‌
‌در دست انتشار
«شاه‌موش و مارا و دیوار»
ناتاشا محرم‌زاده
نمایش‌نامه
از مجموعهٔ جهان نمایش (۷۲)

○ اوه پیرزن، همهٔ این ماجراها خیال‌پردازیه. تو فکر می‌کنی تو سر انقلابیون دنیا و همین میرزای شما و کل قشونش چیزی جز خیال هست؟ خیاله که خطرناکه، وگرنه واقعیت مگه چیه؟ هرچی هست زیر سر همین قدرت خیاله که می‌آد توی پاها و بر و بازوی آدم‌ها…
(از صفحهٔ ۱۱۵ کتاب)

جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.

‌
‌در دست انتشار
«نیاز به ریشه‌ها»
درآمدی برای اعلامیهٔ وظایف بشر
سیمون وی
ترجمهٔ بهزاد حسین‌زاده

آیا کتاب‌ها یا مقالات زیادی هستند که با خواندنشان احساس کنیم نویسنده پیش از نوشتن و چاپ دست‌توشته‌اش با دغدغه‌ای راستین از خود پرسیده است: «آیا با حقیقت هم‌سو هستم؟» آیا خوانندگان زیادی هستند که پیش از گشودن یک کتاب با دغدغه‌ای راستین از خود بپرسند: «آیا در این کتاب به دنبال حقیقت می‌گردم؟» فرض کنیم همین حالا همهٔ تفکرپیشگان ــ کشیشان، پیشوایانِ روحانی، فیلسوفان، نویسندگان، دانشمندان و همهٔ معلمان ــ را مخیّر کنند که از این دو سرنوشت یکی را برگزینند: یکی این‌که فوراً و به شکلی برگشت‌ناپذیر و به معنای دقیق کلمه غرق نادانی شوند و همهٔ خفّتِ ملازم با چنین سقوطی را تجربه کنند و فقط آن مایهٔ هوشیاری برایشان باقی بمانَد که تلخی این وضعیت را کاملاً دریابند؛ دیگری این‌که قوای عقلانی‌شان ناگهان چنان تکامل شگفت‌انگیزی بیابد که خیلی زود شهرتی جهانی برایشان به ارمغان آرد و پس از مرگ نیز تا هزار سال نامشان را قرین افتخار سازد فقط با این اِشکال جزئی که تفکرشان تا ابد کمی با حقیقت ناهم‌سو باشد...

‌
‌‌کتاب «پیدایش مفاهیم اسلام سیاسی در ایران معاصر» نوشتهٔ آرش صفری برندهٔ سومین دورهٔ جایزهٔ کتاب سال مهندس مهدی بازرگان شد.

این کتاب پژوهشی است در سیر پیدایش و تحول مفاهیمی که در میانه‌ی سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ به ذهنیت، کنش سیاسی و انگاره‌های اجتماعی اسلام‌گرایان شکل و جهت داد و صورت‌بندی آن‌ها، طیف‌های مختلف گفتمانی و ایدئولوژیک اسلام سیاسی را پدید آورد. برساخت این مفاهیم در سیر رویارویی با این چالش‌های سه‌گانه روایت شده است.
۱. چالش مذهب با ماتریالیسم و وجه ایدئولوژیک آن یعنی مارکسیسم، که به پیدایش مفاهیم نوپدیدی چون جهان‌بینی اسلامی و مکتب توحید، مسئله‌ی شناخت و فلسفه‌ی تاریخ در اسلام، انسان‌شناسی و جامعه‌ی بی‌طبقه‌ی توحیدی و… انجامید و نشان آراء مارکسیستی را بر گفتمان چپ اسلامی گذاشت.
۲. چالش اسلام‌گرایان با بهائیت، پاکدینی کسروی و سنت‌گرایان مسلمان که تفاسیری ایدئولوژیک و انقلابی از آیات قرآن، تاریخ تشیع و باورهای اسلامی/ شیعی در پی داشت.
۳. چالش مذهب و دولت در مقولاتی چون قانون، اقتصاد و فرهنگ، که مباحثی چون اقتصاد در مکتب اسلام، هنر و ادبیات اسلامی و تصویر زن مسلمانِ مبارز و مکتبی از دل آن سر برآورد.

‌
ديدگاه ولستون‌كرافت در استيفاى حقوق زنان معمولاً به نگرشِ امانوئل كانت پهلو مى‌زد - يعنى اعتقاد به اين‏كه فرد تا زمانى كه از خودمختارى برخوردار نباشد انسانى كامل به شمار نمى‌آيد. او پافشارى داشت كه اگر تعقل وجه تمايز انسان از حيوان است پس زنان نيز مانند مردان از اين قابليت برخوردارند.
نقطهٔ قوت تحليل ولستون‏‌کرافت اين بود كه مى‌خواست زنان در انتخاب و تصميم‌گيرى مختار باشند و با آنان بر همين اساس رفتار شود. استيفاى حقوق زنان بيش از آن‌كه در طلب آزادى سياسى و اقتصادى براى زنان باشد بيانيه‌اى در باب يكى‌بودنِ طبيعتِ خردورز و انسانىِ زن و مرد بود.
ولستون‌کرافت بيش از هر چيز خواهان شخصيت انسانى براى زنان بود. او مى‌گفت زن «وسيلهٔ محض» يا ابزارى براى خوش‏بختى يا كمال شخصى ديگر نيست بلكه همان چيزى است كه كانت آن را «هدف» ناميد، يعنى عاملى خردورز كه كرامت او در قابليت خودسامانى خويش نهفته است.

از کتابِ «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی»
رزمری تانگ
ترجمۀ منیژه نجم‌عراقی

دارالاکرام در نشست بیست‌و‌هفتم خیروخرد با حضور دکتر مقصود فراستخواه به کتاب «کنشگران مرزی» خواهد پرداخت. این کتاب که اکنون به چاپ هفتم رسیده و کتاب برگزیدۀ سال ۱۴۰۳ در علوم اجتماعی شده است به عاملانی می‌پردازد که پایی در دولت و پایی در جامعه دارند و میان دولت و ملت پل میزنند.

ما در این نشست از منظر یک سازمان‌ مردم نهاد و با پرسش‌های زیر به سراغ کتاب و نویسنده میرویم

(۱) آیا در تاریخ ایران می‌توان نهادهایی یافت که توانسته باشند نقش کنشگر مرزی را ایفا کنند؟
(۲) کنشگر مرزی نهادی چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟
(۳) آیا نهادهای مدنی موجود ظرفیت کنشگری مرزی را دارند یا در وضعیت فعلی ناچارند برای بقا خود به یک سمت بخزند؟
(۴)  آیا کنشگران نهاد می‌توانند در کم کردن شکاف میان طبقات پایین جامعه و دولت نقش بهتری نسبت به کنشگران فردی داشته باشند؟

توضیحات بیشتر: اینجا و اینجا

زمان: سه شنبه ۲۱ اسفند ماه ۱۴۰۳ – ساعت ۱۶
نشست حضوری: خیابان وزرا، کوچه بیستم، پلاک ۶، طبقه دوم
نشست آنلاین: اینستاگرام به مهربانی

برای هموار کردن مسیر آموزش کودکان ایران در کمپین پل‌های پیش رو همراه ما باشید: اینجا را کلیک کنید

🆔 @bemehrbani

‌
‌نظامى سُنى بود، اما تنگ‌نظر نبود. عارف بود، ولى تندرو نبود. در ستايش ِ شراب مى‌سرود، اما مى‌گفت كه هرگز لب به شراب نزده است. مانند بسيارى از سرايندگان عارفِ زمان خود، در زمينهٔ نسبى بودن همه دين‌ها، رندانه تا مرز كفرگويى پيش مى‌رفت. بى‏‌گمان اسلام را برتر از دين‌هاى ديگر مى‌دانست، اما آيا در چشم او يك زرتشتىِ پايبند به مذهب خود، برتر از مسلمانِ رياكار نبود؟ دست‌كم اين چيزى است كه در آغازِ داستان خسرو و شيرين مى‌گويد، كه رويدادهايش در دورهٔ شاهان ساسانى ايرانِ پيش از اسلام، در دورهٔ گبرها، يا زرتشتى‌ها، ستايشگران آتش، رخ مى‌دهند.

‌جهان زاتش‌پرستى شد چنان گرم!
كه بادا زين مسلمانى تُرا شرم!
مسلمانيم ما، او گبر نام است؟
گر اين گبرى، مسلمانى كدام است؟
نظامى، بر سر افسانه شو باز
كه مرغِ بند را تلخ آمد آواز!

از کتابِ «تفسیر مایکل بری بر هفت‌پیکر نظامی»
مایکل بری
ترجمهٔ جلال علوی‌نیا

‌
‌اگر در دنیا فقط یک زن واقعی پیدا می‌شد، آن زنْ مالی متیوسن بود، با این حال از ته دل آرزو می‌کرد که ای کاش مرد بود.
یک روز هم خواسته‌اش برآورده شد!
به خودش آمد و دید جرالد شده است: با قامتی صاف و چهارشانه راه می‌رفت، مثل همیشه عجله داشت که به قطار صبح برسد و، از شما چه پنهان، اعصابش هم کمی خرد بود.
حرف‌های خودش در سرش می‌پیچید ــ نه که فقط آخرین حرف‌هایش، حتی حرف‌هایی که قبل‌تر‌ها زده بود، لب‌هایش را محکم به هم فشار می‌داد مبادا حرفی از دهانش دربیاید که بعداً پشیمان شود. ولی به جای این‌که خوشحال شود که دیگر آن موجود عصبانی با آن جثۀ ریزه‌میزه در آفتابگیر خانه نیست، حس برتری به او دست داد و دلش به حال آن موجود ضعیف سوخت و علی‌رغم اعصاب خردش حس می‌کرد باید با آن زن مهربان باشد.
مرد شده بود! مرد واقعی ــ تنها فرقش با مرد واقعی این بود که ناخودآگاه خاطراتی داشت از زمانی که زن بود و همان خاطرات به او می‌فهماندند قبلاً زن بوده ولی الان دیگر مرد است.
‌
از مجموعه‌داستانِ «کاغذ‌دیواری زرد»
داستانِ «آخ اگر خودم مرد بودم»
شارلوت پرکینز گیلمن
ترجمهٔ نیلی انصار

‌
‌منتشر شد
«چراغ زمین»
پنج ماه آخر زندگی حسین بن علی (ع)
احمد زیدآبادی

گفته‌اند چون خبر قتل حسین (ع) در حجاز پیچید، جابر بن عبدالله انصاری، مردی کهنسال و نابینا از اصحاب معروف پیامبر و دوستان حسین (ع)، بی‌تابانه از مدینه بیرون زد و به قصد کربلا راه صحرا را در پیش گرفت. چون چهل روز از عاشورا گذشت، جابر به صحرای کربلا رسید در حالی که فردی به اسم عطیه فرزند سعد عوفی او را همراهی می‌کرد. جابر ابتدا در آب رودخانهٔ فرات گرد سفر از خود برگرفت، جامعه‌ای تمیز و عطرآگین به تن کرد و آنگاه از راهنمایش خواست تا او را به سر قبر حسین (ع) برساند. چون جابر به قبر حسین (ع) رسید، از شدت اندوه مدهوش شد و چون به هوش آمد، سه بار فریاد زد: حبیبی یا حسین (ع)!
بعد به شکوائیه پرسید: «دوست من! چرا پاسخ دوست خود را نمی‌دهی؟» سپس خود پاسخ خود را داد: «چگونه پاسخ مرا بدهی در حالی که رگ‌های گردنت را بریده‌اند، خونت را بر زمین ریخته‌اند و سرت را از بدنت جدا کرده‌اند؟»

از صفحهٔ ۱۰۷ کتاب

‌
منتشر شد
«آسیب‌شناسی دینی»
محمد اسفندیاری

موضوع آسیب‌شناسی دینی نقد بینش و منش و کنش دینداران است و معیارش دین و هدفش اصلاح. در اهمیت آن همین بس که اگر نادیده گرفته شود، خود دین به عنوان آسیب شناخته می‌شود. امّا برای آسیب‌زدایی هیچ راهی کوتاهتر و مطمئن‌تر از گردن نهادن به حکومت عقل نیست. دین سالم در عقل سالم و جامعهٔ عقلانی است. فرد یا جامعه‌ای که عقلانی نباشد، دین را هم تباه می‌کند. یا آن را داروی خواب می‌کند و یا شوکران مرگ.
کتاب آسیب‌شناسی دینی، با گواهی آوردن از دو شاهد، یعنی عقل (دین درونی) و دین (عقل بیرونی)، استدلال و استناد می‌کند که دین چیست و شبه‌دین چیست. این اثر عهده‌دار نقد آسیب‌هایی است که دین را تهدید می‌کند؛ از جمله: تعصّب، غلو، ارتجاع، جمود، سبقت از دین، مارقیگری، قدرتگرایی، عوامگرایی، اعتزال اجتماعی‌ـ‌سیاسی، تشبّه به غیر و ماتریالیسم اخلاقی.

‌
‌آیا خواب برای عبرت از وقایع گذشته حادث می‌شود و مستلزم تعبیر است یا در جهت پیشگویی آینده صورت می‌گیرد؟ آیا رؤیا وسیله‌ای است برای درک خصوصیّات نفسانی فرد و یا برعکس واجد کارکردی است جمعی که در روزگار ما به دست فراموشی سپرده شده‌است؟ این سؤالات همه متوجّه رابطۀ عالم خواب با بیداری است. آیا رؤیا حاصلی است از زندگی روزمرّه و یا برعکس زندگی در بیداری نتیجه‌ای است از آنچه در رؤیا بر ما حادث می‌شود؟ آنچه مسلّم است این‌که آدمی فاقد کارایی لازم جهت دخالت در فرایند رؤیاست، قلمروی که از حیطۀ استیلای او به دور بوده حاوی رموز و اسراری است که انسان‌ها در طول تاریخ در پی دست یافتن بدان بوده‌اند. شاید هم فرآورده‌ای باشد بی‌معنی از فعالیّت‌های مغز در حین خواب به طوری که تلاش در درک‌وفهم آن امری بس مهمل و بی‌نتیجه باشد.

از کتابِ «تعبیر خواب»
از سومر تا فروید
جلد نخست
کرامت موللی

‌
منتشر شد
«مظنون»
پدیدارشناسی رسانه
بوریس گرویس
ترجمهٔ اشکان صالحی

از دید عموم، رسانه با ظن و بی‌اعتمادی نگریسته می‌شود. بنابراین، دغدغهٔ اصلی رسانه بازیابی اعتماد از طریق ایجاد حس خلوص و صداقت است. در این کتاب، بوریس گرویس بحث در حوزهٔ مطالعات رسانه را به‌راستی نوآورانه پیش می‌برد و حس خلوص و اعتمادسازی رسانه را در کانون توجه قرار می‌دهد.
گرویس شکل‌های خلوص رسانه‌ای و تأثیرات آن بر سیاست، فرهنگ، جامعه و تلقی از خویشتن را مشخص می‌کند. تکیهٔ او بر نوشته‌های مختلف فلسفی با مضمون «نگاه خیرهٔ دیگری» است؛ از نظریه‌های هایدگر سارتر، موس و باتای گرفته تا صورت‌بندی‌های پساساختارگرایانهٔ لاکان و دریدا. او همچنین به بررسی «وضعیت‌های استثنایی» رسانه و ایجاد جلوهٔ خلوص در آن‌ها می‌پردازد ــ این استراتژی موجب تقویت تمایل رسانه به امور خارق‌العاده و هیجان‌انگیز می‌شود و نیروی تازه‌ای نیز به ظن و گمان‌های مخاطب می‌دهد. گرویس با تأکید بر تولید هیجانات، به جای ارائهٔ «واقعیات» (یا فقدان این امر)، مطالعه‌ای بهنگام را در زمینهٔ رسانه آغاز می‌کند و اعتبار مفروض جهان‌بینی رسانه را جسورانه زیر سؤال می‌برد.

‌
‌سنت‏ها و رسومى كه زنان را در موقعيت فرودست قرار داده‌اند كدام‌اند و از كجا آمده‌اند؟ فمينيست‌ها با چه انگاره‌هايى بايد مبارزه كنند؟ در پرورش و بيان ديدگاه‌هاى‌شان با چه موانعى مواجه بوده‌اند؟
برخلاف واژهٔ فمينيسم، كه كمى بيش از صد سال عمر دارد، مردسالارى واژه‌اى قديمى است كه در يونانى «حاكميت پدر» معنا مى‌دهد. اين واژه ابتدا براى توصيف اجتماعات شبانى تورات به‌ كار رفت كه در آن‌ها عملاً پدر بر اعضاى خانواده حاكميت مطلق داشت. معناى فمينيستى آن نسبتاً جديد و مربوط به زمانى است كه كيت ميلت، در كتاب خود با عنوان سياست جنسى، آن را براى توصيف سلطه مردان بر زنان به كار برد. فمينيست‌ها در مورد ريشه‌هاى مردسالارى ترديد دارند اما تقريباً همگى بااطمينان خاطر تأييد مى‌كنند كه مردسالارى به قدمت خودِ تمدن است. چرا چنين بوده است؟ چرا بايد براى آغاز نظريهٔ فمينيستى تا قرن پانزده يا هفده، و براى جنبش‌هاى نظام‌يافتهٔ زنان تا قرن نوزده صبر مى‌كرديم؟ اگر سركوب زنان تا اين حد قديمى است، چرا اين‌قدر طول كشيد تا مطالبهٔ برابرى شكل بگيرد؟

از کتاب «زنان در روزگارشان»
مارلین لگیت
ترجمه‌ی نیلوفر مهدیان

‌
‌درحالى‌كه همه ممكن است از قواعد نظام بازار پيروى كنند، غيرممكن است پيش‌بينى كنيم كه كدام فرد احتمالاً قرار است تا منشأ تقاضاى جديد را كشف كند، كدام فرد ديگر قادر خواهد بود تا آن تقاضا را تأمين كند، چه كسى دائماً بهتر از رقبايش عمل خواهد كرد تا از آن عمل سود ببرد و در كجا تغيير شرايط تقاضا يا عرضه ديگران را وادار به خروج از بازار خواهد كرد. نتيجهٔ كلى به تركيبى از مهارت و شانس و اَعمال غيرقابل پيش‌بينى افراد بى‌شمار ديگر بستگى دارد.
ممكن است ما نتيجه را دوست نداشته باشيم: براى مثال، شخصى كه سخت كار كرده است، با زيان سنگينى روبه‌رو شود و يا فردى كه منش بدى دارد، بيش‌ترين سهم بازار را به‌دست مى‌آورد. ممكن است در مقابل «بى‌عدالتى» ناشى از چنين وضعيتى فرياد بزنيم. اما اعتراض ما، هرچند قوياً احساس شود، در نظم بازار اعتراض مناسبى نيست، زيرا نتيجهٔ به‌دست‌آمده به دليل قصد يا عمل هيچ فرد يا گروه خاصى نبوده است. ما نمى‌توانيم به اين سؤال پاسخ دهيم كه چه كسى بى‌انصاف بوده است.

از کتابِ «اندیشه‌های سیاسی و اقتصادی هایک»
ایمون باتلر
ترجمهٔ فریدون تفضلی

‌
‌چیزی که دریافت این بود که باید غم را از انحصار خود در آورَد. وقتی غم را تنها از آنِ خود می‌دانی به آن گرفتار می‌شوی، اما زمانی که از انحصار خود بیرون کنی به داشتۀ جمعی بدل می‌شود. چیزی که مال همه باشد انگار مال هیچ کس نیست. احساس کرد آن‌قدر غم را به خود نزدیک کرده که از شناخت آن باز مانده است. برای این‌که چیزی را بشناسی باید آن را از خود دور کنی. او به قدری با غم یکی شده بود که از آن بیگانه گشته بود. غم مثل یک زخم داخلی مدام او را از درون می‌خورد. چارۀ کار را در آن دانست که غم را از درون خود بیرون کند. باید آن را آن‌قدر بازگو کند که با غم‌های دیگران بیامیزد و به غم عموم تبدیل شود. آن وقت است که مال همه خواهد بود و مال هیچ کس.

از رمانِ «دختران خاک»
نوشتهٔ جواد خاوری

‌
‌سياوش نزديک‌ترين تبار آيينى اسطوره‌اى است به دلقک سنتى ايران حاجى فيروز، مبارک و سياه كه در تأويل‌هايى چهرهٔ سياه او نشانهٔ بازگشت از سرزمين مردگان است.
او همان خدايى است كه هر ساله به هنگام نوروز از جهان مردگان بازمى‌گردد، و عياشی‌ها و دسته‌هاى نوروزى به سبب بازگشت وى و ازدواج مجدد او با الههٔ بارورى است، پس محتمل است كه نام سياوش در اوستا به‌معناى مرد سياه باشد... حاجى فيروز نيز بازماندهٔ آيين بازگشت سياوش است. چهرهٔ سياه او نماد بازگشت او از جهان مردگان و لباس سرخ او نماد خون سياوش و حيات مجدد ايزد شهيدشونده، و شادى او شادى زايش دوبارهٔ آن‌هاست كه رويش و بركت را باخود مى‌آورند.
سيه‌چردگى در منابع نوشتارى و تصويرى بازتابى گسترده دارد، اما قريب‌ترينِ آن حاجى فيروزهاى پيش از عيد نوروزند كه تا امروز هم ديدارِ گهگاه‌شان يادآور خاطراتى خوش است. حضور آن‌ها با ساز و موسيقى و رقص و آواز در تضاد با محيط خشک و رسمى، يادآور شادى است و نشانه‌اى كوچک است از فضاى كارناوالىِ جشن نوروزى.

از کتابِ کارنامه‌ی تلخکان؛ نوشتهٔ شیوا مسعودی
بازشناخت اطوار تلخکی و دلقکی با نگاهی به متون نمایشی امروزی، میانگاهی و کهن

‌
‌‌چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کارِ جهان
تو همچو بادِ بهاری گره‌گشا می‌باش

نوروز مبارک💐🌱
سال خوشی برای شما آرزو می‌کنیم.