“Bizlar ham shunday vijdon va insof ahlidan boʻlaylik, ayblarimizni turli bahona va sabab pardalari bilan berkitmay, balki oʻtgan ayblarimizni boʻynimizga olib, tavbalar qilib, odamlar gʻiybatidan pok boʻlaylik”, deb Allohga iltijo etsak qanday yaxshi!

Qaynonalarni tanqid qilmayin, deyman-u, ammo ayrim qaynonalarga xos kamchilikdan koʻz yumib oʻtolmayman. Shundaylar borki, kelinning har bir harakati, har bir bosgan qadamini ziyraklik bilan kuzatadi. Ozgina kamchilik koʻrsa, tuzatishga urinmay, oʻgʻlining kelishini orziqib kutadi. Chaqimchilik qilish unga rohat bagʻishlaydi. Chaqimchiligi oqibatida ikki yoshning muhabbat rishtalarini bir-bir uzayotganini, baxt saroyi ustunlariga bolta urayotganini fahm etmaydi. Xuddi shunga oʻxshab, qaynona ustidan shikoyat qilish uchun erining ishdan qaytishini orziqib kutuvchi xotinlar ham bor. Chaqimchilikdan rohatlanuvchi bu xotin oʻgʻil va ona orasidagi mehr zanjiri halqalarini uzishga harakat qilayotganini anglarmikin? Xalqimiz “Qizil oyoq kelib, qizil yuzdan judo qildi”, deganda ana shunday xotinlarni nazarda tutgan.

Bolalar shoʻxlik qilganda onalar ularni nima deb qoʻrqitadilar? “Hali qarab tur, adang ishdan kelsinlar, bir chaqib berayin, bir adabingni bersinlar...” Bunday poʻpisalar deyarli har bir oilada yangrab turadi. Afsus shuki, poʻpisaligicha qolmaydi, chaqmachaqarlik amalga oshiriladi. Bu chaqimchilikning ikki aybi bor: avvalo ota va bola orasidagi mehr oʻrnida qoʻrquv koʻz ochadi. Bola otasining ishdan qaytishini sogʻinib emas, qoʻrquv bilan kuta boshlaydi. Ikkinchidan, chaqmachaqarlik tufayli jazo olgan bola ongida qanday his uygʻonadi, oʻylab koʻrmaganmisiz?

Yer yuzining turli burchaklarida istiqomat etuvchi musulmon ummatini yagona qibla jamlaydi. Vatanlari, turgan joylari, ranglari, tillari, shakllari, jinslari, yoshlari, ijtimoiy holatlari turli tuman boʻlishiga qaramay, namoz paytida yagona qiblaga yuz oʻgiradilar. Bir qiblaga qarash ularning bir tan, bir jon ekanining, maqsadlari, tutgan yoʻllari bir ekanining, Robblari, kitoblari va Paygʻambarlari bir ekanining ramzidir.

...Agar senga kelgan ilmdan keyin ham ularning havoi nafslariga ergashsang, unda, albatta, zolimlardan boʻlursan.

Ey iymon keltirganlar! Sabr va namoz ila madad soʻranglar. Albatta, Alloh sabrlilar bilandir.

Ey odamlar! Yer yuzidagi narsalardan halol va poklarini yenglar. Va shayton izidan ergashmanglar, chunki u sizlarga ochiq dushmandir.

Paygʻambarimiz alayhissalom ummatlarini gʻiybatdan qaytarish borasida koʻp daʼvatlar qilganlar. Shulardan biri: “Gʻiybatdan saqlaning! Gʻiybat zinodan ham yomondir. Zero, kishi zino qilib, oxiri tavba qilsa, Alloh afv etishi mumkin. Holbuki, gʻiybat qilganni toʻgʻridan-toʻgʻri kechirishi qiyin. Faqat gʻiybat qilingan kishi kechirgandan keyingina afv etishi mumkin”. Gʻiybat qilgan odam, gʻiybati tufayli, gʻiybat qilingan odamga qaramdir. Avvalambor Allohning haqidan qutulish uchun tavba qilishi, keyin yana gʻiybat qilingan kishining haqqidan ham qutulish uchun undan ham rozilik tilashi kerak.


Shayx Abul Mavohibish Shozaliy (rahmatullohi alayh): “Muridning kamolotiga toʻsiq boʻlgan narsalardan biri – musulmonni gʻiybat qilishdir. Kim gʻiybat qilish balosiga yoʻliqqan boʻlsa, “Fotiha”, “Ixlos” va muavvazatayn (“Falaq”, “Nos”) suralarini oʻqisin, savobini gʻiybat qilgan birodarining amal daftariga yozilishini Allohdan soʻrasin. Buni menga tushimda Rasululloh (s.a.v.) oʻrgatdilar”, deganlar.

Fazilatlarning har biri baxt saroyingizni bezab turuvchi bir inju kabidir. Axir uyingizni turli gilam-u billur qandillar bilan bezashni istaysiz-ku? Gilam ham, qandil ham eskiradi, oqibatda tashlab yuborasiz. Ammo siz egallagan fazilatlar eskirmaydi. Ularni tashlab yuborish ham mumkin emas. Uyingizni har kuni changyutgich bilan tozalab, javonlarni artib turmasangiz gʻubor qoʻnadi. Kishi oʻzini illatlardan har kun, har soat, har daqiqa tozalab turishi kerak. Pokiza uy kishi koʻnglini qanchalik yayratsa, gʻuborlardan pok xulq barchaning dilini shunchalik ravshan qiladi. “Elning nazari tarozudir” degan hikmat bor. Elning nazari ayniqsa kelinlarning xulqi, xatti-harakatiga nisbatan ziyrak va oʻta talabchan boʻlishini oʻzingiz ham unutmang.

Va ulardan ba'zilari: "Robbimiz bizga bu dunyoda ham, oxiratda ham yaxshilik bergin va bizni doʻzax olovi azobidan saqlagin", deydilar.

215. Sendan nimani infoq qilishni so‘rarlar. «Nafaqa qilgan yaxshiligingiz ota-onaga, yaqin qarindoshlarga, yetimlarga, miskinlarga va yo‘qsil yo‘lchiga bo‘lsin. Nimaiki yaxshilik qilgan bo‘lsangiz, albatta, Alloh uni biluvchidir», deb ayt.
219. ...Va sendan nimani infoq qilishni so‘rarlar. «Ortiqchasini», deb ayt...

Huzayfa (r.a.) shunday nasihat qiladilar: Shunday bir zamon keladiki, suvga choʻkayotgan odam kabi astoydil duo-niyoz qilgan kishigina fitnadan omon qoladi. Boshqa hech kim qutula olmaydi. Dunyo uchun oxiratni unutgan, oxirat uchun dunyoni tashlagan kimsalar sizlarning yaxshilaringiz emas. Yaxshilaringiz har ikkalasidan ham toʻgʻri foydalana olganlaringizdir”.

Kelinposhsha, har bir insonning faqat oʻziga xos siri boʻlganidek, har bir oilaning oʻz siri boʻladi. Erning xonadoni sharafini saqlashi lozim boʻlgan xotin sir saqlashni ham oʻrganishi kerak.

Lut alayhissalomning xotini uyiga kelgan mehmonlar va oʻrtadagi gap-soʻzlar toʻgʻrisida qavmiga xabar yetkazib turardi. Oiladagi sirni koʻchaga tashirdi. Oqibatda u Alloh tomonidan oʻlimga va doʻzax azobiga hukm qilindi. Alloh Lut qavmiga ofat yuborish arafasida ogohlantirib, iymon egalari bilan shaharni tark etishni, ammo xotinini qoldirishni amr etdi. Uydagi sirni tashqariga yoygani uchun hatto paygʻambarning xotini ham kechirilmagan ekan, ardoqli kelinlarimiz tillaridan uchuvchi har bir soʻzga ehtiyot boʻlganlari yaxshi.

Kelinposhsha, feʼli tor odam oʻz sirini ham saqlay olmaydi. Shuning uchun hayotda keng feʼlli boʻlishga intilishingiz kerak. Siqilgan paytingiz koʻp boʻladi, shunaqa damda sirni birovga aytib yuborishdan tiyilishga kuch toping. Siringizni ochsangiz, keyin nadomat chekasiz. Sir oʻzingizda ekan, baxtlisiz. Yoyilgach, baxtingiz uchadi-ketadi: gʻiybatlardan oʻzingizni qutqara olmay qolasiz. Sir oʻzingizda ekan, siz unga hukmronsiz. Yoyilgach esa, gʻiybat sizni magʻlub qiladi va rohatingizni buzadi.

Fazilatlarning har biri baxt saroyingizni bezab turuvchi bir inju kabidir. Axir uyingizni turli gilam-u billur qandillar bilan bezashni istaysiz-ku? Gilam ham, qandil ham eskiradi, oqibatda tashlab yuborasiz. Ammo siz egallagan fazilatlar eskirmaydi. Ularni tashlab yuborish ham mumkin emas. Uyingizni har kuni changyutgich bilan tozalab, javonlarni artib turmasangiz gʻubor qoʻnadi. Kishi oʻzini illatlardan har kun, har soat, har daqiqa tozalab turishi kerak. Pokiza uy kishi koʻnglini qanchalik yayratsa, gʻuborlardan pok xulq barchaning dilini shunchalik ravshan qiladi. “Elning nazari tarozudir” degan hikmat bor. Elning nazari ayniqsa kelinlarning xulqi, xatti-harakatiga nisbatan ziyrak va oʻta talabchan boʻlishini oʻzingiz ham unutmang, dugonalaringizga ham eslatib turing.

16. «Robbimiz, albatta, biz iymon keltirdik, bizning gunohlarimizni mag‘firat qilgin va do‘zax azobidan saqlagin», deydiganlardir.
17. Sabr qiluvchilar, sodiqlar, doimiy toat qiluvchilar, nafaqa qiluvchilar va saharda istigʻfor aytuvchilardir.

"Rabbim! Mening ilmimni ziyoda qilgin!"

"Ey Alloh, men Sendan manfaatli ilm, halol rizq va qabul qilinadigan amal so'rayman".

Dunyo shunday joy ekan. Har tomonlama mukammal yashash mumkin emas bu hayotda. Har doim nimadir kam boʻladi, har doim yarim qolgan his tuygʻular qurshovida oʻzini yoʻqotadi inson. Boylik beradi Yaratgan, yoniga bir xastalik qo'shadi. Sogʻlik beradi, qashshoqlik zahmatiga yo'liqtiradi. Bu yarim dunyoda butun baxtga erishish mumkin emas. Har bir jon oʻziga yarasha muammo bilan kurashadi. Fursatni topgan odam qachondir baxtga erishadi. Ehtimol, eng muhimi hayotni ogʻriqlar ichida ham yashay bilishdir. Asosiysi, dardga qaramay kula olish, yurak sanchiqlariga qaramay tabassum qilish.
****
Bu sas mana shu diyorda eng koʻp tashna boʻlganim— azon sadosi edi. Begona yurtda men orziqib kutgan ovoz! Yuragim dir-dir titrardi...Istanbulda mutlaqo qadriga yetmagan, eshitganda esa parvo ham qilmagan azon xuddi ichimda oʻqilayotgandek edi. Bu sado naqadar goʻzal ekanini oʻzga yurtda yaxshiroq fahmlar ekan inson. U menga kim ekanimni xotirlatganday boʻldi.