ساختارهای مرتبط با تغذیه Archaeopteryx، نشان‌دهنده نیاز بالای او پرواز است.

تحقیقات جدید به رهبری دیرینه شناس مشهور موزه تاریخ طبیعی فیلد نشان می‌دهد که Archaeopteryx، قدیمی‌ترین پرنده شناخته شده، دستگاه تغذیه‌ای داشته که نشان می‌دهد رژیم غذایی و آیرودینامیک آن در طلوع تاریخ پرندگان با هم تکامل یافته‌اند. پرواز کردن در مقایسه با راه رفتن، شنا کردن یا دویدن، بیشترین انرژی را می‌گیرد و به بیشترین کالری نیاز دارد. این بدان معناست که پرندگان مجبور بوده‌اند روش‌های تخصصی را برای کارآمد بودن در یافتن و هضم غذای خود تکامل دهند. Archaeopteryx که حدود ۱۶۰ میلیون سال پیش (دوره ژوراسیک) در جایی که اکنون آلمان است زندگی می‌کرد، اولین دایناسور شناخته شده‌ای است که به عنوان پرنده نیز شناخته می‌شود.

دکتر جینگمای اوکانر، دیرینه شناس موزه‌ی فیلد که رهبری این پروژه را بر عهده داشت تاکید کرد که این ویژگی‌های کوچک عجیب در دهان Archaeopteryx، که در پرندگان زنده نیز یافت می‌شوند، معیارهای جدیدی را در اختیار ما قرار می‌دهند که می‌توانیم از آنها برای تشخیص پرنده بودن یا نبودن فسیل دایناسورها استفاده کنیم. در این مطالعه، دکتر اوکانر و همکارانش بر روی Archaeopteryx شیکاگو، آخرین نمونه Archaeopteryx که به سوابق علمی پیوسته است و در موزه فیلد قرار گرفته، تمرکز کردند. آنها موقعیت و ظاهر بافت‌های حفظ شده در دهان Archaeopteryx را با پرندگان مدرن مقایسه کردند.

آنها تشخیص دادند که بهترین توضیح این است که آنها اولین نمونه‌های پاپیلای دهانی Archaeopteryx (و اولین پاپیلای دهانی در سوابق فسیلی) را پیدا کرده‌اند. آنها همچنین چندین ویژگی دیگر را در جمجمه Archaeopteryx یافتند که هرگز در این گونه دیده نشده بود. آنها یک تکه استخوان کوچک را مشاهده کردند که معلوم شد استخوان زبان است. زبان انسان حاوی استخوان نیست، اما بیشتر پرندگان مجموعه‌ای از استخوان‌ها را دارند که ساختار مرکزی زبان آنها را تشکیل می‌دهد. این استخوان‌ها نقاط اتصال عضلانی اضافی را فراهم می‌کنند و در نتیجه زبان‌های انعطاف‌پذیری ایجاد می‌کنند که به پرندگان کمک می‌کند از زبان خود برای رسیدن و دستکاری غذا استفاده کنند.

دکتر اوکانر گفت: این استخوان بسیار کوچک یکی از کوچکترین استخوان‌های بدن است و نشان می‌دهد که Archaeopteryx مانند بسیاری از پرندگان امروزی، زبان بسیار کوچک و متحرکی داشته است. محققان همچنین از طریق سی‌تی‌اسکن مشاهده کردند که نوک منقار Archaeopteryx حاوی تونل‌های کوچکی است که در واقع آثاری از اعصاب هستند. بسیاری از پرندگان امروزی چیزی به نام اندام نوک منقار دارند، بخشی حساس در انتهای منقارشان که می‌تواند به آنها در جستجوی غذا کمک کند. روی هم رفته، شواهد پاپیلای دهانی، استخوان‌های زبان و اندام‌های نوک منقار در Archaeopteryx نشان می‌دهد که پرندگان اولیه استراتژی‌های متعددی را برای کمک به یافتن و بلعیدن کارآمدتر غذا تکامل داده‌اند و این ویژگی‌ها با توانایی جدید آنها در پرواز همراه است. این اکتشافات نشان دهنده تغییر بسیار واضحی در نحوه تغذیه دایناسورها هنگام شروع پرواز و نیاز به تأمین انرژی عظیم پرواز است.

پی نوشت : پاپیلای دهانی چیست؟
پاپیلاها ساختارهایی هستند که به هدایت غذا به سمت گلوی پرنده کمک می‌کنند و غذا را از نای آن دور نگه می‌دارند

- البرز امیدی شاه‌آباد

🦕 منتظر شاهکار جدید استیون اسپیلبرگ باشید!

مستند جدید Netflix با کارگردانی استیون اسپیلبرگ و گویندگی مورگان فریمن به زودی در ۶ مارس ۲۰۲۶ منتشر خواهد شد. پیش از این استیون اسپیلبرگ کارگردانی مستند زندگی در سیاره‌ی ما (Life on our planet) را برعهده داشت و به نظر می‌رسد که برای مستند دایناسورها (the dinosaurs) از طراحی های مستند قبلی استفاده می‌کند.

با توجه به گونه‌هایی که در تریلر حضور دارند بی شک وقایع مختلف سه دوره‌ی تریاس، ژوراسیک و کرتاسه در این مستند به تصویر کشیده می‌شوند.

امروز سالگرد تولد یکی از بزرگترین دانشمندان تاریخ، چارلز داروین است که با نظریه تکامل خود، علوم زیستی را برای همیشه تغییر داد و زمینه ساز به وجود آمدن زیست شناسی مدرن شد.

مطلب روز داروین در سال پیش : روز داروین 🐢

ثبت جهانی غارهای پیش از تاریخ لرستان در فهرست میراث جهانی یونسکو

در تیرماه سال ۱۴۰۴ غارهای پیش از تاریخ دره‌ی خرم آباد در استان لرستان به ثبت جهانی یونسکو رسیدند. این ثبت جهانی علاوه بر این که به صنعت توریسم کمک می‌کند و افراد زیادی از سرتاسر دنیا به لرستان می‌آیند تا از این غارها بازدید کنند، می‌تواند زمینه ساز بسیاری از تحقیقات علمی در زمینه‌ی دیرینه شناسی و باستان شناسی باشد. پیش از این دانشمندان و پژوهشگران زیادی مانند مارسل اوتو از بلژیک و سایر نقاط جهان برای بررسی این غارها به ایران آمدند و کشفیات جدید و قابل توجهی داشتند. غار قمری که چند وقت پیش در آنجا بودم علاوه بر ابهت شگفت انگیزی که داشت شواهدی از حضور انسان ها و همینطور گونه‌های دیگر را در خود جای داده بود. غار قمری یکی از مکان‌های اصلی اتراق و پناه گرفتن برای نئاندرتال‌ها بوده. آثار زندگی نئاندرتال ها در این غار به عصر پارینه سنگی میانه (۲۵۰ تا ۴۰ هزار سال پیش) تعلق دارد. با اینکه فسیل‌های نئاندرتال‌ها در چندین غار و پناهگاه صخره‌ای در غرب زاگرس کشف شده بود اما اولین استقرارها در غار قمری مربوط به ۸۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش است. فسیل‌های متعددی از گونه‌های مختلف سم‌داران مانند گوزن زرد، بز کوهی و گاو وحشی به همراه پستانداران دیگری مانند خارپشت و خفاش نیز در این غار کشف شده‌اند که نشان می‌دهد ساکنان این غار به احتمال بسیار زیاد در موقعیت‌های محیطی متفاوت به شکار گونه‌های مختلف می‌پرداختند.

با اینکه برخی افراد مثل همیشه شروع به نارضایتی کردند و نقد هایشان ناشی از عدم آگاهی به واقعیت های علمی بود، اما از ایران همیشه به عنوان یکی از سایت‌های فسیلی بسیار غنی یاد شده. فسیل‌های مختلفی از پستانداران تاثیرگذار و حائز اهمیتی مانند Hipparion با قدمت ۷ میلیون سال و Capricornis با همان قدمت در منطقه‌ی گاو کش در نزدیکی منطقه‌ای به نام دلفان در لرستان یافت شده بود. تا پیش از این، منطقه‌ی فسیلی مراغه به عنوان یکی از معدود سایت های فسیلی حاوی بقایای پستانداران ماقبل تاریخ به حساب می‌آمد که البته فسیل های بسیار زیادی از پستاندارانی مانند iranotherium، نوعی کرگدن از عصر میوسن مربوط به دوره‌ی نئوژن نیز در آنجا کشف و ثبت شد. ثبت این فسیل ها به آگاهی عموم مردم از علم و دانش کمک کرده و حس احترام به طبیعت را در آنها افزایش می‌دهد.

- البرز امیدی شاه‌آباد

دیرینه‌شناسان دریافتند که حفره‌های بینی بسیار بزرگ تریسراتوپس نقشی فراتر از حس بویایی داشته‌اند.

سال ها بود که تصاویر Triceratops و خویشاوندانش تنها بر اساس استخوان ترسیم شده بود. اکنون، دیرینه‌شناسان در ژاپن آناتومی بافت نرم این دایناسورهای شاخدار را نقشه‌برداری کرده‌اند و ساختارهای غیرمنتظره‌ای را آشکار کرده‌اند که ممکن است نحوه تنظیم دما و تنفس آنها را توضیح دهد. جمجمه‌‌ی دایناسورهای شاخدار به عنوان یکی از پیچیده‌ترین جمجمه‌هایی که تاکنون توسط تکامل مهره‌داران تولید شده است، رتبه‌بندی می‌شوند، که شامل ساختاری مقدار مانند، اشکال مختلف شاخ و چین‌ها، ناحیه بینی گسترش یافته و یک باتری دندانی فشرده ساخته شده برای پردازش پوشش گیاهی سخت است. از آنجا که این ویژگی‌های متمایز احتمالاً زیربنای تسلط اکولوژیکی این گروه بر روی خشکی بوده‌اند، دانشمندان مدت‌هاست که بر عملکرد ساختارهای جمجمه‌ای آنها (به ویژه شاخ‌ها، منقار و چین‌ها) تمرکز کرده‌اند.

این دایناسورها به طور خاص بینی بسیار بزرگ و غیرمعمولی داشتند و دانشمندان نمی‌دانستند که چگونه اندام‌ها در آن قرار می‌گیرند، حتی با اینکه الگوهای اولیه خزندگان را می‌شناختند. دانشمندان با استفاده از داده‌های CT-Scan مبتنی بر اشعه ایکس از جمجمه‌ی یک Triceratops، و همچنین آگاهی از مورفولوژی آرواره‌ی خزندگان مدرن، برخی از ویژگی‌های منحصر به فرد را در بینی پیدا کردند و اولین فرضیه جامع در مورد آناتومی بافت نرم در دایناسورهای شاخدار را ارائه کردند. در بیشتر خزندگان، اعصاب و رگ‌های خونی از فک و بینی به سوراخ‌های بینی می‌رسند. اما در تریسراتوپس، شکل جمجمه مسیر فک را مسدود می‌کند، بنابراین اعصاب و رگ‌ها، سیم پیچی عجیبی داشته. اساساً، بافت‌های Triceratops به این شکل تکامل یافته‌اند تا از بینی بزرگ آن پشتیبانی کنند.

محققان همچنین یک ساختار تخصصی در بینی Triceratops شناسایی کردند که به عنوان شاخک تنفسی شناخته می‌شود. شاخک تنفسی یک ویژگی آناتومیکی است که تقریباً در بین سایر دایناسورها ناشناخته است اما در نمونه‌های زنده‌ی آنها یعنی پرندگان و همچنین در پستانداران رایج است. این سطوح نازک و خمیده بینی، سطح تماس بین هوا و خون را افزایش می‌دهند و به تنظیم دما از طریق تبادل گرما کمک می‌کنند. دانشمندان حدس میزنند که این ساختارها به کنترل دما و سطح رطوبت کمک کرده‌اند، زیرا در غیر این صورت خنک کردن جمجمه بزرگ آن دشوار خواهد بود.

- البرز امیدی شاه‌آباد

دیرینه شناسان اولین گونه جدید و بی‌چون و چرا از Spinosaurus را کشف کردند. این گونه جدید که Spinosaurus mirabilis نام دارد حدود ۹۵ میلیون سال پیش (دوره کرتاسه) در زمین پرسه می‌زد. فسیل‌های این دایناسور در منطقه فسیلی دورافتاده جنگوب در نیجر، در اعماق صحرای مرکزی، توسط تیم پروفسور پائول سرنو کشف شد.

برجسته‌ترین ویژگی Spinosaurus mirabilis، تاج عظیم و منحصر به فرد آن است که برخلاف هر چیزی است که قبلاً در این گروه مستند شده بود. نمونه اولیه این گونه در سال ۲۰۱۹ کشف شد اما بعدا با اکتشاف چند نمونه‌ی دیگر، دانشمندان متوجه شدند که گونه‌ای جدید را کشف کرده‌اند. بر اساس بافت سطحی تاج و کانال‌های عروقی داخلی، دانشمندان معتقدند که تاج با کراتین پوشیده شده بود که احتمالا این تاج در زمان حیات به رنگ روشن بوده. تاکنون بیشتر فسیل‌های این گروه در رسوبات ساحلی یافت شده بود اما محل فسیل جدید در نیجریه حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر از نزدیکترین خط ساحلی دریای باستانی فاصله دارد. گونه‌ی جدید احتمالا در یک زیستگاه جنگلی داخلی که توسط رودخانه‌ها جدا شده بود زندگی می‌کرد.

https://doi.org/10.1126/science.adx5486

- البرز امیدی شاه‌آباد

نقد فیکسیسم (ثبات انواع)

آیا برخی موجودات تکامل پیدا نمی‌کنند؟

- البرز امیدی شاه‌آباد

تغییر و تحول ظاهر دایناسورها

تصویری که مشاهده می‌کنید متعلق به کتابی قدیمی از اطلاعات عمومی با جلدی زرد رنگ است و نویسنده در بخش مربوط به علوم طبیعی، چند صفحه را هم به دایناسورها اختصاص داده است. تصاویر مربوط به دایناسورها در این کتاب مربوط به سال‌ها پیش است و بدیهیست که تصور ما از دایناسورها اکنون بسیار متفاوت از تصاویر این کتاب و سایر کتب قدیمی است. حالا به کمک تحقیقات علمی به خوبی آشکار شده که دایناسورهایی مانند Gallimimus بدنی پوشیده از پر داشتند و دم خود را بر روی زمین نمی‌کشیدند. یا Scelidosaurus که به عنوان یکی از دایناسورهای Thyreophora شناخته می‌شود به لطف تحقیقات علمی علاوه بر تغییر ظاهری، تحت تاثیر اطلاعات دقیق تکاملی نیز قرار گرفته. در گذشته تصور میشد که Scelidosaurus از گونه های اولیه و اجداد ankylosaur یا stegosaur بوده باشد اما با شواهد فسیلی بیشتر اکنون می‌دانیم که Scelidosaurus از جد مشترکی Eurypodaها (شامل ankylosaurها و stegosaurها) تکامل پیدا کرده و حدود ۱۸۳ میلیون سال پیش منقرض شد.

ویژگی مثبت علم این است که با کشف اطلاعات جدید مدل‌ها تغییر کرده و دقیق می‌شوند.

- البرز امیدی شاه‌آباد

☄ نوادگانی از بازماندگان آخرالزمان

مستند جدید surviving earth، داستان نابودی ها را روایت می‌کند. ۵ بار که حیات به خاک و خون کشیده شد اما دوباره گل ها از دل خاکستر دایناسورها جوانه زدند و این یعنی زندگی راه خود را پیدا می‌کند. جلوه های بصری قوی در مستند، موجب افزایش تاثیرگذاری و گیرایی آن شده.
تنوع گونه های منقرض شده‌ای که در مستند حضور دارند قابل توجه بود. در این میان گونه هایی مانند Dimetrodon، Yutyrannus و Teleoceras به چشم میخورند.
از طرفی برخی تصاویر تریلر خبر از حادثه‌ای طبیعی در محیط زندگی Spinosaurus می‌دهد. همچنین Spinosaurusهای نابالغ با بدنی پوشیده از پر به تصویر کشیده شدند در حالی که شواهدی در این مورد وجود ندارد. حضور یک گونه ichtyosaur هم مایه دلگرمیست چون این خزندگان خیلی کمتر مورد توجه مستندها قرار گرفته اند.

بسیاری از موجوداتی که ارتباط نزدیکی با دریا دارند، ساختاری خاص تحت عنوان غدد نمکی را در اطراف چشمات و بینی خود تکامل داده‌اند.

این ساختار به موجودی مانند ایگوانا اجاره میدهد که نمک اضافی و سموم را به صورت کریستال های سفید بسیار کوچک از طریق عطسه دفع کند. پرندگانی مانند مرغ ماهی خوار نیز از چنین ساختاری برخوردارند. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که spinosaurus (و احتمالا سایر گونه های این خانواده) دارای غدد نمکی شبیه به پرندگان بوده‌اند. دانشمندان با بررسی دقیق آثار باقی مانده بر روی شواهد فسیلی، غدد بالای چشم و مجاری دفعی را شناسایی کرده‌اند که نشان می‌دهد این دایناسورها، نمک اضافی را فیلتر می‌کردند تا بتوانند به‌راحتی در محیط‌های ساحلی و آب‌های شور به شکار و شنا بپردازند.

⭕️ این غدد به Spinosaurus اجازه می‌دادند تا به جای محدود شدن به رودخانه‌های آب شیرین، در مصب‌های ساحلی و مناطقی که رودخانه‌ها به دریا می‌پیوندند، رفت‌وآمد کند و از آنجایی که بسیاری از ماهی‌ها و جانداران دریایی مقادیر بالایی از نمک دارند، این ویژگی، به‌طور کامل از رژیم غذایی متکی بر ماهی آن‌ها پشتیبانی می‌کرد.

- البرز امیدی شاه آباد

ریچارد داوکینز بالاخره اعتراف کرد⁉️

❌️ متن پیش رو هیچ اعتباری ندارد :
SCIENTIST Richard Dawkins, renowned for his passionate debunking of God and religion, has suggested human beings were born when MUD simply came to life. Richard Dawkins believes humans were created through mud. mud, in the form of clay, may have learned to replicate and eventually the process led to the creation of the famous DNA double helix and life itself.
http://www.express.co.uk/news/world/752936/Humans-evolved-from-MUD-says-Richard-Dawkins-bible-was-right-evolution-bible

قبلا راجع به چگونگی آغاز حیات توضیح داده بودم. گاهی اوقات فرضیه مشهور شیمی دان کمتر شناخته شده‌ای به نام گراهام کایرنز اسمیت با لحن نادرست بیان می‌شود. اسمیت در فرضیه خود بیان میکند که اولین مولکول‌هایی که توانایی ساخت همانند خود را داشتند یعنی همان پیش‌سازهای RNA و DNA ممکن است نه در اقیانوس، بلکه بر روی ساختار بلوری و منظم خاک رس شکل گرفته باشند. چون لایه‌های خاک رس می‌توانند به عنوان یک کاتالیزور طبیعی برای چسبیدن و منظم شدن مولکول‌های آلی عمل کنند.

ریچارد داوکینز دانشمند دوست داشتنی و قابل احترامی است اما مانند هر شخص دیگری اشتباه می‌کند. در گذشته به برخی از اشتباهات داوکینز و مناظرات او با استیون جی گولد پرداخته بودم. اما نویسنده‌ی متن نشان داده شده سعی دارد اینطور وانمود کند که داوکینز به زنده شدن ناگهانی گل گرایش پیدا کرده. داوکینز یک زیست‌شناس تکاملی است. او هرگز معتقد نیست که یک روز گل و لای تبدیل به انسان شد! تکامل انسان میلیاردها سال بعد از پیدایش اولین سلول‌های زنده رخ داده است. همانطور که گفتم داوکینز طراح این فرضیه نیست اما در فصل ششم کتاب ساعت ساز نابینا او به بررسی فرضیات مختلف درباره منشا حیات می‌پردازد. او فرضیه خاک رس اسمیت را به عنوان یک ایده‌ی ممکن برای چگونگی آغاز اولین همانندسازی‌های شیمیایی قبل از پیدایش DNA معرفی می‌کند.

دلیل ارائه‌ی چنین دیدگاهی از طرف داوکینز وجود شواهدی بود که احتمال درست بودن فرضیه اسمیت را ممکن می‌کنند. برای مثال اکنون میدانیم که اطلاعات می‌توانند در بلورها ذخیره شوند و انتقال یابند. از طرفی قدرت کاتالیزگری خاک رس می‌تواند سرعت واکنش های شیمیایی را افزایش دهد. در آزمایش‌ها، جیمز فریس و همکارانش نشان دادند که اگر نوکلئوتیدهای فعال‌شده را روی سطوح خاک رس قرار دهند کانی ها می‌تواند به طور خود به حودی باعث شکل‌گیری زنجیره‌های نسبتا طولانی از RNA شود. یافته های دیرینه شناسی و رسوب شناسی هم نشان می‌دهند که در گذشته خاک رس و برخی کانی ها به وفور یافت می‌شدند. اما چالش انتقال اطلاعات از ماده معدنی به ماده آلی مانع از نظریه شدن این فرضیه شد! همچنین نرخ خطای بسیار بالا در تکثیر بلورها احتمال چنین اتفاقی را کمتر میکند و همچنین هیچ شواهدی مبنی بر وجود کاتالیزورهای مستقل بلوری تا به امروز یافت نشده.

چه چیزی جایگزین این فرضیه می‌شود؟ 🧬

زمانی که اسمیت فرضیه خود را ارائه کرد، RNA در جامعه‌ی علمی دست کم گرفته شده بود. اما با کشفیات جدید اکنون می‌دانیم که RNA هم می‌تواند اطلاعات ژنتیکی را ذخیره کرده و مثل پروتئین‌ها واکنش‌های شیمیایی را کاتالیز کنند. بنابرین RNA خودش پاسخ سوال است! به همین دلیل احساس نیاز به یک واکنش بلوری اولیه اکنون بسیار کمرنگ شده.

- البرز امیدی شاه‌آباد

۳۳ سال پیش در چنین روزی

در ۱۱ ژوئن ۱۹۹۳، استیون اسپیلبرگ برگ برنده‌ی سینمایی خود را رو کرد. اکنون ۳۳ سال از انتشار فیلم پارک ژوراسیک می‌گذرد و این اثر هنری همواره به عنوان یکی از بهترین آثار علمی/تخیلی شناخته می‌شود. زمانی که علم و عشق و هنر با یکدیگر آمیخته شدند پارک ژوراسیک خلق شد. با وجود تمام ویژگی‌های مثبت پارک ژوراسیک، دنباله‌ی این فیلم به اندازه نسخه‌ی اول قدرتمند ظاهر نشد اما با این حال همه چیز تا دنیای ژوراسیک ۱ خوب پیش رفت. می‌توانم بگویم دنیای ژوراسیک ۱ با بازی کریس پرت آخرین فیلم اصیل فرنچایز ژوراسیک بود.

استیون اسپیلبرگ رمان پارک ژوراسیک مایکل کرایتون را باز آفرینی کرد و جان دوباره ای به شخصیت‌های داستان بخشید. دکتر آلن گرنت، یک دیرینه شناس بیزار از بچه‌ها و البته عاشق و دلباخته‌ی دکتر الی ساتلر دیرینه‌گیاه‌شناس دوست داشتنی. فیزیکدان و ریاضیدان کاریزماتیک و خوش‌پوش، یان مالکوم، به همراه جان هاموند سرمایه دار اکنون در دام Velociraptorها و Tyrannosaurus rex افتاده‌اند و به دنبال راه نجات می‌گردند. علیرغم تلاش‌های موفق و هنرمندانه‌ی اسپیلبرگ، جیمز کامرون سال‌ها بعد گفت :

می‌خواستم پارک ژوراسیک را ترسناک بسازم!

شاید اگر به جای اسپیلبرگ، کامرون مسئول ساخت پارک ژوراسیک بود اکنون خیلی از کودکان به جای دوست داشتن دایناسورها، از آنها متنفر بودند...!

به هرحال پارک ژوراسیک نوید بخش علم در فرهنگ عامه بود. با وجود تمام ایرادات علمی ریز و درشت در فلسفه و جزئیات داستان، پارک ژوراسیک تاثیرگذار ترین اثر علمی تخیلی تاریخ پس از جنگ ستارگان به حساب می‌آید. به لطف پارک ژوراسیک، دنیا با دایناسورها آشنا شد و بسیاری از دایناسورها به عموم مردم معرفی شدند و اکنون به اندازه‌ی T.rex مشهور هستند. بسیاری از مردم به علومی مانند ژنتیک گرایش پیدا کردند و همه‌ی این‌ها به خاطر این بود که دنیس ندری نتوانست از چنگ Dilophosaurus نجات پیدا کند.

- البرز امیدی شاه‌آباد