#ሲጋራና ሺሻ ማጨስ በጤና ላይ የሚያደርሱት ጉዳት እጅግ ከፍተኛና ዘርፈ ብዙ ነው።
#ብዙ ሰዎች ሺሻ ከሲጋራ የተሻለ ወይም ጉዳት የሌለው ይመስላቸዋል፤ ነገር ግን ጥናቶች እንደሚያሳዩት ሺሻ ከሲጋራ ባልተነሰ አልፎ ተርፎም በከፋ መልኩ ጤናን ይጎዳል።

#ዋና ዋናዎቹን ጉዳቶች እንደሚከተለው በዝርዝር ማየት ይቻላል

1. #የልብና የደም ዝውውር ሥርዓት ላይ የሚደርስ ጉዳት
የደም ግፊት መጨመር፦** በትንባሆ ውስጥ የሚገኘው ኒኮቲን የልብ ምትን በመጨመርና የደም ቧንቧዎችን በማጥበብ የደም ግፊት እንዲጨምር ያደርጋል

#የልብ ድካምና ስትሮክ የደም ቧንቧዎች እንዲጠብቁና እንዲደፈኑ በማድረግ ለልብ ድካም (Heart Attack) እና ለስትሮክ (Stroke) ተጋላጭነትን ይጨምራል።

2. #የመተንፈሻ አካላት ላይ የሚደርስ ጉዳት
#የሳንባ ካንሰር በሲጋራና በሺሻ ጭስ ውስጥ የሚገኙ ከ7,000 በላይ ኬሚካሎች (ከነዚህም ውስጥ 70 የሚሆኑት ካንሰር አምጪ ናቸው) ለሳንባ ካንሰር ቀጥተኛ መንስኤ ናቸው።

#ሥር የሰደደ የሳንባ በሽታ (COPD)፦** ሳንባን በማቁሰልና የአየር መተላለፊያዎችን በመዝጋት ለከባድ የመተንፈስ ችግር ይዳርጋል።

3. #በሺሻ ላይ የሚታዩ ልዩ ጉዳቶች
ሺሻ በውሃ ውስጥ አልፎ ስለሚመጣ ጉዳቱ የቀነሰ ቢመስልም የሚከተሉት አደገኛ ሁኔታዎች አሉት
#ከፍተኛ የካርቦን ሞኖክሳይድ መጠን ሺሻን ለማቀጣጠል የሚጠቀሙት ከሰል ከፍተኛ መጠን ያለው ካርቦን ሞኖክሳይድ እንዲመነጭ ያደርጋል፤ ይህም በደም ውስጥ ያለውን ኦክስጅን ይቀንሳል።

ተላላፊ በሽታዎች የሺሻውን ቧንቧ (piping) በጋራ መጠቀም እንደ ሄፓታይተስ፣ የሳንባ ነቀርሳ (TB) እና የኸርፒስ ቫይረስ ላሉ ተላላፊ በሽታዎች ያጋልጣል።

ረጅም የቆይታ ጊዜ አንድ ሰው ለ45 ደቂቃ ሺሻ ሲያጨስ ከ100 በላይ ሲጋራዎችን እንዳጨሰ ያህል ከፍተኛ መጠን ያለው ጭስ ወደ ውስጥ ይስባል።

4. #ሌሎች የጤና ችግሮች
የአፍና የጉሮሮ ካንሰር ለከንፈር ለምላስ፣ ለድድና ለጉሮሮ ካንሰር የመጋለጥ እድልን በእጅጉ ይጨምራል።

#የመካንነት ችግር በወንዶች ላይ የዘር ፍሬ (Sperm) ጥራትና መጠን እንዲቀንስ ሲያደርግ፣ በሴቶች ላይ ደግሞ ፅንስ የመያዝ እድልን ያጠባል።

#የቆዳ መሸብሸብ፦** የደም ዝውውርን ስለሚቀንስ ቆዳ ቀድሞ እንዲሸበሸብና የዕድሜ መግፋት ምልክቶች እንዲታዩ ያደርጋል።

#ጠቃሚ ማሳሰቢያ
ሁለተኛ ደረጃ አጫሽነት (Second-hand smoke)፦ አጫሾች የሚያወጡትን ጭስ ወደ ውስጥ የሚስቡ ሰዎች (ቤተሰብ፣ ልጆች፣ ጓደኞች) ልክ እንደ አጫሹ ሁሉ ለላይ ለተጠቀሱት የጤና ችግሮች ይጋለጣሉ።

ለማጠቃለል፣ ሺሻም ሆነ ሲጋራ "ንጹህ" ወይም "ደህንነቱ የተጠበቀ" የሚባል አማራጭ የላቸውም። ጤናዎን ለመጠበቅ ከሁለቱም መራቅ የተሻለው ውሳኔ ነው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#አልኮል መጠጣት በአጭርና በረጅም ጊዜ በጤና ላይ በርካታ ጉዳቶችን ያስከትላል። እነዚህም ጉዳቶች በአካል፣ በአእምሮ እና በማህበራዊ ህይወት ላይ ሊከፈሉ ይችላሉ።
ዋና ዋናዎቹ ጉዳቶች የሚከተሉት ናቸው

1. #በአካል ክፍል ላይ የሚደርሱ ጉዳቶች
#የጉበት በሽታ፦** አልኮልን ከመጠን በላይ መጠቀም የጉበት ስብ መከማቸት፣ የጉበት መቆጣት (Hepatitis) እና በመጨረሻም የጉበት ጠባሳ (Cirrhosis) ያስከትላል።

#የልብና የደም ዝውውር ችግር፦** ለደም ግፊት መጨመር፣ ለልብ ምት መዛባት እና ለስትሮክ (Stroke) የመጋለጥ እድልን ይጨምራል።

#የምግብ መፈጨት ሥርዓት፦** የሆድ ዕቃና የጨጓራ መቁሰል (Gastritis) ያስከትላል። እንዲሁም ሰውነት አስፈላጊ የሆኑ ቫይታሚኖችንና ንጥረ ነገሮችን እንዳይመጥ ይከላከላል።

#ለካንሰር የመጋለጥ እድል፦** የአፍ፣ የጉሮሮ፣ የጉበት፣ የጡት እና የጨጓራ ካንሰር ተጋላጭነትን ይጨምራል።

#የሰውነት መከላከል አቅም፦** የሰውነትን በሽታ የመከላከል አቅም በማዳከም ለተላላፊ በሽታዎች (እንደ ሳንባ ነቀርሳ እና የሳንባ ምች) በቀላሉ እንዲጋለጡ ያደርጋል።

2. #በአእምሮና በስነ-ልቦና ላይ የሚደርሱ ጉዳቶች
#የማስታወስ ችሎታ መቀነስ፦** አልኮል የአንጎልን ሴሎች በመጉዳት የማሰብ፣ የማስታወስ እና ውሳኔ የመስጠት ብቃትን ያዳክማል።
#ጭንቀትና ድብርት፦** አልኮል ለጊዜው ደስተኛ የሚያደርግ ቢመስልም፣ በረጅም ጊዜ ግን ለከፍተኛ ጭንቀትና ለድብርት (Depression) ይዳርጋል።
#ሱስ መሆን አልኮልን አዘውትሮ መጠጣት ራስን መቆጣጠር ወደማይቻልበት የሱስ ደረጃ ያደርሳል።

3.#ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳቶች
የስራ አፈጻጸም መውረድ፦** ትኩረትን በመንጠቅ በስራ ወይም በትምህርት ላይ ውጤታማ እንዳይሆኑ ያደርጋል።

#ግጭትና ጥቃት፦** አልኮል የሰውን ልጅ የማመዛዘን ችሎታ ስለሚቀንስ ለጠብ፣ ለቤተሰብ መፍረስ እና ለተለያዩ ወንጀሎች መንስኤ ይሆናል።
#አደጋዎች በመኪና አደጋ እና በሌሎች ድንገተኛ አደጋዎች ለሞት ወይም ለከባድ አካል ጉዳት የመጋለጥ እድልን በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል።

4. #በእርግዝና ወቅት የሚደርስ ጉዳት
አንዲት ነፍሰ ጡር ሴት አልኮል ስትጠጣ ፅንሱ በአካልና በአእምሮ የመጎዳት (Fetal Alcohol Syndrome) ከፍተኛ ስጋት ይገጥመዋል።
#ማሳሰቢያ አልኮልን ማቆም ለጤና ወዲያውኑ መሻሻልን ያመጣል። ሱስ አስቸጋሪ ሆኖ ካገኙት የህክምና ባለሙያዎችን ወይም የምክር አገልግሎቶችን ማግኘት የተሻለ መፍትሄ ነው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#ማሳሰቢያ ይህ መረጃ በፋብሪካ የተቀነባበረ ዘይት ሳይሆን ያለ ምንም ኬሚካል በቤት ውስጥ ለሚናዘጋጅው ብቻ ነው
#የኑግ ዘይት (Niger seed oil) በኢትዮጵያ ውስጥ በስፋት ጥቅም ላይ የሚውልና በርካታ የጤና ጥቅሞች ያሉት የዘይት ዓይነት ነው። ዋና ዋናዎቹ ጥቅሞች የሚከተሉት ናቸው

1. #ለልብ ጤንነት
የኑግ ዘይት በውስጡ ኦሜጋ-3 (Omega-3) እና ኦሜጋ-6 (Omega-6) ፋቲ አሲዶችን በከፍተኛ መጠን ይይዛል። እነዚህ ንጥረ ነገሮች በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ የኮሌስትሮል መጠን በመቀነስ ለልብ ድካም እና ለሌሎች የልብ ሕመሞች የመጋለጥ እድልን ይቀንሳሉ።

2. የሰውነትን መቆጣት (Inflammation) ለመቀነስ
በውስጡ ባሉት ፀረ-ኦክሳይደንት (Antioxidant) ንጥረ ነገሮች አማካኝነት በሰውነት ውስጥ የሚከሰቱ መቆጣቶችን የመከላከል አቅም አለው። በተለይም እንደ ቁርጥማት (Rheumatism) እና አርትራይተስ ላሉ የሕመም ዓይነቶች እፎይታን ሊሰጥ ይችላል።

3. ለቆዳ ጤንነት
የኑግ ዘይት ለቆዳ ጠቃሚ የሆኑ ንጥረ ነገሮችን ይዟል። ቆዳን ለማለስለስ፣ ቁስልን ቶሎ ለማዳን እና እንደ ጭርት ወይም ሽፍታ ያሉ የቆዳ ችግሮችን ለመከላከል ይረዳል።

4. በሽታን የመከላከል አቅምን ይጨምራል
በውስጡ ያሉት የተለያዩ ማዕድናት እና ፕሮቲኖች የሰውነትን በሽታ የመከላከል ሥርዓት በማጠናከር ሰውነታችን ባክቴሪያዎችንና ቫይረሶችን እንዲቋቋም ይረዳሉ።

5. ለእንቅልፍ እጥረት
በአንዳንድ ጥናቶች መሠረት የኑግ ዘይት በውስጡ እንደ ማግኒዥየም፣ ፖታሺየም እና ዚንክ ያሉ ማዕድናትን ስለሚይዝ፣ በሰውነት ውስጥ የሆርሞን መዛባትን በማስተካከል ጥልቅና የተረጋጋ እንቅልፍ እንዲኖረን ሊረዳ ይችላል።

6. ለምግብ መፈጨት ሥርዓት
የሆድ መነፋትን ለመቀነስ እና የምግብ መፈጨት ሥርዓት የተስተካከለ እንዲሆን የማድረግ አቅም አለው።

#ማሳሰቢያ ምንም እንኳን የኑግ ዘይት ለጤና ጠቃሚ ቢሆንም፣ ከመጠን በላይ መጠቀም ካሎሪው ከፍተኛ ስለሆነ ለክብደት መጨመር ምክንያት ሊሆን ይችላል። እንዲሁም ለውዝ ወይም ሌሎች የቅባት እህሎች አለርጂ ያለባቸው ሰዎች በጥንቃቄ መጠቀም አለባቸው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#የኦቾሎኒ ዘይት (Peanut Oil) በምግብ ዝግጅትም ሆነ ለጤና ባለው ጠቀሜታ በስፋት ይታወቃል። የዚህን ዘይት ዋና ዋና ጥቅሞችና ጥንቃቄ ሊያደርጉ የሚገባቸውን ሰዎች እንደሚከተለው በዝርዝር ማየት ይቻላል።

#የኦቾሎኒ ዘይት ጥቅሞች
#ለልብ ጤና፡** የኦቾሎኒ ዘይት "Monounsaturated" እና "Polyunsaturated" የሚባሉ ጤናማ ቅባቶች አሉት። እነዚህም በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ ኮሌስትሮል (LDL) በመቀነስ የልብ በሽታ ተጋላጭነትን ሊከላከሉ ይችላሉ።

#ቫይታሚን ኢ (Vitamin E) ይዘት፡** ይህ ዘይት በቫይታሚን ኢ የበለጸገ ሲሆን፣ ይህም እንደ ጠንካራ ኦክሲዳንት (Antioxidant) በመሆን ሰውነታችንን ከበሽታዎች ይከላከላል፤ እንዲሁም ለቆዳና ለፀጉር ጤና ተመራጭ ያደርገዋል።

#ስኳር መጠንን መቆጣጠር፡** አንዳንድ ጥናቶች እንደሚያሳዩት ጤናማ የሆኑ ያልበለጸጉ ቅባቶች (Unsaturated fats) በደም ውስጥ ያለውን የኢንሱሊን ስሜት በማሻሻል የስኳር መጠንን ለማመጣጠን ይረዳሉ።

#ለከፍተኛ ሙቀት መቋቋም፡** የኦቾሎኒ ዘይት "High smoke point" አለው። ይህም ማለት በከፍተኛ ሙቀት ሲበስል ቶሎ ስለማይቃጠልና መርዛማ ንጥረ ነገሮችን ስለማያመነጭ ለጥብስ ስራዎች (Frying) በጣም ተስማሚ ነው።

#መጠንቀቅ ያለባቸው ሰዎች
ምንም እንኳን በርካታ ጥቅሞች ቢኖሩትም፣ የሚከተሉት ሰዎች ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል

#የኦቾሎኒ አለርጂ ያለባቸው ሰዎች፡** የኦቾሎኒ አለርጂ ካለብዎ በዘይቱ ምክንያት ከፍተኛ የሆነ የአለርጂ ምላሽ ሊከሰት ይችላል። በተለይም ባልተጣራ (Cold-pressed) ዘይት ላይ የአለርጂ መንስኤ የሆኑ ፕሮቲኖች ሊኖሩ ስለሚችሉ ሙሉ በሙሉ መራቅ ይገባል።

#ከመጠን በላይ ውፍረት ያላቸው ሰዎች፡** እንደ ማንኛውም ዘይት ሁሉ የኦቾሎኒ ዘይት ከፍተኛ ካሎሪ አለው። ስለዚህ ክብደት ለመቀነስ ለሚሞክሩ ሰዎች አጠቃቀማቸውን መመጠን አለባቸው።

#ኦሜጋ-6ን የሚቀንሱ ሰዎች፡** የኦቾሎኒ ዘይት ኦሜጋ-6 ፋቲ አሲድ ይዘቱ ከፍተኛ ነው። በሰውነታችን ውስጥ የኦሜጋ-6 እና ኦሜጋ-3 መጠን ካልተመጣጠነ ለሰውነት መቆጣት (Inflammation) ምክንያት ሊሆን ስለሚችል፣ በልክ መጠቀም ይመከራል።

#ተጨማሪ ምክር**
ዘይቱን ሲገዙ "Refined" (የተጣራ) ከሆነ ለጥብስ ስራዎች የተሻለ ሲሆን፣ "Cold-pressed" (ያልተጣራ) ከሆነ ደግሞ ጠቃሚ ንጥረ ነገሮቹን ሳይቀንስ ስለሚይዝ ለሰላጣና ለለስላሳ ምግቦች ተመራጭ ነው። ሆኖም ያልተጣራው ዘይት ለአለርጂ ተጋላጭነትን ሊጨምር እንደሚችል መዘንጋት የለብዎትም።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#የስትሮክ (Stroke) አደጋን ለመቀነስ የምግብ አጠቃቀምን ማስተካከልና የአኗኗር ዘይቤን መቀየር ወሳኝ እርምጃዎች ናቸው። ዋና ዋናዎቹን ነጥቦች እንደሚከተለው ማየት ይቻላል፦
1. #የምግብ ምርጫ (ምን መመገብ አለብን?
#ስትሮክን ለመከላከል የደም ግፊትንና የኮሌስትሮል መጠንን የሚቀንሱ ምግቦች ላይ ትኩረት ማድረግ ያስፈልጋል።
#አትክልትና ፍራፍሬ፦** በፖታሲየም የበለፀጉ እንደ ሙዝ፣ ድንች፣ ስፒናች እና ቲማቲም የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳሉ። በቀን ውስጥ በተለያዩ ቀለማት ያሏቸውን አትክልቶች መመገብ ይመከራል።
#ጥራጥሬዎችና ፋይበር ያላቸው ምግቦች እንደ አጃ (Oats)፣ ባቄላ፣ አተር እና ሙሉ ስንዴ ያሉ ምግቦች መጥፎ ኮሌስትሮልን (LDL) ለመቀነስ ይረዳሉ።
#ጤናማ ቅባቶች፦** በኦሜጋ-3 የበለፀጉ እንደ አሳ (ሳልመን ወይም ቲላፒያ)፣ ለውዝ እና የወይራ ዘይት ለልብና ለደም ስር ጤንነት ጠቃሚ ናቸው።
#ጨው መቀነስ፦** ከፍተኛ የጨው መጠን የደም ግፊትን ስለሚጨምር፣ በምግብ ውስጥ ያለውን የጨው መጠን በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ (በቀን ከአንድ የሻይ ማንኪያ በታች) አስፈላጊ ነው።
#ስኳርና የተቀነባበሩ ምግቦች፦** ጣፋጭ መጠጦችንና በፋብሪካ የተቀነባበሩ (Process የተደረጉ) ምግቦችን ማስወገድ የሰውነት ክብደትንና የስኳር መጠንን ለመቆጣጠር ይረዳል።

2. #የአኗኗር ዘይቤ (ምን ማከናወን አለብን?)
ከምግብ በተጨማሪ የሚከተሉት ተግባራት የስትሮክ ስጋትን ይቀንሳሉ
#አካላዊ እንቅስቃሴ፦** በቀን ቢያንስ ለ30 ደቂቃ ፈጣን እርምጃ ወይም የሰውነት እንቅስቃሴ ማድረግ የደም ዝውውርን ያሻሽላል።
#የደም ግፊትን መከታተል፦** ስትሮክ እንዲከሰት ከሚያደርጉ ምክንያቶች ቀዳሚው ከፍተኛ የደም ግፊት በመሆኑ፣ በየጊዜው መለካትና በሀኪም ትዕዛዝ ቁጥጥር ስር ማድረግ።
#ክብደትን መቆጣጠር፦** ከልክ ያለፈ ውፍረት ለልብ ህመም እና ለስኳር በሽታ ስለሚያጋልጥ፣ ጤናማ የሰውነት ክብደት እንዲኖር ማድረግ።
#ሲጋራ አለማጨስ፦** ሲጋራ የደም ስሮችን በማጥበብና የደም መርጋትን በማፋጠን ለስትሮክ ቀጥተኛ መንስኤ ስለሚሆን ማቆም የግድ ይላል።
#የጤና ምርመራ የስኳር ህመም ወይም የልብ ምት መዛባት ካለ፣ እነዚህን ሁኔታዎች በህክምና ክትትል ስር ማቆየት።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#እነዚህ አራት ንጥረ ነገሮች (ቁሩንፉድ፣ ሎሚ፣ ቀረፋ እና ዝንጅብል) አንድ ላይ ሲቀመሙ ለጤና እጅግ ጠቃሚ የሆነ ተፈጥሯዊ መጠጥ ይፈጥራሉ። እያንዳንዱ ንጥረ ነገር የራሱ የሆነ የጤና በረከት ስላለው፣ ውህዱ በሽታ የመከላከል አቅምን ለማጠናከር ይረዳል።

#ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
#በሽታ የመከላከል አቅምን ማሳደግ፦** ዝንጅብል እና ሎሚ በቫይታሚን ሲ እና አንቲ-ኦክሲዳንት የበለፀጉ በመሆናቸው ሰውነትን ከኢንፌክሽንና ከጉንፋን ይከላከላሉ።

#ለሆድና ለምግብ መፈጨት፦** ዝንጅብል እና ቁሩንፉድ የምግብ መፈጨት ሥርዓትን በማስተካከል የሆድ መነፋትንና ጋዝን ይቀንሳሉ።

#ለሰውነት መቆጣት (Inflammation) አራቱም ንጥረ ነገሮች በሰውነት ውስጥ የሚከሰቱ የሕመም ስሜቶችንና መቆጣትን የመቀነስ ከፍተኛ ችሎታ አላቸው።

#ለክብደት መቀነስ፦** ቀረፋ በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ለማመጣጠን የሚረዳ ሲሆን፣ ውህዱ ደግሞ የሰውነት ሜታቦሊዝምን በማፋጠን ስብን ለማቃጠል ያግዛል።

#ለአተነፋፈስ ጤና፦** ይህ መጠጥ የጉሮሮ ህመምን ለማስታገስና የመተንፈሻ አካላትን ለማጽዳት በጣም ውጤታማ ነው።
#የአዘገጃጀት ቅደም ተከተል የሚያስፈልጉ ነገሮች
ከ3-4 ፍሬ ቁሩንፉድ
ግማሽ ሎሚ
#አንድ ትንሽ ዝንጅብል (የተፈቀፈቀ ወይም የተከተፈ)
1 ዱላ ቀረፋ (ወይም ግማሽ የሻይ ማንኪያ ዱቄት) 2 ኩባያ ውሃ
#አዘገጃጀት
1. #መፍላት ውሃውን በብረት ድስት ውስጥ ጥደው ዝንጅብሉን፣ ቀረፋውን እና ቁሩንፉዱን ይጨምሩበት።

2 #ማቆየት ውህዱ መፍላት ከጀመረ በኋላ እሳቱን ቀንሰው ለ 5-10 ደቂቃዎች ያህል እንዲንተከተክ ያድርጉ። ይህም ንጥረ ነገሮቹ በደንብ እንዲዋሃዱ ይረዳል።

3. #ማጥለል መጠጡን ወደ ኩባያ ያጥልሉት።

4. #ሎሚ መጨመር፦** መጠጡ ትንሽ ለብ ሲል የሎሚ ጭማቂውን ይጨምሩበት። (ሎሚው በሙቅ ውሃ ውስጥ ቫይታሚኑ ስለሚጠፋ ለብ ሲል መጨመር ይመረጣል

5. #ማጣፈጫ (እንደ ምርጫዎ)፦** ጣዕሙን ለመቀየር ትንሽ ማር ማከል ይችላሉ።
#ጥንቃቄ
#ከመጠን በላይ አለመውሰድ፦** ቁሩንፉድ እና ቀረፋ በብዛት ሲወሰዱ የሆድ መለብለብ ሊያመጡ ስለሚችሉ በቀን ከአንድ ወይም ከሁለት ኩባያ በላይ ባይጠጡ ይመረጣል።

#መድሃኒት የሚወስዱ ከሆነ፦** በተለይ የደም ማቅጠኛ ወይም የስኳር መድሃኒት የሚወስዱ ሰዎች ይህን መጠጥ አዘውትረው ከመጠቀማቸው በፊት ሀኪም ማማከር አለባቸው።

#ይህንን መጠጥ ጠዋት በባዶ ሆድ ወይም ማታ ከመተኛትዎ በፊት ቢጠጡት የተሻለ ውጤት ይኖረዋል።

#የጨው ውሃ ጉምጥምጥ (Saltwater rinse) ለጥርስ እና ለአፍ ጤንነት በጣም ቀላሉ እና ውጤታማው የቤት ውስጥ መፍትሄ ነው። በውስጡ ያሉት ጥቅሞች እና የአጠቃቀም ሁኔታው እንደሚከተለው ይጠቃለላል

#የጨው ውሃ ጉምጥምጥ ጥቅሞች
ባክቴሪያን ለመከላከል ጨው በአፍ ውስጥ ያለውን የፒኤች መጠን (pH level) ለጊዜው ስለሚቀይር፣ ባክቴሪያዎች እንዳይራቡ እና እንዳይኖሩ ያደርጋል። ይህም ለጥርስ መበስበስ መንስኤ የሚሆኑ ጀርሞችን ይቀንሳል።

#ለድድ ጤንነት፦** የድድ መድማት ወይም ማበጥ ካለ፣ የጨው ውሃ እብጠቱን ለመቀነስ እና ቁስሉ በፍጥነት እንዲድን ይረዳል።

#መጥፎ የአፍ ጠረንን ለማስወገድ
በአፍ ውስጥ የሚፈጠሩ እና ለመጥፎ ጠረን ምክንያት የሚሆኑ ባክቴሪያዎችን በማጥፋት አፍን ትኩስ ያደርጋል።
#ከጥርስ ህክምና በኋላ ጥርስ ከተነቀለ ወይም ሌላ የጥርስ ህክምና ከተደረገ በኋላ ቁስሉ እንዳይመረቅ እና ቶሎ እንዲድን በዶክተሮች ይመከራል።

#ለጉሮሮ ህመም፦** ጥርስን ብቻ ሳይሆን በጉሮሮ አካባቢ የሚፈጠርን ህመም እና መከርከር ለማስታገስ ይረዳል።

#በሳምንት ስንት ግዜ መጠቀም ያስፈልጋል?
የጨው ውሃ አጠቃቀም እንደ ሁኔታው ይለያያል
1. #ለጥንቃቄ እና ለጽዳት፦ በሳምንት ከ2 እስከ 3 ጊዜ** መጠቀም በቂ ነው። በየቀኑ መጠቀም የጥርስን ገጽ (Enamel) ሊያሳሳ ወይም ድድን ሊያቆስል ስለሚችል ጥንቃቄ ያስፈልጋል።

2. #ለህመም ወይም ለቁስል፦** ድድዎ ካበጠ ወይም ጥርስዎ ከተነቀለ፣ በቀን ከ2 እስከ 3 ጊዜ ለጥቂት ቀናት (እስከ አንድ ሳምንት) መጠቀም ይቻላል። ነገር ግን ህመሙ እንደቀነሰ ወደ መደበኛው (በሳምንት 2-3 ጊዜ) መቀነስ ይገባል።

#አዘገጃጀት እና አጠቃቀም
አዘገጃጀት ግማሽ የሻይ ማንኪያ ጨው በአንድ ብርጭቆ ለብ ባለ ውሃ ውስጥ በጥብጦ ማሟሟት።

#አጠቃቀም ውሃውን በአፍ ውስጥ በመያዝ ለ30 ሰከንድ ያህል መጉመጥመጥ እና መትፋት። (ውሃውን አለመዋጥ ይመከራል

#ማሳሰቢያ የጨው ውሃ ጉምጥምጥ ጥርስን በብሩሽ እና በሳሙና (Paste) የመቦረሽን ያህል ውጤታማ ስላልሆነ፣ እንደ ተጨማሪ እንክብካቤ እንጂ እንደ ዋና የጽዳት ዘዴ መጠቀም የለብንም። ከፍተኛ የጥርስ ህመም ካለ ግን የጥርስ ሃኪም ማማከር የተሻለ ነው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#ዘቢብ (የደረቀ ወይን) በውስጡ በርካታ ጠቃሚ ንጥረ ነገሮችን የያዘ በመሆኑ ለጤና እጅግ ተመራጭ ነው።
#ዋና ዋና ጥቅሞቹን እና በብዛት መመገብ ያለባቸውን ሰዎች እንደሚከተለው በዝርዝር ማየት ይቻላል።

#የዘቢብ ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
ለደም ማነስ (Iron):** ዘቢብ በውስጡ ከፍተኛ የብረት (Iron) መጠን ይዟል። ይህም የደም ማነስ ችግርን ለመከላከልና በሰውነታችን ውስጥ ቀይ የደም ሴሎች እንዲመረቱ ይረዳል።

#ለሰውነት ኃይል (Energy Boost):** የተፈጥሮ ስኳር (Fructose እና Glucose) በውስጡ ስለሚገኝ፣ የድካም ስሜት ለሚሰማቸው ሰዎች ፈጣን ኃይል ይሰጣል።

#ለተስተካከለ የምግብ መፈጨት (Fiber):** በፋይበር የበለጸገ በመሆኑ የሆድ ድርቀትን ይከላከላል፤ የምግብ መፈጨት ሥርዓትንም ያቀላጥፋል።

#ለአጥንት ጥንካሬ (Calcium & Boron):** በአጥንት ግንባታ ውስጥ ትልቅ ሚና ያለውን ካልሲየም እና ቦሮን የተባለ ንጥረ ነገር ይዟል። ይህም በተለይ የአጥንት መሳሳት (Osteoporosis) እንዳይከሰት ይረዳል።

#ለልብ ጤንነት በውስጡ የሚገኘው ፖታሲየም የደም ግፊትን ለመቆጣጠርና የልብን ጤንነት ለመጠበቅ ይረዳል።

#ለአይን ጤንነት:** ዘቢብ ውስጥ የሚገኙት ፀረ-ኦክሳይደንት (Antioxidants) አይናችን በዕድሜ መግፋት ምክንያት እንዳይዳከም ይከላከላሉ።

#ዘቢብን በብዛት መመገብ ያለባቸው ሰዎች
1. #የደም ማነስ ያለባቸው ሰዎች የብረት ንጥረ ነገር እጥረት ላለባቸውና ቶሎ ቶሎ ለሚደክማቸው ሰዎች ዘቢብ እጅግ አስፈላጊ ነው።

2. #ስፖርተኞችና ጉልበት የሚጠይቅ ስራ የሚሰሩ:** ፈጣንና ተፈጥሯዊ ኃይል ስለሚሰጥ ከስፖርት በፊት ወይም በኋላ ቢመገቡት ይመከራል።

3. #እርጉዝ ሴቶች በእርግዝና ወቅት ሰውነት ተጨማሪ የብረት እና የካልሲየም ንጥረ ነገር ስለሚፈልግ ዘቢብ ጥሩ አማራጭ ነው።

4. #የሆድ ድርቀት የሚያስቸግራቸው ሰዎች:** የምግብ መፈጨት ችግር ላለባቸው ሰዎች ፋይበር ስላለው መፍትሔ ይሆናል።

5. #ህፃናት ለዕድገታቸው የሚያስፈልጉ ቫይታሚኖችንና ማዕድናትን በቀላሉ ለማግኘት ይጠቅማቸዋል።

#ጥንቃቄ
ዘቢብ ምንም እንኳን ጠቃሚ ቢሆንም፣ በውስጡ የተከማቸ ስኳር ስላለው የሚከተሉት ሰዎች በመጠን ቢመገቡ ይመከራል

#የስኳር በሽታ ያለባቸው ሰዎች:** የስኳር መጠናቸውን ሊጨምር ስለሚችል በሀኪም ምክር ብቻ መጠቀም አለባቸው።

#ክብደት ለመቀነስ የሚጥሩ:** ካሎሪው ከፍተኛ ስለሆነ አብዝቶ መመገብ ለክብደት መጨመር ምክንያት ሊሆን ይችላል።

#ጠቃሚ ምክር:** ዘቢብን ለጥቂት ሰዓታት ውሃ ውስጥ ዘፍዝፎ በማቆየት ጠዋት በባዶ ሆድ ውሃውን መጠጣትና ዘቢቡን መብላት ጥቅሙን ያጎላዋል።

#የታሸጉ ውሃዎች ለከፍተኛ ሙቀት፣ ለፀሐይ ብርሃን ወይም ለረጅም ጊዜ መጓጓዣ ሲጋለጡ የሚከተሉት ከፍተኛ የጤና እና የጥራት ጉዳቶች ሊከሰቱ ይችላሉ

1. #የኬሚካሎች መለቀቅ (Chemical Leaching)
አብዛኞቹ የውሃ ጠርሙሶች የሚሠሩት PET (Polyethylene Terephthalate)** ከተባለ የፕላስቲክ ዓይነት ነው። ፕላስቲኩ ለሙቀት ሲጋለጥ በውስጡ ያሉ ኬሚካሎች ወደ ውሃው ይቀላቀላሉ

#አንቲሞኒ (Antimony):** ይህ የፕላስቲክ ማምረቻ ንጥረ ነገር ለሙቀት ሲጋለጥ ወደ ውሃው ይወጣል። በከፍተኛ መጠን ወደ ሰውነት ከገባ ለማቅለሽለሽ፣ ለትውከት እና ለተቅማጥ ሊዳርግ ይችላል።
ቢፒኤ (BPA) እና ፋታሌትስ (Phthalates)ምንም እንኳ ብዙ አምራቾች "BPA Free" ነን ቢሉም፣ ለፀሐይ ብርሃንና ለሙቀት የተጋለጡ ፕላስቲኮች የሆርሞን መዛባትን ሊያስከትሉ የሚችሉ ንጥረ ነገሮችን ሊለቁ ይችላሉ።
2. #የማይክሮ ፕላስቲክ መጠን መጨመር

ከፍተኛ ሙቀት የፕላስቲኩን መዋቅር ያዳክመዋል። ይህም ፕላስቲኩ እየተሰባበረ በአይን የማይታዩ ጥቃቅን የፕላስቲክ ቅንጣቶች (Microplastics) ወደ ውሃው ውስጥ በከፍተኛ መጠን እንዲለቀቁ ያደርጋል።

3. #የባክቴሪያ መራባት
ውሃው በፋብሪካ ውስጥ ታሽጎ ከመውጣቱ በፊት በውስጡ ጥቂት ባክቴሪያዎች ሊኖሩ ይችላሉ። ውሃው ሞቅ ባለ ቦታ ሲቀመጥ ወይም የፀሐይ ብርሃን ሲያርፍበት እነዚህ ባክቴሪያዎች በፍጥነት እንዲራቡ ምቹ ሁኔታ ይፈጠርላቸዋል። ይህም ውሃው ደስ የማይል ሽታ እና ጣዕም እንዲኖረው ያደርገዋል።

#ትክክለኛ የአያያዝ እና ጥንቃቄ ዘዴዎች
የታሸጉ ውሃዎችን ጥራት ለመጠበቅ የሚከተሉትን ጥንቃቄዎች ማድረግ ያስፈልጋል

#ከፀሐይ ብርሃን መራቅ፦** ውሃዎችን በቀጥታ የፀሐይ ብርሃን በሚያርፍባቸው መስኮቶች አቅራቢያ ወይም ክፍት ቦታዎች ላይ አለማስቀመጥ።

#ቀዝቃዛና ደረቅ ቦታ ውሃው በሚቀመጥበት መጋዘን ወይም ቤት ውስጥ በቂ አየር መኖር አለበት። ከምድር (መሬት) ከፍ ብሎ በፓሌት ወይም በሳጥን ላይ መቀመጥ ይኖርበታል።

#መኪና ውስጥ አለመተው፦** በተለይ በሞቃት ወቅት የታሸገ ውሃን በመኪና ውስጥ ለረጅም ሰዓት ትቶ አለመሄድ። በመኪና ውስጥ ያለው ሙቀት በጣም ከፍተኛ ስለሚሆን ኬሚካሎቹ በፍጥነት ወደ ውሃው ይገባሉ።

#የመጀመሪያ ገቢ መጀመሪያ ወጪ (FIFO) በንግድ ስራም ሆነ በቤት ውስጥ ውሃ ሲቀመጥ፤ ቀድሞ የመጣውን ውሃ ቀድሞ መጠቀም (ረጅም ጊዜ እንዳይቆይ ማድረግ)።
#ሽታ ካላቸው ነገሮች ማራቅ፦** ፕላስቲክ ጠርሙሶች ጥቃቅን ቀዳዳዎች ስላሏቸው እንደ ነዳጅ፣ ሳሙና ወይም ኬሚካሎች ያሉ ጠንካራ ሽታ ያላቸው ነገሮች አጠገብ ከተቀመጡ ውሃው ሽታውን ሊመጥ ይችላል።

#ማጠቃለያ የታሸገ ውሃ ሲገዙ ጠርሙሱ መልክ የለወጠ (የተጨማደደ)፣ የፀሐይ ብርሃን ላይ የቆየ ወይም የውሃው ጣዕም የተቀየረ ከሆነ ከመጠቀም መቆጠብ ለጤናዎ የተመረጠ ነው።