Ateistlardagi Paradox
Atiestlar umuman erkin irodaga, taqdirga va albatta yaratuvchi Zotga (Xudoga) ishonishmaydi, ularni mantig'iga ko'ra atrofda bo'ladigan har bir harakat va voqea shunchaki random. Bu haqida, Alexander Rosenberg yozgan "The Atheist's guide to reality" nomli kitobida o'qib bilsa bo'ladi. Alexander Rosenberg dunyoning eng "oldi" ateistlaridan biri, yuqoridagi (bestseller) kitobi esa ateistlar uchun yozilgan va o'sha kitobda, Alex o'zini naturalist¹ sifatida tariflaydi.
Ochig'i o'zbek "ateistlari" bu faylasufga va uning ateizm haqidagi tushuntirishlariga qiziqishmasa va parvo ham qilmasa kerak, chunki meni taxminim bo'yicha ular izlanib, o'ylab, o'rganib va hisoblab ko'rib ateist bo'lishmagan. Katta ehtimol bilan atrofidagi musulmonlardan ozor ko'rgan va bu Islomga nisbatan nafratga aylangan va "Islom (din) bu yomon" degan qarorga kelgan yoki shunchaki propaganda qurboni bo'lgan.
Agar Alexander Rosenbergni taniydigan O'zbek "ateisti" bo'lsa uni rostdanham "ateist" deb atasa bo'ladi.
Paradox nimada?
-Paradox shundaki haqiqiy ateist, ummuman erkin irodaga ishonmaydi va dindorlar bilan ummuman ishi bo'lmaydi, ularni ustidan kulmaydi, chunki ular uchun "dindorlarning dindorligi" bu shunchaki random bir vaziyat. Yani, haqiqiy ateistlar unchalik hissiy, axloqiy va oson manipulyatsiyaga moyil emaslar, O'zbek ateistlarida va ummuman-olganda aksar ateistlarda bunday holatni kuzatmaymiz... aynan shu katta bir paradox.
Ikki xil taxminim bor:
Yoki bular asli agnost bo'lgan soxta ateistlar, yoki shunchaki xudosiz, kulrang jamiyatning savodsiz va o'qimagan bo'laklari.
__
1 – "Naturalistlar" organizmlar va ularning atrof-muhit o'rtasidagi munosabatlarni, shuningdek, bu munosabatlarning vaqt o'tishi bilan qanday o'zgarishini kuzatishadi. Naturalistlarni eng mashhur namunalaridan biri bu Charls Darvin (Darvin nazariyasining otasi).
Atiestlar umuman erkin irodaga, taqdirga va albatta yaratuvchi Zotga (Xudoga) ishonishmaydi, ularni mantig'iga ko'ra atrofda bo'ladigan har bir harakat va voqea shunchaki random. Bu haqida, Alexander Rosenberg yozgan "The Atheist's guide to reality" nomli kitobida o'qib bilsa bo'ladi. Alexander Rosenberg dunyoning eng "oldi" ateistlaridan biri, yuqoridagi (bestseller) kitobi esa ateistlar uchun yozilgan va o'sha kitobda, Alex o'zini naturalist¹ sifatida tariflaydi.
Ochig'i o'zbek "ateistlari" bu faylasufga va uning ateizm haqidagi tushuntirishlariga qiziqishmasa va parvo ham qilmasa kerak, chunki meni taxminim bo'yicha ular izlanib, o'ylab, o'rganib va hisoblab ko'rib ateist bo'lishmagan. Katta ehtimol bilan atrofidagi musulmonlardan ozor ko'rgan va bu Islomga nisbatan nafratga aylangan va "Islom (din) bu yomon" degan qarorga kelgan yoki shunchaki propaganda qurboni bo'lgan.
Agar Alexander Rosenbergni taniydigan O'zbek "ateisti" bo'lsa uni rostdanham "ateist" deb atasa bo'ladi.
Paradox nimada?
-Paradox shundaki haqiqiy ateist, ummuman erkin irodaga ishonmaydi va dindorlar bilan ummuman ishi bo'lmaydi, ularni ustidan kulmaydi, chunki ular uchun "dindorlarning dindorligi" bu shunchaki random bir vaziyat. Yani, haqiqiy ateistlar unchalik hissiy, axloqiy va oson manipulyatsiyaga moyil emaslar, O'zbek ateistlarida va ummuman-olganda aksar ateistlarda bunday holatni kuzatmaymiz... aynan shu katta bir paradox.
Ikki xil taxminim bor:
Yoki bular asli agnost bo'lgan soxta ateistlar, yoki shunchaki xudosiz, kulrang jamiyatning savodsiz va o'qimagan bo'laklari.
__
1 – "Naturalistlar" organizmlar va ularning atrof-muhit o'rtasidagi munosabatlarni, shuningdek, bu munosabatlarning vaqt o'tishi bilan qanday o'zgarishini kuzatishadi. Naturalistlarni eng mashhur namunalaridan biri bu Charls Darvin (Darvin nazariyasining otasi).
Hedonizm (Gedonizm)
Hedonizm qadimgi yunonchada "zavq" degan ma'noni anglatadi. Axloqiy hedonizm faqat zavqning qadri borligini va faqat og'riqning qadrsizligini ta'kidlaydi.
"Hedonizm" falsafiy va axloqiy nazariya bo'lib, zavq va baxt hayotning eng muhim ichki ne'matlari ekanligini ta'kidlaydi, va u "zavq" hayotdagi eng yuqori intilish bo'lishi kerak degan e'tiqoddir.
Lekin ushbu falsafiy nazariya - shaxsiy o'sish, mazmunli munosabatlar va ijtimoiy mas'uliyat kabi boshqa muhim omillarni hisobga olmaydi. Bundan tashqari, bu qisqa muddatli fikrlash va nosog'lom turmush tarziga olib kelishi mumkin.
Hedonizm - barcha 'qarorlar' oqibatlaridan qat'i nazar, zavq asosida qabul qilinishi kerakligini anglatadi. Bu buzg'unchi xatti-harakatlarga olib keladi va axloq, halollik va mas'uliyat kabi muhim qadriyatlarni e'tiborsiz qoldiradi. (Real misollarni keyinroq yozarman)
Hedonist insonni shunchaki "Nafsining quli" deb atasaham bo'ladi, chunki u nafsi so'ragan va unga zavq beruvchi har qanday ishni qiladi.
Afsuski, bugungi kunda dunyo aholisining katta qismi aynan hedonism qurbonlari... keyingi post shu haqida bo'ladi, lekin bu aniqmas)
Hedonizm qadimgi yunonchada "zavq" degan ma'noni anglatadi. Axloqiy hedonizm faqat zavqning qadri borligini va faqat og'riqning qadrsizligini ta'kidlaydi.
"Hedonizm" falsafiy va axloqiy nazariya bo'lib, zavq va baxt hayotning eng muhim ichki ne'matlari ekanligini ta'kidlaydi, va u "zavq" hayotdagi eng yuqori intilish bo'lishi kerak degan e'tiqoddir.
Lekin ushbu falsafiy nazariya - shaxsiy o'sish, mazmunli munosabatlar va ijtimoiy mas'uliyat kabi boshqa muhim omillarni hisobga olmaydi. Bundan tashqari, bu qisqa muddatli fikrlash va nosog'lom turmush tarziga olib kelishi mumkin.
Hedonizm - barcha 'qarorlar' oqibatlaridan qat'i nazar, zavq asosida qabul qilinishi kerakligini anglatadi. Bu buzg'unchi xatti-harakatlarga olib keladi va axloq, halollik va mas'uliyat kabi muhim qadriyatlarni e'tiborsiz qoldiradi. (Real misollarni keyinroq yozarman)
Hedonist insonni shunchaki "Nafsining quli" deb atasaham bo'ladi, chunki u nafsi so'ragan va unga zavq beruvchi har qanday ishni qiladi.
Afsuski, bugungi kunda dunyo aholisining katta qismi aynan hedonism qurbonlari... keyingi post shu haqida bo'ladi, lekin bu aniqmas)
I can say the truth is valuable because I believe in God, and the God is the ultimate source of objective values. God's name is the truth (ٱلْحَقُّ).
For me to believe in ultimate truth and truth having intrinsic values is possible, but for an atheist or agnostic truth is only instrumentally valuable in terms of survival and reproduction, not intrinsically valuable.
For me to believe in ultimate truth and truth having intrinsic values is possible, but for an atheist or agnostic truth is only instrumentally valuable in terms of survival and reproduction, not intrinsically valuable.
💯1
Agar siz odamlarni o'zgartirmoqchi bo'lsangiz, unutmang - ular ko'zlari bilan tinglashadi.
Ateizm va Fan
Fan - bu aqlni tabiiy dunyoga tatbiq etishdir.
Xo'sh, agar inson ongi ilohiy aralashuvisiz tasodifiy evolyutsiya jarayonining mahsuloti bo'lsa, qanday qilib inson o'z ongiga ishonishi va uning aqli olam sirlarini ochishi va u haqiqat bo'lgan tushunchalarni ishlab chiqishi mumkinligiga ishonishi mumkin?
•O'z ongimizga ishonishimiz uchun qanday sabab bor?
•Ilm bilan shug'ullanishimizga nima sabab bo'ladi?
•Nima sababdan haqiqat qimmatli ekanligiga ishonishimiz kerak?
Ilm-fanga axloqiy langar kerak va uning rivojlanishi uchun qadriyatlar kerak.
Teizm esa ilm-fan uchun kontseptual asosni ham, u gullab-yashnashi mumkin bo'lgan axloqiy asosni ham ta'minlaydi. Ammo ateizm buni qilmaydi, va shuning uchunham tarixda teistlar fanning boshida turganligi mantiqiy.
Fan - bu aqlni tabiiy dunyoga tatbiq etishdir.
Xo'sh, agar inson ongi ilohiy aralashuvisiz tasodifiy evolyutsiya jarayonining mahsuloti bo'lsa, qanday qilib inson o'z ongiga ishonishi va uning aqli olam sirlarini ochishi va u haqiqat bo'lgan tushunchalarni ishlab chiqishi mumkinligiga ishonishi mumkin?
•O'z ongimizga ishonishimiz uchun qanday sabab bor?
•Ilm bilan shug'ullanishimizga nima sabab bo'ladi?
•Nima sababdan haqiqat qimmatli ekanligiga ishonishimiz kerak?
Ilm-fanga axloqiy langar kerak va uning rivojlanishi uchun qadriyatlar kerak.
Teizm esa ilm-fan uchun kontseptual asosni ham, u gullab-yashnashi mumkin bo'lgan axloqiy asosni ham ta'minlaydi. Ammo ateizm buni qilmaydi, va shuning uchunham tarixda teistlar fanning boshida turganligi mantiqiy.
1👍2
Nega azob-uqubatlar sodir bo'ladi? Nega Xudo yomonliklar sodir bo'lishiga ruxsat beradi?
Telegraph
Nima uchun Xudo yomonliklar bo'lishiga ruxsat beradi?
"Dunyodagi barcha yovuzlik va azob-uqubatlarga qaramay, biz rahmdil Xudoga qanday ishonishimiz mumkin?"
"O'lim" haqida eslab turish.
Ko'p odamlar o'lim haqida o'ylamaydilar. Biroq, siz sekulyarist bo'lsangiz ham, ateist bo'lsangiz ham, bu haqda o'ylashning katta foydasi bor.
Shaxsiy rivojlanish, hayotdagi yuksak yutuq va mukammallik haqida gapiradigan odamlar doimo buni ta'kidlaydilar: Agar siz hayotingizni "vaqt ko'pligi" taxmini bilan o'tkazsangiz, aslida siz letargik bo'lib qolasiz.
Umuman, siz dindor bo'lmasangiz ham, o'lim haqida o'ylashning foydasi katta. Foydasi shundaki, u sizni bu dunyoga kamroq bog'laydi.
Payg'ambarimiz ﷺ aytdilar:
"O'limni eng ko'p eslab, unga eng yaxshi tayyorgarlik ko'rgan kishi - eng donodir".
Gap shundaki, agar siz hedonistik (dunyo istaklariga ergashadigan) hayot kechirayotgan bo'lsangiz ham, o'lim haqida o'ylash sizni bu haqiqatdan uzoqlashtiradi va bu sizni kattaroq narsalar haqida o'ylashga majbur qiladi.
Ko'p odamlar o'lim haqida o'ylamaydilar. Biroq, siz sekulyarist bo'lsangiz ham, ateist bo'lsangiz ham, bu haqda o'ylashning katta foydasi bor.
Shaxsiy rivojlanish, hayotdagi yuksak yutuq va mukammallik haqida gapiradigan odamlar doimo buni ta'kidlaydilar: Agar siz hayotingizni "vaqt ko'pligi" taxmini bilan o'tkazsangiz, aslida siz letargik bo'lib qolasiz.
Umuman, siz dindor bo'lmasangiz ham, o'lim haqida o'ylashning foydasi katta. Foydasi shundaki, u sizni bu dunyoga kamroq bog'laydi.
Payg'ambarimiz ﷺ aytdilar:
"O'limni eng ko'p eslab, unga eng yaxshi tayyorgarlik ko'rgan kishi - eng donodir".
Gap shundaki, agar siz hedonistik (dunyo istaklariga ergashadigan) hayot kechirayotgan bo'lsangiz ham, o'lim haqida o'ylash sizni bu haqiqatdan uzoqlashtiradi va bu sizni kattaroq narsalar haqida o'ylashga majbur qiladi.
Sizdagi savol:
Ammo hamma buni qilyapti. Bu normal holat. Xo'sh, nega men qilmasligim kerak?
Qur'ondagi javob:
"Agar yer yuzidagi ko‘pchilik odamlarga ergashsang, ular seni Allohning (Islom) yo‘lidan adashtiradilar. Ular faqat gumonga ergashadilar, faqat yolg'on gapiradilar."
[An'om Surasi, 116chi oyat]
Ammo hamma buni qilyapti. Bu normal holat. Xo'sh, nega men qilmasligim kerak?
Qur'ondagi javob:
"Agar yer yuzidagi ko‘pchilik odamlarga ergashsang, ular seni Allohning (Islom) yo‘lidan adashtiradilar. Ular faqat gumonga ergashadilar, faqat yolg'on gapiradilar."
[An'om Surasi, 116chi oyat]
https://t.me/another_minds/3269
Ratsionalizm - bu bilim yoki e'tiqodning asosiy asosi sifatida aqlga murojaat qilish munosabati.
"Ratsional fikrlash" - fikrlash jarayonida mantiqiy fikrlashni anglatadi. Mantiq har doim taxminlarga emas, balki faktlarga asoslanadi. Bu g'oyalar ortidagi sabablar, voqeliklar va kuzatishlarni taqdim etishni anglatadi, shuningdek, his-tuyg'ularga yoki shaxsiy fikrga asoslanib emas, balki fikrlarga hisoblash va rejalashtirish elementini qo'shadi. Bu ob'ektiv fikrlash jarayoni va har qanday muammoga analitik yondashishdir.
Hamma (sog'lom) odamlar ratsional fikrlashga qodir, lekin ba'zida odamlar din haqida gapirganda, his-tuyg'ular, noto'g'ri qarashlar yoki savodsizlik tufayli bu qobiliyatni xiralashtiradilar.
Ammo ilm-fan va ratsionallik orqali bilish mumkin bo'lgan narsalarning chegaralari bor, albatta...)
Ratsionalizm - bu bilim yoki e'tiqodning asosiy asosi sifatida aqlga murojaat qilish munosabati.
"Ratsional fikrlash" - fikrlash jarayonida mantiqiy fikrlashni anglatadi. Mantiq har doim taxminlarga emas, balki faktlarga asoslanadi. Bu g'oyalar ortidagi sabablar, voqeliklar va kuzatishlarni taqdim etishni anglatadi, shuningdek, his-tuyg'ularga yoki shaxsiy fikrga asoslanib emas, balki fikrlarga hisoblash va rejalashtirish elementini qo'shadi. Bu ob'ektiv fikrlash jarayoni va har qanday muammoga analitik yondashishdir.
Hamma (sog'lom) odamlar ratsional fikrlashga qodir, lekin ba'zida odamlar din haqida gapirganda, his-tuyg'ular, noto'g'ri qarashlar yoki savodsizlik tufayli bu qobiliyatni xiralashtiradilar.
Ammo ilm-fan va ratsionallik orqali bilish mumkin bo'lgan narsalarning chegaralari bor, albatta...)
Telegram
Another me
"Ratsional fikrlash", deganda nimani tushunasizlar?
.
Hedonizm (Gedonizm) Hedonizm qadimgi yunonchada "zavq" degan ma'noni anglatadi. Axloqiy hedonizm faqat zavqning qadri borligini va faqat og'riqning qadrsizligini ta'kidlaydi. "Hedonizm" falsafiy va axloqiy nazariya bo'lib, zavq va baxt hayotning eng muhim…
Dunyo aholisining aksariyati hedonistik hayot tarzida yashaydi, chunki u baxt va zavq manbai sifatida ko'riladi.
Nega bunday?
Bu savolga yagona javob yo'q, chunki bu ko'p jihatdan individual holatlar va imtiyozlarga bog'liq, lekin umuman olganda insonlar o'z nafsiga qul bo'lishi juda oson va ular uchun maroqli. Biroq, ba'zilar iste'mol, individualizm va qisqa muddatli zavq olishga intilishni rag'batlantiradigan hozirgi global iqtisodiy tizim bilan hedonistik turmush tarzining keng tarqalganligini bog'lashadi. Ushbu turmush tarzi uzoq muddatli barqarorlik va jamoaviy farovonlikka qaratilgan, ko'proq "an'anaviy" turmush tarzidan tubdan farq qiladi.
Hedonizmga asoslangan eng mashhur siyosiy tushunchalar bu: utilitarizm, liberalism va libertarizmdir. Utilitarizm jamiyatda umumiy baxt yoki zavqni maksimal darajada oshirishga intiladi, libertarizm va liberalism esa shaxsiy erkinlik va avtonomiyani qo'llab-quvvatlaydi. Ikkala falsafa ham bu hayotdan zavq olishni ta'kidlaydi va maqsad qiladi.
Xullas, dunyoning eng katta qismini liberal davlatlar tashkil qilishini va eng keng tarqalgan siyosiy mafkura bu liberalism (individualizm) ekanligini hisobga olsak, nima uchun hedonistik hayot tarzi ommalashib ketganligini darrov tushunamiz)
Nega bunday?
Bu savolga yagona javob yo'q, chunki bu ko'p jihatdan individual holatlar va imtiyozlarga bog'liq, lekin umuman olganda insonlar o'z nafsiga qul bo'lishi juda oson va ular uchun maroqli. Biroq, ba'zilar iste'mol, individualizm va qisqa muddatli zavq olishga intilishni rag'batlantiradigan hozirgi global iqtisodiy tizim bilan hedonistik turmush tarzining keng tarqalganligini bog'lashadi. Ushbu turmush tarzi uzoq muddatli barqarorlik va jamoaviy farovonlikka qaratilgan, ko'proq "an'anaviy" turmush tarzidan tubdan farq qiladi.
Hedonizmga asoslangan eng mashhur siyosiy tushunchalar bu: utilitarizm, liberalism va libertarizmdir. Utilitarizm jamiyatda umumiy baxt yoki zavqni maksimal darajada oshirishga intiladi, libertarizm va liberalism esa shaxsiy erkinlik va avtonomiyani qo'llab-quvvatlaydi. Ikkala falsafa ham bu hayotdan zavq olishni ta'kidlaydi va maqsad qiladi.
Xullas, dunyoning eng katta qismini liberal davlatlar tashkil qilishini va eng keng tarqalgan siyosiy mafkura bu liberalism (individualizm) ekanligini hisobga olsak, nima uchun hedonistik hayot tarzi ommalashib ketganligini darrov tushunamiz)
👍2
Biologiyada o'xshashliklar umumiy ajdodlarni anglatadi. Ammo, yana aynan shu fan doirasida biz biokimyoviy darajaga, genetik darajaga yoki anatomik darajaga yoki hatto lingvistik va psixologik darajaga qarasak, "gomoplaziya muammosi" deb ataladigan narsani tushuntiradi.
Gomoplaziya - bu har xil turlar ichida bir-biriga o'xshash va bir xil funktsiyalarga ega bo'lgan, ammo umumiy ajdodlar kelib chiqishiga ega bo'lmagan organlar yoki boshqa tana tuzilmalarining rivojlanishi.
Shunday qilib, odamlar va shimpanzelarning umumiy ajdodlari haqida gap ketganda bu taxminlarga ega va kontseptual muammolarga ega bo'lgan ehtimollik doirasiga asoslanadi.
©
Gomoplaziya - bu har xil turlar ichida bir-biriga o'xshash va bir xil funktsiyalarga ega bo'lgan, ammo umumiy ajdodlar kelib chiqishiga ega bo'lmagan organlar yoki boshqa tana tuzilmalarining rivojlanishi.
Shunday qilib, odamlar va shimpanzelarning umumiy ajdodlari haqida gap ketganda bu taxminlarga ega va kontseptual muammolarga ega bo'lgan ehtimollik doirasiga asoslanadi.
©
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
The real knowledge is the knowledge of the afterlife!
Inson hayotidagi har qanday hodisaning mohiyati voqeaning o'zida emas, balki unga tayyorgarlikdadir. Yaqinlashib kelayotgan voqea siz uchun qanchalik muhim bo'lsa, shu uchun siz unga tayyorgarlik ko'rasiz.
Ramazon oyi, shubhasiz, har bir musulmonning hayotidagi asosiy voqeadir, chunki Alloh taoloning o‘zi uni yuksaklikka ko‘tarib, oylarning podshosi qilib qo‘ygan va bu oydagi amallarini ulug‘lagan, agar shunday bo'lsa, uning kelishiga tayyorgarlik ko'rish juda muhimdir. O'zingizni, tanangizni, bo'sh vaqtingizni tayyorlang.
Sog'lig'ingizni mustahkamlash, keraksiz narsalardan xalos bo'lish, sport zalida ozgina ishlash (namoz uchun oyoqlaringizni mustahkamlash), hozirdan ro'za tutishni boshlash tavsiya etiladi. Kun davomida Qur'on o'qishni boshlang (o'zingiz uchun kunlik o'qish normasini belgilang, masalan, kuniga 1 sahifadan).
"Hozir Ramazon keladi va men sehrli tarzda qanday boshlashimni ko'rasiz" deb o'ylashning hojati yo'q. Hech narsani boshlamaysiz, agar boshlasangiz, hoziroq boshlang!
Ramazon oyi, shubhasiz, har bir musulmonning hayotidagi asosiy voqeadir, chunki Alloh taoloning o‘zi uni yuksaklikka ko‘tarib, oylarning podshosi qilib qo‘ygan va bu oydagi amallarini ulug‘lagan, agar shunday bo'lsa, uning kelishiga tayyorgarlik ko'rish juda muhimdir. O'zingizni, tanangizni, bo'sh vaqtingizni tayyorlang.
Sog'lig'ingizni mustahkamlash, keraksiz narsalardan xalos bo'lish, sport zalida ozgina ishlash (namoz uchun oyoqlaringizni mustahkamlash), hozirdan ro'za tutishni boshlash tavsiya etiladi. Kun davomida Qur'on o'qishni boshlang (o'zingiz uchun kunlik o'qish normasini belgilang, masalan, kuniga 1 sahifadan).
"Hozir Ramazon keladi va men sehrli tarzda qanday boshlashimni ko'rasiz" deb o'ylashning hojati yo'q. Hech narsani boshlamaysiz, agar boshlasangiz, hoziroq boshlang!