#دانشمند ـ هسته ای
شهید دکتر سید امیرحسین فقهی در شهریور سال ۱۳۵۷ در شهر علم و فرهنگ شیراز متولد شد و سال‌های کودکی را در دوران جنگ ایران و عراق سپری کرد. ایشان موفق به کسب مدرک کارشناسی در رشته فیزیک هسته ای و مدرک کارشناسی ارشد و دکترای رشته مهندسی هسته‌ای گرایش انرژی شدند. دکتر سید امیرحسین فقهی جوان ترین استاد ایرانی بودند که قبل از ۴۰ سالگی " به درجه استاد تمامی" رسیدند و به عنوان استاد و پژوهشگر برتر، دانشمند برجسته صنعت هسته ای و پژوهشگر موفق مرکز تحقیقات بین المللی CERN شناخته شدند.
از جمله افتخارات علمی ایشان؛ فعالیت در حوزه کاربرد پرتوها برای تولید رادیودارو جهت تشخیص و درمان سرطان، مدل سازی نیروگاه های تولید برق هسته ای،طراحی و ساخت ابزارهای تشخیصی، طراحی و ساخت دستگاه سنجش چگالی با پرتوهای گاما و دستگاه عیب یابی در حوزه نفت، طراحی سیستم نوترون گرافی و‌‌‌... بود.
تألیفات علمی ایشان:
چاپ ۱۳۷ مقاله بین المللی
چاپ ۸۲ مقاله ملی
تالیف کتاب های کاربردهای صنعتی رادیو ایزوتوپ ها، علم مواد پیشرفته و فناوری های تولید فولاد
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🇮🇷کانال مهندسی هسته ای ایران
┄┅═══••✾••═══┅┄
📚🎓☢ https://t.me/nuclearbooks

‍ تابش هاوکینگ: سیاه‌چاله تابش می‌کند


در نظریه‌ی نسبیت عام، اگر جرم کافی در ناحیه‌ای از فضا متمرکز شود، سیاه‌چاله‌ای شکل می‌گیرد. سیاه‌چاله ناحیه‌ای از فضازمان است که گرانش در آن‌چنان شدید است که هیچ چیز نمی‌تواند از آن بگریزد. مرز این ناحیه، که گذر از آن به معنای بی‌بازگشتی است، افق رویداد (Event Horizon) نام دارد. اما افق تنها یک مرز فیزیکی نیست، افق رویداد یک مرز اطلاعاتی هم هست.

از دید ناظری که بیرون از سیاه‌چاله قرار دارد، هیچ اتفاقی که در درون افق رخ می‌دهد، قابل مشاهده یا اندازه‌گیری نیست. حتی اگر سیگنال، ذره یا نوری از نزدیک افق بفرستیم، اگر از خط افق عبور کند، برای همیشه از دنیای بیرون پنهان می‌ماند. یعنی:

افق رویداد، آن چیزی را که پشتش اتفاق می‌افتد، برای همیشه از دنیای بیرونی پنهان می‌کند.

وقتی ناظر بیرونی نمی‌تواند به اطلاعات ناحیه‌ای از فضازمان دسترسی داشته باشد، این بی‌اطلاعی، اثر فیزیکی دارد.
در فیزیک کوانتومی، اگر ناظر فقط به بخشی از یک سیستم دسترسی داشته باشد (مثل میدان‌های کوانتومی بیرون از افق)، توصیف او از آن سیستم، دیگر دقیق و کامل نیست. او مجبور است نواحی پنهان‌شده را در محاسبات خود نادیده بگیرد (اصطلاحاً ردگیری کند). نتیجه‌ی این کار، حالتی آماری از میدان است یعنی حالتی که در آن ناظر نمی‌داند سیستم دقیقاً در کدام وضعیت است، بلکه تنها احتمال بودن در حالت‌های مختلف را می‌داند. این همان حالت آمیخته (mixed state) است. این حالت آماری، یک ویژگی مهم دارد: آنتروپی غیرصفر. محاسبه‌های دقیق نظری نشان می‌دهند که این حالت آماری از نظر ریاضی، دقیقاً همان چیزی‌ست که در فیزیک به‌عنوان حالت گرمایی (thermal state) شناخته می‌شود. یعنی برای ناظر بیرونی، میدان کوانتومی اطراف افق رویداد، مثل یک میدان گرم رفتار می‌کند نه به‌خاطر اینکه خودش گرم است، بلکه چون ناظر به تمام اطلاعات آن دسترسی ندارد.

به بیانی:
وقتی افق باعث می‌شود ناظر بیرونی بخشی از اطلاعات میدان را از دست بدهد، توصیف او از آن میدان شبیه به توصیف یک سیستم داغ می‌شود. حرارت از بی‌اطلاعی می‌جوشد.

در سال ۱۹۷۴، استیون هاوکینگ با ترکیب مکانیک کوانتومی و نسبیت عام، به نتیجه‌ای حیرت‌انگیز رسید:

سیاه‌چاله‌ها تابش می‌کنند.

ناظر بیرونی، سیاه‌چاله را در حال تابش ذراتی می‌بیند که ویژگی‌های آن، دقیقاً مانند تابش حرارتی یک جسم داغ است. این تابش نه از سطح مادی، بلکه از ناحیه‌ای نزدیک به افق رویداد سرچشمه می‌گیرد، و از نوسانات کوانتومی میدان‌های اطراف افق ناشی می‌شود. افق رویداد، چون اطلاعات را از دید ناظر بیرونی پنهان می‌کند، موجب می‌شود حالت میدان از دید او، یک حالت آماری با آنتروپی غیرصفر باشد دقیقاً مانند یک سیستم در دما.

🆔 @Physics3p

تابش هاوکینگ و اثر انرو، دو پدیده با ماهیت یکسان
در یک مورد شتاب و در مورد دیگر گرانش، افق رویداد ایجاد می‌کند و بخشی از اطلاعات از چشم ناظر پنهان می‌شود. در دسترس نبودن بخشی از اطلاعات برای ناظر هم ارز با مشاهده تابش گرمایی خواهد بود.

🆔 @Physics3p

🔴 #فناوری هسته ای
🟩 آب سنگین چیست و چرا اینقدر گران است ؟
🔴 توضیح انواع تعدیل‌کننده ها در رآکتور هسته‌ای

🔸 از یحیی طباطبایی فیزیکدان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🇮🇷کانال مهندسی هسته ای ایران
┄┅═══••✾••═══┅┄
📚🎓☢ https://t.me/nuclearbooks

⚫️ ماده تاریک

نخستین سرنخ‌ها از وجود جرمی ناشناخته در کیهان به دهه ۱۹۳۰ بازمی‌گردد. در آن زمان، اخترفیزیکدان سوئیسی آمریکایی فریتس تسوئیکی هنگام بررسی خوشه‌ی کهکشانی کُما به نکته‌ای شگفت‌انگیز پی برد: کهکشان‌های عضو این خوشه با سرعت بسیار بیشتری از آنچه با جرم مرئی‌شان سازگار بود حرکت می‌کردند. اگر تنها همان جرم قابل مشاهده حضور داشت، خوشه باید از هم می‌پاشید. تسوئیکی برای حل این تناقض، وجود جرم پنهان یا همان ماده تاریک را پیشنهاد کرد؛ جرمی که دیده نمی‌شود، اما نیروی گرانشی آن همه‌جا اثر می‌گذارد.

چند دهه بعد، در دهه ۱۹۷۰، اخترفیزیکدان آمریکایی ورا روبین با مطالعه‌ی دقیق چرخش ستارگان در کهکشان‌ها، شواهدی قاطع‌تر یافت. بر اساس قوانین شناخته‌شده‌ی گرانش، انتظار می‌رفت هرچه از مرکز کهکشان دورتر شویم، سرعت چرخش ستارگان کمتر شود؛ درست مانند منظومه شمسی که سیارات دورتر، کندتر به گرد خورشید می‌چرخند. اما منحنی‌های چرخش کهکشان‌ها خلاف این انتظار بودند: ستارگان در حاشیه کهکشان تقریباً با همان سرعت ستارگان نزدیک به مرکز می‌چرخیدند. این رفتار تنها با حضور مقدار عظیمی جرم نامرئی قابل توضیح بود.

علاوه بر اینها شواهد دیگری مانند اثرات عدسی گرانشی نیز بدست آمده است. طبق نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین، جرم می‌تواند مسیر حرکت نور را خم کند؛ درست مانند یک عدسی شیشه‌ای که مسیر پرتوهای نور را تغییر می‌دهد. وقتی یک خوشه‌ی کهکشانی عظیم میان ما و کهکشان‌های دوردست قرار بگیرد، گرانش آن خوشه، نور کهکشان‌های پشت سرش را منحرف می‌کند. نتیجه‌ی این پدیده آن است که تصاویر کهکشان‌های پس‌زمینه در آسمان کشیده، کمان‌مانند یا حتی چندتایی دیده می‌شوند؛ گویی خوشه‌ی کهکشانی به یک عدسی غول‌پیکر کیهانی تبدیل شده است.
اما نکته‌ی مهم در اینجاست: اخترفیزیک‌دانان جرم مرئی این خوشه‌ها را اندازه می‌گیرند این مقدار جرم، به‌هیچ‌وجه برای ایجاد خمیدگی شدیدی که در تصاویر عدسی گرانشی دیده می‌شود کافی نیست. انحراف نور بسیار بیشتر از آن چیزی است که با ماده‌ی مرئی توضیح داده شود. این اختلاف تنها با فرض وجود جرمی پنهان که نور را نمی‌تاباند و با ابزارهای عادی دیده نمی‌شود، اما بر فضا-زمان اثر می‌گذارد، توضیح داده می‌شود.

طبق تخمین دانشمندان، ماده تاریک حدود ۸۵ درصد جرم کیهان را تشکیل می‌دهد. همچنان ماهیت ماده تاریک یک معما باقی مانده است. فیزیکدانان بر مبنای ذرات ظاهر شده در تئوری‌ ابرتقارن حدس‌هایی از جنس ماده تاریک می‌زنند. اما این کاندیدای ماده تاریک همچنان در حد یک حدس باقی مانده‌اند.

🆔 @Physics3p

نوبلِ فیزیکِ سال 2025 : تونل زنی مکانیک کوانتومی

اخبار انجمن فیزیک ایران

نوبلِ فیزیکِ سال 2025 به جان کلارکJohn Clarke از دانشگاه برکلی امریکا مایکل دِورتMichel Devoret از دانشگاه ییل و جان مارتینیس John M. Martinis از دانشگاه سانتا باربارا رسید این افتخار به تول زنی مکانیک کوانتومی رسید. خبرنامه علمی انجمن فیزیک در فرصت مناسب به جزییات این جایزه خواهد پرداخت. شرح ...

@psinews

مطالعه‌ی بیشتر در سایت انجمن فیزیک

کتابچه مقالات ۳۱ مین کنفرانس هسته‌ای ایران منتشر شد

➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🇮🇷کانال مهندسی هسته ای ایران
┄┅═══••✾••═══┅┄
📚🎓☢ https://t.me/nuclearbooks

🎥 به مناسبت ۱۹ اکتبر زادروز فیزیکدان بزرگ هندی سوبرامانیان چاندراسخار.

در دهه سی میلادی، چاندراسخار جوان بر روی نحوه تشکیل و مرگ ستارگان و چگونگی تغییرات آنها تحقیق می‌کرد.  طی چندین مقاله بسیار مهم، چاندراسخار موفق شد آنچه امروز به عنوان اصول علمی پذیرفته شده تشکیل و مرگ ستارگان است را پایه‌ریزی کند.

فیلم در مورد نحوه تشکیل ستارگان و سرنوشت آنها بر اساس جرم آنها بحث می‌کند. سرنوشت ستارگان یا "کوتوله سفید" است یا "ستاره نوترونی" و یا "سیاهچاله".
چاندراسخار در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.

زبان اصلی

@cosmos_physics

‌‌ناسازگاری  اصل عدم قطعیت و نسبیت عام

یکی از آزمون های اولیه نسبیت عام، مشاهده خمش نور به دور خورشید بود - خورشید گرفتگی کامل در سال 1919 این فرصت را برای مشاهده نور ستاره‌ای با خمیدگی نوری 1.75 ثانیه قوسی ( یک دقیقه قوسی 1/60 یک رادیان است)  بعلت گرانش خورشید، را فراهم کرد . نور توسط گرانش خورشید  یا به بیانی که متناوبا معادل آن در نظر گرفته می شود و در واقع مطابق با نسبیت انحنای فضای اطراف خورشید بعلت جرم خورشیدی ایجاد شده و نور از آن انحنای فضا پیروی می کند.

بخشی از تصویری که نسبیت عام از فضا ارائه می دهد این است که نور در خطوط مستقیم به جز در مجاورت جرم گرانشی حرکت می کند. این اغلب با گفتن اینکه فضا در غیاب جرم گرانشی « تخت flat » است توصیف می‌شود.

حتی در فضای خالی احتمالاً، اگر فضا را در مقیاس های بسیار کوچک بررسی کنید، این "تختی flatness" با اصل عدم قطعیت زیر سوال می رود. دو شکل اصل عدم قطعیت و مفاهیم تکمیلی در مورد مناطق کوچک فضا-زمان دارند. ذره ی محصور در یک فضای کوچک، دارای عدم قطعیت زیادی در تکانه و در نتیجه عدم قطعیت زیادی در انرژی خواهد بود. در مقیاس زمانی کوتاه، عدم قطعیت در انرژی به علاوه رابطه انیشتین اجازه ایجاد ذرات جرم دار  را می‌دهد. هر چه مقیاس در فضا و زمان کوچکتر باشد، ذراتی که می توانند ایجاد شوند، جرم بیشتری دارند، و وجود آن جرم به این معنی است که فضا دیگر در این مقیاس های کوچک «تخت » نیست.
برایان گرین با بیان جالبی در «جهان زیبا the elegant universe » بیان می کند  تا این مفاهیم اصل عدم قطعیت را توصیف کند. "انرژی ...  پارامتر در گردش currency   تبدیل پذیر اصلی است. E=mc²  به ما می گوید که انرژی می تواند به ماده تبدیل شود و بالعکس."

بنابراین اگر ناحیه فضا و زمان به اندازه کافی کوچک باشد، می توان به طور مداوم جفت ذره-پاد ذره ایجاد و از بین برود .  این فرآیندها اغلب به عنوان "نوسانات Fluctuations " خلاء توصیف می شوند. گرین با گفتن اینکه «قلمرو میکروسکوپی ذاتاً متلاطم است»، استدلال می‌کند که «مکانیک کوانتومی نشان می‌دهد که هیچ چیز دوست ندارد در ساکن و بی حرکت بماند ،   تمرکز فضایی منجر به موج‌های بزرگ‌تر می‌شود».

جان ویلر این دنیای ماوراء میکروسکوپی را پر از "فوم کوانتومی Quantum Foam " توصیف می‌کند، زیرا جفت‌های ذره- ضد ذره به طور مداوم در حال ایجاد و نابودی هستند.
ممکن است استدلال کنید که تا زمانی که به مقیاس‌های کوچک‌تر از ذرات بنیادی، کوارک‌ها و لپتون‌ها نروید، چنین اثراتی قابل توصیف نیستند. اما آزمایش های  پراکندگی با بالاترین انرژی  تا به امروز به وضوح و تفکیک پذیری در حدود هزار بار کوچکتر از یک پروتون رسیده است ، و در چنین تفکیک پذیری بزرگی  هنوز هیچ مدرکی از ساختار الکترون ( یک لپتون) یا کوارک ها نمی بینیم، بنابراین به نظر می رسد همه چیز ، از ذرات نقطه ای تشکیل شده است. اما ذرات با وسعت فضایی صفر  ، دلالت بر نوساناتی با انرژی بی نهایت دارند.( مطابق با اصل عدم قطعیت)

گرین و دیگران برای جلوگیری از انفجار قدرتمند "نوسانات خلاء"  در مورد محدودیت در مقیاس کوچکی که می توانید با ماده دست یابید استدلالاتی بیان می کنند. آنها پیشنهاد می کنند که ماده در بنیادی ترین شکل خود از "ریسمان string " یا "ابر ریسمان super string " تشکیل شده است. با توجه به مخالفت بسیار اولیه ، در برابر"نظریه ابر ریسمان" اکنون با دقت بیشتری به عنوان راهی برای جلوگیری از تضاد شدید بین نسبیت عام و مکانیک کوانتومی در مقیاس تحت میکروسکوپی مورد بررسی قرار می گیرد.‌‌

اصل عدم تعیین یا عدم قطعیت :
Δx Δp > ħ/2

Δt ΔE > ħ/2

@cosmos_physics

تمدید مهلت ارسال مقاله به شانزدهمین کنفرانس فیزیک ذرات و میدان‌ها - ۷ و ۸ بهمن ماه ۱۴۰۴

اخبار انجمن فیزیک ایران

شانزدهمین کنفرانس «فیزیک ذرات و میدان‌ها»ی انجمن فیزیک ایران روزهای ۷ و ۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار می‌شود. مهلت ارسال مقاله تا ۱۴ آذرماه تمدید شد.لازم است تمامی شرکت‌کنندگان و مقاله‌دهندگان در کنفرانس، پرسشنامه الکترونیکی ثبت‌نام را در ‌نشانی (http://www.psi.ir/f/particles16) ...

@psinews

مطالعه‌ی بیشتر در سایت انجمن فیزیک

انیمیشن جالب از فیزیک پایه MRI، مبحث تشکیل تصاویر T1 و T2 و اسپین اکو

➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🇮🇷کانال مهندسی هسته ای ایران
┄┅═══••✾••═══┅┄
📚🎓☢ https://t.me/nuclearbooks

✅✅ مهم

هفته پژوهش فیزیک ۱۴۰۵ (2026)
به میزبانی اتحادیه انجمن‌های علمی فیزیک ایران

اتحادیه انجمن‌های علمی فیزیک ایران با همکاری
مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (ICTP)،
انجمن فیزیک ایران
و جمعی از دانشگاه‌های کشور (صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه شهید بهشتی و دیگر دانشگاه های کشور)
برگزار می‌کند:

🔹 هفته پژوهش فیزیک ۱۴۰۵

رویدادی علمی–پژوهشی با هدف ترویج فرهنگ پژوهش، آشنایی دانشجویان با مسیرهای علمی و پژوهشی، و ایجاد ارتباط میان دانشجویان و اساتید برجسته داخل و خارج از کشور.

در این رویداد، اساتید و دانشمندان مطرح، به ارائه سخنرانی درباره:

پژوهش‌های روز و دستاوردهای علمی خود

تجربه‌های آموزشی و پژوهشی

مسیرهای آینده علم و پژوهش

پاسخ به پرسش‌ها و چالش‌های دانشجویان

خواهند پرداخت.

🎙 سخنرانان ویژه:

سخنرانی پروفسور دکتر آتیش دابهلکار
رئیس مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (ICTP)

سخنرانی پروفسور دکتر مشفق
رئیس انجمن فیزیک ایران

سخنرانی جمعی از اساتید و دانشمندان برجسته فیزیک ایران

👥 مخاطبان:

از تمامی دانشجویان رشته فیزیک، ریاضی و رشته‌های مرتبط
و همچنین کلیه دانشجویان علاقه‌مند به علم و پژوهش
دعوت می‌شود در این رویداد علمی شرکت نمایند.

🗓 زمان و مکان برگزاری:

دوشنبه، ساعت ۱۱:۰۰
سالن اجتماعات مد نظر به اطلاع ایشان خواهد رسید.

📢 اطلاع‌رسانی:

اطلاعات تکمیلی، برنامه‌ها و اخبار رویداد از طریق کانال‌ها و صفحات زیر منتشر خواهد شد:

🔗 @researchweek2026
🔗 @umz_physics_council

سوخت ستاره‌سازی در ابتدای عالم پیدا شد

ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ رادیویی VLA در آمریکا و ALMA در شیلی، در کهکشانی بسیار دور به نام REBELS‑25 یک مخزن عظیم گاز مولکولیِ سرد کشف کرده‌اند؛ همان گازی که «سوخت مستقیم» تشکیل ستاره‌هاست.

این کهکشان را در زمانی می‌بینیم که جهان فقط حدود ۷۰۰ میلیون سال عمر داشته و هنوز در میانهٔ دوران بازیونش (Reionization) است؛ دوره‌ای که در آن نخستین ستاره‌ها و کهکشان‌ها، گاز هیدروژن خنثی بین‌کهکشانی را دوباره یونیزه کردند و عالمِ تاریکِ اولیه را به جهانی شفاف و پرستاره تبدیل کردند.

تا امروز وجود چنین مخازنی فقط حدس زده می‌شد، اما رصدهای جدید با آشکار کردن خطوط بسیار کم‌نورِ مولکول CO نشان می‌دهد REBELS‑25 در همان اوایل عالم هم یک انبار بزرگ گاز سرد در اختیار داشته و آمادهٔ ستاره‌سازی شدید و رشد سریع جرم بوده است. این نتیجه کمک می‌کند بفهمیم چگونه بعضی از نخستین کهکشان‌ها در کم‌تر از یک میلیارد سال آن‌قدر بزرگ شده‌اند.

لینک خبر

لینک مقاله

@cosmos_physics

کیهانشناسی کوانتومی (quantum cosmology)

Creadit by: closer to truth

«کوانتوم» نظریه‌ای درباره‌ی چیزهای فوق‌العاده ریز و «کیهان‌شناسی» هم درباره‌ی مطالعه‌ی چیزهای فوق‌العاده بزرگه. این دو تا جالب‌تر می‌شن وقتی به ابتدای جهان نگاه می‌کنیم؛ زمانی که کل جهان از کوچک‌ترین ذره هم کوچیک‌تر بوده! حالا اینکه بگیم «جهان یک تابع موج کوانتومی داره» اصلا یعنی‌چی؟ و ویژگی‌های کوانتومیِ فضا-زمان چه‌چیزی هستن؟
.
لورا مرسینی هاتن، کیهان‌شناس و فیزیکدان نظری
.
Channel: @physic_fact
Bot: @physics_sedighi_bot

🏆 برندگان جایزه فیلدز ۲۰۲۶

کنگره بین‌المللی ریاضیدانان، امسال در فیلادلفیا، نام چهار ریاضیدان برتر جهان را به عنوان دریافت‌کنندگان مدال فیلدز معرفی کرد:

· یو دنگ (Yu Deng) – دانشگاه شیکاگو
· جان پاردون (John Pardon) – دانشگاه استونی بروک
· هونگ وانگ (Hong Wang) – مؤسسه IHES و دانشگاه NYU
· جیکوب تسیمرمن (Jacob Tsimerman) – دانشگاه تورنتو

از میان این چهار نام، دو برنده کارهایی انجام داده‌اند که مستقیماً با فیزیک نظری گره خورده است:

۱) یو دنگ؛ از برخورد اتم‌ها تا معادله بولتزمن

اگر یک گاز را درون ظرفی محبوس کنید، رفتار آن در مقیاس ماکروسکوپی با معادله بولتزمن توصیف می‌شود. این معادله در قرن نوزدهم بر اساس آمار و احتمال فرموله شد و توانست دما، فشار و انتقال گرما را در گازها توضیح دهد. اما پرسش بنیادین این بود: آیا می‌توان این معادله را مستقیماً از قوانین مکانیک نیوتنی برای تک‌تک ذرات به دست آورد؟

این مسئله که به مسئله ششم هیلبرت معروف است، بیش از یک قرن ذهن ریاضیدانان را به خود مشغول کرده بود.
یو دنگ و همکارانش با ابداع روش‌های کاملاً جدیدی در آنالیز ریاضی، سرانجام ثابت کردند که معادله بولتزمن را می‌توان به‌طور کامل از برخورد گوی‌های سخت (مدل ساده‌شده اتم‌ها) استنتاج کرد و این استنتاج برای همه لحظات زمان معتبر است.

۲) جان پاردون؛ شمارش منحنی‌ها و نظریه ریسمان

کار جان پاردون در هندسه همدوس (Symplectic Geometry) است. این شاخه از هندسه، زبان ریاضی مکانیک کلاسیک و نیز نظریه ریسمان است. پاردون موفق شد حدس MNOP را اثبات کند؛ حدسی که به شمارش تعداد منحنی‌های جبری روی فضاهای خاصی به نام خمینه‌های کالابی-یائو می‌پردازد. این خمینه‌ها همان فضاهای شش‌بعدی پنهانی هستند که در نظریه ریسمان برای فشرده‌سازی ابعاد اضافی به کار می‌روند.

شمارش این منحنی‌ها، در فیزیک نظری مستقیماً با شمارش حالت‌های BPS مرتبط است. حالت‌های BPS، ذرات بنیادی خاصی هستند که نقش کلیدی در درک سیاه‌چاله‌های میکروسکوپی و دوگانی‌های نظریه ریسمان دارند.

🆔 @Physics3p

کشف ستاره‌ای که نسبیت اینشتین را به چالش می‌کشد

ستاره‌شناسان با شناسایی ستارهٔ S301 در مرکز کهکشان، به یک آزمایشگاه طبیعی برای سنجش مرزهای گرانش دست یافته‌اند. این ستاره با مداری بیضوی و فوق العاده کشیده، هر ۸.۷ سال یک بار تا فاصلهٔ تنها ۱۴۰ شعاع افق رویداد سیاه چالهٔ کلان‌جرم *Sag A نزدیک می‌شود و سرعتی بیش از ۸ درصد نور پیدا می‌کند.

چنین شرایط افراطی، اثرات نسبیتی آشکاری به جا می‌گذارد: پیشروی حضیض مدار این ستاره در هر دور ۲ درجه است، در حالی که همین اثر برای عطارد تنها کسری از درجه در هر قرن محاسبه می‌شود. اما فراتر از تأیید نسبیت عام، همین شدت میدان گرانشی و سرعت بالا، بستری برای به چالش کشیدن خود نسبیت فراهم آورده است؛ زیرا در این مرتبه از دقت، اثرات ثانویه‌ای مانند انتقال‌به‌سرخ گرانشی و برهم‌کنش چرخش سیاه‌چاله با ستاره نمود پیدا می‌کنند که می‌توانند انحرافات ظریف مدل‌های جایگزین گرانش (نظریه‌های کوانتومی-گرانشی) را آشکار کنند.

با وجود اینکه رصد طیفی این ستاره به دلیل غبار مرکزی کهکشان و فروسرخ‌ بودن نور آن همچنان دشوار است، تلسکوپ‌های آینده مانند GMT قدرت تفکیک لازم برای اندازه‌گیری اثرات مرتبهٔ دوم و سوم را خواهند داشت. پژوهشگران معتقدند که S301 نه فقط نسبیت عام را می‌سنجد، بلکه ممکن است اولین سرنخ‌ها از شکاف‌های آن را نیز در اختیار ما بگذارد.
اگر چنین شکاف‌هایی وجود داشته باشند. تنها زمان، پاسخ‌گوی این پرسش بنیادین خواهد بود.

لینک خبر


@cosmos_physics

💎✍

📝 کوتاه‌ترین مقاله در فیزیک!

☑️ مقاله چاپ شده در مجله فیزیکال ریویو که فقط ۲۷ کلمه، یک عدد،یک معادله و یک مرجع دارد!

🔸 این مقاله که نکته‌ای قابل تامل در باره‌ی نسبت جرم پروتون به الکترون را بیان می کند در سال ۱۹۵۱ توسط فردیریش لنز ارائه گردیده است.

@NuclearEngineering

✅ شکار سیگنال هیدروژن باستانی
گامی بزرگ برای نقشه‌برداری سه‌بعدی از کیهان

اخترشناسان با استفاده از رادیوتلسکوپ پیشرفتهٔ میرکت (MeerKAT) در آفریقای جنوبی، موفق به ثبت مستقیم سیگنال‌های ضعیف هیدروژن خنثی (خط ۲۱ سانتی‌متری) در مقیاس‌های کیهانی شدند. این امواج رادیویی باستانی که حدود ۴ تا ۵ میلیارد سال در راه بوده‌اند تا به زمین برسند، توزیع گاز هیدروژن را در دو دورهٔ کیهانی مختلف (انتقال به سرخ z≈0.32 و z≈0.44) در ابعادی به وسعت چندین میلیون سال نوری آشکار کرده‌اند.

اهمیت اساسی این دستاورد در روش نوآورانهٔ آن، یعنی «نگاشت شدت هیدروژن» (Hydrogen Intensity Mapping) است؛ تکنیکی که بر خلاف روش‌های سنتیِ نیازمند تفکیک تک‌تک کهکشان‌ها، درخشندگی تجمعی گاز هیدروژن را در حجم‌های عظیمی از فضا اندازه می‌گیرد. این رویکرد به پژوهشگران امکان می‌دهد شبکه‌ی کیهانی، مادهٔ تاریک و تحول مقیاس بزرگ عالم را بسیار سریع‌تر و با دقتی کم‌نظیر نقشه‌برداری کنند.

این کشف به‌عنوان یک اثبات مفهوم حیاتی، مسیر را برای آغاز به کار رصدخانهٔ عظیم «آرایهٔ کیلومتر مربعی» (SKAO) هموار می‌کند؛ پروژه‌ای که تلسکوپ میرکت پیش‌درآمد آن به شمار می‌رود و با بهره‌برداری کامل، دوران تازه‌ای در کیهان‌شناسی رادیویی رقم خواهد زد.

لینک خبر

@cosmos_physics