تغییر و تحول ظاهر دایناسورها

تصویری که مشاهده می‌کنید متعلق به کتابی قدیمی از اطلاعات عمومی با جلدی زرد رنگ است و نویسنده در بخش مربوط به علوم طبیعی، چند صفحه را هم به دایناسورها اختصاص داده است. تصاویر مربوط به دایناسورها در این کتاب مربوط به سال‌ها پیش است و بدیهیست که تصور ما از دایناسورها اکنون بسیار متفاوت از تصاویر این کتاب و سایر کتب قدیمی است. حالا به کمک تحقیقات علمی به خوبی آشکار شده که دایناسورهایی مانند Gallimimus بدنی پوشیده از پر داشتند و دم خود را بر روی زمین نمی‌کشیدند. یا Scelidosaurus که به عنوان یکی از دایناسورهای Thyreophora شناخته می‌شود به لطف تحقیقات علمی علاوه بر تغییر ظاهری، تحت تاثیر اطلاعات دقیق تکاملی نیز قرار گرفته. در گذشته تصور میشد که Scelidosaurus از گونه های اولیه و اجداد ankylosaur یا stegosaur بوده باشد اما با شواهد فسیلی بیشتر اکنون می‌دانیم که Scelidosaurus از جد مشترکی Eurypodaها (شامل ankylosaurها و stegosaurها) تکامل پیدا کرده و حدود ۱۸۳ میلیون سال پیش منقرض شد.

ویژگی مثبت علم این است که با کشف اطلاعات جدید مدل‌ها تغییر کرده و دقیق می‌شوند.

- البرز امیدی شاه‌آباد

☄ نوادگانی از بازماندگان آخرالزمان

مستند جدید surviving earth، داستان نابودی ها را روایت می‌کند. ۵ بار که حیات به خاک و خون کشیده شد اما دوباره گل ها از دل خاکستر دایناسورها جوانه زدند و این یعنی زندگی راه خود را پیدا می‌کند. جلوه های بصری قوی در مستند، موجب افزایش تاثیرگذاری و گیرایی آن شده.
تنوع گونه های منقرض شده‌ای که در مستند حضور دارند قابل توجه بود. در این میان گونه هایی مانند Dimetrodon، Yutyrannus و Teleoceras به چشم میخورند.
از طرفی برخی تصاویر تریلر خبر از حادثه‌ای طبیعی در محیط زندگی Spinosaurus می‌دهد. همچنین Spinosaurusهای نابالغ با بدنی پوشیده از پر به تصویر کشیده شدند در حالی که شواهدی در این مورد وجود ندارد. حضور یک گونه ichtyosaur هم مایه دلگرمیست چون این خزندگان خیلی کمتر مورد توجه مستندها قرار گرفته اند.

بسیاری از موجوداتی که ارتباط نزدیکی با دریا دارند، ساختاری خاص تحت عنوان غدد نمکی را در اطراف چشمات و بینی خود تکامل داده‌اند.

این ساختار به موجودی مانند ایگوانا اجاره میدهد که نمک اضافی و سموم را به صورت کریستال های سفید بسیار کوچک از طریق عطسه دفع کند. پرندگانی مانند مرغ ماهی خوار نیز از چنین ساختاری برخوردارند. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که spinosaurus (و احتمالا سایر گونه های این خانواده) دارای غدد نمکی شبیه به پرندگان بوده‌اند. دانشمندان با بررسی دقیق آثار باقی مانده بر روی شواهد فسیلی، غدد بالای چشم و مجاری دفعی را شناسایی کرده‌اند که نشان می‌دهد این دایناسورها، نمک اضافی را فیلتر می‌کردند تا بتوانند به‌راحتی در محیط‌های ساحلی و آب‌های شور به شکار و شنا بپردازند.

⭕️ این غدد به Spinosaurus اجازه می‌دادند تا به جای محدود شدن به رودخانه‌های آب شیرین، در مصب‌های ساحلی و مناطقی که رودخانه‌ها به دریا می‌پیوندند، رفت‌وآمد کند و از آنجایی که بسیاری از ماهی‌ها و جانداران دریایی مقادیر بالایی از نمک دارند، این ویژگی، به‌طور کامل از رژیم غذایی متکی بر ماهی آن‌ها پشتیبانی می‌کرد.

- البرز امیدی شاه آباد

ریچارد داوکینز بالاخره اعتراف کرد⁉️

❌️ متن پیش رو هیچ اعتباری ندارد :
SCIENTIST Richard Dawkins, renowned for his passionate debunking of God and religion, has suggested human beings were born when MUD simply came to life. Richard Dawkins believes humans were created through mud. mud, in the form of clay, may have learned to replicate and eventually the process led to the creation of the famous DNA double helix and life itself.
http://www.express.co.uk/news/world/752936/Humans-evolved-from-MUD-says-Richard-Dawkins-bible-was-right-evolution-bible

قبلا راجع به چگونگی آغاز حیات توضیح داده بودم. گاهی اوقات فرضیه مشهور شیمی دان کمتر شناخته شده‌ای به نام گراهام کایرنز اسمیت با لحن نادرست بیان می‌شود. اسمیت در فرضیه خود بیان میکند که اولین مولکول‌هایی که توانایی ساخت همانند خود را داشتند یعنی همان پیش‌سازهای RNA و DNA ممکن است نه در اقیانوس، بلکه بر روی ساختار بلوری و منظم خاک رس شکل گرفته باشند. چون لایه‌های خاک رس می‌توانند به عنوان یک کاتالیزور طبیعی برای چسبیدن و منظم شدن مولکول‌های آلی عمل کنند.

ریچارد داوکینز دانشمند دوست داشتنی و قابل احترامی است اما مانند هر شخص دیگری اشتباه می‌کند. در گذشته به برخی از اشتباهات داوکینز و مناظرات او با استیون جی گولد پرداخته بودم. اما نویسنده‌ی متن نشان داده شده سعی دارد اینطور وانمود کند که داوکینز به زنده شدن ناگهانی گل گرایش پیدا کرده. داوکینز یک زیست‌شناس تکاملی است. او هرگز معتقد نیست که یک روز گل و لای تبدیل به انسان شد! تکامل انسان میلیاردها سال بعد از پیدایش اولین سلول‌های زنده رخ داده است. همانطور که گفتم داوکینز طراح این فرضیه نیست اما در فصل ششم کتاب ساعت ساز نابینا او به بررسی فرضیات مختلف درباره منشا حیات می‌پردازد. او فرضیه خاک رس اسمیت را به عنوان یک ایده‌ی ممکن برای چگونگی آغاز اولین همانندسازی‌های شیمیایی قبل از پیدایش DNA معرفی می‌کند.

دلیل ارائه‌ی چنین دیدگاهی از طرف داوکینز وجود شواهدی بود که احتمال درست بودن فرضیه اسمیت را ممکن می‌کنند. برای مثال اکنون میدانیم که اطلاعات می‌توانند در بلورها ذخیره شوند و انتقال یابند. از طرفی قدرت کاتالیزگری خاک رس می‌تواند سرعت واکنش های شیمیایی را افزایش دهد. در آزمایش‌ها، جیمز فریس و همکارانش نشان دادند که اگر نوکلئوتیدهای فعال‌شده را روی سطوح خاک رس قرار دهند کانی ها می‌تواند به طور خود به حودی باعث شکل‌گیری زنجیره‌های نسبتا طولانی از RNA شود. یافته های دیرینه شناسی و رسوب شناسی هم نشان می‌دهند که در گذشته خاک رس و برخی کانی ها به وفور یافت می‌شدند. اما چالش انتقال اطلاعات از ماده معدنی به ماده آلی مانع از نظریه شدن این فرضیه شد! همچنین نرخ خطای بسیار بالا در تکثیر بلورها احتمال چنین اتفاقی را کمتر میکند و همچنین هیچ شواهدی مبنی بر وجود کاتالیزورهای مستقل بلوری تا به امروز یافت نشده.

چه چیزی جایگزین این فرضیه می‌شود؟ 🧬

زمانی که اسمیت فرضیه خود را ارائه کرد، RNA در جامعه‌ی علمی دست کم گرفته شده بود. اما با کشفیات جدید اکنون می‌دانیم که RNA هم می‌تواند اطلاعات ژنتیکی را ذخیره کرده و مثل پروتئین‌ها واکنش‌های شیمیایی را کاتالیز کنند. بنابرین RNA خودش پاسخ سوال است! به همین دلیل احساس نیاز به یک واکنش بلوری اولیه اکنون بسیار کمرنگ شده.

- البرز امیدی شاه‌آباد

۳۳ سال پیش در چنین روزی

در ۱۱ ژوئن ۱۹۹۳، استیون اسپیلبرگ برگ برنده‌ی سینمایی خود را رو کرد. اکنون ۳۳ سال از انتشار فیلم پارک ژوراسیک می‌گذرد و این اثر هنری همواره به عنوان یکی از بهترین آثار علمی/تخیلی شناخته می‌شود. زمانی که علم و عشق و هنر با یکدیگر آمیخته شدند پارک ژوراسیک خلق شد. با وجود تمام ویژگی‌های مثبت پارک ژوراسیک، دنباله‌ی این فیلم به اندازه نسخه‌ی اول قدرتمند ظاهر نشد اما با این حال همه چیز تا دنیای ژوراسیک ۱ خوب پیش رفت. می‌توانم بگویم دنیای ژوراسیک ۱ با بازی کریس پرت آخرین فیلم اصیل فرنچایز ژوراسیک بود.

استیون اسپیلبرگ رمان پارک ژوراسیک مایکل کرایتون را باز آفرینی کرد و جان دوباره ای به شخصیت‌های داستان بخشید. دکتر آلن گرنت، یک دیرینه شناس بیزار از بچه‌ها و البته عاشق و دلباخته‌ی دکتر الی ساتلر دیرینه‌گیاه‌شناس دوست داشتنی. فیزیکدان و ریاضیدان کاریزماتیک و خوش‌پوش، یان مالکوم، به همراه جان هاموند سرمایه دار اکنون در دام Velociraptorها و Tyrannosaurus rex افتاده‌اند و به دنبال راه نجات می‌گردند. علیرغم تلاش‌های موفق و هنرمندانه‌ی اسپیلبرگ، جیمز کامرون سال‌ها بعد گفت :

می‌خواستم پارک ژوراسیک را ترسناک بسازم!

شاید اگر به جای اسپیلبرگ، کامرون مسئول ساخت پارک ژوراسیک بود اکنون خیلی از کودکان به جای دوست داشتن دایناسورها، از آنها متنفر بودند...!

به هرحال پارک ژوراسیک نوید بخش علم در فرهنگ عامه بود. با وجود تمام ایرادات علمی ریز و درشت در فلسفه و جزئیات داستان، پارک ژوراسیک تاثیرگذار ترین اثر علمی تخیلی تاریخ پس از جنگ ستارگان به حساب می‌آید. به لطف پارک ژوراسیک، دنیا با دایناسورها آشنا شد و بسیاری از دایناسورها به عموم مردم معرفی شدند و اکنون به اندازه‌ی T.rex مشهور هستند. بسیاری از مردم به علومی مانند ژنتیک گرایش پیدا کردند و همه‌ی این‌ها به خاطر این بود که دنیس ندری نتوانست از چنگ Dilophosaurus نجات پیدا کند.

- البرز امیدی شاه‌آباد

اخبار جنجالی و مهم دیرینه شناسی و تکامل طی چند وقت اخیر :

⭕️ رد دندان‌ها پرده از لاشه‌خواری T.Rex برداشت : Tyrannosaurus rex در وایومینگ ماقبل تاریخ از لاشه دیناسورهای Hadrosaur تغذیه می‌کرده است.

​هزاران قطعه استخوان فسیل‌شده در یک سایت حفاری متعلق به دوره کرتاسه در وایومینگ، شواهد فیزیکی نادری را ارائه می‌دهد که نشان دهنده تغذیه Tyrannosaurus rex از لاشه‌ی Edmontosaurus است. شناسایی منشا خراش‌ها و سوراخ‌های روی استخوان‌های فسیل‌شده اغلب کار دشواری است و بسیاری از آن‌ها، با وجود علل موجه‌تر و محتمل‌تر، صرفاً به عنوان رد دندان تلقی می‌شوند اما تشخیص اشتباه رد دندان‌ها منجر به تفسیرهای نادرست از رفتار حیوانات ماقبل تاریخ شده است.

رفرنس 📚
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0351939

⭕️ فسیل‌های کشف شده در یک معدن سنگ در آلمان، زیرگونه جدیدی از پلنگ اروپایی را معرفی می‌کنند.

زیرگونه Panthera pardus burgtonnae در آلمان امروزی و حدود ۱۳۰ تا ۱۱۵ هزار سال پیش زندگی می‌کرده. توصیف علمی این زیرگونه بر پایه بخشی از فک پایین، یک دندان و چند استخوان متعلق به اندام های حرکتی انجام شده است. بقایای این زیرگونه جدید در سال ۱۹۹۳ توسط لیندنر در جنوبی‌ترین بخش از گودال جنوبی بورگتونا پیدا شد و ​به گفته دیرینه‌شناسان، بقایای بورگتونا متعلق به پلنگی با فک باریک اما جثه‌ای قوی و تنومند (احتمالاً ماده) بوده است. سایش اندک دندان‌های آن نشان می‌دهد که با فردی نسبتاً جوان روبه‌رو هستیم.

رفرنس 📚
https://link.springer.com/article/10.1007/s12549-026-00702-8

⭕️ احتمالاً یک سنگ فضایی بسیار نادر دایناسورها را به کام انقراض کشانده است

پژوهشگران با تحلیل ایزوتوپ‌های نیکل باقی مانده در رسوبات ۶۶ میلیون ساله‌ای که از برخورد سیارک چیشولوب بر جای مانده، به این نتیجه رسیده‌اند که سیارک عامل آخرین انقراض بزرگ روی زمین، به احتمال زیاد متعلق به رده‌ای فوق‌العاده نادر از شهاب‌سنگ‌های اولیه به نام کندریت‌های کربن‌دار نوع اورنان (کندریت‌های CO) بوده است.

رفرنس 📚
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aef4858

- البرز امیدی شاه‌آباد

گونه‌ی جدیدی از دایناسورهای Troodontidae از روی فسیلی که سال‌ها پیش کشف شده بود شناسایی شد.

دانشمندان این گونه را Dinevenator robustus نامگذاری کردند و تخمین زدند که این گونه احتمالا حدود ۲/۵ تا ۳ متر طول و نزدیک به ۱۴۰ کیلوگرم وزن داشته. آنها نشان دادند که این پژوهش جدید ماهیت پویا و تحول‌پذیر مطالعات دایناسورها را نمایان می‌کند، زیرا دانشمندان همچنان آنچه را که فکر می‌کنند می‌دانند، به چالش کشیده و آزمایش می‌کنند.

نمونه‌ی اولیه‌ی فسیل این دایناسور در سال ۲۰۰۵ در نیومکزیکو کشف شد و در سال ۲۰۰۶ به عنوان گونه‌ای از Dromaeosauridها طبقه بندی شد اما در سال ۲۰۱۴ مورد بازنگری قرار گرفت. حتی پس از این تغییر، برخی از دانشمندان این گونه را گونه‌ای نامعتبر می‌دانستند. اما جمجمه‌ی ضخیم و منحصر به فرد این جانور اکنون به دانشمندان کمک کرد تا ماهیت این نمونه را تعیین کنند.

رفرنس 📚
https://www.mdpi.com/2813-6284/4/3/21

- البرز امیدی شاه آباد

🟨 به بهانه‌ی روز یوزپلنگ ایرانی

متاسفانه یوزپلنگ ایرانی به عنوان اخرین بازمانده از یوزپلنگ‌های آسیایی از وضعیف حفاظتی نامناسبی برخوردار است که بقای این گونه‌ی به خصوص را دچار اختلال کرده. دلایل مختلفی مانند شکار بی‌رویه، تصادف با ماشین‌ها، مورد حمله قرار گرفتن توسط سگ‌های ولگرد یا مردم، و از دست دادن زیستگاه موجب سرعت بخشیدن به روند انقراض یوزپلنگ ایرانی شده.

یوزپلنگ ایرانی به طور معمول از یوزپلنگ آفریقایی کوچکتر است و با توجه طعمه‌های کوچکتری که برایش وجود دارد چنین تفاوتی اثرات منفی ندارد و نوعی سازگاری منتخب انتخاب طبیعی به حساب می‌آید. همچنین برخلاف همتای افریقایی خود که در مناطق گرمسیر زندگی می‌کند، ممکن است مجبور به دست و پنجه نرم کردن با اب و هوای سرد برخی مناطق کوهستانی ایران شود و به همین دلیل خز ضخیم تری دارد.

از لحاظ اندازه می‌توان یوزپلنگ را به عنوان یکی از گربه‌سانان بزرگ معرفی کرد که حتی از پلنگ و جگوار هم قد بلند تر است اما در واقع اسکلت و ژنوم این گونه چیزی دیگر را بیان می‌کنند و این نشان می‌دهد که نمی‌توان یوزپلنگ را به عنوان یکی از گربه سانان بزرگ جنس Panthera طبقه بندی کرد. برای مثال، تفاوت های آناتومی جگوار (به عنوان یک panthera) یوزپلنگ علاوه بر تفاوت های اسکلت جانبی و کشیدگی بیشتر پاها در یوزپلنگ، بیشتر در جمجمه دیده می‌شود. در جگوار نمای پشتی جمجمه در نیمرخ نسبتاً صاف است در حالی که جمجمه یوزپلنگ در این ناحیه گنبدی تر است. یا اینکه استخوان‌های پیشانی یوزپلنگ در نمای نیمرخ مرتفع ترین بخش جمجمه هستند در حالی که این استخوان‌ها برای جگوار برجستگی واضحی ندارند.

از طرفی ستون مهره‌های یوزپلنگ به نوعی تکامل یافته که موجب افزایش طول گام‌های این جانور می‌شود و با وجود پاهای بلند و کشیده‌اش سرعت این جانور به طرز چشمگیری زیاد می‌شود. اما ستون مهره‌ی گربه سانان بزرگی مانند شیر، ببر یا جگوار به اندازه‌ی یوزپلنگ انعطاف پذیر نیست.

شناختن بیشتر یوزپلنگ ها می‌تواند به افزایش درک عمومی از جنبه های مختلف زندگی یوزپلنگ و در نتیجه حفاظت از این گربه سان استثنایی کمک کند. 🐆

- البرز امیدی شاه آباد