ادامه
اشعار بالا به زبان خود متوفی سروده شده است
اینجا مرده مرگ خویش را به اطلاع دیگران می رساند

در فرهنگستان زبان لری
نظرات مختلفی در مورد ریشه گاگریو منتشر شد
اینجا( https://t.me/thelurishacademy/5997)
و اینجا(
https://t.me/thelurishacademy/5999)
البته این دو نظریه را رسما رد می کنیم چون ما دنگ دال را به این معنی داریم
دنگ به معنی صدا و دال به معنی بلند
دنگ دال :صدای بلند
#منبع کتاب سوگ بختیاری
نویسنده محمد حنیف
با نظر وانومنؽگار مهراموز موافقم اینجا که می‌گوید:

(تکواژ گاه هنوز هم در برخی از کلمات با موسیقی و آواز ارتباط دارد مثل سه‌گاه)
گا به معنی یک مقام که گاگریو باشد
قوی تر میدانم تا:
گا به معنی سرود
چون ما باز سرو را داریم به معنی سرود

(دودری بشکن بیو وه سر مزارم
کل بزن سرو بخون واکو قطارم)
برگردان:
ای دختر روانه شو و بر سر مزام بیا
کل بزن و سرود بخوان و شال و قطارم را باز کن

البته بین نویسندگان هم نظرات مختلفی وجود دارد که:
ایوب کیانی در کتاب سوگواری بختیاری
و عیسی غفاری در( سوگ در ایل بختیاری)
گودن و‌ گریوسن( گفتن و گریه کردن) دانستند

محمد حنیف در کتاب سوگ بختیاری بگو و گریه کن دانسته است
ادامه دارد 👇

ادامه
#دونگلالی
دینم به نات (دینم به نات) ای مارو موری
نخوری تی یا سیاه نشتی بلوری

#برگردان:
گناه من به گردن شما ای مار و مورچه‌ها
نخورید آن چشم سیاه و گردن بلوری مرا

هونه ملکمیت خراو هونم خراو کِرد
ورگِد یه سخت گَپ دلم کواو کِرد

#برگردان :
خونه اجل خراب باد که خانه ام خراب کرد
برداشت یک سیخ بزرگی و دل مرا کباب کرد

اینجا دختر داره برای مادر می گوید :
بی‌یو که بگمت ایخوم وریسم
جور چویل ماه فرو وَر پات بریسم

#برگردان :
بیا تا به تو بگویم که می‌خواهم بلند شوم
به سان چویل یا چویر در لر کوچک ماه فرو جلوی پایت بریزم

کن کن مالوم مَندم مینه هونه
دامه نی ری بکنم کی دردم دونه

#برگردان:
موقع کوچ شده است و من در خانه مانده‌ام
مادرم که نیست صورتم را بکنم چه کسی درد مرا میداند

برارم به در هوش کمیته داره
تی وه ره مَنده دام زین‌ش بیاره

#برگردان:
برادرم اسب را در حیاط نگاه داشته است
چشم انتظار است که مادرم زینش را بیاورد

برارم به در هوش کمیته بسته
تی وه ره‌یه که دام زین و دسته

#برگردان:
برادرم در حیاط اسب خود را بسته است
چشم انتظار است که مادرم زین را در دست داشته باشه
ادامه دارد

https://t.me/skeyani

احمدرضا فرهادی

من یسری تو جمع خانوادگی از پدرم که داشت داستان تعریف می‌کرد یه واژه شنیدم!
دوینال. که احتمالا هم ریشه با دنگال یا دنگ ‌دال بوده است

داشت تعریف می‌کرد که روزی توی یه اداره بوده و وقتی نزدیک پله‌ها شد از قضا یه فامیل خوش ذوق از پایین پله‌ها شعر می‌خونه و میاد بالا. و بقول پدرم (بینوم یه دوینالی ایا بالا...).
وقتی ازش پرسیدم دوینال چیه گفت: بیت، شعر...
البته وقتی پرسیدم ازش، بهش گفتم دوینال میشه خواننده؟ گفت نه میشه بیت، و شعر غمگین

پی نوشت ادمین
دومدال دوندال دونگدال :سوگ سرود
@skeyani

بنظرم فولکلورها یا دانش عوام برای شناخت یک ملت و یا یک قوم و یا یک منطقه و روح لطیف آنان و تاریخ و باورهای آنان بس است

مقايسه برزگری‌ها در لری بختیاری میوند
و لری بختیاری جنوبی

#بختياری_میوند:
عه چویل بوته مده دل ز تو سیره
هرده پام وه پاچه ون وه گرمسیره

#بختياری_جنوبی:
چویل ای تو بو مده مو زه بو تو سیرم
مود بو دادنت های های مو وه گرمسیرم


#بختياری_میوند:
یا وگو ایام، یا وگو نیاهم
کور اوی تیام بس رهته پاهم

#بختياری_جنوبی:
یا وری وه بام بریم یا بگو نیایم
قول پاکی وم بده رَهیَل نپایم

#بختياری_میوند:
مار وه سینه ایره کوگ وه سر پا
همسو رم ایخورن زه وَر گرما

مخصوصا روح لطیف در این بیت:
#بختياری_جنوبی:
مار وه سیلا ایره کوگ وه سر چال
کی مات وه سر ایره کی مو ایرم مال

گاهی ادبیات فولکلور لری جنوبی (استان بوشهر) را که میخونم همان ادبیات که در لکی و مینجایی هست میبینم
که انشالله در آینده به این فولکلورهای مشترک خواهم پرداخت 👇
https://t.me/skeyani

https://t.me/thelurishacademy/6015

از فرهنگستان زبان لری تشکر می کنم

بخاطر این که نظرات مختلف و همچنین (مخالف و موافق) را نشر دادند
به جرأت قسم می خورم که دست کم
95درصد از لرها چیزی را نپذیرفته و نمی پذیرند
از این که با آرامش با مخالف حرف بزنیم
بسیار ارزشمند است

هر زمانی ما تونستیم مخالف بیشتر تشویق کنیم
اونوقت مختلف بیشتر جذب ما خواهد شد
موافق که از خود ماست

نظرِ #آستاره_لر

https://t.me/astaer/2532

#گاگریو

من‌ نظر بسیاری را تو این مدت خوندم .
گو+گریو =گفتن و گریست
گاو+ گریو =مثل گاو گریه کردن یعنی شدید
گاث+گریو =نمی دونم چیه

اما به نظرم
به اصل مسئله پرداخته نشده
گریه کردن برای برادر
قدیمی ها می گفتن
هِی دام هی ((گریه برای مادر )) دادا
هِی بوم هی ((گریه برای پدر )) بَو بَو
هِی گئوم هی (( گریه برای برادر )) گَئو گئو

داغ برادر از همه سنگین تر بود
پس
این گئو گریو ممکن اشاره به واژه برادر داشته باشه ، حتی اگر کاکا هم استفاده کنیم باز کا گریو یعنی گریه برادر ‌ .
قطعاً برادر بیش از همه گریه و زاری می کنه

حالا ما در موسیقی خودمان دائنی هم داریم که بیشتر روح زنانه دارد . شما می توانید بیایید بگویید
دنگ +دال = گفتن برای کرکس
دنگ +ناله =گفتن و ناله کردن
اما من یه جور باز هم زنانگی داخلش می بینم
که اشاره به دا و ناله دارد .
در آخر نظر من

گئو گریو =گگه گریو =نزدیک به گئو گری همان ریشه اصطلاح گو گریو یا گاگریو است

#غزل_لری_جنوبی
#علی_معصومی_زاده

من ای دنیا اول ایگن که شوهر اختراع وابی
دیدن تهنا و بی کس مونده دُهدر اختراع وابی

ایگن سی زندگانی و شکار و راحتی حالش
پلاس و کُرتَک و روی و مس و زر اختراع وابی

دهاتل روزه روز هی گفتر وابی ،وابی آبادی
هزاران شهر و شاه و خان و کشور اختراع وابی

دو تا کوگ و گرازی ایزدن هی میل ایکردن
نیی بی جنگ و خون ریزی پیامبر اختراع وابی

صداقت بی بینِ مردم شهر و دهات و ده
خدا زه آدمی نه دین و باور اختراع وابی

و بر هم نی نشت حرفی اگر تا ایزدن با هم
چماغ و چو و دُم گویی و شش پر اختراع وابی

کسی نیخرد حق آدمه من قوم و آبادی
ایگن سی خَردَنِ حقشون برادر اختراع وابی

طمع برد آدمینه تا کنه تسخیر ای خاکه
سپر، چاقو و شمشیری و لشکر اختراع وابی

شروع کردن آدمل وه خون ریزی و درگیری
وه جایِ دوس داشتن هم ،تیر و سنگر اختراع وابی

میون خوب و بد جا موندَه بی آدم خدا توبه
مسلمون و مسیحی اومه، کافر اختراع وابی

وه ای دنیا حسابل پاک وانیبی چه باید که
بهشت و دوزخ و صحرای محشر اختراع وابی

نداشت آدم که سیراتی وه این دنیا و زیباییش
عسل باحوریان و حوض کوثر اختراع وابی

نبی راهی وه دهس هم بگریزن وه کوه و دشت
وه جای دیوار دور حونشون در اختراع وابی

ستمگر رِخت من آبادی و بیداد و واویلا
سی آشتی بینشون قاضی و داور اختراع وابی

یه عده حال ره رفتن نداشتن خهسه ویبیدن
میون ساده دلل عبد و نوکر اختراع وابی

ستم کرد ظالم و مظلوم دادش تا خدا هم رفت
هزاران دادگاه و قاضیِ کر اختراع وابی

همه خلق دوپا و آدم و مخلوق یک الله
کنیزی و نوکری با جاه و سرور اختراع وابی

هزار من شیره مالیدن وه کله ی مردم ساده
کشیش و شیخ و راهبها و منبر اختراع وابی

بگم چه تا کنی باور که راس ایگم خدا دونه
سی گوش دادن چرندلشون هم خر اختراع وابی
@skeyani

دکلمه شعر مرحوم کی فریدون داوری .
@skeyani
این شعر لری جنوبی👇
(https://t.me/skeyani/2652)

ممنون برای ارسالی این غزل و دکلمه مهلی ملوس
غزل لری جنوبی از آقای :
#حسن_بهرامی

د کمر نی که خل وابویوم و پا نی که وریسوم
زند و موردوم نه دیاره چه بگوم! هسوم و نیسوم

مو بنه سوز همه ی پیدنلوم حیفه بپرزوم
مو گل سرخ همه ی تنگسلوم حیفه بریسوم

مو چناروم که هره من خرمه حیفه برومبوم
مو بلیطوم که توور من جرمه حیفه بپیسوم

پهل شیول دلوم ویسامه پشیمون و پچیگار
با مده پهللته سی دل بی تنگ وریسوم

طهر نونی که سر تاوه بسوسه نبریسه
چقه این تاوه و او تاوه بسوسوم نبریسوم!؟

هر کسی گوشلشه بهسه و پس هۊنه نشهسه
په مو سی که بکنوم ناله و سی کی بنویسوم

چل و چن ساله که خوهمی سر کولوم وه گلنگه
وه دل ایکپنوم و زر خرس و عرق تر یجلیسوم

هخته موردوم مو نه کشتر بکنین بال هراری
وهگرین موردمه زر توف بنیتون که بخیسوم

آرزومه یه ولا سر بنوم و سیر بخوسوم
یه ولا سر بنوم و سیر بخوسوم، نوریسوم
https://t.me/skeyani

#زلفا_جماشیانی  همتیار لر جنوبی (بهمئی) که بیشتر
لری بختیاری می خواند
مهلی ملوس
ممنون برای ارسالی

تو کوگِ  رَشته  کوه‌ی  تا اِنالی :
"وه تشنیت سوزِ #بهمن ای‌درایه"
#سجاد_کیانی
https://t.me/skeyani

هر که ناره چی تونی ذوقش و چینه؟
#میرنوروز

مِه کِه نارِم ، چِئ تُونِی ،
سِی چِینِهِ مَه
دِل ؟
#حسین_غلامی
@skeyani

"سرودی برای وانومنؽگار رضا سقائی"
از وانومنؽگار :
#تاته_رهدار

*برایت سرودی خواهم شد*



*با شادمانه هایت بیآغازم ؟*

*بزران ! بزران ! بزران مه*

*مال دوس بارکِرد پابُران مه .....*

*لاکوک صدایت*

*گِره از کَتو گُلوَنی نوعروسان* *میرملاس می گشاید*

*و دست تازه دامادهایش حناآگین*

*تو را که*

*لُربچه ای گوشه ی قبایت را گرفته*

*دوان دوان گامهایش را*

*با تو همگام*

*تا لگام خورشید وش اسبی*

*که سوارش را تو شمشیر داده ای*

*و تو آواز در داده ای سینه ی کَوَر کوه را*

*تا فتح فلک القلاع افلاک صدا*

*دایه دایه های مرا*

*"قدم خیر" در سوگت " وِشَت " می کند*

*بی کُر اَی !*

*بی دهُدر اَی !*

*هونه ته کِی بُرد ؟*

*و اینک سرودی خواهم شد*

*همصدا*

*با "رضاخوانی "های آواز "نازیه" ای*

*همیشه سیاه پوش*

*که خدا هم به "دس قِر داین " او*

*نیامده است*

*او که در غربت تنهایی گورت*

*هُوره می خواند :*

*ای برار بی روئو نشونم ! :*

*تو که کُرت نِمِیره*

*بال قَواته !*

*مو وه دس کِی بییم*

*اِی غمیاته*
https://t.me/skeyani

سَرِ سینه  گِلالی    وا نویسم:
"کسی شونه نزید گاله   صداته"
#رهدار❤️
#برگردان⬇️
باید که  بر سینه ی سنگ (ریگ) کنار رودخانه ای بنویسم:
کسی زلف فریادت را هرگز شانه نزد.
..
وه ری برده مزارم بِنویسین:
یه بیت اِز دی بلاله تاته رهدار
#سجاد_کیانی
#برگردان⬇️
بر روی سنگ مزارم بنویسید:
یک بیت" آواز عاشقانه‌ی لری" از تاته رهدار

@skeyani

دس ورارم سر قلبم ار تیم نیت ایگمت
https://t.me/skeyani

رویش زاگرس:
آرمان امیدی خواننده جوان مسجدسلیمانی که در سانحه تصادف به شدت مصدوم شده بود لحظاتی پیش از اتاق عمل به بخش مراقبت های ویژه منتقل شد

وا آرزوی سلامتی سی کر خوش صدای لر
https://t.me/skeyani

#گیس
#خیال
#مینجایی
دلم گیس خیالت شونه میکه
غَمت گرگر منه دیونه میکه

دلِ ویلونِ مه شو چی کموتر
ده زیرِ طاقِ برمت لونه میکه
#عابد_میرزایان_چگنی

#گیس
#خیال
#لکی
یه ها گیسِ خیالت شونه مَکَم
        خیالت اَر وژم  مِهمونه مَکَم

مِ کِ دَسِم نِمَرَسئ وَه گیست
          محالی ئر وژم آسونه مَکَم
#مهدی_علیزاده_سودآ

@skeyani

برای هر لر واجب است زمانی که فولکلور لری را می خواند چند لحظه سکوت کند
چون:
1فولکلور لری تاریخ لر است
2 فولکلور لری زبان لر است
3 فولکلور لری تمدن لر است
4 فولکلور لری فرهنگ لر است

لری بختیاری را مثال میزنم

1 فولکلور لری تاریخ لر است
یه جو به مَردَشت زَنوم یکی به تورون
مونه گون شاه مَمتَقی صحاو ایرون

لری جنوبی بهمئی
کهگلو جمع واین باین بیان تماشاه
صد تفنگ هزار فشنگ مو سیدم از شاه


2فولکلور لری زبان لر است:
نَترم #درُنگنم دندونم وه درده
#بُنگ دُوَر بکنین مین مال نگرده

#صدای دختر بزنید جلوی چشم‌هایم تاب نخورد
چون من نمی توانم #آواز بخوانم دندانم درد می کند

یک لر زمانی که فولکلور لری را می خواند باید برای چند لحظه سکوت کند:
3فولکلور لری تمدن لر است:
بردِشیري سیت راست کنُم زِ برد کُهسار
تا خَیالت ایگرُم پاش بزنُم زار

از سنگ کوهسار برایت شیرسنگی درست می کنم .
هر زمان به یاد تو افتادم پای آن بروم و گریه کنم


روزگارِ اولی وندُم وه ویرِت
دردِ دل سنگین کنُم سر بَرد شیرِت روزگـار گذشـته
مرا به یاد تو انداخت
براي شیرسنگی‌ات درد دل می کنم


روزگارِ اولی وندم وه‌ ویرت
نشینُم دوندال کنم تی برد شیرِت
روزگار گذشـته مرا به یاد تو انداخت
کنار شیرسنگی‌ات می نشینم و مرثیه می خوانم

گویلم گَپ تا کچیر جیل بوینْ وه دورم طلسمِ شیر بکنین ری برد قَـورم
اي برادرانم از کوچک تا بـزرگ دور مـن جمع شوید
عکس شیر سنگی بر روی قبرم حک کنید


4 فولکلور لری فرهنگ لر است
فرهنگ لریاتی داماد لر برای رو نمایی هدیه می دهد:

مینه دَسه آ دووا خنجر دونه نشون
دادشه دَس بهیگ گو بگرش سی ری گشون

در دست داماد خنجری دانه نشان است
آن را به عروس می دهد و می گوید این را برای رونمایی بپذیر

برای یک لر یک دنیایی معنی و مفهوم در این بیت است:
مشترک لری بختیاری و جنوبی :
ای خدا بارون بزن میشم بزایه
برشِ نرزی کنم یارم بیایه
ای خدا باران بزن گوسفند من زایمان کند
بره‌اش را قربانی کنم یارم بياد

https://t.me/skeyani

می می تو پیری دمت قپیاعه
گلونی سوره و تو نیایه
یا
"سرادری مخمل وتو بی جایه"

 گنم گرمسير هر تلی جاييی
بوشه دوسکم شو نوسی بايی

يه شو ديمه خواوو ،خواوو درو نيه
دسم وه مل دوسکم بيه

 خدا برسان روزی قليانم
تماکو فروش بکه مهمانم

دمه کت بار بن و نوم دمم
بلکم ساکت بو دل پر غمم
#چل_سرو

جواب ادبیات چل سرو لرستان فیلی (لکی)
با وزن مخصوص لرستان فیلی

تا کی چل سرو، دِم وُ نِیایی
می می بق کرده، کی ای‌درایی؟
..
غمِ دیری تو، ویده تا بن نام
گَنم گرمسیر، هرچه داشتم دام
..
فالا لرسون، کل درو اووین
دل دی وه دیری، اوویده پر خین
..
چی بارون بهار، خرس وم ایریسه
دل ری چالِ تش، سوسه بریسه
..

رُهمِسته زونیم، ایگی که بَمم
په کی اِیایی، (دم بنی دَمم)؟
..
تا مو چی گلا، لرسون اووم
جورِ زلیخا، نوجوون اووم
#سجاد_کیانی
https://t.me/skeyani

بوعت بمیره چش سی تش دم نیایی✨

ترجمه: پدرت بمیرد چشم سیاه آتیشم زدی ✨

#مازندرانی #مینجایی #گیسوان_آبی

یک ضرب المثل برای کسانی که از هویت خویش فرار می کنند

#بختياری
وه قاطر ایگن بَوت کینه ایگه دام مایونه

#لکی
وتُنه قاطر باوت کیه وِته دام مایونه
از قاطر پرسیدن پدرت کیست گفت مادرم مادیون است
یعنی فرار از اصل ونسب
https://t.me/skeyani

غزل لکی از شاعر کم نظیر لرستان فیلی :
#وانومنؽگار_غریب_دلفانی

کیه یه هانه و نازا گم ار گم هر دله موری؟
نه تنیا اژ من لیوه که دل ا عاقله موری

یکی نویسانی ار ساحل_خراو چیمل مستم_
بیه موجی کت ا دلیا ، قرار ا ساحله موری

خمت نیشت ار بن جرگم چووی نازِ لیلی ار باون
هنی شیرین تر اِ شیرین سر ا نوم محمله موری

وه ری پاتیره اِ شادی گل ار بوسان کته چوپی
بنفشه گیس نازارت قرار ا بلبله موری

مری تو روله نیسینی که مه گلِ روشنی باری
دنگت چخماخ تیژیکه که رونق مخمله موری

منیشم چووی اویس ار سر ریت تا وا خور باری
هنی که بو عویراتت هزاران منزله موری

قمارم کرد ا گرد عشق و دلم خوش بی که دل دیرم
نزانستم که وه سیری دلم ناغافله موری

#روله_نیسین: شخصیتی اسطوره ای در آلبوم مخمل و چخماخ اثر استاد رحمانپور که شبیه رُمان کوری،برای بینا شدن مردمان ملت‌ش که بر اثر نوشیدن آبی ناگوار کور شده اند،بنا به توصیه مادرش، برای یافتن گل روشنایی به ستیغ کوه می رود و‌ جان بر سر آن می نهد و جاودانه می شود .

برای حنجره زخمی زاگرس( وانومنؽگار ایرج رحمانپور)
@skeyani