06.06.2026

📉 Markaziy banklar raqamli pullari (CBDC) nima va u naqd pulni yoʻq qiladimi?

Hozirda dunyoning koʻplab davlatlari, jumladan, Oʻzbekiston Markaziy banki ham raqamli valyuta (CBDC) tizimini oʻrganmoqda yoki sinovdan oʻtkazmoqda.

Bu Bitcoin deganimi?
Yoʻq, bu kriptovalyuta emas. Kriptovalyutalarning orqasida hech kim turmaydi va ularning narxi juda beqaror. Raqamli soʻm yoki raqamli dollar esa oddiy hamyonimizdagi pul bilan bir xil qiymatga ega boʻladi, faqat u mutlaqo elektron shaklda (blokcheyn texnologiyasida) yashaydi.

Bizga nima foyda?
Internet boʻlmagan joyda ham telefon orqali toʻlov qilish imkoniyati.
Pul oʻtkazmalari uchun komissiyalarning deyarli yoʻqolishi.
Davlat subsidiyalari va pullarining maqsadli sarflanishini 100% nazorat qilish (korrupsiyaga qarshi ajoyib zarba).

🏛️ Markaziy bank va Tijorat banklari: Yashirin aloqalar
Xalq tilida Markaziy bankni "Banklarning banki" deyishadi. Biz tijorat banklari (TBC, Uzum va h.k.) bilan ishlasak, ular faqat Markaziy bankka tayanadi. Oʻrtadagi asosiy bogʻliqliklar:

🚨 1. Qutqaruvchi (Lender of Last Resort): Bankda kutilmaganda naqd pul tugab, inqiroz boshlansa, unga faqat Markaziy bank favqulodda qarz berib, bankrotlikdan asraydi.

💸 2. Kredit foizlari: Markaziy bank pul narxini (Asosiy stavka) belgilaydi. U foizni koʻtarsa, koʻchadagi banklarda ham kreditlar qimmatlashadi.

🔒 3. Kafolat zaxirasi: Banklar xalqdan yigʻgan pullarining bir qismini Markaziy bankda daxlsiz saqlaydi. Bu — bank sinib ketsa, xalq pulini qaytarish uchun kafolat.

🔄 4. Oʻtkazmalar: Kartadan kartaga qiladigan barcha oʻtkazmalaringiz orqa fonda aynan Markaziy bank tizimi orqali soniyalarda hisob-kitob qilinadi.

💡 Xulosa: Markaziy bank — barcha banklarning xavfsizligini ta'minlovchi asosiy "qalqon"dir.

Hursand bosela boldi