راه تعالی و توسعه

https://www.instagram.com/reel/DaCsBWKSjpV/?igsh=MWxoNm1ucGJmbnRnaA==

68 views13:32

🖊 اثر اورفئوس: چرا «احساسات» قوی‌تر از «استدلال» عمل می‌کنند؟

✍️ محمدرضا سلیمی

@sokhanranihaa
اثر اورفئوس نوعی خطای شناختی‌ست که از «اسطوره‌‌‌ی اورفئوس» گرفته شده است. در اسطوره‌های یونان، اورفئوس موسیقی‌دانی معروف بود که با نواختن می‌توانست انسان‌ها، حیوانات، درختان و حتی خدایان جهان مردگان را تحت تأثیر قرار دهد.

اسطوره‌ی اورفئوس با عشق به همسرش گره خورده است. اورفئوس پس از مرگ همسرش برای بازگرداندن او به جهان مردگان می‌رود. او با نواختن موسیقی خدای جهان مردگان را متقاعد می‌کند تا به او اجازه دهد همسرش را به دنیای زندگان بازگرداند. خدای مردگان شرط می‌کند که اورفئوس باید در تمام مسیر بازگشت به دنیای زندگان جلوتر از همسرش راه برود و تا رسیدن به نور خورشید به عقب نگاه نکند. اما او در آخرین لحظات با اضطراب و تردید به همسرش نگاه می‌کند. این کار باعث می‌شود همسرش برای همیشه به جهان مردگان بازگردد.

با‌توجه‌به این اسطوره، اثر اورفئوس به قدرت عمیق و تأثیرگذار موسیقی و هنر در برانگیختن احساسات و تغییر رفتار انسان اشاره می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، اثر اورفئوس پدیده‌ای روان‌شناختی‌ست که در آن قدرت هنر و موسیقی حالت و رفتار انسان‌ها را عمیقاً دگرگون می‌‌کند‌. درواقع، اثر اورفئوس به پدیده‌ای روان‌شناختی اشاره می‌کند که در آن احساسات قوی‌تر از استدلال عمل می‌کنند و حالت‌ها و رفتار انسان را شکل می‌دهند.

در فیلم تایتانیک یک صحنه‌ی بسیار دیدنی هست که اثر اورفئوس را به‌خوبی به تصویر می‌کشد: در آخرین لحظاتی که کشتی تایتانیک در حال غرق شدن است و هرج‌ومرج کامل حکم‌فرماست، گروه موسیقی شروع به نواختن می‌کنند. در این لحظه ترس و فاجعه همچنان واقعی‌ست، اما ادراک بسیاری از مسافران تغییر می‌کند؛ برای چند لحظه فضای مرگ به فضای آرامش تبدیل می‌شود.

این صحنه نشان می‌دهد که موسیقی به‌طور موقت واقعیت هیجانی انسان را بازتعریف می‌کند، حتی وقتی واقعیت فیزیکی تغییر نکرده است. درحالی‌که کشتی در حال غرق شدن است، موسیقی باعث می‌شود افراد لحظه‌ای فراتر از ترس و با آرامش با واقعیت مواجه شوند.

بنابراین، موسیقی و هنر می‌توانند احساس و ادراک ما را تحت‌تأثیر قرار دهند و گاهی بر استدلال غلبه کنند.

به زبان تمثیل، اگر ذهن انسان را به یک کشتی تشبیه کنیم. استدلال سکان کشتی‌ست و احساسات بادبان‌های آن هستند. سکان کشتی جهت را مشخص می‌کند، اما این بادبان‌ها هستند که نیروی حرکت کشتی را فراهم می‌کنند. اگر طوفان احساسات بسیار شدید باشد، سکان هرچقدر هم دقیق عمل کند ممکن است کشتی را به مسیر دیگری بکشاند.

کاربرد‌های اثر اورفئوس

۱. معلمی که مفاهیم علمی را در قالب داستان و روایت‌های جذاب ارائه می‌کند تأثیر ماندگارتری بر دانش‌آموزان می‌گذارد.
.
۲. در خانواده، پدر و مادری که به‌جای نصیحت‌های مستقیم از قصه و تجربه‌های شخصی استفاده می‌کنند معمولاً ارتباط عاطفی عمیق‌تری با فرزندان خود برقرار می‌کنند.

مکانیزم اثر اورفئوس

موسیقی مستقیماً بر بخش هیجانی مغز مانند آمیگدال و سیستم لیمبیک تاثیر می‌گذارد. این بخش سریع عمل می‌کند و قبل از نئوکورتکس فعال می‌شود. در نتیجه، باعث تحریک سریع احساسات می‌گردد. بنابراین، احساسات قبل از تفکر شکل می‌گیرند. اثر اورفئوس به ما یادآوری می‌کند که انسان‌ها موجوداتی صرفاً منطقی نیستند؛ ما ابتدا احساس می‌کنیم، سپس برای احساسات خود دلیل می‌آوریم

احساسات شکل می‌گیرند، فعالیت نئوکورتکس کاهش می‌یابد. درنتیجه، تصمیم‌گیری بیش‌تر هیجانی و کمتر منطقی می‌شود. از طرف دیگر، موسیقی باعث ترشح دوپامین می‌شود و تجربه‌ی احساسی را در مغز ماندگارتر می‌کند. به همین دلیل داستان قانع‌کننده‌تر و تأثیرگذارتر از نمودار آماری به نظر می‌رسد. یا چهره‌ی غمگین یک کودک می‌تواند بیش از آمار هزاران قربانی احساس همدردی ایجاد کند.

خطرات اثر اورفئوس

قدرت احساسات و روایت‌ها همیشه سازنده نیست. تبلیغات سیاسی، پوپولیسم و پروپاگاندا نیز می‌توانند با سوءاستفاده از اثر اورفئوس قضاوت منطقی شما را تحت تأثیر قرار دهند. اثر اورفئوس در و تبلیغات معمولاً با موسیقی حماسی، آهنگ‌های احساسی، روایت‌سازی و قهرمان‌سازی تقویت می‌شود.

مقابله با اثر اورفئوس

هنگام مقابله با اثر اورفئوس هدف حذف احساسات نیست؛ زیرا استدلال بدون احساس ناقص است. هدف ایجاد تعادل بین احساس و استدلال است. برای دستیابی به این هدف:

۱. زمانی که بسیار هیجانی هستید تصمیم‌ نگیرید

۲. بلافاصله بعد از گوش دادن به موسیقی یا دیدن یک اثر هنری تصمیم نگیرید

۳. هنگام تصمیم‌گیری‌ شواهد و داده‌ها را به دقت بررسی کنید

۴‌‌. به واقعیت‌ها توجه کنید، نه به روایت‌های جذاب

۵. اجازه ندهید نوستالژی شما را تحت تاثیر قرار دهد

۶‌. احساسات را تجربه کنید، اما با فاصله تصمیم بگیرید

۷. با افراد بی‌طرف مشورت کنید

🆔 @sokhanranihaa
🆔 @
🆑 #کانال‌سخنرانی‌ها
🌹

👍1

68 views19:16