باغدادلی شاهسئون ائلی...

Soleiman Amiri:
Soleiman Amiri:
بنام خدا
✍.....چند روز پیش مطالبی در کانال جناب آقای حاج صادق خان مغانلو در مورد یکی از حیاتی ترین اسلحه عشایر بخصوص ایل شاهسون را دیدم، خیلی جالب و زیبا بزرگواران در مورد آن مطالب نوشته بودند با آنکه خودم نسبت به آن اطلاعاتی داشتم ولی آنقدر روی افکارم تاثیر گذاشت تا در مورد طرز تهیه و استفاده های بهینه آن در ایل شاهسون بغدادی بیشتر اطلاعات کسب کنم لذا از چند نفر افراد پا به سن گذاشته که جوانی خود را در تهیه ونحو استفاده از آن گذرانده بودند سئوالاتی کردم و با دانسته های خودم خدمتتان ارائه می نمایم
ساپان، سوپان ویا قلاب سنگ واژه هایست که اقوام مختلف به آن نام نهاده اند
ما خودمان به آن ساپان می گویم
پدرم می گوید همانطور که بعضی ها علاقه خاصی به چوب دستی داشتند وبهترین را انتخاب می کردنددر مورد ساپان هم همینطور بود ،بعضیها با وسواس خاص ساپان را درست می کردند تا در بین دیگران نمونه و بهترین باشد .....

نحوه درست کردن ساپان
ساپان از دوبخش تشکیل شده است
۱-قسمتی که سنگ را قرار می دهند بصورت بیضی کوتاه با نخ تهیه شده از پشم گوسفند با چیو( میل) با مهارت و سلیقه خاص می بافتند ودوقسمت بلند آنرا بصورت حلقه درست می کردند تا بندها را در آن به بافند ودر چرخش و رها شدن کار لولا یا بازو را بصورت احسنت انجام دهد
....لازم به توضیع است کنارها را کمی بیشتر می بافتند تا وسطش یک کم گود باشد برای اینکه مقاوم تر گرد به این قسمت نمد نازکی را می دوختند تا عمر طولانی داشته باشد
۲-بندها رامعمولا یک متر و از چهار نخ (خاما از پشم گوسفند وبعضا با موی بز) محکم تابیده شده تهیه می کردند و یکی را ثابت در نظر می گرفتند وحلقه ائی برای قرار گرفتن انگشت در انتهای آن تدارک می دیدند و آنی را که آزاد در نظر می گرفتند ،درانتهای بند آزاد چند رشته نخ (پرکی)محکم بصورت رها شده قرار می دادند که به خاطر ایجاد صدا به آن شاقرطی می گفتند به اینصورت بود، وقتی بعد از چرخاندن ساپان بند را رها می کردند همزمان با رها شدن سنگ حرکت سریع آن نسبت به خود بند صدای بلند بارعب و وحشت ایجاد می شد به آن صدا شاقرطی می گفتند( لازم به توضیح است گاهی برای ترساندن و یا جلب توجه ساپان را مثل دستمال یزدی تکان محکم می دادند که صدا آن به دور دستها می رسیدو به آن صدا هم شاقرطی می گفتند)
تا اینجا طرز تهیه ساپان را گفتم ولی استفاده از چه سنگی هم خودش داستانی دارد
اگر سنگ گرد باشد صدای ضعیفش پس از صدای بلند شاقرطی گم می شود و زیاد جلب توجه نمی کند و در موقع اصابت هم زیاد کاری نیست
ولی اگر سنگ گرد نباشد وقتی از ساپان رها می شود بخاطر چرخشش و شکستن هوا صدای ویز اون ادامه دهنده شاقر طی می شود و باعث دلهره و در موقع اصابت هم کاری تر از سنگ های گرد می باشد
برد موثر ساپان داشی حدوداً صد متر ولی برد نهایی ان بیشتر می باشد .....
اگر کسی در ساپان داشی مهارت داشته باشد به تنهای می تواند از تهاجم چند نفر جلو گیری کند وحتی آنها را شکست سخت دهد
....ساپان دور کمر و چوب دستی در دست یک شاهسون رشید مثل هیبت یک سرباز آماده به جنگ را دارا می باشد .......
سلیمان امیری فرد

111 viewsSoleiman Amiri, edited 11:53