صرفا برای اطلاع بیشتر:
عارف قزوینی در دوره‌ای زندگی کرد که دو نظام پادشاهی پیاپی(قاجار و سپس پهلوی) بر ایران حکومت می‌کردند. در هر دو دوره، به‌عنوان شاعر ملی و روشنفکر سیاسی، منتقد صریح استبداد، فساد و بی‌کفایتی حکومت‌ها بود. 
عارف که به‌خاطر تصنیف‌های سیاسی و میهنی‌اش از جمله «از خون جوانان وطن لاله دمیده» شناخته می‌شود، انتقاداتش را در جوانی و از دربار قاجار شروع کرد. عارف در جوانی با دربار قاجار آشنا شد، اما خیلی زود از آن فضا بیزار شد. مظفرالدین‌شاه حتی قصد داشت او را وارد دستگاه درباری کند، اما عارف نپذیرفت و به قزوین بازگشت.
عارف در دوره قاجار با استبداد طولانی ناصرالدین‌شاه و سپس محمدعلی‌شاه شناخته می‌شود با تصنیف‌هایش مردم را به آزادی‌خواهی، قانون‌گرایی و مقابله با استبداد دعوت می‌کرد. 
او از نخستین کسانی بود که ادبیات انتقادی را وارد موسیقی کرد و این کار در دوره‌ای انجام شد که ادبیات انتقادی پاسخی به فشار شدید حکومت بود. تصنیف‌هایی مانند «از خون جوانان وطن لاله دمیده» مستقیماً به کشتار آزادی‌خواهان در دوره قاجار دارد. این اثر، نقدی تند بر سرکوب مشروطه‌خواهان توسط حکومت قاجار بود.

عارف پس از سقوط قاجار نیز سکوت نکرد. معتقد بود که پس از سقوط قاجار، به‌جای تحقق آزادی، قدرت مطلقه جدیدی شکل گرفته است. 
او در نوشته‌ها و گفته‌هایش بارها از این موضوع گلایه کرده و آن را خیانت به خون جوانانی می‌دانست که برای آزادی جان دادند.
عارف از چهره‌هایی مانند کلنل محمدتقی پسیان حمایت کرد؛ کسی که علیه استبداد نوظهور پهلوی مبارزه می‌کرد. 
تصنیف‌های عارف در سوگ پسیان، نشان‌دهنده موضع‌گیری سیاسی روشن او علیه استبداد پهلوی است. در نهایت؛ عارف اساساً با هر نوع حکومت استبداد، چه قاجار، چه پهلوی، مشکل داشت. 
او معتقد بود که ایران تنها زمانی پیشرفت می‌کند که مردم آزاد، آگاه و صاحب حق تعیین سرنوشت باشند.

یک بار می‌گویید اشتباهات ما اشتباهات شما را توجیه می‌کند. یک بار می‌گویید ظلم با یک ظلم دیگر اصلاح نمی‌شود. از استدلال اول برای توجیه حضورتان در اینجا استفاده می‌کنید و از استدلال دوم برای فرار از مجازاتی که حقتان است. حس می‌کنم شما زیادی از این بازی خنده‌دار لذت می‌برید. حالا تو دوباره داری سعی می‌کنی از ضعف ما یک اسب تروأ بسازی که شیهه می‌کشد. نه، من با تو به عنوان یک عرب حرف نمی‌زنم. الان من بیش از هرکسی می‌دانم که انسان آرمان است، نه گوشت و خونی که نسل به نسل منتقل می‌شود، مثل کنسرو گوشتی که بین فروشنده و خریدار دست به دست می‌شود. من دارم با این فرض با تو صحبت می‌کنم که بالاخره یک انسان، یک یهودی، یا هرچه می‌خواهی هستی. اما باید مسائل را آن طور که هست، بفهمی. من می‌دانم یک روز به این مسائل پی خواهی برد و خواهی فهمید که بزرگترین جرمی که هر انسانی-هرکه می‌خواهد باشد-می‌تواند مرتکب شود، این است که حتی برای یک لحظه تصور کند که ضعف و اشتباهات دیگران به او حق می‌دهد، به قیمت از بین بردن زندگی آن‌ها زندگی کند و با آن، اشتباهات و جنایاتِ خودش را توجیه کند.
تو فکر می‌کنی ما به اشتباه ادامه خواهیم داد؟ اگر یک روز دست از اشتباه برداریم، آن‌وقت برای تو چه می‌ماند؟

-بازگشت به حیفا، غسان کنفانی

«فلسطین برای ما، من و تو، فقط گشتن دنبال یک چیز زیر غبار خاطرات است. ببین زیر این غبار چی پیدا کردیم؟ یک غبار جدید دیگر! اشتباه می‌کردیم که فکر می‌کردیم وطن فقط گذشته است. وطن برای خالد آینده است. فرق ما این است.»

-بازگشت به حیفا، غسان کنفانی

ـ

از خودم پرسیدم مرگ کجا آغاز می‌شود؟ از روی پوست یا که از زیر آن؟ جایی در درونتان که درد زیستن از آن ریشه می‌گیرد، یا در آرنج، یا وسط زانو؟ کشتن را از کجا آغاز می‌کرد؟ مرگ هر آدمی کجا لانه کرده؟ در خواب یا در بیداری؟ آیا مرگ از بس می‌کشت خودش از خستگی می‌مرد؟ آن موقع که پوست سرد می‌شود و گوشت سفت، همهٔ تن آدم یخ می‌زند و مثل چوب خشک می‌شود، مرگ کجا می‌رود؟ اگر آدمی همان مرگ است و مرگ همان آدمی، پس چرا نمی‌گوییم «مرگ‌ها»؟ مرگ‌های زنان و مردان مرگ‌هایی که همچون کرم‌های فلاکت در انتظار نشسته‌اند. مرگ‌های بچه‌ها: ساکت و پنهان، در انتظار پرتاب سنگی. خندان، با یک چشم باز. چرا به جای اینکه بگوییم «مرگ در یک قدمی است» نمی‌گوییم«مرگ‌ها در یک قدمی‌اند»؟ مرگ‌هایی که در دل درختان هستند. درختان مردگان، که از درون پوسیده‌اند، در آخر می‌میرند. درختی که به مرگ پناه داده، در گذر زمان کم کم خاکستر می‌شود. فرو می‌پاشد. زندانی می‌گفت: مرگ به کرم ابریشم می‌ماند. مرگ در دل درخت زندگی می‌کند. مانند پروانه‌ای که در دل کرم ابریشم است. زاده شدن درد دارد.

-مرگ به وقت بهار، مرسه رودوردا

یادداشت: قبل‌تر به این امید ادامه می‌دادم که بالأخره یک جا آرام خواهم گرفت. حالا با پوست و استخوان درک کرده‌ام که انسان هیچ‌گاه آرام نمی‌گیرد. به قول زندانی کتاب رودوردا،«زاده شدن درد دارد». درد ما از زنده بودن ماست. و مرگ، هرچند که تجربه دردناکی به نظر می‌رسد، در مقایسه با این همه زندگی، ناچیز است.

-خیابان کاتالین، ماگدا سابو

-خیابان کاتالین، ماگدا سابو

ينقذ في سلاحف بحرية
يقتل حيوانات بشرية،
تلك قضية
وتلك قضية!

در آن لحظه حالم از آن نوع خویشتن‌داری به هم می‌خورد، از متانتی که آدم‌ها در چنین لحظاتی به خرج می‌دهند تا مطابق انتظار دیگران رفتار کرده باشند، درحالی که من ترجیح می‌دادم خودم باشم: از همه‌چیز و همه‌کس و بیش از همه از بلینت خسته بودم. راه افتادیم، و می‌دانستم که دیگر هیچ‌وقت، تا وقتی که زنده بودیم، دیگر خودم نخواهم بود.

-خیابان کاتالین، ماگدا سابو

برای بیروت می‌نویسم
برای بیروت عزیز که در ذهن من بلاد عشق بود، خاک آزادگان بود. آزادگان بی‌هراس، بی‌پروا و سرشار از زندگی. آن قدر سرشار از زندگی که تنها تصویرم از گم شدنش، تصویر عاشقانه‌ی در اشعار نزار قبانی بود: « میدان‌ها
و قهوه‌خانه‌های بیروت،
بندرها
و هتل‌ها
و کشتی‌هایش
همه و همه
در چشم‌های تو جا دارند،
چشم که ببندی
بیروت
گم می‌شود»
کدام چشم بسته شد که چنین بیروت را گم کردیم؟ یا شاید باید گفت؛ چندین چشم، چندین و چند هزار چشم بسته شد؟ چندین و چند هزار صدا خفه شد، که چنین بیروت را گم کردیم؟ که گذاشتیم در شعرها و ترانه‌ها حبس شود و خاک بخورد؟ که واقعیتش را ندیدیم، یا نمی‌خواهیم ببینیم؟