Forwarded from Институт прикладной семиотики АН РТ
❗️Яңа шәлкем: Гаҗәеп татар теле
(Текст на русском — ниже)
Кичәге хәбәребездә яңа буын ясалма интеллект модельләре, ихтимал, татар теле нигезендә төзелер дигән фараз әйтелгән иде. Бер укучыбыз шул фаразга карата болай дип язган:
Мөхтәрәм укучыбызга җавап итеп, постны татарча язарга, фаразга кыска гына аңлатма бирергә һәм, форсаттан файдаланып, яңа шәлкем (рубрика) ачып җибәрергә булдык. 🙃
Безнең тикшеренүләргә күрә, татар теленең когнитив механизмнары аңлатмалы ясалма интеллектны үстерү һәм яңа интеллектуаль мәгълүмати технологияләр булдыру өчен аеруча кулай.
Ә нәрсә соң ул татар теленең когнитив потенциалы? Аңа нәрсәләр керә? Әйдәгез, бергәләп барлап карыйк.
1️⃣ Агглютинатив тел
Беренче итеп күпләрегез, әлбәттә, татар теленең агглютинатив тел булуын әйтер. Менә бер мисал:
Бу сүздә 10 аффикс, ләкин аларның саны чиксез була ала. Дисбедәге кебек, билгеле бер тәртиптә бер-бер артлы тезелеп, алар сүзгә яңа мәгънәләр өсти. Мондый сүзне башка телгә тәрҗемә итү өчен җөмләләр кирәк. Тәрҗемә итеп карагыз әле! 😇
❓Ә сез татар теленең когнитив потенциалы дип тагын нинди сыйфатларны атар идегез? Рәхим итеп языгыз!
☝️ Телебезнең матурлыгын, аның камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле дигән яңа шәлкемдә чыгып барачак.
=======================
❗️Новая рубрика: Удивительный татарский
Во вчерашнем нашем посте было высказано предположение, что модели искусственного интеллекта нового поколения, возможно, будут построены на основе татарского языка. Один из наших читателей по этому поводу написал:
В ответ уважаемому читателю мы решили дать краткое пояснение и, пользуясь случаем, открыть новую рубрику. 🙃
По нашим исследованиям когнитивные механизмы татарского языка наиболее приемлемы для развития объяснительного ИИ и создания новых интеллектуальных информационных технологий.
А какие свойства татарского языка составляют его когнитивный потенциал? Давайте, попробуем разобраться вместе.
1️⃣ Агглютинативный язык
Многие из вас в качестве первой особенности конечно же приведут свойство агглютинативности. Вот пример:
В этом слове 10 аффиксов, но их количество практически ничем не ограничено, разве что человеческой памятью. Подобно четкам, выстраиваясь друг за другом в определенном порядке, они создают новые смыслы. Для перевода такого слова на другой язык потребуются предложения. Попробуйте перевести сами! 😇
❓А какие еще особенности татарского языка можно включить в его когнитивный потенциал? Напишите свой вариант!
☝️В новой рубрике #удивительный_татарский будем говорить о регулярности морфологии, богатстве синтаксиса, глубине семантики, о красоте татарского языка.
#гаҗәеп_татар_теле #удивительный_татарский
(Текст на русском — ниже)
Кичәге хәбәребездә яңа буын ясалма интеллект модельләре, ихтимал, татар теле нигезендә төзелер дигән фараз әйтелгән иде. Бер укучыбыз шул фаразга карата болай дип язган:
Вряд ли ИИ будет построен на основе татарского языка, так как даже этот пост не написан на татарском языке) Лэкин бик котэбез hэм унышлар телибез сезгэ!🤞
Мөхтәрәм укучыбызга җавап итеп, постны татарча язарга, фаразга кыска гына аңлатма бирергә һәм, форсаттан файдаланып, яңа шәлкем (рубрика) ачып җибәрергә булдык. 🙃
Безнең тикшеренүләргә күрә, татар теленең когнитив механизмнары аңлатмалы ясалма интеллектны үстерү һәм яңа интеллектуаль мәгълүмати технологияләр булдыру өчен аеруча кулай.
Ә нәрсә соң ул татар теленең когнитив потенциалы? Аңа нәрсәләр керә? Әйдәгез, бергәләп барлап карыйк.
1️⃣ Агглютинатив тел
Беренче итеп күпләрегез, әлбәттә, татар теленең агглютинатив тел булуын әйтер. Менә бер мисал:
җыр-ла-штыр-гала-у-чы-лар-ныкы-ндагы-дай-мыни
Бу сүздә 10 аффикс, ләкин аларның саны чиксез була ала. Дисбедәге кебек, билгеле бер тәртиптә бер-бер артлы тезелеп, алар сүзгә яңа мәгънәләр өсти. Мондый сүзне башка телгә тәрҗемә итү өчен җөмләләр кирәк. Тәрҗемә итеп карагыз әле! 😇
❓Ә сез татар теленең когнитив потенциалы дип тагын нинди сыйфатларны атар идегез? Рәхим итеп языгыз!
☝️ Телебезнең матурлыгын, аның камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле дигән яңа шәлкемдә чыгып барачак.
=======================
❗️Новая рубрика: Удивительный татарский
Во вчерашнем нашем посте было высказано предположение, что модели искусственного интеллекта нового поколения, возможно, будут построены на основе татарского языка. Один из наших читателей по этому поводу написал:
Вряд ли ИИ будет построен на основе татарского языка, так как даже этот пост не написан на татарском языке) Лэкин бик котэбез hэм унышлар телибез сезгэ!🤞
В ответ уважаемому читателю мы решили дать краткое пояснение и, пользуясь случаем, открыть новую рубрику. 🙃
По нашим исследованиям когнитивные механизмы татарского языка наиболее приемлемы для развития объяснительного ИИ и создания новых интеллектуальных информационных технологий.
А какие свойства татарского языка составляют его когнитивный потенциал? Давайте, попробуем разобраться вместе.
1️⃣ Агглютинативный язык
Многие из вас в качестве первой особенности конечно же приведут свойство агглютинативности. Вот пример:
җыр-ла-штыр-гала-у-чы-лар-ныкы-ндагы-дай-мыни
В этом слове 10 аффиксов, но их количество практически ничем не ограничено, разве что человеческой памятью. Подобно четкам, выстраиваясь друг за другом в определенном порядке, они создают новые смыслы. Для перевода такого слова на другой язык потребуются предложения. Попробуйте перевести сами! 😇
❓А какие еще особенности татарского языка можно включить в его когнитивный потенциал? Напишите свой вариант!
☝️В новой рубрике #удивительный_татарский будем говорить о регулярности морфологии, богатстве синтаксиса, глубине семантики, о красоте татарского языка.
#гаҗәеп_татар_теле #удивительный_татарский
👍16
"Альберт Яруллин авыз ачкандыр инде, уеннары тагын да рәтләнеп китәр"
Татарча хоккей комментаторлары сөйләвеннән ишеткәннәрдән
Татарча хоккей комментаторлары сөйләвеннән ишеткәннәрдән
🔥9👍5
Уважаемые знатоки, внимание вопрос: Сыерчык бураны кайчан була да, Карга бураны кайчан була? Әле генә җил исеп китте, ул нәрсә бураны иде?
🤔12😁4👍1
Бүген май сатып алдым. Брусогы белән. Теге районныкын инде, иң яхшысын. "Очень хорошее масло, вам серединка попалась", - диде сатучы. Бәттәч, мин моңарчы краешекны алып йөрдем микәнни? Сез май алганда уйлыйсызмы бу турыда? Ә зрә! Мне серединку пожалуйста дип алыгыз икенче юлы. Ит алгандагы сыман сайланып.
😁19🤔19👍7
Бүген берәү әйтә, каен суын Казанда 3 литрын 1500 сумга саталар, ди. Нүжәли шулай? Без дөрес кәсеп белән шөгыльләнмибез бугай. Сездә каен суы саталармы? Ничә сум?
👎7👍3
"Тукай бәйрәме" язмасы Тукай белән шагыйрь, тәрҗемәче, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе Сәгыйть Сүнчәләй (1889-1937) арасындагы мөнәсәбәтләрне без бигүк белмәгән яктан ачуы белән зур әһәмияткә ия. Ул халык шагыйре турында язылган истәлекләрне эченә алган 3 җыентыкның берсенә дә кертелмәгән. Шуннан өзек.
ТУКАЙ БӘЙРӘМЕ(1912)
... Гаедтән чыктым да Тукайга дип "Болгар" кунакханәсенә кердем. Сәгать тугызлар тирәсе булгандыр. Тукай гади көннәрне сәгать 12сез тормый торган иде. Бу көндә ихтимал йоклап ятадыр— уяна алмагандыр дип начар уй белән ишеге тугърысына туктадым.
Йоклый булса фәлән, уянмасын инде дип, ишеген әкрен генә төртеп караган идем— ул ачылды китте.
Керсәм, Тукай өстәле катына, караватына утырган. Яңа күлмәк кигән, кәләпүштән, алдында Каләм шәриф(Коръән), бүлмәсе ару: өстәле! өстәле!
Өстәле өстендә күңелең ни тели— төрле-төрле нигъмәтләр: печеньелар, конфетлар, алма, йөзем, ландриннар, тагын әллә ниләр, әллә ниләр тезелгән. Көмеш кебек самавыр күңелле— бәйрәмчә кайнап тора.
Тукай шат тавыш белән:_
— Әйдә, мелла Сәгыйть,— диде.
Мин аның күз карашыннан аңладым ки, ул минем керүемә бер дәрәҗәдә сөенгән, шат булган сыман күренә...
Менә Тукай мине сыйлый башлады. Чәй, йөзем, алма--әллә ни, әллә ни— һәммәсен сона...
Менә шулай без аның белән рәхәтләнеп сөйләшеп чәй эчә башладык (үзе мин кергәнче эчмәгән булган).
— Гаедкә килдеңмени?— диде, елмаеп, миңа карады.
— Солдатлар арасында булса да укыдым инде шунда. Гаедкә һәм сиңа килми, кая барыйм?!—дидем.
Вак-төяк сүзләр, хәбәрләр сөйләштек. (Шигырь хакында бер дә сөйләшми идек).
ТУКАЙ БӘЙРӘМЕ(1912)
... Гаедтән чыктым да Тукайга дип "Болгар" кунакханәсенә кердем. Сәгать тугызлар тирәсе булгандыр. Тукай гади көннәрне сәгать 12сез тормый торган иде. Бу көндә ихтимал йоклап ятадыр— уяна алмагандыр дип начар уй белән ишеге тугърысына туктадым.
Йоклый булса фәлән, уянмасын инде дип, ишеген әкрен генә төртеп караган идем— ул ачылды китте.
Керсәм, Тукай өстәле катына, караватына утырган. Яңа күлмәк кигән, кәләпүштән, алдында Каләм шәриф(Коръән), бүлмәсе ару: өстәле! өстәле!
Өстәле өстендә күңелең ни тели— төрле-төрле нигъмәтләр: печеньелар, конфетлар, алма, йөзем, ландриннар, тагын әллә ниләр, әллә ниләр тезелгән. Көмеш кебек самавыр күңелле— бәйрәмчә кайнап тора.
Тукай шат тавыш белән:_
— Әйдә, мелла Сәгыйть,— диде.
Мин аның күз карашыннан аңладым ки, ул минем керүемә бер дәрәҗәдә сөенгән, шат булган сыман күренә...
Менә Тукай мине сыйлый башлады. Чәй, йөзем, алма--әллә ни, әллә ни— һәммәсен сона...
Менә шулай без аның белән рәхәтләнеп сөйләшеп чәй эчә башладык (үзе мин кергәнче эчмәгән булган).
— Гаедкә килдеңмени?— диде, елмаеп, миңа карады.
— Солдатлар арасында булса да укыдым инде шунда. Гаедкә һәм сиңа килми, кая барыйм?!—дидем.
Вак-төяк сүзләр, хәбәрләр сөйләштек. (Шигырь хакында бер дә сөйләшми идек).
👍18❤13
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Розалия Зәкиеваның бүген туган көне. Котлыйбыз! Үзе исә менә шушылайрак бәйрәм итә.
👍26🔥8👎4
Шиномонтаж сүзенең дә татарчасы юк. Татарларга ничек тәгәрмәч алыштырма кирәк 🤷♀
😁6
Шиномонтаж бәяләре әллә нишләгән. Бабаегыздан сорагыз әле, "Жигули" тәгәрмәчләрен ничә сумга алыштырган?
😁7👍1
Автосалонда, банкта, кибеттә һ.б. җирдә көчләп тагылган хезмәтләргә каршы яңа канун булдырыла ди. Ату ияләнделәр. Әйтмәгән саен. Әйбер алыр хәл юк, өстәмә хезмәт тагалар. Өстәмә страховкадыр, помощь на дороге, подписка һ.б. Кирәкмәс хезмәтләр. Сезгә дә шулай итәләрдер бит? Әллә сез бакчада үскәнне генә ашап, башка бернинди тауар һәм хезмәт сатып алмыйсызмы?
👍18