#نسخه_خوانی

وزیر شاهی و صد اسب پیلتَن به کمندت
بگو که رُخ به که آرم؟ پیاده مانده و ماتَم¹

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: احتمالا فروغی بسطامی.

📕 یک مجموعه خطی مجلس.

✍️ ¹- مات: هم به معنای حیران، گیج و مبهوت است و هم به اصطلاح شطرنج‌بازان ، گرفتار و مقید شدن شاه شطرنج است.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

عاشق شوی و ز بیم جان اندیشی
دزدی کنی و ز پاسبان اندیشی

دعویّ محبّت کنی ای بی‌معنی!
وانگه ز زبان این و آن اندیشی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: سراج‌الدین قمری آمُلی معروف به سراج قمری یا قمری آملی (درگذشتهٔ ۶۲۵ ق.) از شاعران قرن ششم و اوایل قرن هفتم.

📕 جنگ خطی شماره 487 کتابخانه لالا اسماعیل. ترکیه.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 البته مصادیق این حکایت (چنین قضاوتی از زن و شوهر نسبت به یکدیگر) بسیار بسیار معدود است.

#نسخه_خوانی

آورده‌اند که مردی پیش ابوالعینا گفت:
- زنی دارم بغایت سلیطه [یعنی بدزبان] و زشت‌روی و بدخوی و کهن‌سال و همیشه بیمار.
ابوالعینا گفت:
- مشتاق مرگ او هستی؟
[آن مرد] گفت:
- نه والله!
ابوالعینا گفت:
- چرا؟!
[آن مرد] گفت:
- می‌ترسم از غایت شادی، [خودم نیز] بمیرم!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 یک مجموعه خطی.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

در چگونگی «نظر کردن» و « نظر یافتن»؛ و اینکه چه می‌شود که از دل برَوَد هر آنکه از دیده رَوَد؟!

#نسخه_خوانی

[در ضمن شرح ابیاتی منسوب به امیرالمؤمنین (ع) ]

نکته

«روح» ، آفتابی است که بر بدن تابیده و نورِ او از روزن چشم و گوش و غیر آن پیدا می‌شود.
هرگاه که دو شخص را «چشم به چشم» است، اتّصالی خاص میان روح ایشان هست. بنابراین گویند فلان، «نظر یافته‌است»؛ و این است سِرّ محبّت مردم در وقت ملاقات؛ و زوال آن در حین مفارقت.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸حسین بن معین الدین علی میبدی یزدی، ملقب به کمال الدین ( قرن 9 و 10 ق)

📙 از نسخۀ خطی شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين على‌بن‌ابى‌طالب (ع) , تاریخ کتابت: 1063هـ.ق ، دانشگاه میشیگان (آمریکا) .

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 اندر ناله‌های پدر و پسر از جفای دوست!

#نسخه_خوانی

[ فتحعلی شاه قاجار می‌گوید:]

نالیدنِ من برای آن است
کین ناله چرا اثر ندارد؟!

ـــــــ

[اما پسرش دولتشاه (میرزا محمد علی) نظر دیگری دارد:]

نالم ز جفای تو و دارم به دعا دست
کان ناله مبادا که اثر داشته باشد!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 نسخۀ خطی تذکرۀ ممیّز؛ مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

خاموش نشین ای دل گُمگَشته که این درد
از دست کسی نیست که فریاد توان کرد

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر در نسخه: قاضی نور ذکر شده، اما در تذکره عرفات العاشقین این بیت ( با اندک تفاوتی در متن ← سرگشته به جای گُمگَشته) از آنِ مولانا علاجی صفاهانی (قرن 10 ق) ، پزشک جراح و نیز شاعر دورۀ شاه طهماسب صفوی است. (عرفات، نشر میراث مکتوب، ج5 ، ص 2959 )

📕 سفینۀ خطی محمد تقی مازندرانی، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

🌺 پیشاپیش حلول ماه مبارک رمضان بر شما مبارک باد.🌺 التماس دعا.

#نسخه_خوانی

داد عیش از مَهِ شعبان بِسِتان، ورنه که باز
رمضان آمد و ابوابِ طرب مسدود است

[صبح وصل تو اگر زود بیاید، دیر است
شام هجر تو اگر دیر بیاید، زود است ...]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: در این نسخه فقط شهاب ذکر کرده. اما طبق نقل حدیقة الشعراء، این شعر از میرزا عبدالله خان معروف به شهاب ترشیزی (متوفی به سال 1215 قمری) است.
(حدیقة الشعراء، تالیف سید احمد دیوان بیگی شیرازی، تصحیح دکتر عبدالحسین نوائی، انتشارات زرین، چاپ اول 1364، جلد دوم، ص 907 )

📕 یک مجموعه خطی مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

بدان که صوم [روزه] بر سه قِسم است:

- اول: صومِ عام است و آن امساک از اکل و شرب و جماع و طعام است از اولِ فجر تا آخرِ نهار [یعنی روز] مع النیّه.
- دوم: صومِ خاصان است که مجموع قوی و اعضای، از جمیع ذنوب ز عیوب دایم و صائم باشید.
- سیّم: صوم مقرّبان درگاه رحمان و ملازمان بارگاه سبحان که به آشکار و نهان، از غیرِ محبّتِ حق، همه روزه، روزه دارند و خلعت لطیف و تشریف شریف [این] مژده نیوشیده که «الصوم لی و انا اجزی به»¹.

از غیر تو دارم همه‌روزه روزه
هر شب کنم از عطای تو دریوزه

تا روزۀ من تو را قبول افتاده
جان و دل من به روزه‌اند هر روزه

ــــــــــــــ

🔸 شاه نعمت الله ولی، رسالۀ حق.

📕 مجموعۀ خطی 3064 مجلس.

✍️ ¹- حدیث قدسی: «الصَّوْمُ‏ لِي‏ وَ أَنَا اُجْزَي بِه‏»
( (من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۷۵.)

این حدیث در معنای قسم سوم، یعنی خدای تعالی می‌فرماید: روزه عبد را شبیه من می‌کند و پاداشش «خود من» هستم. یعنی روزه می‌تواند انسان را به مقام لقاء و به مقام فناء برساند، به گونه‌ای که خدا بر دلش حکومت کند و آن دل، عرش الرّحمان شود.

- اینجا شرحی خواندنی بر این حدیث قدسی.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

چه نیکو به زن گفت دهقانِ دِه
که نانی به ایتام همسایه دِه

که چون ما نمانیم، زانعام ما
گرسنه نمانند ایتام ما

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: حسین خان اسیری اصفهانی، متخلص به «اسیری»، از شعرای قرن 12 هـ.ق.

📕 نسخۀ خطی انجمن‌آرا، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

گفته‌اند:

اگر توقّع بخشایش از خدا داری
ز روی عفو و کَرَم، بر گناهکاران بخش

آورده‌اند که اسکندر ذوالقرنین از وزیر خود ارسطو سؤال نمود که:
- در حقّ فلان گناهکار چه می‌گویی؟
ارسطو گفت:
- اگر عفوِ گناه نبودی، فضیلتِ عفو که بهترین خصلت است، کی ظاهر شدی؟ پس گناه، آینۀ عفو است و گناهکاران، سببِ ظهورِ آن.


[ گر عظیم است از فرودستان، گناه
عفو کردن از بزرگان، اعظم است]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 نویسنده و مؤلف: محمد اسماعیل بن سید مهدی حسنی حسینی.

📕 مجموعه خطی 162 فیروز، کتابخانه مجلس، رساله «مرآة الملوک و ارشاد الولاة» ، تاریخ کتابت: قرن13 -14 ق.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

کوزه هرچند که استاد نکو ساخته‌است
دستِ آن رِند بنازم! که سبو ساخته‌است

نه همین شرطِ وضو، شستن دست است «یقین»!
هرکه دست از دو جهان شُست، وضو ساخته‌است

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: «یقین جرفادقانی» (گلپایگانی)، محمد صادق متخلص به یقین، از شاعران قرن 12 ق.

📕 مجموعه خطی 14053 مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 حسبنا اللّه و نعم الوكيل.

#نسخه_خوانی

جان چیست؟ غم و درد و بلا را هدفی
دل چیست؟ درونِ سینه تابیّ و تَفی

القصّه پِیِ شکستِ ما بسته صفی
مرگ از طرفیّ و زندگی از طرفی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: مؤمن حسین بن باقی یزدی ( ح 948- 1018 هـ . ق)، از سرآمدان رباعی‌سرایان عصر صفوی.

📕 یک مجموعه خطی مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

از بهرام گور حکایت شده‌است که به دَرِ باغی رفت و آبِ اناری خواهش نمود. باغبان به زودی آورد. [بهرام] به وی گفت:
- چه زود آمدی! این [آب] از چند انار است؟
گفت:
- یکی.
بهرام گفت:
- سالی چند حاصل از این باغ می‌کنی؟
گفت:
- سیصد دینار.
گفت:
- چند به خراج می‌دهی؟
گفت:
- از درخت [یا باغداری]، سلطان چیزی نمی‌گیرد؛ از زراعت می‌گیرد.

[بهرام] با خود اندیشه کرد که عشر [ یعنی 10% به عنوان خراج] بگیرد و گفت:
- قدرِ دیگر [آب انار] بیاور.
[باغبان] چون رفت، دیرتر از [نوبت] اول آورد.
بهرام گفت:
- چرا دیر آمدی و کم آوردی؟!
گفت:
- سلطان عزم ظلم کرد و [ در نتیجه انار] برکت نداشت.
پس ثانیا [بهرام] از نیّت ظلم، منحرف شده گفت:
- برو قدری دیگر بیاور.
چون [باغبان] رفت، به زودی قدح پُر آورد.
[بهرام] گفت:
- چگونه [ یا چه شد که] زود آمدی و زیاد آوردی؟!
[باغبان] گفت:
- سلطان، قطعِ عزیمت [ یا تصمیم] نمود، برکت، زیاده شد.

ــــــــــــــــــــ

🔸 نویسنده و مؤلف: محمد اسماعیل بن سید مهدی حسنی حسینی.

📕 مجموعه خطی 162 فیروز، کتابخانه مجلس، رساله «مرآة الملوک و ارشاد الولاة» ، تاریخ کتابت: قرن13 -14 ق.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

اگر عذار تو از آفتاب، تابی یافت
گمان مبر که عذارت بر آفتاب بسوخت

ولی چو در رهت افتاد آفتاب به مهر
جمال رویِ تو را دل بر آفتاب بسوخت

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: سلمان ساوجی (قرن 8 هجری).

📕 سفینۀ خطی محمد تقی مازندرانی، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 وطنم! ایران عزیزم! 🇮🇷

#نسخه_خوانی

تا بُوَد دورِ زمان، واسطۀ ماتم و سور
تا بُوَد نافِ زمین، حاملۀ شادی و غم

غمِ هر کس که نِکوخواهِ تو، بادا شادی!
سورِ هر کس که بَداندیشِ تو، بادا ماتم!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: میرزا رضا قلی متخلص به مشرق، مشرق تهرانی، دوره قاجار.

📕 نسخۀ خطی تذکرۀ ایلخانیه ، به شمارۀ 8588 کتابخانۀ مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 در ضمن ذکر سلطنت اباقاآن بن هلاکو

#نسخه_خوانی

... حکایت ملاقات شیخ سعدی با وی [یعنی اباقاآن] و محاوراتی که فیمابین ایشان واقع شده‌است و در رسایل کتاب کلیات شیخ سعدی مشروح و مسطور است و به‌خواهش اباقاآن، شیخ بزرگوار سعدی، این قطعه را به‌طریق اندرز گفته و الحق دُرّی گران‌بها سُفته‌است.

قطعه:

شهی که پاس رعیّت نگاه می‌دارد
حلال باد خراجش که مُزدِ چوپانی است

و گر نه راعی خلق است، زَهرِ مارش باد!
که هر چه می‌خورَد از جزیه‌یِ مسلمانی است

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: سعدی شیرازی.

📕 از یک نسخۀ خطی مجلس

@manuscript_ir

〰️🍃🌺