ترانه محلی شیرازی
با اجرای زوج هنرمند
در مایه بیات ترک‌
فریبا توکلی ویلن
محمد علی سلطانپور سه تار
@perslit
https://t.me/perslit

مثنوی؛
بزرگترین حماسهٔ روحانیِ بشریّت


▪️از هنگامی که حضرت مولانا به سرودن مثنوی شریف پرداخته است کلمهٔ مثنوی _که نام یکی از قوالب شعرِ فارسی است_ علَمِ بالغلبه شده است برای این کتاب. سال‌ها پیش ازین، دوستی از من خواست که دربارهٔ شرحی که بر مثنوی نوشته بود چند کلمه بنویسم. همان‌ جا در  حضورِ او بالبداهه مطلبی نوشتم که مضمون آن را درین لحظه بیشتر به یاد می‌آورم:
«مثنوی معنوی حضرت مولانا بزرگ‌ترین حماسهٔ روحانی بشریّت است که خداوند برای جاودانه کردنِ فرهنگ ایرانی آن را به زبان پارسی هدیه کرده است.»
این نکته را بعدها که چاپ شد هر وقت خواندم احساس شادمانی کردم که حقیقتی بر قلمِ من جاری شده بود بی‌آنکه در آن لحظه اندیشه‌ای درین‌باره داشته باشم. حقّا که چنین است. مثنوی یکی از بزرگ‌ترین یادگارهای نبوغ بشری است و کتابی است که هرچه بیشتر خوانده شود تازگی‌های بیشتری از خود نشان می‌دهد، برخلاف اغلبِ آثار ادبی که با یک بار و دو بار خواندن، انسان از خواندن آنها احساس بی‌نیازی می‌کند.

▪️محال است که شما یک صفحه از مثنوی را، برای نمونه، ده بار بخوانید و هر بار در نظر شما جلوه‌ای دیگر نداشته باشد. این از معجزات این کتاب است، کتابی که نه آغازِ آن به شیوهٔ دیگرِ کتابها است و نه پایانِ آن. جای دیگری نوشته بودم انس و الفت با ادب عرفانی، اگر به حقیقت برای کسی حاصل شود، مثنوی را «به لحاظِ صورت و فُرم نیز قوی‌‌ترین اثرِ زبان فارسی به شمار خواهد آورد.» نه اینکه بگوید معانیِ بسیار خوبی است اما در شیوهٔ بیان یا صورتْ دارای ضعف و نقص است.

▪️وقتی از درونِ این منظومه بنگرید، ضعیف‌ترین و ناهنجارترین ابیاتِ مثنوی مولوی هماهنگ‌ترین سخنانی است که می‌توان در زبان فارسی جستجو کرد. این سخنِ مرا کسانی که از فرم و صورتی درکی ایستا داشته باشند، از مقولهٔ شطحیّاتِ صوفیه تلقّی خواهند کرد. اما اگر کسی به این نکته رسیده باشد در آنجا پست و بلندی احساس نمی‌کند. همه جا زیبایی است و همه جا صورت‌ها در کمالِ جمال‌اند. با این تفاوت که ما می‌توانیم بگوییم که گاه از بعضی ابیات یا پاره‌ها به دلایل خاصی_که به نیازهای روحی ما وابسته است_ لذت بیشتری می‌بریم و آن بخش‌ها جمال خود را به ما بیشتر می‌نمایانند.

اما لحظه‌هایی هم خواهید داشت_ و این در زندگی زمانش قابل پیش‌بینی نیست_ که ساعتها مستِ ابیاتی از مثنوی معنوی شوید که در حالاتِ عادی از درک جمال‌شناسی آن ابیات عاجز بوده‌اید. درین قلمروِ جمال‌شناسی، معانی نواند و صورت‌ها نواند و از «عاداتِ زبانی» و لذت‌های حاصل از شناخت سنت‌های ادبی یاری گرفته نمی‌شود، به گفتهٔ مولانا:
قاصر از معنیّ نو، لفظ کهن

▪️مثنوی ساختاری پیچیده و سیّال دارد. بوطیقای روایت و قصّه، در آن، پیوسته شکل عوض می‌کند و به هیچ‌روی قابل طبقه‌بندی نیست، هرچند این طبقه‌بندی گسترده و متنوع باشد. سراینده، در هر لحظه‌ای فهمی تازه از روایت دارد و بوطیقای نوی، برای همان لحظه، می‌آفریند. در ادبیات جهان برای هر مؤلفی می‌توان فرم‌های خاصی در نظر گرفت و حاصل آفرینش او را در آن فرم‌ها طبقه‌بندی کرد الّا مثنوی که مثل جریانِ رودخانه، هر لحظه به شکلی درمی‌آید.

محمدرضا شفیعی کدکنی
غزلیات شمس تبریزی، جلد اول، تهران: ۱۳۸۸، ص ۳۹–۳۸
@shafiei_kadkani
@perslit
https://t.me/perslit

غنیمتی شِمُر ای شمع وصلِ پروانه
که این معامله تا صبحدم نخواهد ماند
🙏از غزل شماره ۱۷۹ حافظ
@perslit
https://t.me/perslit

❤️بر ماهیان تپیدن دریا مبارک است

پنهان مشو که روی تو بر ما مبارک است
نظاره تو بر همه جان‌ها مبارک است

یک لحظه سایه از سر ما دورتر مکن
دانسته‌ای که سایه عنقا مبارک است

ای نوبهار حسن بیا کان هوای خوش
بر باغ و راغ و گلشن و صحرا مبارک است

نقشی که رنگ بست از این خاک بی‌وفاست
نقشی که رنگ بست ز بالا مبارک است

بر خاکیان جمال بهاران خجسته‌ است
بر ماهیان تپیدن دریا مبارک است

بفزا شراب خامش و ما را خموش کن
کاندر درون نهفتن اشیاء مبارک است
🙏گزیده از  غزل۴۵۱ دیوان شمس
@perslit
https://t.me/perslit

خراسان، توس، سومین‌ سال درگذشت استاد محمد رضا شجریان
زاده ۱ مهر ۱۳۱۹
درگذشته  ۱۷ مهر ۱۳۹۹

با هنرمندان یزدی آقایان شهاب الدین موسوی شاعر ومصطفی محسن زاده خواننده و بامداد فلاحتی خواننده
@perslit
https://t.me/perslit

شأن و اعتبار را جز از راه دانش و ادب حاصل نمی‌توان کرد. ملتی که رو به انقراض می‌رود نخست به دانش و فضیلت بی‌اعتنا می‌شود...اما پدران ما این نکته را خوب می‌دانستند...امروز ما از آن پدران نشانی نداریم. آنچه را ایشان بزرگ داشتند ما به مسخره و بازی گرفته‌ایم. دیو فساد در گوش ما افسانه و افسون می‌خواند...اگر وضع چنین بماند هیچ لازم نیست که حادثه‌ای عظیم ریشه‌ی وجود ما را بکند. ما خود به آغوش فنا می‌شتابیم.

🙏دکتر پرویز ناتل خانلری، "نامه‌ای به پسرم"، مجله‌ی بخارا، شماره‌ی ۹۴، ص ۳۳۲_۳۳۳
@perslit
https://t.me/perslit

🌺ترانه: ای دل بیا چو باغ گل
در دستگاه سه گاه اجرا سال ۱۳۹۸

🌺سروده: بیژن ترقی
زادهٔ ۱۲ اسفند ۱۳۰۸
درگذشته ۵ اردیبهشت ۱۳۸۸

🌺پیانو: فخرالسادات ملک پور
زادهٔ ۱ مهر ۱۳۱۴ تهران
ایشان پیانو را به سبک استاد خود، مرتضی خان محجوبی می نوازند.

🌺آواز: علیرضا فریدون پور
زادهٔ ۲۲ فروردین ۱۳۵۱ کرج

ای دل بیا چون باغ گل شاداب و خندانت کنم
چون چشم شورانگیز او شوخ و غزلخوانت کنم
 
یاد جوانی می برد ما را به کوی عاشقی
آنجا بیا تا یک نفس گل در گریبانت کنم
 
باران اشکم می چکد چون شمع بر دامان شب
بازآ، دمی ای ماه من تا نوربارانت کنم
 
بی مهر و شور عاشقی رنگی ندارد زندگی
خواهم که یکبار دگر ای دل، چراغانت کنم
 
کو آن چراغ آسمان آن غمگسار عاشقان
ای ماه، می خواهم شبی در خانه مهمانت کنم
@perslit
https://t.me/perslit

جشن تشت لاک سما یا چکه chakeh سماع که در پایان جشن تیرگان در مازندران در دو شهر آمل سوادکوه و حومه آن انجام می شده به همراه موسیقی در مایه سه گاه
@perslit
https://t.me/perslit

بیچاره کسی که از تو ببرید
آسوده تنی که با تو پیوست

از رای تو سر نمی‌توان تافت
وز روی تو در نمی‌توان بست

🎼از کلام سعدی با گروه موسیقی آوا در پرده های شور اجرای ۱۳۸۷

@perslit
https://t.me/perslit

🙏ترانه مازني
" ته گره ته امشو برو"
(عزیزم تو امشب بیا)
اجرای استاد نورمحمد طالبي

امشو تنه شهله شو ته گره ته امشو برو
امشب شب مهتابه عزیزم تو امشب بیا

آخ هراز او تا زانویه ...
آخ آب رودخانه هراز تازانو هست ...

امه سره ميون ملو هه ...
خونه ماوسط روستا هست ...

امه منزل بالا خنوه ...
خونه ی ماطبقه ی بالاست ...

سگ ناله بن دوستو ...
سگ کنارسکو بسته شده ...

آخ مه گته مار سخت اشنوه ...
آخ مادربزرگم خوب نمی شنوه ...

گته برارمله شو ...
برادر بزرگم میره محل ...

خورده برار مست خوو ...
برادر کوچکم مست خواب است ...

امشوی هوا کرماشو ...
امشب هوا مهتابی هست...

ایوون چراغ مشته سو ...
اتاق پذیرایی روشن است ...

کرسی تش پل بزوو ...
آتش کرسی خاکستر دارد ...

ایوون چراغ مشته سوو ته...
اتاق پذیرایی روشن است...

رخت خوابم آمدو ...
رخت خواب هم آماده هست ...

امه پلا آبکش بزويه ...
برنجمون آبکش زده هست ...

امه خرشت قیسی پهلوی ...
خورشت ما قیسی پهلو هست ...

قوری چایی آمدو ...
چایی آماده است ...

اون كنارِ خِس ته نومزوِ...
كسي كه كنارت خوابيده نامزد تست...
@perslit
https://t.me/perslit

دمی با
خاقانی شاعر ِ صبح
و حافظ شاعر سحر
و استاد شفیعی کدکنی

آمد نفس صبح و سلامت نرسانید
بوی تو نیاورد و پیامت نرسانید
یا تو به دم صبح سلامی نسپردی
یا صبح‌دم از رشک سلامت نرسانید
🙏از غزل خاقانی
افضل‌الدین بدیل بن علی خاقانی شروانی
زاده ۴۸۶ خورشیدی در شروان ( قفقاز کنونی)
درگذشته ۵۶۱ خورشیدی در تبریز


خودرابکش ای بلبل از این رشک که گُل را
با بادِ صبا وقتِ سحر جلوه گری بود
هر گنجِ سعادت که خدا داد به حافظ
از یُمنِ دعایِ شب و وِردِ سَحَری بود
🙏از غزل حافظ
خواجه شمسُ‌الدّینْ محمّدِ حافظِ
زاده‌ ۷۰۵ خورشیدی در شیراز
درگذشته ۷۶۸ خورشیدی در شیراز
@perslit
https://t.me/perslit

"هامون" فیلمی اجتماعی سورآلیستی که با الهام از بوف کور صادق هدایت سال ۱۳۶۸ ساخته شد.

داریوش مهرجویی ( نویسنده و کارگردان)
زاده ۱۳۱۸ در گذشته ۱۴۰۲

خسرو شکیبایی( حمید هامون)
زاده  ۱۳۲۳ در گذشته ۱۳۸۷

عزت الله انتظامی ( دبیری)
زاده ۱۳۰۳ درگذشته ۱۳۹۷

بیتا فرهی ( مهشید سلیمانی)
زاده ۱۳۴۲  درگذشته ۱۴۰۲

حسین سرشار ( سلیمی)
زاده ۱۳۱۳  درگذشته ۱۳۷۴

جلال مقدم( دکتر سماواتی)
زاده ۱۳۰۸ درگذشته ۱۳۷۵

فتحعلی اویسی ( دکتر سروش)
زاده ۱۳۲۴  درگذشته ۱۴۰۰

امراله صابری( تقوی)
زاده ۱۳۲۰‌  درگذشته ۱۴۰۲

ناصر چشم آذر ( موسیقی )
زاده ۱۳۲۹ در گشته ۱۳۹۷
@perslit
https://t.me/perslit

درمانی اگزیستانسیال

✍نویسنده اروین د یالوم

✍برگردان سپیده حبیب

📚 نشر نی ۱۳۹۰

... یک ضرب المثل ژاپنی می گوید:
" دانستن و عمل نکردن با ندانستن یکی است" از صفحه ۴۰۴ کتاب
@perslit
https://t.me/perslit

زیبایی لفظ و معنا در همین بیت حافظ برای شناساندن قابلیت های زبان فارسی کافی است:

زاهد خلوت نشین دوش به میخانه شد
از سر پیمان گذشت با سر پیمانه شد
@perslit
https://t.me/perslit

🌹ساز و آواز در ماهور با ایرج خواجه امیری و فروغی بسطامی در استقبال با حافظ با مطلع دوش در حلقهٔ ما قصّهٔ گیسویِ تو بود

همه شب راه دلم بر خم گیسوی تو بود
آه از این راه که باریک تر از موی تو بود
رهرو عشق از این مرحله آگاهی داشت
که ره قافلهٔ دیر و حرم سوی تو بود
گر نهادیم قدم بر سر شاهان شاید
که سر همت ما بر سر زانوی تو بود
پیش از آن دم که شود آدم خاکی ایجاد
بر سر ما هوس خاک سر کوی تو بود
پنجهٔ چرخ ز سر پنجهٔ من عاجز شد
که توانایی‌ام از قوت بازوی تو بود
زان شکستم به هم آیینهٔ خودبینی را
که نگاهم همه در آینهٔ روی تو بود
پیر پیمانه‌کشان شاهد من بود مدام
که همه مستیم از نرگس جادوی تو بود
تا مرا عشق تو انداخت ز پا دانستم
که قیامت مثل از قامت دل‌جوی تو بود
ماه نو کاسته از گوشهٔ گردون سر زد
که خجالت‌زدهٔ گوشهٔ ابروی تو بود
نفس خرم جبریل و دم باد مسیح
همه از معجزهٔ لعل سخنگوی تو بود
مهربانی کسی از دور فلک هیچ ندید
زان که هم صورت و هم سیرت و هم خوی تو بود
هیچ کس آب زسرچشمهٔ مقصود نخورد
مگرآن تشنه که جایش به لب جوی تو بود
دوش با ماه فروزنده فروغی می‌گفت
کافتاب آیتی از طلعت نیکوی تو بود
@perslit
https://t.me/perslit

هشتم دی ماه زاد روز استاد "ارسلان کامکار"

موسیقی متن فیلم مادر ساخته و رهبری
ارسلان کامکار
@perslit
https://t.me/perslit

🙏سعدی غزل شمارهٔ ۴۰۱

یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم
زان دو لب شیرینت صد شور برانگیزم

گر قصد جفا داری اینک من و اینک سر
ور راه وفا داری جان در قدمت ریزم

بس توبه و پرهیزم کز عشق تو باطل شد
من بعد بدان شرطم کز توبه بپرهیزم

سیم دل مسکینم در خاک درت گم شد
خاک سر هر کویی بی فایده می‌بیزم

در شهر به رسوایی دشمن به دفم برزد
تا بر دف عشق آمد تیر نظر تیزم

مجنون رخ لیلی چون قیس بنی عامر
فرهاد لب شیرین چون خسرو پرویزم

گفتی به غمم بنشین یا از سر جان برخیز
فرمان برمت جانا بنشینم و برخیزم

گر بی تو بود جنت بر کنگره ننشینم
ور با تو بود دوزخ در سلسله آویزم

با یاد تو گر سعدی در شعر نمی‌گنجد
چون دوست یگانه شد با غیر نیامیزم
@perslit
https://t.me/perslit