A higher-dimensional model can help explain cosmic acceleration without dark energy


یادتونه با یه مثال توضیح دادم انرژی تاریک فرضیه ای برای توجیه شتاب دار بودن عالم هست. الان میخوام بگم این فرضیه تنها روش حل مشکل شتاب دار بودن انبساط عالم نیست. یک نمونه ش مثلا این مقاله که به تازگی منتشر شده و بیان می‌کنه که مدلهای کیهان شناسی با تعداد ابعاد بیشتر، بدون لحاظ کردن انرژی تاریک میتونه پاسخی به چرایی شتاب دار بودن عالم باشه.
عنوان مقاله:
Variable brane tension and dark energy
این فیزیک دانهای نظری هم چه چیزا میگن! من نمیدونم اینها رو از کجاشو...😁
اگه دقت کنید بیراه نمیگند. ما الان در یک جهان به ظاهر چهار بعدی هستیم. سه تا فضا و یکی زمان. چجوری میشه به صورت تجربی ثابت کرد مثلا بعد فضایی ما دقیقا سه بعد هست. این یک سوال بنیادی هست که ارتباط بین نظریه و طبیعت رو نشون میده. کافیه به قوانین گرانش و یا کولن و یا حتی نیروی مغناطیسی دقت کنیم؛ در همه ی اینها نیرو متناسب با عکس مجذور فاصله تغییر میکنه. چرا اینجوره؟ چرا نیروهایی که ما اونها رو به عینه میشناسیم شبیه به هم رفتار می‌کنن؟ یاد آوری میکنم قوانین نیوتون و کولن و ... توسط آزمایشهای مختلف و مجزا بدست اومدن و چک شدند.
شاید بی ربط به نظر بیاد ولی این دقیقا به این خاطره که ما در یک فضای سه بعدی هستیم. چطور این رو‌میگم؟ به دقت دنبال کنید:
فرض کنید در فاصله ی یک کیلومتری، اطراف کره ی زمین رو پر از سیب کنیم، یک لایه ی کروی از سیب حول کره ی زمین در شعاع یک کیلومتری. بردار نیرویی که به هر سیب وارد میشه رو‌ به سمت مرکز در نظر بگیرید. تعداد کل بردار های نیرو میشه تعداد سیب ها. حالا برید تو شعاع دو کیلومتری ، همون تعداد سیب ها رو در شعاع دو کیلومتری پخش کنید. اگه دقت کنید چون مساحت لایه ی کروی زیادتر میشه با این تعداد سیب نمی‌تونیم کل سطح رو در شعاع دو کیلومتری بپوشونیم. دقیقتر بگیم، مساحت یک سطح کروی برابر با
4 pi r*r
این یعنی مساحت لایه ی کروی با شعاع دو کیلومتری چهار برابر مساحت لایه ی کروی با شعاع یک کیلومتری هست. برای اینکه کل سطح رو با سیبها بپوشونیم مجبوریم سیب ها رو به چهار قسمت مساوی تقسیم کنیم و روی لایه ی با شعاع دو کیلومتری پخش کنیم تا کل سطح پوشیده از تکه های سیب بشه(فرض کنید سیبها مکعبی هست🤦). معلومه با اینکار بردار نیرویی که به هر سیب نسبت دادیم هم یک چهارم میشه. در واقع چون سیب ها چهار قسمت شده، به هر قسمت یک چهارمِ بردار نیروی قبلی میرسه. شعاع دو برابر شده و نیرو یک چهارم کاهش پیدا کرده. همون قانون عکس مجذوری. عه ، چه جالب فهمیدیم چرا همه ی نیروهای مرسوم در طبیعت به شکل عکس مجذوری کم میشه این به خاطر مساحت سطح کره ی فرضی حول چشمه ی نیرو هست که متناسب با شعاع به توان دو هست. چشمه ی نیرو اینجا زمین هست و نیروش گرانشی ، شما میتونید به جاش بار الکتریکی بذارید ، اون وقت نیرو میشه الکترواستاتیکی.
خب این چه ربطی به تعداد بعد داشت؟ رابطه ی مساحت سطح یک کره که الان ازش استفاده کردیم فقط در صورتی متناسب با مجذور فاصله( r*r) میشه که فضا یک فضای کاملا سه بعدی باشه.
به طور خلاصه اینکه قوانین تجربی نیوتن و کولن که نشون دهنده ی نیروی گرانش و الکترواستاتیک هستند نشون میدند که ما باید در یک فضای دقیقا سه بعدی قرار داشته باشیم. حالا اگه شما توی یه آزمایش بادقت خیلی زیاد بتونید ثابت کنید که مثلا نیروی الکترو استاتیک یکمی از قانون عکس مجذوری انحراف پیدا می‌کنه در واقع شما دارید این واقعیت که ما توی یک فضای سه بعدی هستیم رو به نوعی به چالش میکشید. در کتاب فیزیک پایه این چیزها رو به نام قانون گاوس میشناسند.

حالا اگه اینقدر ابعاد فضا میتونه روی نیروها تاثیر بذاره شاید بشه مشکل انرژی تاریک رو با کم و زیاد کردن ابعاد فضا حل کرد، اینا میخواند این کار رو انجام بدند.
🔗Source

☕️physics cafe

📽The animation demonstrates the time it takes for the ball to fall on the surface of a celestial body from a height of 1 kilometer without taking into account the influence of the atmosphere (for giants, the boundary of the cloud layer is taken as the surface). Note that the ball will fall slower on Uranus than on Earth, although this ice giant is 14 times heavier! Despite the large mass of the planet, the body falls much further from its barycenter.
🔗Source

☕️physics cafe

درختی در باغ هست که در خیالاتم میوه داده و نامی ندارد،
من آن را درخت سکوت می‌نامم.

👤ترجمه‌ٔ شعر «درخت سکوت» از «شارل دو اورلئان»

🎵اریک ساتی ( Alfred Éric Leslie Satie)

☕️physics cafe

#پیشنهادی_برای_خواندن
#بریده_کتاب

🔰اگر قوانین نیوتون در یک چارچوب مرجع صادق باشند در این صورت در هر چارچوب مرجعی با حرکت یکنواخت (یعنی بدون شتاب نسبت به سیستم اول) صادق خواهند بود.

🔹این حکم ناشی از این واقعیت است که معادلۀ F = ma شامل مشتق دوم r نسبت به زمان است.

🔸تغییر مختصات که با سرعت ثابت انجام شود در این معادله تأثیری ندارد.
این نتیجه را ناوردایی گالیله ای یا اصل نسبیت نیوتونی می‌گوییم.

👤 Thornton,Stephen J
👤 Marion,Jery B
📚Classical Dynamics of particles and systems

☕️physics cafe

ضمن تبریک شب و روز های جشن و سرور 💐
تصاویری رویایی و شورانگیز از فراز رصدخانه ملی ایران🔭

☕️physics cafe

#پیشنهادی_برای_خواندن
#بریده_کتاب

🔰کارلو روولی می گوید:
(این مرا به نکته دیگری می کشاند - اینکه آیا یک عالم باید درباره فلسفه فکر کند یا نه؟ امروزه نوعی مد است که فلسفه را نایده بگیرند و بگویند که ما علم را داریم و به فلسفه نیازی نداریم. من به دو دلیل این نگرش را خام مییابم یک دلیلش تاریخی است.

🔸 به هایزنبرگ نظر افکنید هایزنبرگ هرگز به مکانیک کوانتومی نمیرسید اگر پُر از فلسفه نبود

🔹 اینشتین هرگز نسبیت را دنبال نمیکرد اگر درباره همه فلاسفه نخوانده بود و مغزش پُر از فلسفه نبود.

🔸 گالیله هرگز کاری را که کرد انجام نمیداد اگر مغزش پر از افلاطون نبود.

🔹نیوتون خودش را یک فیلسوف بحساب می آورد و شروع کرد که این را با دکارت بحث کند وایده های منظورم این است که تمامی فلسفی قوی داشت اقدامات در گذشته توسط افرادی برداشته شد که کاملاً آگاه از سؤالات متدولوژیک بنیادی و حتی متافیزیکی بودند ....

📚جستارهایی در فیزیک معاصر
👤مهدی گلشنی

☕️physics cafe

بلومنبرگ در ابتدای کتاب پیدایش جهان کپرنیکی با نقلی از نمایشنامه‌ی ویتسک شروع می‌کند:

سروان [خطاب به ویتسک]: به ابدیت که فکر می‌کنم، دنیا برایم جای وحشتناکی می‌شود. کو سرگرمی، ویتسک، کو سرگرمی! ابدیت ابدیت است، یعنی که ابدی است، تو که می‌فهمی. از طرف دیگر ابدیت نیست، یک لحظه است؛ بله، یک لحظه، ویتسک وحشت می‌کنم من وقتی فکر می‌کنم دنیا هر روز یک دور دورِ خودش می‌چرخد. چه وقت هدر دادنی. آخرش که چی؟ ویتسک من که دیگر طاقتش را ندارم حتی به چرخ آسیاب نگاه کنم، وگرنه افسرده می‌شوم.

گئورگ بوشنر
وُیتْسِک


✅ حلقه‌ی مطالعاتی تمنا
🌐 @TamanaCircle

ویتسک من که دیگر طاقتش را ندارم حتی به چرخ آسیاب نگاه کنم ، وگرنه افسرده می‌شوم.

این متن و باید زندگی کرد ،
تا به دل بشینه و فهم منظور نویسنده درون آدمی رسوخ کنه

و شاید من
سر از کاخ عزیزی در می‌آوردم
اگر تشخیص می‌دادم
چو یوسف راه را از چاه ....🥀

👤سید حمیدرضا برقعی

#النحیط
☕️physics cafe

#پیشنهادی_برای_خواندن
#بریده_کتاب

🔰مهارت تبدیل تفکر حدسی به بیان علمی

🔸نکته دیگری که در باب حدس مهم است این است که فرایند حدس، فرایندی ناخودآگاه است و بسیار پیش می آید که انسان به درستی حدس بزند و واقعیتی را از راه حساب احتمالات کشف کند، اما مهارتِ بیان و توضیح راهی را که طی کرده، نداشته باشد و نتواند نشان دهد که بر اساس چه شواهدی به این حدس رسیده است.

🔹 یکی از هنرهای مهم دانشمندان این است که بتوانند شواهد لازم را با زبان علمی بیان کنند و مسیری را که طی کرده اند؛ به دیگران نشان دهند تا دیگران را با خود همراه نمایند.

🔸 مهارت تبدیل تفکر حدسی به بیان علمی در گرو تسلط بر مباحث منطقی و ریاضی و حساب احتمالات است.

📚 عیار تجربه
👤 محمدحسن وکیلی
👤 محمدعلی تولایی

🔻صفحه ۱۳۵ و ۱۳۶

☕️physics cafe

✍ حسین نیک

🔸 از منظر نیچه، زیبایی اصیل در زندگی، در دل تنش و درگیری، در دل مبارزه با بی‌معنایی، و حتی در اعماق شکست‌ها نهفته است. او با قاطعیت اعلام می‌کند:

👈 «آنچه ما را نمی‌کشد، ما را قوی‌تر می‌کند.»

🔹 این جمله قصار، عصاره‌ای از باور عمیق نیچه به این حقیقت است که مقاومت در برابر چالش‌های بنیادین وجود، همواره به رشد و تعالی فردی منجر می‌شود.

🔸 این جملۀ مبنایی از فلسفۀ اگزیستانس نیچه را اگر در علوم مختلف ببریم، می‌شود اینکه:

بحران روحی ای که فرد را از پای در نیاورد، او را قوی‌تر می‌کند.
بحران سیاسی‌ای که حاکمیت را براندازی نمی‌کند، آن را قوی‌تر می‌کند.
فشار بین المللی و تحریمی که کشوری را به زانو در نیاورد، او را قوی تر می‌کند.
و هکذا ...

🔹 از دید نیچه، هنرمند راستین، فردی است که با آغوش گشوده به استقبال درد و رنج می‌رود و با بهره‌گیری از این تجربه ژرف، قادر است ارزش‌های نوینی را خلق کند. این ارزش‌های بدیع، نه تنها از فروپاشی روح جلوگیری می‌کنند، بلکه راه را برای تعالی و خودشکوفایی هموار می‌سازند. این فرآیند شگفت‌انگیز، زیباترین تجلی اراده معطوف به قدرت است.
🔗Source

☕️physics cafe

دو نفر بر سر قطعه اي زمين نزاع مي کردند.
هر يک مي گفت: «اين زمين از آن من است»
نزد حضرت عيسی (ع) رفتند.
عيسی (ع) گفت: «زمين چيز ديگري مي گويد:»
گفتند: چه مي گويد؟ گفت: «مي گويد هر دو از آن منند».

👤عطار
📚 تذکرةالاولياء
☕️physics cafe

🔻رابطه‌ی کامل بودن
• Completeness Relation

• این رابطه نشان می‌دهد که مجموعه‌ ای از بردارهای ویژه φn در یک فضای هیلبرت، یک پایه‌ی کامل را تشکیل می‌دهند.

نشان می‌دهد که عملگر همانی (I یا 1) را می‌توان به صورت مجموع نگاشت‌های تصویر (پروجکشن) روی بردارهای پایه بیان کرد. این معادله در نظریه‌ی فضاهای هیلبرت، مکانیک کوانتومی و اپراتورهای خطی کاربرد زیادی دارد.

کاربردها:

- مکانیک کوانتومی: این رابطه در توسعه‌ ی اپراتورها و نمایش حالت‌ های کوانتومی در پایه‌ های خاص (مثل پایه‌ی موقعیت یا تکانه) به کار می‌رود.

- آنالیز تابعی: بیانگر این است که مجموعه‌ی بردارهای ویژه‌ی یک عملگر خود الحاقی (Hermitian Operator) یک پایه‌ ی کامل را تشکیل می‌دهند.
🔗Source


☕️physics cafe

هفتمین دوره کلاس بین المللی فیزیک ذرات بنیادی (ویژه دانش آموزان دبیرستان سال دهم، یازدهم و دوازدهم) را با هدف "آشنایی دانش آموزان دبیرستانی با مفاهیم ابتدایی فیزیک ذرات بنیادی" در تاریخ 20 اسفند ماه 1403 به صورت مجازی

مهلت ثبت نام: ۱۸ اسفند ماه ۱۴۰۳
لینک ثبت نام و اطلاعات بیشتر:
https://particles.ipm.ir/conferences/2025/masterclass/index.jsp


@ScienceToday_ir

الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ۚ أُولَٰئِكَ
الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ{۱۸}

مُصْحَف
سُورَةُ الزُّمَرِ

آنان که سخن را می شنوند و از بهترینش پیروی می کنند، اینانند کسانی که خدا هدایتشان کرده،
و اینان همان خردمندانند.

☕️physics cafe

آخرین کتاب از پروفسور استیون واینبرگ، فیزیکدان فقید برنده جایزه نوبل که چند روز پیش منتشر شد.

Steven Weinberg: A Life in Physics


@ScienceToday_ir

مزرعِ سبزِ فلک دیدم و داسِ مه نو
یادم از کِشتهٔ خویش آمد و هنگامِ درو

👤حافظ
☕️physics cafe

#پیشنهادی_برای_خواندن
#بریده_کتاب

🔰داستانی نقل می‌کنند از اینکه ریاضی‌دانانی سرشناس چطور درس منطق سال دوم دانشگاه را با این نطق آغاز کرده بود:
«منطق، علم قوانین تفکر است. حالا باید به شما بگوییم که علم چیست، قانون چیست و تفکر چیست. اما در مورد معنای “کسره” چیزی نخواهم گفت.»

🔹نویسنده در آغاز نوشتن کتاب ریاضیات و فیزیک پی برد که حجم کتاب برای توضیح معنای “و” در عنوان کتاب کفایت نمی‌کند. این دو علم، که زمانی شاخۀ واحدی از درخت معرفت بودند، در زمانۀ ما تا حدودی از هم جدا شده‌اند.

🔸یکی از دلایل این امر این است که در این قرن، هر دو درگیر خودکاوی و گسترش درونی خود بوده‌اند.

🔹موضوع کتاب، پیوند ریاضیات با فیزیک است. آیا فیزیکدانان از ریاضیات تنها به منزلۀ زبان سود می‌جویند یا نقش ریاضیات بیش از این‌هاست. بحث کتاب دراین باره است که ریاضیات چگونه‌ها، انگاره‌های عقلانی خود را به مهم‌ترین مفاهیم انتزاعی فیزیک (مدل‌ها) نسبت می‌دهد؛ انگاره‌هایی که از تأثیرات مستقیم تجربه و آزمایش فراتر است.

📚ریاضیات و فیزیک
👤یوری منین
📍انتشارات فاطمی

☕️physics cafe

جا داره یک برنامه رصد در دانشکده راه بندازیم😎
بریم برای هماهنگی؟!

لایو اینستاگرامی با موضوع «مسئلۀ هلال ماه رمضان»

توی این لایو دربارۀ موارد زیر توضیح می‌دم.

- چرا هنوز هم با وجود این‌همه پیشرفت درزمینۀ نجوم، تعیین اول ماه رمضان یک مسئله و چالش هست؟

- علت اختلاف‌نظر بین کشورهای اسلامی در اعلام روز اول ماه رمضان چیه؟

- وضعیت هلال ماه رمضان امسال به چه صورتیه و کی عید فطر می‌شه؟

این لایو اینستاگرامی رو امشب (پنجشنبه) ساعت ٧ می‌تونید ازطریق لینک زیر ببینید.

🔗 instagram.com/vegastromahdi