تلبیس : نیرنگ . فریب
اقطاع: زمینی که سلطان یا پادشاه به کسی واگذار می کرده است تا از منافع ان بهره برد
اقطاع ابلیس: دنیا اقطاع ابلیس است

۴۹۷.این دنیا جایگاه مکر و حیله است از دلبستگی عبور کن و اینجا را به ابلیس بسپار
۴۹۸. بدان که دنیای مادی ملک و سرای شیطان است و خانه مکر و حیله

درود بیکران بر شما و سپاس از رنجی که متحمل میشوید
در جهت اگاهی بخشی که خود نوعی عبادت و ریاضت است

بهنجار: از روی قاعده
۴۹۹. دنیا را به صاحب دنیا بده منظور همان شیطان و راه و مسیر آگاهی را طی کن تا به بارگاه خدا برسی
۵۰۰. وقتی ابلیس با سرای تو کاری ندارد یعنی عالم ملکوت تو چرا خانه او را رها نمی کنی

نخستین : در آغاز
۵۰۱. هر زمان توانایی پیدا کردی از این گلخن دنیا عبور کنی و به گلستان معانی برسی دیگر یادی از دنیا نمی کنی
۵۰۲. اولین قدم اوصاف نفس را بشناس تا نفس کنار برود تا به عالم قدس و جهان پاکی قدم بگذاری

این بیت به مراحل سیر و سلوک عرفانی اشاره دارد. سالک ابتدا باید از آلودگی‌های مادی پاک شود و به مرتبه «قدس» (پاکی مطلق) برسد تا پس از آن شایستگی ورود به مرتبه «انس» (مقام شهود و هم‌نشینی معنوی با پروردگار) را پیدا کند.

استبرق خضرا: جامه بهشتیان
هادی شدن: کبوتر و هر پرنده ای را که آموخته باشند و در جایی .اُنس گرفته باشد که چون پرواز کند بدانجا باز گردد هادی می گویند
بران بام: بر بام قدس و ملکوت

۵۰۳.وقتی در جهان قدس لباس بهشتی بر تن کنی هستی و هویت دنیایی تو کنار رفته و آدمی به گُم بودگی می رسد
۵۰۴. وقتی از دام و دانه دنیا گذشتی مثل پرنده دست آموز خدا میشوی پرنده بام عشق حق و درگاه حق میشود اشیانه تو

دریای جان: دیدن روح و جان به صورت دریا ظاهرا از تاملات شخصی عطار سرچشمه گرفته است

۵۰۵. در این مرحله چشم تو اسراربین میشود و خورشید آگاهی در برابر چشم تو طلوع کرده و غواص دریای معانی می شوی
۵۰۶. وقتی دل به بارگاه خداوند خوش کردی حالا بر احوالت نگاه کن

انسان با نگاه به درون خود (خودشناسی) می‌تواند به شناخت حق تعالی برسد (که چون خوددان شوی، حق‌دان شوی تو).
وقتی چشم دل انسان به سوی حقیقت باز شود، درِ رحمت و دریای بی‌کران جان نیز به رویش گشوده خواهد شد.

پیشان: نهایت
هستی: خودخواهی های نفس
۵۰۷. وقتی تمام و کمال خود را بشناسی خدا را هم می شناسی و سریعتر مسیر آگاهی را طی میکنی
۵۰۸.اگر نفس حجابی ایجاد کرد (دلبستگی و تعلق) تو را از بی خویشی و سرمستی خارج می کند و این حالت همیشگی نیست

درودها بانو فروغ عزیز
دقیق فرمودید👌

۵۰۹. اگر هستی خداوند غالب شود تجربه نیستی را خواهی داشت
۵۱۰. تعلقات دنیا مانند پرده و حجاب باعث می شود از بی خویشی به هوشیاری دنیایی برگردی

از پیش برخاستن: رفع شدن
۵۱۱. وقتی سالک آگاه شد لذت بر او پدیدار می شود
۵۱۲. مثل پروانه تن خود را بر آتش عشق حق می زند تا هستی او را از میان بردارد

۵۱۳. وقتی حجاب کنار برود سالک مست و بی خویش می شود
۵۱۴. سالک افتان و خیزان مسیر سلوک را طی می کند او از جان خودش وارسته شده است