalar qurishda yordam beradigan platformani ishga tushirmoqdamiz.
Barchani ushbu o‘zgarishlarda ishtirok etishga va o‘z hissasini qo‘shishga taklif etamiz.
@alisher_sadullaev
🔥5
Узбекистан впервые в топ-100 лучших стартап-экосистем мира.
98-е место.
Рост 132% за год - второй результат на всей планете.
За один год инвестиции выросли с $69M до $329M. Сделок стало почти в 4 раза больше - с 38 до 140. Стартапов с 400 до 750. Чешский фонд зашёл в узбекский проект впервые в истории. 20 наших стартапов питчили на Web Summit Qatar среди 1500 команд со всего мира.
Я помню, как ещё пару лет назад говорить про венчур в Узбекистане было немного странно. Люди смотрели с недоумением. Какой венчур, какие инвестиции, о чём ты вообще.
Сейчас глобальный инвестор смотрит в нашу сторону. Не из вежливости - потому что цифры говорят сами за себя.
Но вот что меня реально беспокоит. Деньги пришли быстрее чем изменилось мышление. Фаундеры всё ещё питчат локально, когда мир уже смотрит сюда. Всё ещё боятся называть глобальные амбиции вслух. Всё ещё строят для Ташкента, когда можно строить для региона.
98-е место.
Рост 132% за год - второй результат на всей планете.
За один год инвестиции выросли с $69M до $329M. Сделок стало почти в 4 раза больше - с 38 до 140. Стартапов с 400 до 750. Чешский фонд зашёл в узбекский проект впервые в истории. 20 наших стартапов питчили на Web Summit Qatar среди 1500 команд со всего мира.
Я помню, как ещё пару лет назад говорить про венчур в Узбекистане было немного странно. Люди смотрели с недоумением. Какой венчур, какие инвестиции, о чём ты вообще.
Сейчас глобальный инвестор смотрит в нашу сторону. Не из вежливости - потому что цифры говорят сами за себя.
Но вот что меня реально беспокоит. Деньги пришли быстрее чем изменилось мышление. Фаундеры всё ещё питчат локально, когда мир уже смотрит сюда. Всё ещё боятся называть глобальные амбиции вслух. Всё ещё строят для Ташкента, когда можно строить для региона.
🔥2
O'zbekiston birinchi marta dunyodagi eng yaxshi startup-ekosistemalar top-100 ro'yxatiga kirdi.
98-o'rin.
Yil davomida 132% o'sish - butun sayyorada ikkinchi natija.
Bir yil ichida investitsiyalar $69M dan $329M gacha o'sdi. Bitimlar soni deyarli 4 baravarga ko'paydi - 38 tadan 140 taga. Startaplar soni 400 dan 750 ga yetdi. Chexiya fondi tarixda birinchi marta o'zbek loyihasiga kirdi. 20 ta startapimiz dunyo bo'ylab 1500 ta jamoa orasida Web Summit Qatar da pitch qildi.
Bir necha yil oldin O'zbekistonda venture haqida gapirish biroz g'alati edi. Odamlar hayron bo'lib qarashardi. Qanday venture, qanday investitsiyalar, nima deyapsiz umuman.
Endi global investor bizga qarayapti. Mulozamatdan emas - chunki raqamlar o'zi gapiradi.
Lekin meni haqiqatan tashvishlantirayotgan narsa shu. Pul tafakkur o'zgarishidan tezroq keldi. Faunderlar dunyo allaqachon bu tomonga qarab turganida ham lokal pitchlashda davom etmoqda. Hali ham global ambitsiyalarini baland ovozda aytishdan qo'rqishadi. Hali ham mintaqa uchun qurish mumkin bo'lganida Toshkent uchun qurishmoqda.
98-o'rin.
Yil davomida 132% o'sish - butun sayyorada ikkinchi natija.
Bir yil ichida investitsiyalar $69M dan $329M gacha o'sdi. Bitimlar soni deyarli 4 baravarga ko'paydi - 38 tadan 140 taga. Startaplar soni 400 dan 750 ga yetdi. Chexiya fondi tarixda birinchi marta o'zbek loyihasiga kirdi. 20 ta startapimiz dunyo bo'ylab 1500 ta jamoa orasida Web Summit Qatar da pitch qildi.
Bir necha yil oldin O'zbekistonda venture haqida gapirish biroz g'alati edi. Odamlar hayron bo'lib qarashardi. Qanday venture, qanday investitsiyalar, nima deyapsiz umuman.
Endi global investor bizga qarayapti. Mulozamatdan emas - chunki raqamlar o'zi gapiradi.
Lekin meni haqiqatan tashvishlantirayotgan narsa shu. Pul tafakkur o'zgarishidan tezroq keldi. Faunderlar dunyo allaqachon bu tomonga qarab turganida ham lokal pitchlashda davom etmoqda. Hali ham global ambitsiyalarini baland ovozda aytishdan qo'rqishadi. Hali ham mintaqa uchun qurish mumkin bo'lganida Toshkent uchun qurishmoqda.
🔥2💯1
Forwarded from Startup Ambassadors
Startup Ambassadors’da navbatdagi mehmonimiz bilan jonli workshop! 🚀
🎙 Kudrat Ruzmetov — “Yoshlar Ventures” da moliyaviy tahlilchi.
Mavzu: Startup moliyasi - pul oqimini boshqarish va moliyaviy xatolar
📅 28-aprel
⏰ 16:00
📍 Onlayn
Ushbu sessiyada siz startaplarda moliyaviy rejalashtirish, xarajatlarni to‘g‘ri boshqarish va investorlar oldida ishonchli moliyaviy model yaratish bo‘yicha amaliy bilimlarga ega bo‘lasiz.
✅ Telegram ✅ Linkedin ✅ Instagram ✅ YouTube
Mavzu: Startup moliyasi - pul oqimini boshqarish va moliyaviy xatolar
Ushbu sessiyada siz startaplarda moliyaviy rejalashtirish, xarajatlarni to‘g‘ri boshqarish va investorlar oldida ishonchli moliyaviy model yaratish bo‘yicha amaliy bilimlarga ega bo‘lasiz.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥4❤1
Forwarded from UNICORNTECH | UZ
"Unicorn" tanlovida qatnashing va Startup School'da BEPUL o'qing
Ishtirok etish mutlaqo bepul.Faqat bir kichik vazifa bor: tanlovimiz haqida do‘stlaringizga ham xabar bering.
Ishtirok etish shartlari:
• @UnicornTechTanlovBot orqali ro'yxatdan o'ting va do‘stlaringizni taklif qiling
• Har bir do‘stingiz botga kirib, to‘liq ro‘yxatdan o‘tsa sizga +1 ball qo‘shiladi
• Eng ko‘p ball to‘plagan 20 nafar ishtirokchi g‘olib bo‘ladi
G‘oliblarni nimalar kutmoqda?
• 20 nafar g‘olib uchun Startup School’da BEPUL ta’lim
• Eng kuchli bitiruvchilarga $10,000+ investitsiya yutish imkoniyati
• Tajribali mentorlar bilan real startup loyihalarda ishlash tajribasi
Hoziroq ro‘yxatdan o‘ting.Bu oddiy tanlov emas — bu kelajagingiz uchun imkoniyat!
Bizni kuzatib boring
Telegram | Instagram | LinkedIn | YouTube | Website
Ishtirok etish mutlaqo bepul.Faqat bir kichik vazifa bor: tanlovimiz haqida do‘stlaringizga ham xabar bering.
Ishtirok etish shartlari:
• @UnicornTechTanlovBot orqali ro'yxatdan o'ting va do‘stlaringizni taklif qiling
• Har bir do‘stingiz botga kirib, to‘liq ro‘yxatdan o‘tsa sizga +1 ball qo‘shiladi
• Eng ko‘p ball to‘plagan 20 nafar ishtirokchi g‘olib bo‘ladi
G‘oliblarni nimalar kutmoqda?
• 20 nafar g‘olib uchun Startup School’da BEPUL ta’lim
• Eng kuchli bitiruvchilarga $10,000+ investitsiya yutish imkoniyati
• Tajribali mentorlar bilan real startup loyihalarda ishlash tajribasi
Hoziroq ro‘yxatdan o‘ting.Bu oddiy tanlov emas — bu kelajagingiz uchun imkoniyat!
Bizni kuzatib boring
Telegram | Instagram | LinkedIn | YouTube | Website
🔥3❤1⚡1
Ko‘pchilik founderlar startup muvaffaqiyatini:
texnologiya, investitsiya yoki product bilan bog‘laydi.
Lekin global startup tadqiqotlari boshqa narsani ko‘rsatadi.
CB Insights va Y Combinator tahlillariga ko‘ra, startup’lar yopilishining asosiy sabablaridan biri - founder va co-founder o‘rtasidagi ichki muammolar.
Y Combinator ham founder conflict’ni startup failure’ning eng xavfli omillaridan biri sifatida ko‘rsatadi.
Ko‘p founderlar product ustida oylar ishlaydi, lekin hamkorlik modeli ustida deyarli ishlamaydi.
Holbuki startup ichidagi konfliktlar: product’dan, bozordan, hattoki investitsiya yetishmasligidan ham tezroq kompaniyani parchalaydi.
Professional venchur amaliyotida investorlar founder jamoaga alohida e’tibor beradi.
Sababi: kuchli market ham noto‘g‘ri jamoani qutqara olmaydi.
Shartnoma - ishonchsizlik belgisi emas.
Shartnoma - kelajakdagi munosabatlarni himoya qiluvchi tizim.
Ayniqsa O‘zbekiston startup bozori endi shakllanayotgan paytda founderlar:
faqat product qurishni emas, hamkorlik arxitekturasini ham professional darajada qurishi kerak.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Ko‘pchilik startup’ni yopiq xonada quradi.
User bilan gaplashmaydi.
Bozorni test qilmaydi.
Pitchni esa investorga chiqqanda birinchi marta sinaydi.
Keyin “nega investitsiya olmadik?” deb hayron bo‘ladi.
UzCombinator Open Talk’da esa boshqa muhit.
Har hafta startup’lar:
venture mutaxassislari,
founderlar
va ekotizim vakillari oldida pitch qiladi.
Bu oddiy prezentatsiya emas —
g‘oyani stress-test qilish.
Startup:
savollarga bardosh beradimi?
Bozor tayyormi?
Founder fikrini aniq tushuntira oladimi?
Eng kuchli jihati:
feedback, networking va real tajriba.
Ba’zan bitta savol —
6 oylik noto‘g‘ri development’dan qutqaradi.
UzCombinator Open Talk —
startup’lar uchun mini venture arena.
User bilan gaplashmaydi.
Bozorni test qilmaydi.
Pitchni esa investorga chiqqanda birinchi marta sinaydi.
Keyin “nega investitsiya olmadik?” deb hayron bo‘ladi.
UzCombinator Open Talk’da esa boshqa muhit.
Har hafta startup’lar:
venture mutaxassislari,
founderlar
va ekotizim vakillari oldida pitch qiladi.
Bu oddiy prezentatsiya emas —
g‘oyani stress-test qilish.
Startup:
savollarga bardosh beradimi?
Bozor tayyormi?
Founder fikrini aniq tushuntira oladimi?
Eng kuchli jihati:
feedback, networking va real tajriba.
Ba’zan bitta savol —
6 oylik noto‘g‘ri development’dan qutqaradi.
UzCombinator Open Talk —
startup’lar uchun mini venture arena.
❤2🐳1
Toy harajatlari.xlsx
190.8 KB
To'y qilmoqchimisiz? Avval buni o'qing!
To'y xarajatlarini oldindan hisiblamasdan, ko'pchilik to'ydan keyin qarzga botib qoladi.
Moliyachi sifatida men sizlar uchun to'y xarajatlarini rejalashtiruvi bepul Excel fayl tayyorladim.
Taxminiy xarajatni kiritasiz - fakt xarajat bilan farqini o'zi hisoblaydi. To'ydan keyin "qayerga ketdi bu pullar?" deb hayron qolmaysiz.
Faylni bepul yuklab oling:
To'y qilmoqchi bo'lgan do'stingizga ham yuborib qo'ying - qarzga kirib ketmasin!
To'y xarajatlarini oldindan hisiblamasdan, ko'pchilik to'ydan keyin qarzga botib qoladi.
Moliyachi sifatida men sizlar uchun to'y xarajatlarini rejalashtiruvi bepul Excel fayl tayyorladim.
Taxminiy xarajatni kiritasiz - fakt xarajat bilan farqini o'zi hisoblaydi. To'ydan keyin "qayerga ketdi bu pullar?" deb hayron qolmaysiz.
Faylni bepul yuklab oling:
To'y qilmoqchi bo'lgan do'stingizga ham yuborib qo'ying - qarzga kirib ketmasin!
🔥3
«Kechasi soat 3. Qorong'i xona. Jimlik. Faqat miyangiz baqiradi:
"Ertaga mashina buzilsa-chi?"
"Ishdan haydashsa-chi?"
"Shoshilinch pul kerak bo'lsa-chi?"
Va eng dahshatlisi - bitta kutilmagan to'lov butun hayotingizni ag'darib yuborishi mumkinligini tushunasiz.
Ko'pchilik moliyaviy ozodlik millionlardan boshlanadi deb o'ylaydi - Yo'q.
Haqiqiy ozodlik - bank ilovasini ochishdan qo'rqmaslik paytida boshlanadi.Va bu raqam - 10.000 dollar. Aynan shu summadan keyin hayot psixologik jihatdan o'zgaradi. Boy bo'lib ketganingiz uchun emas. Balki birinchi marta omon qolish rejimida yashashni to'xtatganingiz uchun.
Bu summaga qadar har bir muammo tahdid kabi his qiladi:
Mashinadan g'alati tovush - vahima;
Bankdan xabar - stress;
Noma'lum raqam – tashvish.
Siz yashamisiz. Siz hayotdan himoyalanasiz. Keyin g'alati narsa sodir bo'ladi. Hisobingizda birinchi 10.000 dolllarni ko'rasiz. Va uzoq vaqtdan beri birinchi marta miyangiz jimib qoladi.
Siz hali boy emassiz. Siz hali ishlayapsiz. Lekin ichingizda ko'pchilikda hech qachon bo'lmagan his paydo bo'ladi.
Nazorat.
Endi mashina muammosi - falokat emas, shunchaki muammo;
Endi ishdan bo'shatish - hayot tugashi emas, vaqtinchalik qiyinchilik;
Endi yomon ishga "yo'q" deyishingiz mumkin;
Chunki qo'rquv endi bo'g'zingizni siqmaydi. Va mana shu yerda hech kim aytmaydigan pulning haqiqiy sehri boshlanadi.
Pullar hashamat sotib olmaydi. Pullar bosh ichidagi jimlikni sotib oladi.
Ertalab uyg'ongandagi jimlik. Bankdan bildirishnoma kelgandagi jimlik.
Shuning uchun 10.000 dollar tejagan odam ko'pincha uch barobar ko'p ishlab, hammasini sarflaydigan odamdan baxtliroq.
Chunki boylik - nechta narsa ko'rsatishingiz emas. Boylik - qancha muammoni vahimasiz yengib o'tishingiz.
Kambag'al odam pulni kuchliroq ko'rinish uchun ishlatadi. Boy odam - ozodroq bo'lish uchun.
Biri diqqatni sotib oladi, ikkinchisi vaqtni. Biri atrofidagilarga taassurot qoldirmoqchi, ikkinchisi ularga hech qachon bog'liq bo'lmaslikni xohlaydi.
"Ertaga mashina buzilsa-chi?"
"Ishdan haydashsa-chi?"
"Shoshilinch pul kerak bo'lsa-chi?"
Va eng dahshatlisi - bitta kutilmagan to'lov butun hayotingizni ag'darib yuborishi mumkinligini tushunasiz.
Ko'pchilik moliyaviy ozodlik millionlardan boshlanadi deb o'ylaydi - Yo'q.
Haqiqiy ozodlik - bank ilovasini ochishdan qo'rqmaslik paytida boshlanadi.Va bu raqam - 10.000 dollar. Aynan shu summadan keyin hayot psixologik jihatdan o'zgaradi. Boy bo'lib ketganingiz uchun emas. Balki birinchi marta omon qolish rejimida yashashni to'xtatganingiz uchun.
Bu summaga qadar har bir muammo tahdid kabi his qiladi:
Mashinadan g'alati tovush - vahima;
Bankdan xabar - stress;
Noma'lum raqam – tashvish.
Siz yashamisiz. Siz hayotdan himoyalanasiz. Keyin g'alati narsa sodir bo'ladi. Hisobingizda birinchi 10.000 dolllarni ko'rasiz. Va uzoq vaqtdan beri birinchi marta miyangiz jimib qoladi.
Siz hali boy emassiz. Siz hali ishlayapsiz. Lekin ichingizda ko'pchilikda hech qachon bo'lmagan his paydo bo'ladi.
Nazorat.
Endi mashina muammosi - falokat emas, shunchaki muammo;
Endi ishdan bo'shatish - hayot tugashi emas, vaqtinchalik qiyinchilik;
Endi yomon ishga "yo'q" deyishingiz mumkin;
Chunki qo'rquv endi bo'g'zingizni siqmaydi. Va mana shu yerda hech kim aytmaydigan pulning haqiqiy sehri boshlanadi.
Pullar hashamat sotib olmaydi. Pullar bosh ichidagi jimlikni sotib oladi.
Ertalab uyg'ongandagi jimlik. Bankdan bildirishnoma kelgandagi jimlik.
Shuning uchun 10.000 dollar tejagan odam ko'pincha uch barobar ko'p ishlab, hammasini sarflaydigan odamdan baxtliroq.
Chunki boylik - nechta narsa ko'rsatishingiz emas. Boylik - qancha muammoni vahimasiz yengib o'tishingiz.
Kambag'al odam pulni kuchliroq ko'rinish uchun ishlatadi. Boy odam - ozodroq bo'lish uchun.
Biri diqqatni sotib oladi, ikkinchisi vaqtni. Biri atrofidagilarga taassurot qoldirmoqchi, ikkinchisi ularga hech qachon bog'liq bo'lmaslikni xohlaydi.
❤3💯3⚡2👍1🔥1
O'zbekistonda yangi moliya bozori tug'ilyapti.
Bir vaqtlar moliya bozori deganda valyuta, aksiya, obligatsiya. Keyin kripto paydo bo'ldi va moliya dunyosi yana bir yangi bozor bilan tanishdi. Endi navbat islomiy moliyaniki. Va bu dunyo uchun yangi emas. 2025 yil yakunlariga ko'ra, global islomiy moliya aktivlari hajmi - 4,4 trln dollar. Saudiya Arabistoni, Malayziya, BAA, Indoneziya - bu tizim u yerlarda ancha yillardan beri bank, investitsiya va sug'urta bozorlarining muhim qismi hisoblanadi. Ya'ni bu "yangi g'oya" emas - bu dunyoda ishlayotgan, sinovdan o'tgan model.
O'zbekiston qayerda turibdi?
O'tgan yili 7 ta mikromoliya tashkiloti tomonidan jami 21,1 mlrd so'mlik islomiy moliyalashtirish xizmatlari ko'rsatildi. Absolyut raqamda kichik - ha, to'g'ri. Lekin 2026 yilning birinchi choraginiyoq qarang: 11,2 mlrd so'm. Bu o'tgan yilning shu davriga nisbatan 8 barobar o'sish. Bir yilda 8 barobar. Bu tasodif emas - bu signal.
Eng ko'p so'ralayotgan xizmat nima?
Murabaha - 69%. Ya'ni odamlar tovar, uskunа yoki aktiv uchun foizsiz moliyalashtirishni xohlashyapti. Qanday ishlaydi? Bank kerakli narsani sotib oladi va sizga oldindan belgilangan narxda bo'lib to'latadi. Foiz yo'q. Narx birinchi kundan ma'lum. Undan keyin Mudaraba - 19% (bir tomon kapital beradi, ikkinchisi boshqaradi, foyda bo'linadi). Va Islomiy ijara - 12% (aktiv yoki uskunani muddatga foydalanishga berish).
Endi eng qiziq fakt:
Xizmatlarning 94 foizi faqat Toshkentda. Namanganда - 6 foiz. Qolgan hududlarda bozor deyarli yo'q. Bu nima degani? O'sish uchun joy bor - juda katta joy. Butun O'zbekiston bo'ylab hali ochilmagan bozor yotibdi.
Kimlar foydalanayapti?
Xizmatlarning 46 foizi yuridik shaxslarga, 28 foizi yakka tartibdagi tadbirkorlarga va 26 foizi jismoniy shaxslarga berilgan. Ya'ni bu faqat oddiy aholi uchun emas - biznes ham qiziqish bildirаyapti. Va bu mantiqan to'g'ri: foizsiz moliyalashtirish nafaqat e'tiqod masalasi, balki iqtisodiy manfaat ham.
Bozorning hozirgi cheklovlari
Hozircha islomiy moliya xizmatlarini asosan mikromoliya tashkilotlari ko'rsatyapti. Eng katta ishtirokchi - Apex Moliya, umumiy hajmning taxminan 75 foizi shu tashkilot hissasiga to'g'ri kelgan. Lekin asosiy savol shunda: agar kelajakda tijorat banklari ham to'liq va tizimli ravishda bu yo'nalishga kirsa - bozorning miqyosi butunlay o'zgaradi. Chunki banklarda kapital bor, filiallar bor, mijozlar bazasi bor va katta loyihalarni moliyalashtirish imkoniyati bor.
Faqat "islomiy" degan nom yetarlimi?
Yo'q. Bu yerda gap shunchaki oddiy kreditning nomini o'zgartirish haqida emas. Shartnoma tuzilishi, aktiv, savdo, ijara, sherikchilik va riskni taqsimlash mexanizmi muhim. Mijoz shartnomani tushunishi, tovarning haqiqiy narxi, ustama, muddat, kechiktirish shartlari va risklarini aniq bilishi kerak. Bozor o'sishi uchun shaffoflik, mutaxassislar, to'g'ri nazorat va aholining moliyaviy savodxonligi ham kerak bo'ladi. Aynan shu sababli men bu jarayonni ijobiy, lekin ehtiyotkorlik bilan baholayman.
Men nima deb o'ylayman?
Hozir biz tayyor va katta bozorni emas - uning tug'ilish jarayonini ko'ryapmiz. Birinchi qoidalar bor. Birinchi tashkilotlar ish boshladi. Birinchi mijozlar paydo bo'ldi. Birinchi statistika shakllandi. Agar banklar kirsa, qonunchilik rivojlansa va mijozlarda ishonch paydo bo'lsa - bu bozor yaqin yillarda bir necha o'n barobar o'sishi mumkin. Bugungi 21 mlrd so'm juda kichik ko'rinadi. Lekin har bir katta moliya bozori bir vaqtlar aynan shunday - birinchi shartnoma, birinchi mijoz va birinchi raqamdan boshlangan.
Bir vaqtlar moliya bozori deganda valyuta, aksiya, obligatsiya. Keyin kripto paydo bo'ldi va moliya dunyosi yana bir yangi bozor bilan tanishdi. Endi navbat islomiy moliyaniki. Va bu dunyo uchun yangi emas. 2025 yil yakunlariga ko'ra, global islomiy moliya aktivlari hajmi - 4,4 trln dollar. Saudiya Arabistoni, Malayziya, BAA, Indoneziya - bu tizim u yerlarda ancha yillardan beri bank, investitsiya va sug'urta bozorlarining muhim qismi hisoblanadi. Ya'ni bu "yangi g'oya" emas - bu dunyoda ishlayotgan, sinovdan o'tgan model.
O'zbekiston qayerda turibdi?
O'tgan yili 7 ta mikromoliya tashkiloti tomonidan jami 21,1 mlrd so'mlik islomiy moliyalashtirish xizmatlari ko'rsatildi. Absolyut raqamda kichik - ha, to'g'ri. Lekin 2026 yilning birinchi choraginiyoq qarang: 11,2 mlrd so'm. Bu o'tgan yilning shu davriga nisbatan 8 barobar o'sish. Bir yilda 8 barobar. Bu tasodif emas - bu signal.
Eng ko'p so'ralayotgan xizmat nima?
Murabaha - 69%. Ya'ni odamlar tovar, uskunа yoki aktiv uchun foizsiz moliyalashtirishni xohlashyapti. Qanday ishlaydi? Bank kerakli narsani sotib oladi va sizga oldindan belgilangan narxda bo'lib to'latadi. Foiz yo'q. Narx birinchi kundan ma'lum. Undan keyin Mudaraba - 19% (bir tomon kapital beradi, ikkinchisi boshqaradi, foyda bo'linadi). Va Islomiy ijara - 12% (aktiv yoki uskunani muddatga foydalanishga berish).
Endi eng qiziq fakt:
Xizmatlarning 94 foizi faqat Toshkentda. Namanganда - 6 foiz. Qolgan hududlarda bozor deyarli yo'q. Bu nima degani? O'sish uchun joy bor - juda katta joy. Butun O'zbekiston bo'ylab hali ochilmagan bozor yotibdi.
Kimlar foydalanayapti?
Xizmatlarning 46 foizi yuridik shaxslarga, 28 foizi yakka tartibdagi tadbirkorlarga va 26 foizi jismoniy shaxslarga berilgan. Ya'ni bu faqat oddiy aholi uchun emas - biznes ham qiziqish bildirаyapti. Va bu mantiqan to'g'ri: foizsiz moliyalashtirish nafaqat e'tiqod masalasi, balki iqtisodiy manfaat ham.
Bozorning hozirgi cheklovlari
Hozircha islomiy moliya xizmatlarini asosan mikromoliya tashkilotlari ko'rsatyapti. Eng katta ishtirokchi - Apex Moliya, umumiy hajmning taxminan 75 foizi shu tashkilot hissasiga to'g'ri kelgan. Lekin asosiy savol shunda: agar kelajakda tijorat banklari ham to'liq va tizimli ravishda bu yo'nalishga kirsa - bozorning miqyosi butunlay o'zgaradi. Chunki banklarda kapital bor, filiallar bor, mijozlar bazasi bor va katta loyihalarni moliyalashtirish imkoniyati bor.
Faqat "islomiy" degan nom yetarlimi?
Yo'q. Bu yerda gap shunchaki oddiy kreditning nomini o'zgartirish haqida emas. Shartnoma tuzilishi, aktiv, savdo, ijara, sherikchilik va riskni taqsimlash mexanizmi muhim. Mijoz shartnomani tushunishi, tovarning haqiqiy narxi, ustama, muddat, kechiktirish shartlari va risklarini aniq bilishi kerak. Bozor o'sishi uchun shaffoflik, mutaxassislar, to'g'ri nazorat va aholining moliyaviy savodxonligi ham kerak bo'ladi. Aynan shu sababli men bu jarayonni ijobiy, lekin ehtiyotkorlik bilan baholayman.
Men nima deb o'ylayman?
Hozir biz tayyor va katta bozorni emas - uning tug'ilish jarayonini ko'ryapmiz. Birinchi qoidalar bor. Birinchi tashkilotlar ish boshladi. Birinchi mijozlar paydo bo'ldi. Birinchi statistika shakllandi. Agar banklar kirsa, qonunchilik rivojlansa va mijozlarda ishonch paydo bo'lsa - bu bozor yaqin yillarda bir necha o'n barobar o'sishi mumkin. Bugungi 21 mlrd so'm juda kichik ko'rinadi. Lekin har bir katta moliya bozori bir vaqtlar aynan shunday - birinchi shartnoma, birinchi mijoz va birinchi raqamdan boshlangan.
❤3👍2🔥2