Aniq-tiniq tushunish
Idrok shaxsning subyektiv holatini aks ettiradi va sizning narsalarga qanday nigoh bilan nazar solishingiz va qay tariqa talqin etishingizni namoyon etadi. Idrok bu ongning tanlovi ekanligidan koβz-quloq boβling: narsalarga nazar solishning hamisha boshqacha yoβli mavjud boβladi. Idrokingizni oβzgartirib, muammolarni imkoniyatlarga, qiyinchiliklarni hatlab oβtuvchi toshlarga, βnoqulay vaziyatlarβni esa ulkan muvaffaqiyat va baxt uchun hozirlangan βqulay vaziyatlarβga aylantiring. Yechimlarni izlab topishga tayyor boβling, ana shunda ularni topish uchun yaxshigina imkoniyatingiz boβladi. Ochiq va qayishuvchan boβling.
π₯ @getpsychedup
Idrok shaxsning subyektiv holatini aks ettiradi va sizning narsalarga qanday nigoh bilan nazar solishingiz va qay tariqa talqin etishingizni namoyon etadi. Idrok bu ongning tanlovi ekanligidan koβz-quloq boβling: narsalarga nazar solishning hamisha boshqacha yoβli mavjud boβladi. Idrokingizni oβzgartirib, muammolarni imkoniyatlarga, qiyinchiliklarni hatlab oβtuvchi toshlarga, βnoqulay vaziyatlarβni esa ulkan muvaffaqiyat va baxt uchun hozirlangan βqulay vaziyatlarβga aylantiring. Yechimlarni izlab topishga tayyor boβling, ana shunda ularni topish uchun yaxshigina imkoniyatingiz boβladi. Ochiq va qayishuvchan boβling.
π₯ @getpsychedup
Yanglishilgan yakdillik eksperimenti
1970-yillarning so'nggi yillarida tadqiqotchi Li Ross va uning hamkasblari kishini hayratga soluvchi ba'zi eksperimentlarni o'tkazdilar. Eksperimentlarning birida tadqiqotchilar sinaluvchilarga xayoliy nizoga munosabat bildirish tanlovini berdilar va necha kishi xuddi shunday qaror qabul qilganini hisoblab chiqishdi.
Ular ishtirokchilarning qaysi tanlovni qabul qilishlaridan qat'iy nazar, atrofdagi odamlarning aksariyat ko'pchiligi ham shunday tanlovni qabul qilishiga ishonishlariga amin bo'lishdi.
Boshqa bir izlanishda tadqiqotchilar talabalardan "Jouning tamaddixonasida tanovvul qiling." deb yozilgan reklama peshtaxtasini universititet hududida ko'tarib yurishlarini so'rashdi.
So'ngra tadqiqotchilar talabalardan atrofdagi odamlarning necha nafari reklamani egniga olishga rozilik berishi mumkinligini taxmin qilishni so'radilar.
Ular shunga guvoh bo'lishdiki, reklama logosini ko'tarib yurishga rozilik bildirgan talabalar atrofdagi insonlarning aksariyati bu reklamani ko'tarib yurishga rozi bo'lishlariga ishonishgan. Bundan bosh tortganlar esa atrofdagi insonlarning aksariyati ham rad etishini sezishgan.
Bu eksperimentlarning natijalari psixologiyada yanglishilgan yakdillik effekti sifatida ma'lum bo'lgan fenomenni namoyon etadi.
Ixloslarimiz, tanlovlarimiz yoki xulq-atvorimiz nimalardan iborat bo'lishidan qat'iy nazar, atrofdagi insonlarning aksariyati ham bizning fikrlarimizga qo'shilishiga va xuddi bizdek ish tutishiga ishonishga moyilmiz.
π @getpsychedup
1970-yillarning so'nggi yillarida tadqiqotchi Li Ross va uning hamkasblari kishini hayratga soluvchi ba'zi eksperimentlarni o'tkazdilar. Eksperimentlarning birida tadqiqotchilar sinaluvchilarga xayoliy nizoga munosabat bildirish tanlovini berdilar va necha kishi xuddi shunday qaror qabul qilganini hisoblab chiqishdi.
Ular ishtirokchilarning qaysi tanlovni qabul qilishlaridan qat'iy nazar, atrofdagi odamlarning aksariyat ko'pchiligi ham shunday tanlovni qabul qilishiga ishonishlariga amin bo'lishdi.
Boshqa bir izlanishda tadqiqotchilar talabalardan "Jouning tamaddixonasida tanovvul qiling." deb yozilgan reklama peshtaxtasini universititet hududida ko'tarib yurishlarini so'rashdi.
So'ngra tadqiqotchilar talabalardan atrofdagi odamlarning necha nafari reklamani egniga olishga rozilik berishi mumkinligini taxmin qilishni so'radilar.
Ular shunga guvoh bo'lishdiki, reklama logosini ko'tarib yurishga rozilik bildirgan talabalar atrofdagi insonlarning aksariyati bu reklamani ko'tarib yurishga rozi bo'lishlariga ishonishgan. Bundan bosh tortganlar esa atrofdagi insonlarning aksariyati ham rad etishini sezishgan.
Bu eksperimentlarning natijalari psixologiyada yanglishilgan yakdillik effekti sifatida ma'lum bo'lgan fenomenni namoyon etadi.
Ixloslarimiz, tanlovlarimiz yoki xulq-atvorimiz nimalardan iborat bo'lishidan qat'iy nazar, atrofdagi insonlarning aksariyati ham bizning fikrlarimizga qo'shilishiga va xuddi bizdek ish tutishiga ishonishga moyilmiz.
π @getpsychedup
Ba'zi narsalar so'zlanmas azizim
Choy bilan damlanar...
Duo ila boshlanar..
Omin deya sessiz qolar..
@getpsychedup πΈ
Choy bilan damlanar...
Duo ila boshlanar..
Omin deya sessiz qolar..
@getpsychedup πΈ
Ba'zi insonlar o'ta baxtiyorlikdan tashvishga tushadilar, chunki ko'p o'tmay qandaydir salbiy hodisa yuz beradi degan xayolda bo'lishadi. Bu tushuncha cherofobiya deb ataladi.
π @getpsychedup
π @getpsychedup
Halo effekti
1920-yilda nashr qilingan maqolalardan birida yoritilgan eksperimentda psixolog Edvard Torndayk armiya qo'mondonlaridan ularning qo'l ostida xizmat qiluvchi askarlarning turli xarakterlariga baho berishlarini so'ragan.
Torndayk yakka fazilat to'g'risidagi taassurotlar, misol uchun kishining aql-zakovati boshqa xislatlarning, aytaylik yetakchilik, sadoqat va kasbiy mahorat kabi xislatlarning shakllanishiga qay tariqa ta'sir etishi mumkinligiga qiziqqan edi.
Odamlar bir xislat to'g'risida yaxshi taassurotga ega bo'lishsa, bu iliq fikrlar boshqa fazilatlar to'g'risidagi fikrlarning paydo bo'lishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi, Torndayk tadqiqotlari ana shunday xulosaga keldi.
Misol uchun, biror insonning go'zal husni to'g'risidagi o'y-fikrlar, kishilarnj bu insonning ham mehribon, ham aqilli, ham quvnoqligiga ishonishga majburlaydigan halo effektini yaratishi mumkin.
Yoki aksincha. Yakka xislat to'g'risidagi salbiy fikrlar insonning boshqa fazilatlari to'g'risidagi salbiy taassurotlarning shakllanishiga olib keladi.
Odamlar bir xislat to'g'risida yaxshi taassurotga ega bo'lishsa, bu iliq fikrlar boshqa fazilatlar to'g'risidagi fikrlarning ham paydo bo'lishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi.
https://t.me/pslog
1920-yilda nashr qilingan maqolalardan birida yoritilgan eksperimentda psixolog Edvard Torndayk armiya qo'mondonlaridan ularning qo'l ostida xizmat qiluvchi askarlarning turli xarakterlariga baho berishlarini so'ragan.
Torndayk yakka fazilat to'g'risidagi taassurotlar, misol uchun kishining aql-zakovati boshqa xislatlarning, aytaylik yetakchilik, sadoqat va kasbiy mahorat kabi xislatlarning shakllanishiga qay tariqa ta'sir etishi mumkinligiga qiziqqan edi.
Odamlar bir xislat to'g'risida yaxshi taassurotga ega bo'lishsa, bu iliq fikrlar boshqa fazilatlar to'g'risidagi fikrlarning paydo bo'lishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi, Torndayk tadqiqotlari ana shunday xulosaga keldi.
Misol uchun, biror insonning go'zal husni to'g'risidagi o'y-fikrlar, kishilarnj bu insonning ham mehribon, ham aqilli, ham quvnoqligiga ishonishga majburlaydigan halo effektini yaratishi mumkin.
Yoki aksincha. Yakka xislat to'g'risidagi salbiy fikrlar insonning boshqa fazilatlari to'g'risidagi salbiy taassurotlarning shakllanishiga olib keladi.
Odamlar bir xislat to'g'risida yaxshi taassurotga ega bo'lishsa, bu iliq fikrlar boshqa fazilatlar to'g'risidagi fikrlarning ham paydo bo'lishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi.
https://t.me/pslog
Telegram
πππππ’πβππππ π΄π§ππ§π
Psixologik Blog: https://medium.com/@azizapulatova
Psixologik memlar: @PsychMems
Psixologik memlar: @PsychMems
Nimaiki kelsa,
kelishiga izn bering..
Nima qolsa,
qolishiga izn bering..
Nima tark etsa
ketishiga izn bering..
π @pslog
kelishiga izn bering..
Nima qolsa,
qolishiga izn bering..
Nima tark etsa
ketishiga izn bering..
π @pslog
Insonlar doimo ko'rishni istagan narsani ko'radi, eshitmoq istaganini eshitadi, xolos...
Harper Lee.
@pslog
Harper Lee.
@pslog
Motivatsiyani hamisha bir maromda saqlash mushkul. O'zingizda intizomni ham rivojlantiring.
π @pslog
π @pslog
Shamollar qumloqdagi oyoq izlarini o'chirdi.
Boq, quyosh chiqmoqda daraxtlar orasidan.
Yangi bir qo'shig'in boshlaydi dunyo,
Yangidan har saboh yangi bir dunyo....
Hayrli tong! βΊοΈ
@pslog
Boq, quyosh chiqmoqda daraxtlar orasidan.
Yangi bir qo'shig'in boshlaydi dunyo,
Yangidan har saboh yangi bir dunyo....
Hayrli tong! βΊοΈ
@pslog
#eksperiment
Inson bilan kitobning tashqi ko'rinishiga aldanma, ichiga qara!
Emine ΕenlikoΔlu
@getpsychedup
Inson bilan kitobning tashqi ko'rinishiga aldanma, ichiga qara!
Emine ΕenlikoΔlu
@getpsychedup
Karlsberg ijtimoiy eksperimenti
Hech sizga odamlar tomonidan tashqi qiyofangizga asoslangan o'rinsiz baho berilgandek tuyulganmi? Yoki ilk uchrashuvdayoq biror kimsaning ko'rinishiga qarab, u haqida notog'ri taassurotga borganmisiz?
Tashqi siymoga asoslangan bunday taassurotlar ba'zida insonlarning ichki siyratida yashirin xislatlar va fazilatlarni nazardan chetda qoldirilishiga sabab bo'ladi. Aslida reklama sifatida boshlangan o'ta kulgili ijtimoiy eksperimentda vaziyatdan zig'ircha xabari bo'lmagan juftliklar gavjum kinoteatrga kirib borishdi.
150 o'rindiqning faqatgina ikkitasidan bo'lak barchasi allaqachon egallab bo'lingan. Hamma gap shundaki, to'ldirilgan 148 ta o'rindiqni o'ta gavdali va qo'rqinchli qiyofadagi erkak baykerlar egallab olgan edilar. Siz bunday vaziyatda qanday ish tutgan bo'lardingiz? Mavjud o'rindiqlardan birini egallab, filmni maroq bilan tomosha qilardingizmi yoki bunga jur'atingiz yetmay, u yerdan juftakni rostlardingizmi?
Ushbu norasmiy eksperimetda barcha juftliklar ham o'rindiqqa o'tirishni xushlashmadi, bunga axiyri jur'at qilgan juftliklar omma tomonidan olqishlanib, Carlsbergning tekin pivolari bilan taqdirlashdi.
Ushbu vaziyat odamlar nima uchun hamisha kitobning muqovasiga qarab baho bermasliklari lozimligini eslatuvchi ajoyib misol bo'ldi.
πππ
@pslog
Hech sizga odamlar tomonidan tashqi qiyofangizga asoslangan o'rinsiz baho berilgandek tuyulganmi? Yoki ilk uchrashuvdayoq biror kimsaning ko'rinishiga qarab, u haqida notog'ri taassurotga borganmisiz?
Tashqi siymoga asoslangan bunday taassurotlar ba'zida insonlarning ichki siyratida yashirin xislatlar va fazilatlarni nazardan chetda qoldirilishiga sabab bo'ladi. Aslida reklama sifatida boshlangan o'ta kulgili ijtimoiy eksperimentda vaziyatdan zig'ircha xabari bo'lmagan juftliklar gavjum kinoteatrga kirib borishdi.
150 o'rindiqning faqatgina ikkitasidan bo'lak barchasi allaqachon egallab bo'lingan. Hamma gap shundaki, to'ldirilgan 148 ta o'rindiqni o'ta gavdali va qo'rqinchli qiyofadagi erkak baykerlar egallab olgan edilar. Siz bunday vaziyatda qanday ish tutgan bo'lardingiz? Mavjud o'rindiqlardan birini egallab, filmni maroq bilan tomosha qilardingizmi yoki bunga jur'atingiz yetmay, u yerdan juftakni rostlardingizmi?
Ushbu norasmiy eksperimetda barcha juftliklar ham o'rindiqqa o'tirishni xushlashmadi, bunga axiyri jur'at qilgan juftliklar omma tomonidan olqishlanib, Carlsbergning tekin pivolari bilan taqdirlashdi.
Ushbu vaziyat odamlar nima uchun hamisha kitobning muqovasiga qarab baho bermasliklari lozimligini eslatuvchi ajoyib misol bo'ldi.
πππ
@pslog
YouTube
Carlsberg's Social Experiment
Carlsberg's new advertising campaign is putting unsuspecting couples in the hot seat. What would you do when walking into a movie theater only to see two available seats surrounded by 148 badass biker dudes? Would you sit down? Would you run away? Maybeβ¦
Muvaffaqiyatsizlik mukammal bir ustozdir; Agar uni qabul qilsangiz, har xatoning yakunida bir dars bordir.
Opra Vinfrey
@pslog
Opra Vinfrey
@pslog
- Kim oΚ»zarga o'qishdan nima foyda? Bilimlaringiz osharmidi? Yo'q, faqat qon bosimingiz oshadi. Bu yer kollej, qon bosimi oshiradigan joy emas. Qamchining zarbidan sher ham boshqa kursiga o'tib o'tirishni o'rganadi, lekin uni "o'rgatilgan sher" deydilar, "o'qimishli" demaydilar.
- Tashqarida beshafqat, bag'ritosh dunyo yastanib yotibdi. Bu telba dunyoda har kim o'zidan omadli nasl qoldirishni o'ylaydi. Har kim o'z bolasini daho bo'lishini xohlaydi. Vrach, injener, tadbirkor bundan kamiga rozi emas. Faqat besh baho olsin, eng yuqori ball to'plasin, bundan kami muvaffaqiyatsizlik sanaladi.
- Taqdiringiz o'z qo'lingizda, eshaklarni qo'yib, odamlarni sevasizmi?
(Amirxon "Uch savdoyi" filmidan)
π @pslog
- Tashqarida beshafqat, bag'ritosh dunyo yastanib yotibdi. Bu telba dunyoda har kim o'zidan omadli nasl qoldirishni o'ylaydi. Har kim o'z bolasini daho bo'lishini xohlaydi. Vrach, injener, tadbirkor bundan kamiga rozi emas. Faqat besh baho olsin, eng yuqori ball to'plasin, bundan kami muvaffaqiyatsizlik sanaladi.
- Taqdiringiz o'z qo'lingizda, eshaklarni qo'yib, odamlarni sevasizmi?
(Amirxon "Uch savdoyi" filmidan)
π @pslog
Har kuni kimnidir tabassum qildiring. Lekin o'sha kimdirga o'zingiz ham kirishingizni unutmang! βΊοΈ
@pslog
@pslog
Tutunli xona eksperimenti
Biror kimsani tang ahvolda ko'rsangiz, yordam berishga harakat qilgan bo'lardim, deb o'ylaysizmi? Psixologlar bu savolga javob atrofda necha nafar kishi borligiga bog'liq ekanligini aniqladilar. Biz vaziyatga yagona guvoh bo'lganimizdagina yordam qo'lini cho'zishga moyilmiz, odamlar orasida bo'lganimizda esa yordam berishimiz ehtimoldan holi vaziyatga aylanishi mumkin.
Bu fenomen Kitti Jenoves ismli yosh ayolning o'limi sabab omma e'tiboriga tushdi. Ko'pchilik bergan ma'lumotlarga ko'ra, bir necha kishi unga qilingan tajovuzning guvohi bo'lib turishlariga qaramasdan, hech kim yordam qo'lini cho'zishni xayoliga ham keltirmagan.
Bu xulq-atvor kuzatuvchi effektiga bir misol sifatida qaralgan, yoki atrofdagilarning mavjudligi odamlarni harakatsizlikka olib kelishi. (Aslida, bir necha guvohlar zudlik bilan militsiya xodimlariga xabar berganlar, shu sabab Jenoves keysi kuzatuvchi effektiga mukammal misol bo'la olmaydi.)
Bir klassik eksperimentda tadqiqotchilar xonadagi ishtirokchilardan so'rovnoma olish uchun blankalar to'ldirishni so'radilar. To'satdan bu xona tutunga to'la boshladi. Ba'zi vaziyatlarda ishtirokchining bir o'zi xonada yolg'iz bo'lishsa, ba'zilarida hech narsadan xabari bo'lmagan uch nafar ishtirokchi bo'lgan va so'nggi vaziyatda bir nafar ishtirokchi va 2 nafar konfederatlar(eksperimentator yordamchilari) bo'lgan.
Ikki nafar konfederatlar ishtirokidagi vaziyatda, hamkorlik qilayotgan bu aktyorlar tutunga ahamiyat bermay, so'rovnomani to'ldirishda davom etishdi. Ishtirokchilar yolg'iz bo'lishganda, bu ishtirokchilarning chorak qismi tutun haqida tadqiqotchiga xabar berish uchun xonani xotirjam tark etishdi.
3 nafar haqiqiy ishtirokchilardan iborat bo'lgan vaziyatda bu ishtirokchilarning faqat 38 foizi tutundan xabar berishdi. Ikki nafar konfederatlar tutunga ahamiyat bermagan so'nggi eksperiment sharoitida ishtirokchilarning atigi 10 foizi tutundan ogohlantirish uchun xonadan chiqib ketishdi. Ushbu eksperiment odamlar o'z harakatlarini qanchalik atrofdagilarning munosabatiga tayanib amalga oshirishlariga yorqin misoldir.
Qandaydir voqea yuz berib tursa-yu, hech kim bunga ahamiyat bermayotgandek tuyulsa, odamlar guruhning munosabatiga ahamiyat qaratishga moyil bo'ladilar va vaziyatni shu tarzda baholaydilar.
π @getpsychedup
Biror kimsani tang ahvolda ko'rsangiz, yordam berishga harakat qilgan bo'lardim, deb o'ylaysizmi? Psixologlar bu savolga javob atrofda necha nafar kishi borligiga bog'liq ekanligini aniqladilar. Biz vaziyatga yagona guvoh bo'lganimizdagina yordam qo'lini cho'zishga moyilmiz, odamlar orasida bo'lganimizda esa yordam berishimiz ehtimoldan holi vaziyatga aylanishi mumkin.
Bu fenomen Kitti Jenoves ismli yosh ayolning o'limi sabab omma e'tiboriga tushdi. Ko'pchilik bergan ma'lumotlarga ko'ra, bir necha kishi unga qilingan tajovuzning guvohi bo'lib turishlariga qaramasdan, hech kim yordam qo'lini cho'zishni xayoliga ham keltirmagan.
Bu xulq-atvor kuzatuvchi effektiga bir misol sifatida qaralgan, yoki atrofdagilarning mavjudligi odamlarni harakatsizlikka olib kelishi. (Aslida, bir necha guvohlar zudlik bilan militsiya xodimlariga xabar berganlar, shu sabab Jenoves keysi kuzatuvchi effektiga mukammal misol bo'la olmaydi.)
Bir klassik eksperimentda tadqiqotchilar xonadagi ishtirokchilardan so'rovnoma olish uchun blankalar to'ldirishni so'radilar. To'satdan bu xona tutunga to'la boshladi. Ba'zi vaziyatlarda ishtirokchining bir o'zi xonada yolg'iz bo'lishsa, ba'zilarida hech narsadan xabari bo'lmagan uch nafar ishtirokchi bo'lgan va so'nggi vaziyatda bir nafar ishtirokchi va 2 nafar konfederatlar(eksperimentator yordamchilari) bo'lgan.
Ikki nafar konfederatlar ishtirokidagi vaziyatda, hamkorlik qilayotgan bu aktyorlar tutunga ahamiyat bermay, so'rovnomani to'ldirishda davom etishdi. Ishtirokchilar yolg'iz bo'lishganda, bu ishtirokchilarning chorak qismi tutun haqida tadqiqotchiga xabar berish uchun xonani xotirjam tark etishdi.
3 nafar haqiqiy ishtirokchilardan iborat bo'lgan vaziyatda bu ishtirokchilarning faqat 38 foizi tutundan xabar berishdi. Ikki nafar konfederatlar tutunga ahamiyat bermagan so'nggi eksperiment sharoitida ishtirokchilarning atigi 10 foizi tutundan ogohlantirish uchun xonadan chiqib ketishdi. Ushbu eksperiment odamlar o'z harakatlarini qanchalik atrofdagilarning munosabatiga tayanib amalga oshirishlariga yorqin misoldir.
Qandaydir voqea yuz berib tursa-yu, hech kim bunga ahamiyat bermayotgandek tuyulsa, odamlar guruhning munosabatiga ahamiyat qaratishga moyil bo'ladilar va vaziyatni shu tarzda baholaydilar.
π @getpsychedup
Qanchalik kuchli ekanlingizni kuchli bo'lish yagona chorangiz bo'lmagunicha aslo bila olmaysiz.
@getpsychedup
@getpsychedup