Xotirangizni sinab ko'ring
⚠️ Bu harflarni bir zumda eslab qolish qiyinroq

✅ Biroq, oldingi ortirrilgan bilimlar sizga yordam berishi mumkin.
Qanday deysizmi? 👇👇👇

✅ Yangi fikrlar va ilgari mavjud bo'lgan xotiralar o'rtasidagi munosabatlarni o'rnatish orqali siz yaqinda o'rganilgan ma'lumotni keyinchalik esga olinish ehtimolligini sezilarli darajada oshirasiz.

Intuitsiya (lot. intuitio — sinchiklab qarayman) — haqiqatni dalil bilan isbotlamasdan, bevosita fahm-farosat bilan anglab olish qobiliyati 👉 Intuitsiya

🎳 Tasavvur qiling, 2 ta jismni qo'limizga olamiz, aytaylik 2 ta bouling to'pi: kichik bolalar uchun yengilroq (misol uchun, 1 yoki 2 kg) va yetarlicha og'ir (deylik, 5 yoki 6 kilogramm)
Ularning o'lchamlari bir xil. Mil. avv 300 yilda, Aristotel fikriga ko'ra, og'irroq jism (5 kilogramm) yerga birinchi bo'lib tushadi. Bu faraz 2000 yil mobaynida shu holicha qolgan va bu notog'ri faraz edi.

💡 Galileyo Galiley yerning gravitatsiya (tortishish qonuni) barcha jismlar uchun bir xilda ishlashini, jismlarning turli og'irlikda bo'lishi ularning turli tezlikda yerga tushishiga hech qanday aloqasi yoq ekanligini isbotladi.

🧭 Qo'limizga olgan 2 xil og'irlikdagi bouling to'plari ayni bir vaqtda yerga tushadi.

⌛️ Aristotel tomonidan berilgan bu farazga odamlar 2000 yil mobaynida, ya'ni og'irroq jismlar yerga tezroq tushadi degan o'z intuitsiyalariga shuncha vaqt ishonishgan.

❗️O'z intuitsiyalaringizga ishoning, ammo ularni, ba'zida, so'roq-savolga ham solib turing 😉
©Bayola universiteti ma'ruzasidan

. . .

Fikrlarni o'qish

👀 Boshqa insonlarning o'ylarini o'qishga harakat qilganimizda, biz ularning yuzlariga qarashga moyil bo'lamiz.
🔎Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, xursand odamlarning yuzlari V shaklda, ya’ni qoshlari va og’izlari yuqoriga ko’tarilgan, jahli chiqqan insonlarning yuzlari ko’proq X shakliga ega, ya’ni qoshlari va og'izlari pastga qaragan bo’ladi.
📒 O’zimizdagi va boshqalardagi ushbu moyillikdan xabardor bo’lish muloqot va tushunishni yaxshilashi mumkin.

📚 Insonlar tom ma’noda boshqalarning fikrlarini o’qiy olmaydi, ammo o'ylar va his-tuyg’ularni intuitsiya asosida ilg’ab olish uchun aqliy modellarni yaratishi mumkin. Bu boshqa insonlarning so’zlari, emotsiyalari va tana tili tomonidan uzatilgan belgilarni “o’qish”ni o’z ichiga oladi va “empatik aniqlik” tushunchasi sifatida ma’lum.

💬 Aksariyat insonlar boshqalarni ma’lum darajada o'qiy olsalar, autizm spektridagi yoki psixotik kasalliklar bilan og’rigan insonlar boshqalarning hissiyotlarini anglab olishda qiyinchiliklarga duch kelishadi.

💭 Ko’plab insonlar o’z fikrlarini umr yo’ldoshi yoki oila a’zolarining “o’qish” qobilyatiga yuqori baxo berishdan iborat aqliy jihatdan jiddiy xatolikka yo’l qo’yishadi, ularni yaxshi bilgan insonlar, ayni paytda, garchi buni ular ochiqcha aytmagan bo’lishiga qaramasdan, ularga tegishli o’y va his-tuyg’ularini ham bilishadi deb taxmin qilishadi.

❓Odamlar bir-birlarining fikrlarini qanday o’qishadi?

💁‍♀ Ilmiy fantastik hikoyalarda, fikrlarni o’qish muntazam ravishda salbiy maqsadlar yo’lida ishlatiladi.

✅Haqiqiy hayotda, boshqalarning fikri va hissiyotlari haqida aniq tasavvurga ega bo'lish, mojarolar va tushunmovchiliklarga duch kelmaslikka va shaxsiy munosabatlarni mustahkamlashga yordam beradi.

Kimningdir fikrini, yoki yanada aniqrog'i, ularning kayfiyatini “o’qish”ga uringanda – ularning tana tili, ovoz ohangi va so'zlar tanlovi bu jarayonni boshlab olishga eng yaxshi yordamchi hisoblanadi. Yana bir muhim element - bu hamdardlik: o'zingizni boshqa bir insonning o’rniga qo'ya olish qobilyati ularning qarashlarini tushunib olishga imkon beradi va ularning fikrlari, his-tuyg'ulari va xatti-harakatlarini anglashingizga ko'maklashadi.

🧠 Neyrotransmitterlar miya kimyoviy moddalari bo'lib, ular miya va tanadagi barcha ma'lumotlarni uzatadi.
🔑 Neyrotransmitterlar rasmda tasvirlangani kabi zaryadlangan ionlar ("kalit") ni o'z ichiga oladi.

🔓Retseptorlar (lot. receptor — qabul qiluvchi), ("Qulf")— tashqaridan (eksterotseptorlar) yoki organizmning ichki muhitidan (interotseptorlar) taʼsirotni qabul qilib va uni nerv impulslariga aylantirib, markaziy nerv sistemasiga oʻtkazib beradigan sezuvchi nerv tolalari uchlari yoki maxsus hujayralar.

🔀 Sinaps-nerv hujayralari (neyronlar)ning oʻzaro va ijrochi organlar hujayralari bilan tutashgan joyi. Sinaps signallarni impulslarga aylantiradi va uzatadi.

🎞 Ushbu video orqali neyrotransmitterlarning sinapsda (sinaptik bo'shliqda) zaryadlangan ionlarni retseptorlarga uzatish jarayonini kuzatishingiz mumkin. 😊👍

⚠️ Tamaki chekish o'pka rakiga sabab bo'lishi tog'risida eshitgan bo'lsangiz kerak.

🔂 Boshqacha aytganda, tamaki va o'pka raki o'rtasida bog'liqlik mavjud.

📊 Psixologiyada "Bog'liqlik metodi" dan foydalanish asosida turli o'zgaruvchilar o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlashga yoki bir o'zgaruvchi asosida ikkinchi o'zgaruvchini ma'lum darajada bashorat qilishga imkon beradi.

📚 "Bog'liqlik, ayni paytda, uning ayni sababi bo'la olmaydi" deyishingiz mumkin. Bu, ikki o'zgaruvchining yuqori darajada bog'liqligi bir o'zgaruvchining ikkinchi o'zgaruvchiga sabab bo'lishini isbotlamaydi degan mantiq asosida qurilgan.

Misol uchun:

👣 Bolalarning oyoq o'lchami va ular ishlatadigan lug'at o'lchami o'rtasida kuchli bog'liqlik mavjud.

"Aql yoshda emas, boshda!" deyishingiz mumkin.
Ammo, katta yoshdagi bolalarning ko'proq lug'at boyligiga ega bo'lishi barchamizga ayon. Ushbu bog'liqlik, tadqiqotchilar fikriga ko'ra, 12 yoshdan so'ng yoqoladi.

Egizak bolalarning paypoq haqidagi suhbati 😄

👆Ularning suhbatiga diqqat bilan e'tibor bersangiz, ular bir-birlarining so'zlariga umuman xalaqit bermay, navbat bilan gaplashishmoqda.

💬 Ular o'z suhbatida kimgadir taqlid qilishmoqda, ehtimol ota-onalariga..

📊 Neyroiqtisodiyot sohasida hamkorlikni o'lchash qanday amalga oshiriladi?

🤝 "Hamkorlik instinkti" nima?

💡Greater Good Magazine saytining "Hamkorlik instinkti" maqolasi yordamida yuqoridagi savollarga javob olishingiz mumkin.

✍ Mashxur psixologlarning ba'zi iqtiboslaridan..

💫 "Hayotning o'zi - eng samarali terapevt sifatida qolaveradi."
-Karen Horney

🥀 "Umid sizni hech qachon tark etmaydi, siz uni tark etishingiz mumkin."
-Jorj Veinberg

👩‍❤️‍👨 "Siz u bilan yashay oladigan inson bilan emas, siz uningsiz yashay olmaydigan inson bilan turmush quring"
-Jeyms Dobson

☀️ "Mehr aql-zakovatdan ko'ra ko'proq ahamiyatga ega va aynan shuni anglash donolikning debochasidir."
-Teador Isak Rubin

💔 "Sendan ketmoqchi bo‘lganga to‘g‘anoq bo‘lma. Aks holda, senga kelmoqchi bo‘lganning yo‘liga to‘siq qo‘yasan."
-Karl Yung

💡"Iqtidorli" deb hisoblanish nimadir olishingizni emas, nimadir berishingiz mumkinligini anglatadi."
-Karl Yung

O'zingizni sinab ko'ring 🌝

📚 Truli uinrevtetlaridsa o'kaztigaln tqiqadotglara kro'a, szo'ninlarg hlararfi qanady tardtiba blisho'i mhium emas, eng aiysossi, biricnhi va orixgi hfraxlar kraklei jyoda bo'slihi.

🔍 Buning sababi, inson onggi har bir harfni birma-bir emas, balki yaxlit so'z sifatida o'qiydi.

👆 Ushbu matn 2003-yilda internet bo'ylab keng tarqaldi.

Bu "tipoglikemiya" deb nomlangan bo'lib, biz imlo xatolari va so'zlardagi harflarning noto'g'ri joylashishiga qaramay, matnni tushunish imkoniyatiga egamiz.

"O’zingizga qutb ayig’i haqida o'ylamaslik vazifasini berib ko’ring va u sizning fikrlaringizni har daqiqa ta’qib etishiga guvoh bo’lasiz”

✍️ Fyodor Mixaylovich Dostoevskiy

Bu holat ko'pchiligimizga tanish, va ko'pincha qochib qutulmoqchi bo'lgan fikrlarimiz oq ayiqlar kabi beozor va sodda emas, ular og'riqli xotiralar yoki boshqa chalg'ituvchi o'y-xayollardan iborat bo'lishi mumkin.

✅ Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi saytining Supressing the "white bears" nomli maqolasi asosida tayyorlangan.

♻️ Stress bizning charchoq, toliqish, asabiylik va tushkunlikni his etishimizga sababchi bo'lishi mumkin.

♻️ Stress, shuningdek, ovqatlanish va uyqu me'yoridagi, bosh og'rig'i va vazn ortishi bilan bog'liq o'zgarishlarga sabab bo'lishi mumkin.

♻️ Vaqt o'tishi bilan, stress hattoki depressiya, xavotir va yurak kasalligi hamda 2-toifali diabet xavfini oshirishi mumkin.

✅ Vaqti-vaqti bilan hamma ham stressni boshdan kechiradi, ammo stressga bildiriladigan munosabat ayol va erkaklarda turlicha bo'lishi mumkin:

🙎‍♀️Umuman olganda, ayollar stressni keltirib chiqaradigan narsalar haqida ko'proq o'ylashadi va gapirishadi.

🆘 Shuningdek, ayollar boshqalarga yordam so'rab murojaat qilishadi va o'z stress manbalarini tushunishga intilishadi.

🙎‍♂️Erkaklar odatda stressga bo'lgan munosabatini chalg'ituvchilardan foydalanishida ko'rinadi.

⛹️‍♂️ Erkaklar ko'pincha stressli vaziyat haqida o'ylashdan ozod etishga ko'maklashadigan jismoniy faoliyat bilan shug'ullanishadi.

📚 Ayollar salomatligini tadqiq qilish hamda Psixiatriya va Psixologiya bo'yicha professor Doktor Kerolin M. Mazure, Norma Vaynberg Spungen va Djoan Lebson Bildner ayollar va erkaklarni o'zaro bir-birlaridan o'rganishga undashmoqda.

👆"Agar ularning biri ikkinchisi istisno qilmasa; hamda bularning har biri stressni keltirib chiqaruvchi manba va uni qanday yengish kerakligini tushunishga yordam beradigan bo'lsa; ikkala fikrlash tarzi ham, harakat uslubi ham samaralidir" deydi Mazure.

Stress turli xil va uni keltirib chiqaruvchi sabablar ham turlicha bo'lsa-da, uni yengishda ko'pgina usullar ham mavjud:

💟 "Sizga eng mos keluvchi dam olish va o'z-o'zini parvarish qilish usullarini topishingiz qo'l keladi."

💡“Stressli vaziyatlarga duch kelgan holatda nimalarni kutayotganingiz haqida bilib oling. O'zingizni oldindan tayyorlang, shunda stress vujudga kelgan sharoitda harakat qilishga tayyor bo'lasiz. Iloji bo'lsa, stressli vaziyatni sizni o'sishga chorlayotgan imkoniyat sifatida ko'rishga harakat qiling. Stressli vaziyatlarni boshidan kechirgan boshqa insonlarning ko'magi bilan o'zingizni kuchaytiring. Boshqarib bo'lmaydigan narsalarni qabul qilishni o'rganing. ”

📌 Chunki hech kim stressdan butunlay qutulolmaydi.

👉 "Biz qila olishimiz mumkin bo'lgan narsa,- deydi Mazure, - bu stressga qanday munosabatda bo'lishimizni o'zgartirishdir".

Manba Yaleschoolofmedicine