درسته که روز جهانی دختربچه‌هاست، اما در ایران خیلی وقت‌ها بیشتر شکل ظاهری داره. مدارس و رسانه‌ها با کادو و جشن و برنامه‌های کوتاه، ظاهرش رو می‌سازن، در حالی که واقعیت چیز دیگه‌ست. هنوز دخترها از حق آموزش، تصمیم‌گیری، امنیت و انتخاب‌های ساده محرومن، ازدواج زودهنگام براشون ممکنه و خیلی محدودیت‌هاشون دیده نمی‌شه. این روز به جای اینکه فرصت آگاهی و تغییر باشه، گاهی بهانه‌ای می‌شه برای جشن و عکس و کادو، بدون اینکه نابرابری‌ها و مشکلات جدی رعایت بشه.

چرا رقابت بین رئال مادرید و بارسلونا انقدر سنگین و سنتیه؟ اصلا چرا این دو تیم؟ سعی کردم اینجا یه خلاصه از سلسلهٔ اتفاقات و کشمکش‌هایی که به این رقابت عمیق ختم شد رو بیارم.

← شکل گیری حکومت نسبتا یکپارچه در شبه جزیره ایبری، قرن پانزده میلادی: همه چیز از 15 اکتبر 1469 شروع می‌شه، زمانی که شبه جزیره ایبری یه گستره بایر و نسبتا بی آب و علف بوده، بدون حکومت یکپارچه، بدون مرکز سیاسی واحد. هر گوشه این شبه جزیره افراد محلی برای خودشون یه حکومت تشکیل داده بودن. در همین زمان بود که شاهدخت کاستیل، ایزابلای اول هجده ساله، برای اولین بار با فرناندوی دوم هفده ساله، شاهزاده آراگون ازدواج می‌کنه. برادر ایزابلا که شاه کاستیل بود می‌میره و ایزابلا ملکه کاستیل می‌شه، از طرف دیگه هم پدر فرناندو می‌میره و فرناندو بر تخت سلطنت آراگون می‌شینه. این شد که قلمرو اسپانیا به دو قسمت تقسیم شد: کاستیل و آراگون، تحت حکومت یک زوج اما با روش‌های حکومتی کاملا متفاوت (و عمدتا متضاد!) که در فرهنگ‌ها و کوچک‌ترین بخش زندگی اجتماع اون دوره تاثیرگذار بود.

•مادرید: تبدیل شد به محل سکونت و فرمانروایی خانم ایزابلای ملکه. شهر پر تحرک و شلوغ و پر غرور که«مرکز کائنات پنداشته می‌شد».

•کاتالونیا: تبدیل شد به منطقه امیرنشین قلمرو آراگون. گرچه با ازدواج سلطنتی با باقی شبه جزیره ایبری متحد شده بود اما تفاوت‌ها رو نمی‌شد نادیده گرفت.(رجوع کنید به پستم درباره استقلال طلبی کاتالونیا). خلاصه که کاتالونیای امیر نشین و پایتختش بارسلونا تبدیل شدن به مرکز تجارت و بازرگانی آراگون، اما با تفاوت بسیار از تجملات و غرور و هیاهوی مرکز باشکوه کاستیل، مادرید.

←قرن هفدهم، نخستین شورش رسمی کاتالونیا نسبت به سلطنت: اینجا دیگه حکومت کامل یکپارچه بود. یه شاه داشتیم فقط و کل اسپانیا یه کشور بود. و توی قرن شونزدهم هم مادرید شده بود پایتخت کل کشور و اون مسخره بازیای آراگون و کاستیل تموم شد ولی کاتالونیا مووآن نکرد. پادشاهمون فلیپه چهارم بود که کلا اهمیت نمی‌داد. برداشت کل اداره کشور رو سپرد به یه کنت. اونم تو فکر کشورگشایی و جنگ بود می‌خواست کل هزینه جنگ رو از مردم و با مالیات بکشه. این شد که اول کاتالونیا و بعد پرتغال(اون موقعه تحت سلطه اسپانیا بود) شورش کردن و قصدشونم الکی نبودا، استقلال می‌خواستن. شاید باورتون نشه ولی این آشوب و شورش داخلی که دوستان عزیز کاتالانمون شروعش کردن دوازده سال طول کشید! آخرش فلیپه چهارم قسم خورد که به امتیازاتشون احترام بذاره ولی خب دروغ.

←جنگ جانشینی و لغو استقلال کاتالونیا، از ابتدا تا اواسط قرن هجدهم: فلیپه چهارم که مرد یه فلیپه پنجم اومد ولی خب اونم حالش خوش نبود. کلیسا و دیوان تفتیش عقاید و اینا رو محکوم کرد همین باعث شد کل اروپا علیهش بتازن. یه عده ای هم از خاندان هابسبورگ حمایت کردن و گفتن تاج و تخت مال ایناست. کاتالونیا جزو این عده بود. فلیپه پنجم هم بعد از پایان جنگ رفت غارتشون کرد. خودمختاری در اسپانیا کلا ریشه‌کن شد و سلطنت سنتی آراگون دیگه کااامل از بین رفت، کاتالانی هم منسوخ شد و همه مجبور شدن به یه زبان حرف بزنن.(یه چیز بامزه اینکه این وسط فقط باسکی‌ها خودمختاری‌شون رو حفظ کردن. شاید فکر کنید چون قوی بودن ولی نه! خایمال بودن. منم بابتش ناراحتم. دوست داشتم بخاطر قوی بودنشون بوده باشه.)

←قرن بیستم، تاسیس دو باشگاه، جنگ داخلی و حکومت فرانکو: هر دو باشگاه رئال مادرید و بارسلونا سال 1902 تاسیس شدن و گفتن خب حالا که ما یه باشگاه داریم اونا هم یه باشگاه دارن، بریم ببینیم کت تن کیه دیگه. ولی خب بعد از جنگ داخلی اسپانیا بود که رقابت اوج گرفت. این جنگ بین سال‌های 1936 تا 1939 رخ داد (کلا جنگی نبود که بشه تعریفش کرد. همه افتادن به جون هم کاتولیک و فاشیست و سوسیالیست و چپ و راست و همه.) و بعد در دوران حکومت فرانکو، باشگاه بارسلونا شد دلخوشی و نماد تمام اون سال‌های سرکشی و استقلال‌طلبی مردم کاتالان و رئال مادرید هم مثل همیشه، نماد حاکمیت و شکوه سلطنت.

«ارزشش رو داره؟»

حالا که امروز زادروز کورش کبیره و تعداد زیادی از ما ایرانی‌ها هم یوسف پیامبر رو داریم برای بار هزارم می‌بینیم بهانه‌ی خوبیه که به یه‌سری چیزا بیشتر توجه کنیم. هخامنشیان وقتی به مصر حمله می‌کنن و مصر رو مستعمره‌ی خودشون می‌کنن عاشق معماری و هنر مصر می‌شن. مثلاً فروهر نمونه‌ی بارزشه، تا سالیان سال فروهر رو توی آثار مختلف داشتیم بدون اینکه معنی خاصی داشته باشه، (که دیگه در زمان ساسانیان با اهورا مزدا معنی پیدا می‌کنه. قبلش صرفا یک نماد زیبا و باشکوه بود).
یه‌چیز بامزه هم که وجود داشته راجع به ستون‌سازی هخامنشیان، ستون و سقف رو هم از مصر میارن ولی انگار یه کری خوندن خاصی داشتن اون زمان، چون قطر ستون‌های مصری‌ها بسیار زیاد بوده و فاصله‌شون بسیار کم، (مثلاً فاصله به اندازه‌ی قطر ستون‌ها بوده، کمی بیشتر، ۲ الی ۳ متر).
بعد ما، توی هخامنشیان فاصله‌ی ستون‌هامون بسیار زیاد بوده و قطر ستون‌هامون هم کم، مثلاً ۸ الی ۱۰ متر فاصله‌ی ستون‌ها بوده. کاملاً خودنمایی می‌کردیم و به قدرتمون می‌نازیدیم. عشق و حال مطلق.
کلاً اگر دقت کنید موتیف‌های خیلی زیادی بین مصر و ایران باستان می‌بینید، مثلاً نمونه‌ش گل نیلوفر، (اینقدر برای کورش مقدس بوده که عموماً لباس‌هایی که می‌پوشیده صورتی‌رنگ و بنفش بودن، رنگ‌های گل نیلوفر). این هم از مصر میاد. نیلوفر کنار نیل رشد می‌کرده و گیاه مقدسشون بوده. کلاً هخامنشیان معتقد بودن ایده گرفتن و شاخ و برگ دادن به اون ایده صدهزار بار بهتر از خلق یک ایده‌ی اشتباهه. و به‌ هرحال ما امپراتوری عظیمی هم داشتیم، اون زمان همه‌ی اینا مال خودمون بود.

این رویکرد رو رومی‌ها هم داشتن.
بعد بچه‌ها این خیلی بامزه‌ست ربطی به روم نداره می‌خوام از یونان بگم.
یونانی‌ها موازی با پارس‌ها حکومت خودشون رو داشتن و ما از اون زمان مسابقات المپیک رو توی یونان و کوه المپ داشتیم، هخامنشیان بسیییییییار مذهبی بودن دوستان. بسیار زیاد، (اونقدر که ما حتی یک تصویر زن نداریم در کل آثار به‌جا مونده از هخامنشیان). آقایونمون هم که تا پایین پا پوشیده‌ی پوشیده بودن، بعد یونانی‌ها بالعکس. اینا برهنه ورزش می‌کردن. حالا جالبه برای مسابقات المپیک از کشور‌های دیگه دعوت می‌کردن، از ما هم دعوت می‌کردن که ما نمی‌رفتیم، چون نمی‌تونستیم تحمل کنیم. خیلی بامزه‌ست. ((((((((((:

دنیای قابل تحمل ما



بعضی‌ها مثل من خیلی اهل ظاهر شدن توی فضای مجازی نیستن. نه از خوراکی‌هایی که می‌خورن عکس می‌گیرن، نه از نوشیدنی‌ها و مهمونی‌هاشون استوری می‌ذارن، نه از آدم‌هایی که باهاشون وقت می‌گذرونن. نه اینکه چیز خاصی برای اشتراک گذاشتن نداشته باشن؛ فقط لزومی نمی‌بینن هر لحظه رو تبدیل به محتوا کنن. بعضی‌هامون دوست داریم زندگی‌مون بیشتر توی خودمون بگذره، نه تو نگاه دیگران.
در مقابل، آدم‌هایی هستن که از دل‌خوشی‌های کوچک‌شون عکس می‌گیرن، از جمع‌های دوستانه‌شون، از روتین روزانه، از لحظه‌هایی که براشون شیرینه یا حتی معمولیه. برای اون‌ها این کار نه نمایشگر بودنه، نه تظاهر؛ صرفاً یه مدل دیگه از زندگی کردنه. یه شیوه‌ی متفاوتِ روایت کردن روزمره.
آیا بین این دو گروه فرقی هست؟ نه. هر دو فقط سبک متفاوتی برای حضور توی دنیا دارن.
گاهی ما فکر می‌کنیم محتواهای این آدم‌ها شبیه هم شده، تکراریه، همه‌ش قهوه و کافه و آسمون. ولی حقیقت اینه که هرکدوم‌شون تو جزئیات، دغدغه‌ها، رابطه‌ها، خواسته‌ها و ترس‌هاشون با هم فرق دارن. پشت هر عکس ساده، یه داستان هست که ما نمی‌دونیم. اون‌ها دارن نسخه‌ی خودشون از زندگی‌شون رو روایت می‌کنن، هرچند مینیمال و شبیه به هم به‌نظر برسه.
در نهایت، هیچ‌کس مجبور نیست کسی رو دنبال کنه. می‌تونیم ببینیم، می‌تونیم نبینیم.
می‌تونیم دنبال کنیم، یا بی‌سروصدا آنفالو کنیم. می‌تونیم محتوا بسازیم، یا فقط تماشاچی باشیم.
مهم اینه که بدونیم هرکس حق داره جهانش رو همون‌طوری که دوست داره ثبت و منتشر کنه — یا نکنه.
همین تفاوت‌هاست که فضای ما رو تحمل‌پذیر می‌کنه. هرکسی راه خودش رو می‌ره، ریتم خودش رو داره، و هیچ‌کدوم از این‌ها دلیل بر بهتر یا بدتر بودن کسی نیست. فقط انتخابه.