“Fillar hech qachon unutishmaydi” degan maqol ko’pchilikka yaxshi tanish bo’lsa kerak. Fil ko’rinishidan beso’naqay bo’lsa-da, aslida u yer yuzidagi eng ziyrak, hushyor va tabiati nozik jonivorlardan biridir. Fillarning xotirasi juda yaxshi. Fillar to’dasidagi o’ttiztacha filning yuzi yoki hididan bir-birini yaxshi taniy oladi. Ular o’zida kuchli taassurot qoldirgan insonlar va voqealarni bir necha yilgacha eslaridan chiqarmaydilar. Sirkda bir muddat birga tomosha ko’rsatgan fillar 23 yil o’tib qayta uchrashganlarida, bir-birini ko’rib behad quvonib ketishgan.

Biror sabab bilan o’lib qolgan filni podadagi sheriklari yerni kavlab ko’mib ketisharkan. Fillarning maxsus mozori ham bo’lar ekan. Fillar juda aqlli hayvon bo’lib, ularning IQ darajasi shimpanzelarniki bilan bir xil.

Biron falokat ro’y bergudek bo’lsa, ular bir-birlariga ko’maklashadilar. Fil jarohatlansa yoki xastalansa, sheriklari uni xartumi va tishlari bilan oyoqqa turg'izib, suyab, xavf-xatarsiz joygacha eltib qo’yadilar. Ular boshqa mavjudotlar haqida ham qayg’urishadi. Ishchi fillardan biri chuqur o'raga daraxt butalarini tashlashdan bosh tortgan vaziyat ham bo’lgan, odamlar buning sababini bilishsa, o’sha o’rada it uxlab yotgan emish. Mabodo, fil yaralangan odamni ko’rib qolsa, uni xartumi bilan silab dalda berishga shoshilar ekan. Filni jabrlasangiz, u buni aslo unutmaydi. Ko’p marta ozor bergan kishidan fil qasos olishi ham mumkin. Fil biron kimsaga mehr qo’ysa, uni hech yodidan chiqarmaydi.

https://youtu.be/lSXNqsOoURg

Bir finjon qahva iste’mol qilingandan so’ng butun organizmda qanday jarayonlar sodir bo’ladi?

Dastlabki 10 daqiqada…
Kofein moddasi qon tomirlarga kiradi. Yurak urishi va qon bosimi jadallashadi.

20 daqiqadan so’ng…
E’tiboringiz jamlanadi, sergakroq bo’la boshlaysiz. Qarorlar qabul qilish va muammolarni hal qilish osonlashadi. Bundan tashqari, kofein moddasi miyadagi adenozin retseptorlariga yetib borib, sizdagi charchoq hissini birmuncha kamaytiradi.

30 daqiqadan so’ng…
Tana ko’p miqdorda adrenalin ishlab chiqara boshlaydi. Bu ko’rish qobiliyatining kuchayishiga sabab bo’lishi mumkin, chunki ko’z qorachig’ingiz biroz kengayadi.

40 daqiqadan keyin…
Tanadagi serotonin miqdori oshadi. Bu o’z navbatida mushaklar kuchini oshiradigan motor neyronlar faoliyatini yaxshilaydi.

Davomi

@pslog

🌸 Baxt bu - salomatlikdir. Qolgan barchasini sotib olish, saqlab qolish, boshidan boshlash, unutish mumkin!

@pslog

Ta’qiqlangan meva totli

Agar odamga “Bunday qilmang”, “Mumkin emas”, degan gapni aytsangiz, shuning oʼzi ko’pincha odamda man etilgan ishni qilish istagini uygʼotishga kifoya qiladi. Bilishga intilish, nomaʼlumni bilish havasi butun insoniyatga xos istak hisoblanadi.

Man qilish faqat diqqatimizni jalb etib qolmay, balki “ta’qiqlangan mevaga” qiziqish ham uyg’otadi. Nomaʼlum narsa man qilinmaganda edi, u e’tiborimizni tortmagan ham boʼlardi.

Kartoshkaning Amerikadan Fransiyaga keltirilishi tarixi ham juda qiziq boʼlgan. Fransiyada kartoshka uzoq vaqtgacha ekilmay kelgan, ruhoniylar kartoshka haqida “shaytonning olmasi” degan gapni tarqatganlar, vrachlar uni sogʼliq uchun zararli narsa deb hisoblaganlar, agronomlar esa, kartoshka yerning kuchini soʼrib oladi, deb uqtirganlar.
Mashhur fransuz agronomi Antuan Parmante Germaniyada asirlik davrida kartoshkadan tayyorlangan har xil taomlarni oʼzi isteʼmol qilib, Fransiyaga qaytgach, oʼz vatanida ham bu ekinni ekib koʼpaytirmoqhi boʼladi, ammo uzoq vaqtgacha odamlarni avvalgi ishonchlaridan qaytarishning uddasidan chiqa olmaydi. Shunda u qiziq bir nayrang ishlatadi. U Fransiya qiroliga murojaat qilib, 1787-yilda qiroldan kam hosilli hisoblangan ozroq bir yerga kartoshka ekishga ijozat oladi. Parmantening iltimosiga binoan, qirol qoʼshinlarining qurollangan otryadi oʼzining toʼliq parad kiyimida kartoshka ekilgan maydonni qoʼriqlab turadi. Otryad faqat kunduz kuni qoʼriqchilik qiladi-yu, kechqurun qorongʼu tushishi bilan tarqatib yuboriladi. Buni qarangki, ta'qiqlangan meva odamlarning eʼtiborini darrov oʼziga tortadi va odamlar tunda kartoshka oʼgʼirlab, uni oʼz tomorqalariga ekishni boshlaydilar.
Parmante nayrang ishlatishdan faqat shunga erishishnigina oʼz oldiga maqsad qilib qoʼygan edi.


🚫 Ota-onalar koʼpincha ta’qiqlashning oʼzi bilan cheklanib, "qilma" deb talab qilishlarining sababini tushuntirib bermaydilar. Ta’qiqning asosli ta’qiq ekanligiga ishonmaslik uning toʼgʼriligiga shubha tugʼdiradi va odamda ta’qiqlangan ishni qilishga qiziqish uygʼotadi. “Olma daraxtlariga zaharli dori sepilgan, mevasidan yeyilmasin” degan yozuvli taxta osilgan olma daraxtlaridan mevasini yemoqchi boʼlgan odam topilarmikan?

@pslog

Axmoqlik tasodifan yuz beradi. Keyin esa u hayotning eng yaxshi dami bo'lib qoladi.

@pslog

Baxtni topish uchun uni izlamaslik kerak, shunda uning o'zi keladi.

@pslog

Kiberhujum: bu nima va undan himoyalanish mumkin?

https://link.medium.com/GmliYFMU4mb

Introvertning hayotiy hikoyalari memlarda *

@PsychMems

"Siz pul yutdingiz, yutug'ingizni 3 kun ichida olib keting!"

— bu hozirda eng ko'p tarqalgan firibgarlik turlaridan biridir. *

Turli millatlardan eng sara maqollar

1. Quyosh barchaning yelkasiga birdek nur sochadi. (Kuban xalq maqoli)

2. Kuniga bitta olma yesang, shifokorning keragi yo'q. (Ingliz xalq maqoli)

3. Hayot yangi yil archasi kabi. O'yinchoqlarini sindiradigan doim kimdir topiladi. (Italiyan xalq maqoli)

4. Hammaga do'st tutingan, hech kimga do'st bo'lmaydi. (Ingliz xalq maqoli)

Davomi...

@pslog

Aqilli Gans – Matematik misollarni yecha olgan ot *

Miyamizning 10 foizinigina ishlatishimiz haqiqatmi?

Ko’pchilikda katta qiziqish uyg’otgan Lucy filmidagi bosh qahramon sanalmish Lucy obrazini Skarlet Johanson jonlantirgan. Filmdagi yetakchi g’oya inson o‘z aqliy salohiyatining atigi 10 foizidan foydalanadi, degan uydirmadan iborat.

Film inson miyasini 100 foizdan ortiq ishlata olmaydi, agar ishlata olganida super qobiliyatlar egasiga aylangan bo’lar edi, degan yanglish fikr ustiga qurilgan. 20-asrning mashhur psixologi Uilyam Jeyms “Biz o‘z aqliy imkoniyatlarimizning to’liq foydalana olmaymiz”, — deb aytgan edi. Vaholanki, u aslida miyaning noto’liq ishlashini emas, balki insonning irodasizligini, dangasaligini nazarda tutgan edi. Miyaning 10 foizigina ishlashi haqidagi yanglish fikr 1900-yillarda Karl Lashley ismli neyrojarroh ishlari sabab paydo bo’lgan. Shu tariqa, oddiy odam o‘z aqliy salohiyatining atigi 10 foizidan foydalanishi haqidagi asossiz fikrlar keng yoyilgan.

Ammo miya skanerlari tadqiqotlaridan yaxshi ma'lumki, biz miyaning barcha sohalarini bir vaqtning o‘zida ishlatmasak-da, undan to'laqonli(ya'ni,100 foiz) foydalanamiz.