📢 آغاز دوره سمینار دوم لکان


دوره خوانش سمینار دوم لکان با عنوان
«ایگو در نظریه فروید و در تکنیک روانکاوی»
به همت گروه ژانوس برگزار می‌شود.


📅 شروع دوره: ۲۳ اردیبهشت

🔹 مدرس: دکتر رضا احمدی

این دوره پیش‌نیاز الزامی ندارد؛ با این حال، گذراندن سمینار اول لکان توصیه می‌شود.
نسخه سمینار اول نیز در اسپات‌پلیر در دسترس است.

👥 مناسب برای:
روان‌درمانگران، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان روان‌شناسی، علاقه‌مندان به روانکاوی فرویدی ـ لکانی، و پژوهشگران حوزه علوم انسانی و فلسفه.


📩 جهت ثبت‌نام، پیام ارسال فرمایید.

در «بله» و تلگرام :
‎@Psycho_Analysis_janus_admin

ظرفیت باقی مانده : ۱۰ نفر

جهت دریافت اطلاعات پیام دهید 🍀

نازیو می‌گوید روانکاوی شاید از همین جمله آغاز شود:

«نمی‌دانم چه می‌گویم.»

در نگاه اول، این جمله فقط نشانه‌ی ابهام یا ناآگاهی به نظر می‌رسد؛ اما در روانکاویِ لکانی، دقیقاً همین نقطه، آغازِ سوژه است.

ما معمولاً خیال می‌کنیم وقتی حرف می‌زنیم، بر معنای گفتارمان مسلطیم؛ انگار «من» همان کسی است که می‌گوید، می‌فهمد و کنترل می‌کند.
اما فروید و سپس لاکان، شکافی در این تصویر ایجاد می‌کنند.

چرا انسان بعد از گفتنِ یک جمله ناگهان متعجب می‌شود؟
چرا گاهی می‌گوید:
«نمی‌دانم چرا این را گفتم…»
یا:
«منظورم این نبود، اما از دهانم پرید…»

از نظر لاکان، مسئله این است که گفتار همیشه بیش از آن چیزی می‌گوید که گوینده قصد داشته است بگوید.

دال‌ها فقط ابزار انتقال معنا نیستند؛ آن‌ها سوژه را نیز حمل می‌کنند.
به همین دلیل، سوژه دقیقاً در لحظه‌ای ظاهر می‌شود که کنترل کاملِ گفتارش را از دست می‌دهد.

در روانکاوی، ناخودآگاه جایی پنهان در عمق روان نیست؛ ناخودآگاه در خودِ گفتار رخ می‌دهد.
در لغزش زبان، فراموشی، رؤیا، شوخی، تکرار، یا حتی در جمله‌ای که «اتفاقی» گفته می‌شود.

لاکان می‌گوید:
سوژه همیشه در چیزی که می‌گوید، از خودش جلوتر یا عقب‌تر است.

یعنی وقتی سخن می‌گوییم، تماماً در گفتارِ خود حاضر نیستیم.
چیزی از ما در زبان گم می‌شود و همزمان چیزی دیگر، ناخواسته، آشکار می‌شود.

شاید به همین دلیل است که روانکاوی نه با پاسخ، بلکه با یک پرسش آغاز می‌شود:

«وقتی حرف می‌زنم، چه کسی سخن می‌گوید؟»


@psychoanalysis_classical

نوروز از نظر روانکاوی فقط رنج کشیدن نیست؛
نوروز یعنی «خواستِ دانستن».

کسی که وارد تحلیل می‌شود، معمولاً با یک پرسش آمده است؛
پرسشی که آرامش او را مختل کرده:

«چرا این رابطه تکرار می‌شود؟»
«چرا فراموش می‌کنم؟»
«چرا این اضطراب رهایم نمی‌کند؟»
«این رؤیا چه می‌خواهد بگوید؟»

از نظر ، همین خواستِ دانستن، ساختار نوروتیک را شکل می‌دهد.

سوژه‌ی نوروتیک می‌خواهد دیگری چیزی را بداند؛
می‌خواهد دیگری سخن بگوید، تفسیر کند، توضیح دهد، معنایی پنهان را آشکار کند.

به همین دلیل روانکاوی همیشه با نوعی خطاب به «دیگری» آغاز می‌شود.

وقتی کسی می‌گوید:
«نمی‌دانم چرا این کار را می‌کنم»،
در واقع فقط از ناآگاهی حرف نمی‌زند؛
او ناخودآگاه فرض گرفته که جایی، کسی، معنای این رفتار را می‌داند.

در این نقطه، «دیگری» ساخته می‌شود؛
دیگری به‌مثابه جایگاه دانش.

اما مسئله اینجاست که سوژه دقیقاً نمی‌داند آنچه می‌گوید به کجا خواهد رفت.
هر جمله به دال دیگری متصل می‌شود؛
هر کلمه، کلمه‌ای دیگر را فرا می‌خواند.

به همین دلیل است که انسان همیشه بیش از آنچه قصد داشته می‌گوید.

در تحلیل، مسئله فقط تولید معنا نیست؛
مسئله این است که سوژه در خلال گفتار، با چیزی مواجه شود که از کنترل آگاهانه‌اش خارج است.

ناخودآگاه نه سکوت پشت زبان، بلکه حرکت خود زبان است.

و شاید به همین دلیل، روانکاوی کمتر شبیه آموزش دادن است و بیشتر شبیه مواجه شدن با چیزی است که در گفتار خودمان از ما فرار می‌کند.


@psychoanalysis_classical

«دال چیست؟»


این یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های روانکاوی لکانی است؛
پرسشی که در ابتدا شاید بیش از حد انتزاعی به نظر برسد، اما در واقع به تجربه‌ی روزمره‌ی ما از زبان مربوط است.

نازیو به نقل از لکان می‌گوید:
دال چیزی نیست که فقط معنا منتقل کند؛
دال چیزی است که «سوژه» را به حرکت درمی‌آورد.

ما معمولاً تصور می‌کنیم اول «من» وجود دارم و بعد زبان را به کار می‌برم.
اما لاکان جهت مسئله را برعکس می‌کند:
این زبان است که سوژه را سازمان می‌دهد.

به همین دلیل، گاهی یک کلمه، یک اسم، یک جمله یا حتی یک لحن، بیش از آنچه انتظار داریم روی ما اثر می‌گذارد.

چرا بعضی واژه‌ها زخمی می‌کنند؟
چرا یک جمله سال‌ها در ذهن باقی می‌ماند؟
چرا گاهی از چیزی که شنیده‌ایم شوکه می‌شویم؟

از نظر لاکان، شگفت‌زدگی دقیقاً لحظه‌ی برخورد با دال است.

سوژه زمانی شگفت‌زده می‌شود که ناگهان با اثری روبه‌رو شود که هنوز نتوانسته آن را به «معنا» تبدیل کند.

تا وقتی همه‌چیز را می‌فهمیم، شگفت‌زده نمی‌شویم.
شگفتی در نقطه‌ای رخ می‌دهد که زبان، از فهمِ فوری جلو می‌زند.

لاکان جمله‌ی مشهوری دارد:

«دال، سوژه را برای دالی دیگر بازنمایی می‌کند.»

یعنی هیچ دالی به‌تنهایی معنا ندارد؛
هر دال به دال دیگری وصل می‌شود، و سوژه در همین زنجیره شکل می‌گیرد.

به همین دلیل، انسان هیچ‌گاه کاملاً مالک آنچه می‌گوید نیست.

وقتی سخن می‌گوییم، کلمات فقط از ما عبور نمی‌کنند؛
آن‌ها ما را نیز جابه‌جا می‌کنند.

در روانکاوی، زبان صرفاً ابزار بیان سوژه نیست؛
زبان همان جایی است که سوژه در آن ساخته، شکافته و گاه ناپدید می‌شود.


اما....
اگر زبان فقط ابزارِ بیانِ «من» نیست،
پس آن کسی که هنگام سخن گفتن از خلال کلمات ظاهر می‌شود، واقعاً کیست؟

@psychoanalysis_classical

سرا پا گوشم...

وقتی گفته می‌شود «سراپا گوشم»، در سطح ارتباطات روزمره فقط نوعی آمادگی برای شنیدن بیان می‌شود؛
اما در یک خوانش روانکاوانه، همین جمله می‌تواند نقطه‌ی ورود به مسئله‌ی زبان و ساختار سوژه باشد...

در روانکاوی، شنیدن صرفاً دریافت صدا نیست. آنالیزان و آنالیست فقط واژه‌ها را نمی‌شنوند؛ بلکه از خلال لحن، مکث، سکوت و دال‌ها متأثر می‌شوند...
شنیدن، همیشه نوعی درگیرشدن با دیگری‌ست.
و شاید اینگونه بشود بازخوانی اش کرد؛ «سرا پا زبانم» ...
لکان سوژه را موجودی نمی‌داند که ابتدا وجود داشته باشد و بعد زبان را برای بیان خود به‌کار ببرد؛ بلکه انسان از همان آغاز در زبان متولد می‌شود.
او پیش از آن‌که سخن بگوید، نام‌گذاری شده، خطاب شده و در شبکه‌ای از دال‌ها قرار گرفته است.

به همین دلیل، «سراپا زبان بودن» فقط به معنای حرف‌زدن نیست؛ بلکه یعنی انسان جهان، بدن، رنج و میلش را از خلال زبان تجربه می‌کند.

اما اینجا مسئله به سطح دیگری می‌رسد: انسان فقط «سراپا زبان» «سراپا گوش» نیست؛ او «سراپا چشم» نیز هست.

سوژه دائماً می‌بیند، می‌شنود، نگاه می‌کند و مورد نگاه قرار می‌گیرد.
و این دیدن و شنیدن، هرگز خنثی نیست.

لکان میان «دیدن» و «نگاه» تفاوت می‌گذارد.
دیدن یک کارکرد حسی است؛ اما نگاه، به میل دیگری مربوط می‌شود.
انسان فقط جهان را مشاهده نمی‌کند؛ همزمان خودش را در معرض نگاه دیگری تجربه می‌کند...

در روانکاوی ، این تمایز بسیار بنیادی است. دیدن هنوز در سطح ادراک حسی باقی می‌ماند؛ جایی که سوژه تا حدی بر موقعیت مسلط است و جهان را به‌عنوان «ابژه‌ی قابل مشاهده» در برابر خود دارد. اما «نگاه» از این سطح عبور می‌کند و وارد میدان میل می‌شود؛ جایی که سوژه دیگر صرفاً ناظر نیست، بلکه خود را در موقعیت دیده‌شدن تجربه می‌کند.

در این لحظه، نگاه دیگری به یک امر روانی تبدیل می‌شود: سوژه آغاز می‌کند به تفسیر خود در چشم دیگری. مسئله دیگر این نیست که «چه می‌بینم»، بلکه این است که «دیگری در من چه می‌بیند؟» و دقیقاً همین‌جا اضطراب و ناپایداری سوژه شکل می‌گیرد.

در ادامه، این وضعیت به مفهوم «نگاه خیره» پیوند می‌خورد. نگاه خیره لحظه‌ای‌ست که سوژه به‌طور حاد احساس می‌کند در معرض میل دیگری قرار گرفته است؛ گویی نگاه از حالت ساده‌ی دیدن عبور کرده و به نوعی خطاب بی‌واژه تبدیل شده است. در این وضعیت، سوژه دیگر نمی‌تواند جایگاه خود را تثبیت کند، زیرا در نگاه دیگری، چیزی از میل یا خواست نامعین حضور دارد.

در این چارچوب، می‌توان گفت انسان نه فقط موجودی دیداری، بلکه موجودی‌ست که همواره در مرز میان دیدن و دیده‌شدن، و میان نگاه و زبان، در نوسان است.



@psychoanalysis_classical

#سوال

روانکاو و روان_کاوی در مواجهه با ایگو باید چکار کند؟ باید آن را تقویت کند، تحلیل کند، یا از کار بیندازد؟


@psychoanalysis_classical

وقتی می‌پرسیم:
«روانکاو در مواجهه با ایگو باید چکار کند؟
باید آن را تقویت کند، تحلیل کند، یا از کار بیندازد؟»
در واقع داریم وارد یکی از اصلی‌ترین مناقشات سمینار دوم لکان می‌شویم.

لکان در این سمینار با جریانی مخالفت می‌کند که هدف روانکاوی را «تقویت ایگو» می‌دانست؛ یعنی اینکه فرد بتواند سازگارتر، منسجم‌تر و واقع‌بین‌تر عمل کند. از نگاه او، مشکل اینجاست که ایگو حقیقت سوژه نیست.

در سمینار دوم، ایگو بیشتر به‌عنوان یک ساختار خیالی فهمیده می‌شود؛ چیزی که از همانندسازی‌ها و تصویر یکپارچه‌ای که سوژه از خودش ساخته شکل گرفته است. به همین دلیل، اگر روانکاو صرفاً ایگو را تقویت کند، ممکن است فقط همان تصویر خیالی را تثبیت کرده باشد.

اما لکان از طرف دیگر نمی‌گوید باید ایگو را نابود کرد؛ چون سوژه بدون این سازمان‌یافتگی خیالی هم نمی‌تواند دوام بیاورد. مسئله، تخریب ایگو نیست؛ بلکه تحلیل رابطه‌ی سوژه با ایگو است.

یعنی روانکاوی قرار نیست سوژه را هرچه بیشتر با «تصویر خودش» یکی کند؛
بلکه قرار است شکاف میان سوژه و این تصویر را آشکار کند.

به همین دلیل این سؤال در سمینار دوم اهمیت پیدا می‌کند: آیا هدف تحلیل، ساختن یک «من قوی‌تر» است؟
یا مواجه کردن سوژه با حقیقت ناآگاهش؛ حتی جایی که ایگو دیگر نمی‌تواند کاملاً خودش را حفظ کند؟



@psychoanalysis_classical

سمینار دوم لکان با عنوان
«ایگو در نظریه فروید و در تکنیک روانکاوی» (1954–1955)،
یکی از مهم‌ترین نقاط شکل‌گیری دستگاه فکری لکان است؛ جایی که او خوانش کلاسیک روانکاوی از ایگو را به پرسش می‌گیرد و مسیر نظریه‌ی خودش را آغاز می‌کند.محور اصلی این سمینار، نقد مفهوم «ایگو» است.
لکان نشان می‌دهد ایگو آن هسته‌ی ثابت، عقلانی و منسجمی نیست که بسیاری از رویکردهای روانشناسی تصور می‌کنند؛ بلکه ساختاری خیالی است که از همانندسازی‌های سوژه شکل می‌گیرد.
یعنی «ایگو» چیزی نیست که از ابتدا وجود داشته باشد، بلکه تصویری است که سوژه به‌تدریج با آن یکی می‌شود.

از همین سمینار لکان با روانشناسی ایگو وارد تقابل می‌شود؛ جریانی که هدف درمان را تقویت ایگو و سازگار کردن فرد با واقعیت می‌دانست.
از نظر لکان، تقویت ایگو لزوماً به معنای نزدیک شدن به حقیقت سوژه نیست؛ چون خود ایگو می‌تواند بخشی از سوء‌شناسی سوژه نسبت به خودش باشد.
در همین سمینار است که ایده‌ی مهم «ناخودآگاه همچون زبان ساختار دارد» به‌تدریج شکل می‌گیرد.
بنابراین روانکاوی نباید صرفاً بر خودآگاهی یا انسجام «ایگو» تکیه کند، بلکه باید به دال‌ها، لغزش‌ها، تکرارها و شکاف‌های گفتار سوژه گوش دهد.
لکان همچنین جایگاه تحلیلگر را بازتعریف می‌کند.
تحلیلگر قرار نیست مشاور ایگو یا تقویت‌کننده‌ی آن باشد؛ بلکه در جایگاه «دیگری» عمل می‌کند تا سوژه بتواند با حقیقت ناآگاهش مواجه شود.
در واقع سمینار دوم حول یک پرسش اساسی می‌چرخد:

روانکاوی باید «ایگو» سوژه را تقویت کند،یا شکاف میان سوژه و این تصویر خیالی از خودش را آشکار سازد؟


@psychoanalysis_classical



📢 ترم دوم خوانش سمینارهای لکان از هفته‌ی اول خردادماه آغاز خواهد شد...
ترم دوم شامل سمینار دوم لکان می‌باشد که به همت گروه ژانوس و با تدریس دکتر رضا احمدی برگزار می‌شود.

📩 جهت ثبت‌نام، پیام ارسال فرمایید.

@Psycho_Analysis_janus_admin

یکی از مهم‌ترین نکات سمینار دوم ، بازتعریف جایگاه روانکاو در فرآیند تحلیل است.

لکان در این سمینار، به‌ویژه در نقد روانشناسی ایگو، با این ایده مخالفت می‌کند که تحلیلگر باید به‌عنوان نوعی «مشاور ایگو» عمل کند؛ یعنی کسی که به آنالیزان کمک می‌کند تا ایگوی قوی‌تر، سازگارتر و منسجم‌تری بسازد.
از نظر لکان، اگر تحلیلگر وارد رابطه‌ای مبتنی بر هم‌ذات‌پنداری ایگو با ایگو شود، تحلیل در سطح خیالی (Imaginary) گیر می‌افتد.
در این وضعیت، آنالیزان بیشتر تلاش می‌کند تصویری پذیرفتنی‌تر از خودش بسازد یا تأیید دیگری را به‌دست آورد، بدون آن‌که حقیقتِ ناآگاهش آشکار شود.
به همین دلیل، لکان جایگاه تحلیلگر را نه در مقام «منِ سالم‌تر» یا «الگوی روانی»، بلکه در جایگاهِ «دیگری» (A]utre]) صورت‌بندی می‌کند؛ جایگاهی که امکان سخن گفتن ناخودآگاه را فراهم می‌کند.
در سمینار دوم، لکان بارها تأکید می‌کند که تحلیلگر نباید با ایگوی آنالیزان همدست شود.
وظیفه‌ی تحلیلگر، تقویت توهم انسجام نیست؛ بلکه حفظ شکافی است که از خلال آن، میل و حقیقت ناآگاه سوژه می‌تواند ظاهر شود.
در همین راستا، انتقال (Transference) هم صرفاً یک رابطه‌ی عاطفی میان بیمار و درمانگر نیست؛ بلکه ساختاری است که در آن، سوژه میل و حقیقت ناآگاهش را در نسبت با «دیگری» سازمان می‌دهد.
بنابراین، تکنیک روانکاوی در سمینار دوم، بیش از آن‌که بر «اصلاح شخصیت» تکیه داشته باشد، بر شنیدن دال‌ها، سکوت، جابه‌جایی‌های زبانی، و نحوه‌ی ظهور ناخودآگاه در گفتار سوژه متمرکز می‌شود.



@psychoanalysis_classical





📢 ترم دوم خوانش سمینارهای لکان از هفته‌ی اول خردادماه آغاز خواهد شد...
ترم دوم شامل سمینار دوم لکان می‌باشد که به همت گروه ژانوس و با تدریس دکتر رضا احمدی برگزار می‌شود.

📩 جهت ثبت‌نام، پیام ارسال فرمایید.

@Psycho_Analysis_janus_admin

📚 آغاز ثبت‌نام بوک‌کلاب «ژانوس»


📌 در این بوک‌کلاب هر ماه یک کتاب انتخاب و طی دو جلسه‌ی گروهی بررسی می‌شود. جلسات احتمالاً پنجشنبه شب‌ها برگزار خواهند شد.


📝موضوعات کتاب‌ها در حوزه‌های:

• روانکاوی کاربردی و بالینی
• فلسفه
• ادبیات
• اسطوره‌شناسی

❗همچنین در کنار خوانش کتاب‌ها، جلسات تحلیل فیلم نیز خواهیم داشت.

ساختار جلسات به این صورت است که اعضا متعهد می‌شوند بخش‌های مشخص‌شده‌ی کتاب را مطالعه کنند و در هر جلسه تعدادی از اعضا انتخاب می‌شوند تا خوانش، برداشت و تحلیل خود را با گروه به اشتراک بگذارند.

همچنین:
— در برخی جلسات، روانکاو یا متخصص مهمان در همان حوزه به جمع ما اضافه خواهد شد
— سعی بر آن است که تحلیل فیلم مرتبط با موضوعات هر ماه خواهیم داشت
— گروه به‌صورت دائم فعال است و اعضا می‌توانند در طول ماه گفت‌وگو و تبادل نظر داشته باشند
— فایل صوتی هر جلسه در گروه آپلود می‌شود
— نکات و مباحث مهم جلسات ثبت و آرشیو خواهد شد
ـــ تسهیل‌گر گروه: فرشته عباسی ؛روان‌درمانگر تحلیلی
📍در صورت مساعد بودن شرایط، دورهمی‌ها و جلسات حضوری در تهران نیز برگزار خواهد شد.

💰 هزینه عضویت ماهانه:
۵۰۰ هزار تومان

📍شرکت‌کنندگان ترم اول و دوم سمینارهای لکان، برای ماه اول نیازی به پرداخت هزینه عضویت نخواهند داشت.

برای دریافت اطلاعات و ثبت‌نام در «بله» و « تلگرام » پیام دهید :

@Psycho_Analysis_janus_admin

📚 ثبت‌نام بوک‌کلاب «ژانوس»

هر ماه یک کتاب، دو جلسه‌ی گروهی، گفت‌وگو و خوانش جمعی در حوزه‌های:

• روانکاوی کاربردی و بالینی
• فلسفه
• ادبیات
• اسطوره‌شناسی

همراه با جلسات تحلیل فیلم، حضور مهمان‌های تخصصی، آرشیو فایل صوتی جلسات و فضای گفت‌وگوی دائم میان اعضا.

📍در صورت مساعد بودن شرایط کشور، دورهمی‌ها و جلسات حضوری در تهران نیز برگزار خواهد شد.

💰 هزینه عضویت ماهانه:
۵۰۰ هزار تومان

📍شرکت‌کنندگان ترم اول و دوم سمینارهای لکان، ماه اول نیازی به پرداخت هزینه عضویت ندارند.

برای دریافت اطلاعات و ثبت‌نام در «بله» و «تلگرام» پیام دهید:

@Psycho_Analysis_janus_admin

ای صاحب فتوا ز تو پرکارتریم
با این همه مستی زتو هُشیار تریم
تو خون کسان خوری و ما خون رزان
انصاف بده کدام خونخوار تریم؟



#روز_بزرگداشت_خیام

در این ویس، توضیحاتی درباره‌ی فضای بوک‌کلاب «ژانوس»، رویکرد جلسات، شیوه‌ی برگزاری و مسیری که این مجموعه قرار است دنبال کند توسط تسهیلگر گروه ،ارائه شده است

@psychoanalysis_classical

📚 ثبت‌نام بوک‌کلاب «ژانوس»

هر ماه یک کتاب، دو جلسه‌ی گروهی، گفت‌وگو و خوانش جمعی در حوزه‌های:

• روانکاوی کاربردی و بالینی
• فلسفه
• ادبیات
• اسطوره‌شناسی

همراه با جلسات تحلیل فیلم، حضور مهمان‌های تخصصی، آرشیو فایل صوتی جلسات و فضای گفت‌وگوی دائم میان اعضا.

📍در صورت مساعد بودن شرایط کشور، دورهمی‌ها و جلسات حضوری در تهران نیز برگزار خواهد شد.

💰 هزینه عضویت ماهانه:
۵۰۰ هزار تومان

📍شرکت‌کنندگان ترم اول و دوم سمینارهای لکان، ماه اول نیازی به پرداخت هزینه عضویت ندارند.

برای دریافت اطلاعات و ثبت‌نام در «بله» و «تلگرام» پیام دهید:

@Psycho_Analysis_janus_admin

ظرفیت بوک‌کلاب «ژانوس» محدود و در حال اتمام است.
در صورت تمایل به ثبت‌نام، برای هماهنگی و رزرو، در «بله» و «تلگرام» پیام دهید:

@Psycho_Analysis_janus_admin