#кўзгу

Алеппо эмас, Ҳалаб!

Ҳозир айрим оммавий ахборот воситалари, айниқса, хабар тарқатувчи сайтларда мамлакат, шаҳар номларини хато ёзиш, рус ёки бошқа тилдан ўзлаштириб қўллаш анъана тусига киряпти.

Ваҳоланки биз нотўғри атаётган шаҳар, давлат номларининг тилимизга мос, тўғри шакли бор.

❌ Қувайт; Қобул; Мозори Шариф; Ашгабад; Марокко; Алмати; Гимс (Хумс)

✅ Кувайт; Кобул; Мазори шариф; Ашхобод; Марокаш; Олмаота; Ҳимс

#хазина

Тақим қаер?

“Чавандоз улоқни тақимига босди” деган иборани эшитганмисиз?

Эшитган бўлсангиз, тақим инсон аъзосининг қайси жойи экани ҳақида ҳеч ўйлаганмисиз?

“Ўзбек тилининг изоҳли луғати”да унга шундай таъриф берилган:

ТАҚИМ Оёқнинг тизза ости букиладиган жойи.

М: Қизнинг қора, узун сочи майда ўрилган, тақимидан пастга тушиб турарди (С.Айний).

#амалиёт

Саводни оширамиз

❌ Ҳозироқ қўнғироқ қилсангиз, иккинчи қурилмани текинга берилади.

✅ Ҳозироқ қўнғироқ қилсангиз, иккинчи қурилма текин берилади.

Энг қадимги ҳарф

Мутахассисларнинг фикрича, дунёдаги энг қадимий ҳарф — «О» ҳарфи. Милоддан аввалги 1300-йилларда финикия алифбосида илк бор пайдо бўлган бу ҳарф ҳозирги кундаги деярли барча алифболардан жой эгаллаган.

Айни дамда дунёда 65 турдаги алифбо мавжуд.

Энг қадимги ҳарф

Мутахассисларнинг фикрича, дунёдаги энг қадимий ҳарф — «О» ҳарфи. Милоддан аввалги 1300-йилларда финикия алифбосида илк бор пайдо бўлган бу ҳарф ҳозирги кундаги деярли барча алифболардан жой эгаллаган.

Айни дамда дунёда 65 турдаги алифбо мавжуд.

#тил_сандиғи

Бувакка упчик беринг!

Балиш (думли қўй)
Бича (опа)
Бувак (чақалоқ)
Дудама (иккиюзламачи)
Дўлтақўзи (лаллайган)
Итиринжи (бесаранжом, тартибсиз)
Коски (оғзи шалоқ, сўконғич)
Кўтарам (силласи қуриган)
Маллаш (оқ сариқдан келган)
Модалмоқ (тирғалмоқ)
Орашон (суюқ овқатнинг шақирлаб қайнатилиши)
Панғвош (ақли ғовлаган, қовоқбош)
Позмон (афтодаҳол)
Ров (жадал, бирровга бориш)
Сомтирамоқ (тентирамоқ)
Сорвозори (бировнинг иши тушса, ўзини тарозига солувчи кимса)
Упчик (чақалоқлар сўрғичи)

(А.Бойқўзиев, “Ёшлик” журналидан олинди.)

#амалиёт

Фойдали билим

❌ электр-энергия, бизнес-режа, бизнес лойиҳаси

✅ электр энергияси, бизнес режа, бизнес лойиҳа

#кўзгу

Залворлими ёки залварли?

6 декабрдаги викторинамизда юқоридаги икки сўздан тўғри ёзилганини топиш керак эди.
Тўғри жавобни топишга 113 киши уринган. Афсуски, 78 фоизи залворлини белгилаган. 22 фоиз респондент залварлини тўғри жавоб деб кўрсатган.

Ўзбек тилининг изоҳли луғатида ҳам, имло луғатида ҳам, ҳатто 1974 йилда чиққан синонимлар луғатида ҳам залварли ёзилган. Маъносини ҳамма билса керак: салмоқли, оғир дегани.

Бу нотўғри жавобни белгилаганлар саводсиз эканини билдирмайди. Шунчаки биз ўқиган аксар манбаларда бу сўз залворли шаклида қўлланган ва хотирамизда сақланиб қолган.

Бир сирни айтайми? Мен ҳам залварни залвор, асқатмоқни асқотмоқ, талон-торожни талон-тарож деб ишлатгим келади. Лекин нима қилайки, тил қоидалари бизга бўйсунмайди. Шу боис у яшаяпти ва бундай кейин ҳам яшайди.

#амалиёт

Саводни оширамиз

❌ нодавлат нотижорат ташкилотлари, чет тиллари

✅ нодавлат нотижорат ташкилотлар, чет тиллар

PROGRESS

Баъзи ўзлашма сўзларда Ў товуши қатнашса ҳам, ёзувда О ҳарфи билан ёзилади:

Футбўл | Futbo‘l ❌
Футбол | Futbol ✅

Педагўг | Pedago‘g ❌
Педагог | Pedagog ✅

Тўрт | To‘rt — 4 рақами
Торт | Tort — 🎂🍰

Ер 👨‍🦰
Йер 🌏