Quantum
198 subscribers
642 photos
142 videos
49 links
Scientia potentia est.

Илм-фан тарғиботига бағишланади.

Лойиҳа муаллифи – таълим масалалари бўйича эксперт, андрагог, социолог, этнолингвист, гендеролог, профессионал медиатор, доктор Моҳира Халикова
Download Telegram
Фан инсон руҳини жасоратга даъват этишнинг энг қулай йўлидир.

Жордано Бруно


@quantum577
👍2
Texnologik singulyarlikka 2025-yilda erishiladi, dedi OpenAI bosh direktori Sem Altman.

Uning fikricha, keyingi yilda sun’iy umumiy intellekt (AGI) yaratiladi.
Sun'iy umumiy intellekt - bu inson imkoniyatlariga o'xshash yoki undan yuqori kognitiv qobiliyatlardan foydalangan holda vazifalarni bajarishga qodir bo'lgan texnologiya.

@quantum577
👍3
Ипак куябошининг (лотин. Bombyx mori) тасвири.

Тахминан 5000 йил олдин Хитойда маданийлаштирилган.
Ҳар бир мавжудотнинг тузилишида макрокосм ва микрокосмнинг универсал қонуниятлари мужассам ва илм-фаннинг вазифаси уларни ўрганишдир.

@quantum577
👍3
22 апрель - Халқаро Она-замин куни

@quantum577
БМТ Бош Ассамблеяси томонидан 2009 йил 22 апрелда қабул қилган А/RES/63/278 - сонли резолюцияга биноан 22 апрель  Халқаро Она-замин куни (International Mother Earth Day) деб эълон қилинди.

Ушбу сана сайёрамизнинг биологик хилма-хиллиги билан инсониятнинг ижтимоий эҳтиёжлари орасида адолатли мувозанат бўлиши кераклигини тарғиб қилишга қаратилган бўлиб, кенг жамоатчилик эътиборини мавжуд муаммоларга жалб қилиш, потенциал экологик хавфдан огоҳ этиш, таълим-тарбияда устувор қилиб экологик маданият, глобал онг, ижтимоий интеллект, ўз хатти-ҳаракатлари учун жавобгарлик ҳиссини таркиб топтириш, табиат билан ҳамоҳангликда яшашнинг аҳамиятини ҳар бир шахс онгига етказишни мақсад қилган.

Ҳозирда инсониятни ташвишга солаётган иқлим ўзгаришлари, пандемия, ўрмонларнинг қисқариши, музликларнинг эриши, экотизимнинг издан чиқиши каби глобал муаммолар ва хатарлар чегара танламайди: улар бутун инсониятнинг биргаликда ҳал қилишини талаб қиладиган вазифалардир.

@quantum577
👍1
Ер юзидаги аксарият тилларда “табиат” ва “ер” тушунчалари “она” сўзи билан бирга талаффуз этилади: она-табиат, она-Ер, она-замин, природа-мать, motherland, natura e nenes, чир ине (хакас тилида), madre tierra (испан тилида), Terra Mater (лотинча), pacha mama (Жанубий Америка қабилалари тилида) ва ҳ.

Халқларнинг лингвомаданияти уларнинг дунёқараши, тафаккури, табиат, олам, борлиқ ҳақидаги мифологик, космогоник, экзистенциал тасаввурларини акс эттиради.

Ер, сайёра, заминни она тимсолида тасаввур қилиш бежиз эмас, ҳамиша ер она каби яратувчилик вазифасини бажарган, инсон ўзи учун зарур бўлган барча неъматларни табиатдан олган.

@quantum577
👍4👏1
Нима учун ўзга сайёраликлар биз билан боғланмайди?

Фараз қилинг, йўлда бир чувалчанг ётибди ва сиз уни ёнидан ўтиб кетдингиз.
Чувалчанг сизнинг ақлли эканлигингизни биладими?
Чувалчанг ҳатто “ақл концепцияси” билан таниш ҳам эмас.

Шундай қилиб, чувалчанг ақлли мавжудот уни ортда қолдирганини билмайди.

Бу бизни баъзи супермавжудотлар биздан “ўтиб кетган” деган фикрга эга бўлишимиз мумкин, деб ўйлашга мажбур қилади.

Эҳтимол, уларнинг биз билан қизиқмаслигининг сабаби бизнинг улар учун етарли бўлган мулоқотга киришиш даражасида эмаслигимиздадир?

Сиз чувалчангни ёнидан ўтар экансиз, “Қизиқ, у нима ҳақида ўйлаётган экан?” деган фикрга бормасангиз керак.

Бу ўзга сайёраликлар ҳали биз билан боғланмаганлигининг энг яхши изоҳларидан бири бўлиши мумкин.

Агар улар бизни кузатаётган бўлса, улар Ерда ақлли ҳаётнинг ҳеч қандай аломатлари йўқ, деган хулосага келган бўлишлари мумкин.
👍5🔥4
Нима учун коинотга учиб кетмаймиз?

Қадим замонлардан бери инсонлар Ерга жисмларни тортадиган куч ҳақида ўйлашган.

Ньютон, Пуанкаре, Эйнштейн каби буюк олимлар тортишиш ҳодисасини тушунтиришга ҳаракат қилишган.

Гравитация (лотин. gravis «оғир») – бу икки жисмни бир-бирига тортадиган куч.

Материя билан боғлиқ ҳар қандай нарса, яъни ушлаб кўриш мумкин бўлган ҳар қандай объект, тортишиш кучини бошдан кечиради.

Гравитация коинотдаги фундаментал кучлардан биридир.

Гравитация кучи инсонларга Ерда юришга, сайёраларга Қуёш атрофида айланишга, Қуёшга эса коинотда ҳаракат қилишга имкон беради.

Ҳар қандай жисм томонидан таъсир қиладиган тортишиш кучи унинг массасига мутаносибдир.

Шунинг учун катта массага эга жисмлар каттароқ тортишиш кучига эга.

Ер энг катта ва энг яқин объект бўлгани учун, Ердаги барча жисмлар (шу жумладан, биз ҳам) унга тортилади.

Масалан, олма, одамнинг бошига тортилиш ўрнига, Ерга тушади.


@quantum577
👍4🔥1
Бизнинг “изларимиз” коинот бўйлаб қандай ҳаракатланади?

Демак, тортишиш қонунидан кўриниб турибдики, массага эга ҳар қандай жисм ўз атрофида тортишиш майдонини яратади.

Биз туғилган чоғимизданоқ тортишиш майдонимиз ёруғлик тезлигида кенгайиб, космосда тарқала бошлайди.

Атиги 7 дақиқа ўтгач, тортишиш майдонимиз Қуёш юзасига етиб боради.

5 соатдан кейин улар Плутон сайёрасига етиб боради.

Тўрт йилдан кўпроқ вақтда бизга энг яқин юлдуз Проксима Центавра юзасидан ўтиб кетади.

Ўттиз ёшга тўлганимизда, тортишиш майдонимиз космосда 500 триллион километрга чўзилади.

Ҳали ҳам ўзингизни кичик ҳис қиляпсизми?

Чинакамига безовта қиладиган нарса шундаки, биз вафот этганимизда тортишиш майдонимиз абадий мавжуд бўлиб, коинот бўйлаб чексиз тарқалиб туради.

Биз билган ҳар бир инсон, энг узоқ аждодларимиз ва мавжуд бўлган барча нарсаларнинг тортишиш майдонлари коинотда абадий парвоз қиладилар.


@quantum577
👍51
SUB SPECIE AETERNITATIS

Бенедикт Спиноза лотинча “Sub specie aeternitatis” иборасини яхши кўрар эди.

Бу “абадийлик нуқтаи назаридан” деган маънони англатади.

Унинг айтишича,
кундалик муаммоларга абадийлик нуқтаи назаридан қарасангиз, унчалик даҳшатли кўринмайди.


@quantum577
👍5😁1
Ҳозир ўзингда йўқ нарсалар ҳақида қайғуриш фурсати эмас. Сен ўзингда бори билан нималар қилиш мумкинлигини ўйла.

Эрнест Хемингуэй, “Чол ва денгиз”


@quantum577
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Habbl teleskopi Uchburchak galaktikasiga (Triangulum Galaxy) razm solmoqda.

@quantum577
👍4
Ilg'or texnologiyalarni yaratar ekanmiz, tez orada Yer orbitasida to'planib borayotgan kosmik chiqindilar tufayli koinotga ucha olmasligimiz haqida o'ylashimiz zarur.

@quantum577
👍2😢1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Mana bu esa Yer orbitasida to'plangan chiqindilarning jonli tasviri.

Eslatish uchun:
ular antropomorf omilga ega, ya'ni inson faoliyati mahsulidir.


@quantum577
👍31
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📍 Indoneziyada dengiz sathidan 2000 metr balandlikda Markaziy Javadagi eng baland qishloq – Butuh joylashgan!

Tabiat va madaniyat uyg'unlashgan bu noyob joy ajoyib manzaralar va bulutlar orasida bo'lish hissini taqdim etadi.
1
Sferik uylar

Bolwoningen (Ball House) 1984-yilda Gollandiyaning Hertogenbosch shahrida Dries Krijkamp tomonidan qurilgan turar-joy majmuasidir.

U 50 ta bir xil sharsimon binolardan iborat.

Dizayner Afrika qabilalarining  loydan yasalgan dumaloq uylaridan ilhomlangan.
Kelajak uylari

Tabiiy resurslarning tobora kamayishi va global aholining o'sishi olimlarni oziq-ovqat manbalari va yashash uchun joy kabi dolzarb muammolarga yangi yechimlar izlashga majbur qilmoqda.

Belgiyalik me'mor Vinsent Kallebaut suv ustida futuristik shahar konsepsiyasini taklif qiladi.

Kallebaut kelajakdagi shaharlar uchun dadil, ekologik toza dizaynlari bilan mashhur. 

Bu safar u Rio-de-Janeyro qirg'og'ida okean shahri - Aequorea konsepsiyasini taqdim etdi.

Asosiy material qayta ishlangan plastik chiqindilar va suv o'tlaridan tayyorlangan kompozit material bo'ladi va
binolar 3D printer yordamida amalga oshiriladi.

@quantum577
👍1