📄 Gluten kasalligi — bu autoimmun kasallik bo‘lib, organizm bug‘doy, arpa, javdar tarkibidagi gluten oqsiliga nisbatan immun javob hosil qiladi.
Natijada ingichka ichak shilliq qavati zararlanadi, oziq moddalar yomon so‘riladi va ko‘p tizimli o‘zgarishlar yuz beradi.

🔘Gluten ichakda gliadin fraksiyasiga parchalanadi.

🔘Gliadin immun tizim tomonidan antigen sifatida taniladi.

🔘T-limfotsitlar faollashib, ichak shilliq qavatining villalarini (so‘ruvchi tukchalar) yo‘q qiladi.

🔘Villalar atrofiyaga uchrab, so‘rilish buziladi → oqsil, temir, vitaminlar, yog‘lar yetishmovchiligi rivojlanadi.

🆕Bolalarda:

🤔Qorinning dam bo‘lishi, ko‘p najas (yog‘li, hidsiz)

🤔O‘sish va vazn ortishning sekinlashuvi

🤔Ko‘ngil aynish, ishtahaning pasayishi

🤔Asabiylik, charchoq
🆕Kattalarda:

🔘Kronik diareya yoki aksincha qabziyat

🔘Temir tanqisligi anemiyasi

🔘Osteoporoz (suyaklar mo‘rtlashuvi)

🔘Terida dermatitis herpetiformis (mayda toshmalar, qichishish)

🔘Bepushtlik yoki hayz siklining buzilishi

1. Serologik testlar:

👉Anti–tTG (to‘qima transglutaminazaga qarshi antitanalar)

👉Anti–endomisiy antitanalari (EMA)

👉Anti–gliadin antitanalari
2. Biopsiya (oltin standart):

♾Duodenumdan olinadi → villalar atrofiyasi aniqlanadi

🎚HLA-DQ2 va HLA-DQ8 genlari mavjudligi

➡️Glutensiz parhez

✅Taqiqlanadi: bug‘doy, arpa, javdar, shuningdek ularni o‘z ichiga olgan non, makaron, pivo va boshqalar.

✅Ruxsat etiladi: guruch, makkajo‘xori, kartoshka, grechka, dukkaklilar, sabzavot va goʻsht .