مدرسه ما

This media is not supported in your browser

183 viewsOur School, 11:10

103 viewsOur School, 15:57

🔰وقتی تعارض، فرصتی برای گفت‌وگو می‌شود

امروز در «خانه ی ما» چندین بار شاهد چالش و کشمش میان کودکان بودیم؛ تعارض‌هایی که در نگاه اول شاید فقط زدن، هل دادن، چنگ زدن یا کشیده شدن لباس به نظر برسند، اما اگر کمی بیشتر به آنها نگاه کنیم، می‌توانیم در دل همین اتفاق‌ها، بخشی از مسیر رشد اجتماعی و هیجانی کودک را ببینیم.

1️⃣ در زمان بازی آزاد، یکی از کودکان می‌خواست صندلی‌ای را که در اختیار کودک دیگری بود بردارد. کودک مقابل صندلی‌اش را نداد و همین موضوع خیلی زود به یک چالش تبدیل شد. کودک برای رسیدن به خواسته‌اش دست کودک مقابل را چنگ زد و در واکنش، او نیز همین رفتار را با دست کودک انجام داد. تعارض بالا گرفت تا اینکه کودک دوم شروع به گریه کرد و مربی مداخله کرد و مسیر به سمت گفتگو هدایت شد.

⬅️ اما اتفاق مهم از همین‌جا شروع شد؛ به جای اینکه تعارض صرفاً با جدا کردن دو کودک پایان پیدا کند، آنها همراه یکی از مربی‌ها به فضای گفت‌وگو رفتند. در آنجا هر دو فرصت پیدا کردند درباره آنچه اتفاق افتاده، چیزی که می‌خواستند و احساسی که تجربه کرده بودند صحبت کنند. یعنی چیزی که ابتدا با «بدن» بیان شده بود، کم‌کم به «کلمه» تبدیل شد.

2️⃣ کمی بعد، اتفاق دیگری افتاد. هنگام جمع‌آوری، کودکی که در ابتدای صف ایستاده بود، در مواجهه با کودک دیگری که قصد داشت در موقعیت او قرار بگیرد، هل داده شد و لباسش کشیده شد و همین کشیده شدن لباس باعث نخ‌کش شدن آن شد. دوباره یک تعارض شکل گرفت و دوباره مسیر به سمت گفت‌وگو رفت.

شاید بتوان این اتفاق‌ها را فقط مجموعه‌ای از رفتارهای پرخاشگرانه دید؛ اما در «خانه ما» تلاش می‌کنیم یک قدم عقب‌تر برویم و بپرسیم: پشت این رفتار چه چیزی قرار دارد؟

⬅️ در اینجا کودک به علت اینکه هنوز جعبه ی ابزار کلامی اش به شکلی کامل نشده آمادگی این را ندارد که بگوید: «من این صندلی را می‌خواهم، اما تو هم الان به آن نیاز داری؛ بیا راه دیگری پیدا کنیم.»
یا بگوید که : «من دوست داشتم اول باشم و وقتی احساس کردم جایم را از دست می‌دهم، عصبانی شدم.»

بنابراین گاهی خواسته، خشم، ترس، حس مالکیت، رقابت یا نارضایتی، پیش از آنکه به زبان بیاید، خودش را در رفتار و بدن نشان می‌دهد؛ در چنگ زدن، هل دادن، گریه کردن یا کشیدن لباس دیگری.

اما رشد اجتماعی کودک دقیقاً از جایی آغاز می‌شود که این رفتارها به تدریج بتوانند به زبان تبدیل شوند؛ جایی که کودک بتواند بگوید «من ناراحت شدم»، «من این را می‌خواستم»، «تو من را هل دادی،من اینکار را دوست ندارم»، «من دوست داشتم اول باشم» .

از این منظر، تعارض و چالش لزوماً چیزی نیست که باید از زندگی کودک حذف شود. کودکان برای شناخت مرزهای خود و دیگری، برای تجربه خواستن و نخواستن، برای مذاکره، نوبت گرفتن، صبر کردن و پیدا کردن راه‌حل، به مواجهه با دیگری نیاز دارند.

همین تعارض ها و چالش ها می‌تواند امکان این را فراهم کند که کودک برای اولین بار متوجه شود: «من فقط خودم نیستم؛ یک نفر دیگر هم خواسته و احساسی دارد.»

3️⃣ اتفاق جالب دیگری هم در پایان روز و در زمان کتاب‌خوانی رخ داد. در کتاب «راز عجیب قورباغه»، قورباغه را دیدیم که رازی را درون خودش نگه داشته بود؛ او از آب می‌ترسید، اما گفتن این ترس برایش سخت بود. تا مدت‌ها نمی‌توانست آن را با دیگران در میان بگذارد، تا اینکه آرام‌آرام توانست درباره ترسش حرف بزند و با آن روبه‌رو شود.

⬅️ شاید این قصه، ادامه دیگری از اتفاق‌های امروز صبح بود؛ فقط این بار، تعارض و چالش بیرونی جای خود را به یک تعارض و چالش درونی داده بود.

در طول روز، چند کودک تلاش کردند آنچه را نمی‌توانستند با کلمه بیان کنند، از طریق رفتار نشان دهند؛ و در پایان، داستان قورباغه به ما یادآوری کرد که گاهی چیزی که درون ماست، زمانی سبک‌تر می‌شود که بتوانیم آن را به زبان بیاوریم.

و دقیقا یکی از مهم‌ترین فرآیند هایی که در «خانه ما» اجرایی می‌شود همین است که مشكلات و مسائلی که برای کودکان ایجاد می‌شود را از آنها نگیریم و اجازه دهیم خشم، رقابت یا خواستن در کودکان تجربه شود تا فضایی را فراهم کنیم و به آنها کمک کنیم تا کودک کم‌کم از حالتی که احساسش را با بدنش نشان می‌دهد، به جایی گذار کند که بتواند آن را با کلماتش بیان کند.

در این مسیر، هر چالش و تعارض صرفا یک مشکل نیست؛
گاهی یک فرصت است برای شنیدن، گفتن، شناختن دیگری و پیدا کردن راهی تازه برای با هم بودن.

و شاید بتوان گفت:

در خانه ما، تعارض پایان رابطه نیست؛ گاهی آغاز یک گفت‌وگوست.🌱

نویسنده:رضافتح آبادی

#خانه_ما
#رشد_کودک
#روایت_یک_مربی

164 viewsOur School, 15:57