طرح ز:
ایده گویاست و سریع هم با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند اما کم ظرافت است. نکته مثبت این است که اجرا آدم را سرگردان نمی‌کند که طراح دنبال ترسیم و بیان چه بوده (مشکلی که اجرای اکثر دوستان تازه‌کار دارد) اما شاید می‌شد تمثیل و نشانه بهتر و جذاب‌تری از دیواری با دیوارنوشته‌ها پیدا کرد.قدم اول کارتونیست بیان یک ایده است که اکثر ما خوب یا بد در آن متوقف می‌شویم. قدم دوم و حتی مهمتر اما، بیان هنرمندانه و ظرافتمندانه‌تر آن ایده است. بهترین کارتونیست‌ها این قدم دوم را خوب برداشته‌اند. نکته بعدی اجرا است، کارتون بهرحال هنری بصری است و نتیجه باید جذابیت داشته باشد و چشم را بر خود متوقف کند. این باید از طریق مولفه‌های بصری، طراحی و اجرای خوب، استفاده از رنگ و سایه یا خطوط مستحکم، چیدمان درست اجزا در قاب و بازی با فضاهای سیاه و سفید بطور خلاصه با «گرافیک خوب» حاصل شود. کار از این لحاظ ضعف دارد.
ایده گویاست و سریع هم با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند اما کم ظرافت است. نکته مثبت این است که اجرا آدم را سرگردان نمی‌کند که طراح دنبال ترسیم و بیان چه بوده (مشکلی که اجرای اکثر دوستان تازه‌کار دارد) اما شاید می‌شد تمثیل و نشانه بهتر و جذاب‌تری از دیواری با دیوارنوشته‌ها پیدا کرد.قدم اول کارتونیست بیان یک ایده است که اکثر ما خوب یا بد در آن متوقف می‌شویم. قدم دوم و حتی مهمتر اما، بیان هنرمندانه و ظرافتمندانه‌تر آن ایده است. بهترین کارتونیست‌ها این قدم دوم را خوب برداشته‌اند. نکته بعدی اجرا است، کارتون بهرحال هنری بصری است و نتیجه باید جذابیت داشته باشد و چشم را بر خود متوقف کند. این باید از طریق مولفه‌های بصری، طراحی و اجرای خوب، استفاده از رنگ و سایه یا خطوط مستحکم، چیدمان درست اجزا در قاب و بازی با فضاهای سیاه و سفید بطور خلاصه با «گرافیک خوب» حاصل شود. کار از این لحاظ ضعف دارد.
طرح ح:
استفاده از تک رنگ آبی و بعد بادکنک قرمز که این فضا را می‌شکند خوب و هوشمندانه است اما نظام اغراق کاراکتر یکدست و مناسب نیست، بیشتر مثل یک طراحی واقعگرایانه است که بد و کج وکوله کار شده باشد تا کاراکتر کارتونی که اغراق منسجم و عامدانه و باهدفی دارد. توصیه می‌کنم کارتونیست بیشتر کارتون ببیند و طراحی کند و روی نظام‌های اغراق کارتونیست‌های معتبر مطالهه بیشتری داشته باشد. ایده بادکنکی با رنگ متفاوت که قرار است ترکانده شود هم البته گویاست اما جزو اولین چیزهایی است که به ذهن می‌اید و چند نفر دیگر هم ایده مشابهی با اجرای ضعیف‌تر فرستاده بودند. در این جور موارد اگر می‌خواهید با مولفه‌ای تکراری و استفاده شده کار کنید سعی کنید ایده را یک پله جلوتر ببرید و استفاده تازه‌تری از مولفه کذایی کنید یا در موقعیت داستانی کمتر استفاده شده بکارش ببرید
استفاده از تک رنگ آبی و بعد بادکنک قرمز که این فضا را می‌شکند خوب و هوشمندانه است اما نظام اغراق کاراکتر یکدست و مناسب نیست، بیشتر مثل یک طراحی واقعگرایانه است که بد و کج وکوله کار شده باشد تا کاراکتر کارتونی که اغراق منسجم و عامدانه و باهدفی دارد. توصیه می‌کنم کارتونیست بیشتر کارتون ببیند و طراحی کند و روی نظام‌های اغراق کارتونیست‌های معتبر مطالهه بیشتری داشته باشد. ایده بادکنکی با رنگ متفاوت که قرار است ترکانده شود هم البته گویاست اما جزو اولین چیزهایی است که به ذهن می‌اید و چند نفر دیگر هم ایده مشابهی با اجرای ضعیف‌تر فرستاده بودند. در این جور موارد اگر می‌خواهید با مولفه‌ای تکراری و استفاده شده کار کنید سعی کنید ایده را یک پله جلوتر ببرید و استفاده تازه‌تری از مولفه کذایی کنید یا در موقعیت داستانی کمتر استفاده شده بکارش ببرید
طرح ط:
ایجاز در کارتون امر مهمی است. می‌شد اجزا صحنه این کارتون را حذف کرد و فقط تریبون و طناب دار بالای سرش را در مرکز صحنه قرار داد، اتفاق خاصی هم نیفتد اتفاقا تاثیر بیشتری بگذارد (هرچند این ایده هم بارها کار شده). بارها گفته‌ام تمایل به این که یک کارتون «همه چیز» را کامل و جامع بخواهد بگوید بلای جان کارتونیست‌ها خصوصا دوستان تازه‌کار است. بر این وسوسه غالب شوید و سعی کنید فقط یک نکته را خیلی خوب و ظریف بگویید.
ایجاز در کارتون امر مهمی است. می‌شد اجزا صحنه این کارتون را حذف کرد و فقط تریبون و طناب دار بالای سرش را در مرکز صحنه قرار داد، اتفاق خاصی هم نیفتد اتفاقا تاثیر بیشتری بگذارد (هرچند این ایده هم بارها کار شده). بارها گفته‌ام تمایل به این که یک کارتون «همه چیز» را کامل و جامع بخواهد بگوید بلای جان کارتونیست‌ها خصوصا دوستان تازه‌کار است. بر این وسوسه غالب شوید و سعی کنید فقط یک نکته را خیلی خوب و ظریف بگویید.
تعدادی از کارهای رسیده در قالبهای انتزاعی و نقاشانه می‌گنجیدند در حالی‌که بنای ما اینجا بیان نکاتی درباره هنر کارتون است، برای همین انتخاب نشدند. به امید کارهای بهتر شما در نوبت‌های آتی.
حساب اینستاگرامی تتلو با همیاری و بسیج عمومی کاربران عصبانی از پست‌ها و استوری های ضدزن ایشان بسته شد، خیلی هم عالی. از این به بعد اثر و نشانه‌ای از افکار ابلهانه‌اش در اینستاگرام نخواهیم دید، اما آیا معنی‌اش این است که تفکر پشت آن سخنان و قصص، پاک و محو شده یا فقط با اتحاد کاربران، جارو شده زیر فرش فرهنگ و اجتماع ما؟ مردسالاری و نگاه ضدزن ریشه عمیق در فرهنگ سنتی و مذهب رسمی و سیاست ایران دارد، در حوزه سیاست که سالها مبارزه مدنی حتی حق حضور در ورزشگاه و حجاب اختیاری را نتیجه نداده، چهل سال است زنان اجباراً تکه پارچه‌ای به سر می‌بندند تا حواس مردان از کارهای مهم و مملکتداری پرت نشود و به گناه نیفتند. دوام قانون اجباری و تبعیض سیستماتیک بدون وجود پایگاه و حمایت فکری بخش های موثری از جامعه ناممکن است، تتلو فقط رک و راست به شکلی زننده‌تر چیزهایی را واگویه می‌کرد که با شدت و ضعف در ذهن بخشی از جامعه ایرانی جاری است و در قوانین و عرف حضور دارد. او با چهار میلیون دنباله‌رو مثل لکه و جوشی بر سطح پوست است که از عفونت داخلی خبر می‌دهد، جوش را بکَنیم یا با پودر و سرخاب سفیداب بپوشانیم، عفونت درمان شده؟ در فرنگستان بنا بر این است که بعد از دهه ها مبارزه موفق و کار فرهنگی، ایده برابری جنسیتی بعنوان یک هنجار جاافتاده و مقبول عام است و تبدیل به قانون هم شده، کسی مثل تتلو پیدا شود، متخلف، ناهنجار و خارج از قاعده قلمداد و احتمالا بایکوت و مجازات خواهد شد، بگذریم که در همان آمریکایش ظهور و اقبال پدیده ترامپ نمایشگر این بود که اکتیویست‌های محترم بیشتر انرژی را صرف پولتیکالی کورکتیسم و پاکسازی سطح رسانه‌ها و اجتماع کرده‌اند در حالی که اعماق جامعه شدیداً درگیر است. وقتی جامعه از معضلی ریشه‌ای رنج می‌برد اصرار بر حذف نشانه‌های بیماری، درمان نخواهد بود بلکه بر عکس، توهم غلط سلامت و پاکی بوجود خواهد آورد، مثل اتفاقی که در آمریکا شاهدش بوده‌ایم. فرض کنید استوری های هموفوبیک یک هموطن معروف یا نامعروف را آنقدر گزارش کنیم تا حساب کاربریش را ببندند، هموفوبیای جمعی جامعه ایرانی که قانون شرعی و رسمی‌ش مجازات اعدام برای همجنسگرایان است، حل می‌شود؟ اگر توجیه، ترس از رواج اندیشه غلط از طریق حساب کاربری پرطرفدار است، برفرض چهار میلیون دنباله‌روی حساب اینستاگرامی آقای تتلو اگر انقدر ساده و روبوتیک باشند که هرچه ایشان بکند یا بگوید، سرمشق قرار بدهند، این حذف را هم به نشانه مظلومیت رهبر و مقتدا خواهند پنداشت و افکار مشابه را از طرق دیگر که به اندازه تعداد خالکوبی‌های تتلو در جامعه ایرانی زیاد است و حتی غیرقانونی، ناهنجار یا زیرزمینی تلقی نمی‌شود، دنبال خواهند کرد.
البته گزارش و درخواست بلاک تتلو حق قانونی است که در فضای اینستاگرام در اختیار کاربران قرار داده‌شده، ایشان هم بدرستی ازش استفاده کرده‌اند. نگارنده صرفا می‌خواهد بگوید که وقتی مشکل عمق و گستردگی بیشتری دارد و چنین برخوردهایی برای درمان جامعه سنت‌زده ایرانی پاسخگو نیست، آیا بهتر نبود خیل کسانی که حساب کاربری اینترنتی و اندیشه‌ای سالم‌تری دارند (از آن سلبریتی که شش میلیون دنباله رو دارد تا من که دویست نفر) پست‌ها و استوری‌هایی دور از عصبانیت و احساسات در نقد و ملامت اندیشه آقای تتلو و نه کاراکتر و گذشته‌اش می‌گذاشتیم؟ نه برای برقراری دیالوگ با امیر تتلو که با آن چهار میلیون دنباله‌رو و کل ملتی که مخاطب مایند و نگران‌شانیم. تا به آنها نشان دهیم می‌شود سالم فکر کرد، سالم حرف زد، سالم و بدون سانسور به چالش کشید و کسی را هم حذف نکرد. آیا به این شیوه احتمال انزوا و تضعیف تفکری که غلط و مریض‌اش می‌پنداریم، بیشتر نبود؟
البته گزارش و درخواست بلاک تتلو حق قانونی است که در فضای اینستاگرام در اختیار کاربران قرار داده‌شده، ایشان هم بدرستی ازش استفاده کرده‌اند. نگارنده صرفا می‌خواهد بگوید که وقتی مشکل عمق و گستردگی بیشتری دارد و چنین برخوردهایی برای درمان جامعه سنت‌زده ایرانی پاسخگو نیست، آیا بهتر نبود خیل کسانی که حساب کاربری اینترنتی و اندیشه‌ای سالم‌تری دارند (از آن سلبریتی که شش میلیون دنباله رو دارد تا من که دویست نفر) پست‌ها و استوری‌هایی دور از عصبانیت و احساسات در نقد و ملامت اندیشه آقای تتلو و نه کاراکتر و گذشته‌اش می‌گذاشتیم؟ نه برای برقراری دیالوگ با امیر تتلو که با آن چهار میلیون دنباله‌رو و کل ملتی که مخاطب مایند و نگران‌شانیم. تا به آنها نشان دهیم می‌شود سالم فکر کرد، سالم حرف زد، سالم و بدون سانسور به چالش کشید و کسی را هم حذف نکرد. آیا به این شیوه احتمال انزوا و تضعیف تفکری که غلط و مریض‌اش می‌پنداریم، بیشتر نبود؟
☝️☝️☝️
انتشار فیلمی فاش کرد که مسئولان شهرداری اهواز بعد از کشتار حدود ٣٠٠ سگ، لاشه سگ ها را به آتش کشیده اند. ایران پس از کسب رتبه‌های نخستین در زمینه آمار اعدام انسانها در جهان، ظاهرا قصد دارد این موفقیت را در زمینه کشتار سگ‌ها تکرار کند.
(طرح بازنشری است)
انتشار فیلمی فاش کرد که مسئولان شهرداری اهواز بعد از کشتار حدود ٣٠٠ سگ، لاشه سگ ها را به آتش کشیده اند. ایران پس از کسب رتبه‌های نخستین در زمینه آمار اعدام انسانها در جهان، ظاهرا قصد دارد این موفقیت را در زمینه کشتار سگ‌ها تکرار کند.
(طرح بازنشری است)
😢1
سه روز پیش توکا نیستانی کارتونیست باسابقه و مجرب که چهار پنج سال اخیر از از هر سه کارتون ادیتوریال و رسانه ایش لااقل یکی در هجو و نقد بی‌ملاحظه و رک آقای خامنه‌ای و دار و دسته‌اش بوده برای اولین بار رضا پهلوی را به مناسب جلسه تلویزیونی اخیرش سوژه کاریکاتور قرار داد. کاریکاتور بسیار ملایمی که می‌شود با پیام آن موافق یا مخالف بود و این مخالفت را هم با صدای بلند ابراز کرد. زیر این پست، کاریکاتوریست آماج انگ و اتهام و فحش و فضاحت قرار گرفت، فقط به خاطر این که کارش را به عنوان کارتونیست و کاریکاتوریست انجام داده: ابراز عقیده درباره یک کاراکتر و مساله با زبان کاریکاتور.
بسیار کسانی که تا دیروز بابت کاریکاتورهای آقای خامنه‌ای- که هرکدام به حق ده برابر کاریکاتور رضا پهلوی تند و تیزبوده‌اند-درود به شرفش می‌فرستادند بابت این کار مزدور رژیم، سفارشی‌کش ، گمراه، فریبکار، نفهم و بیسواد، کمونیست(!)خواندندش.
بسیار متأسف شدم و بار دیگر به این فکر افتادم چه فرقی است بین ما مخالفان و منتقدان نظام که از تکصدایی، سرکوبگری و دیکتاتوری آن صدایمان بلند است با خود نظام؟ چه دموکراسی‌خواهی است که فقط نقد و هجو و صحبت و کاریکاتور درباره مخالفانمان را بر‌می‌تابد؟ چرا کارتونیستی که نگاه و موضعش درباره سران نظام مشخص است و دستکم صد پست در این باره دارد با اولین کارتون که با علائق و وابستگی‌های گروهی دیگر بازی و نقد می‌کند (حالا درست یا اشتباه) باید با انگ مزدوری و خیانت و … نواخته بشود؟!
به این نتیجه رسیدم بخشی‌اش تقصیر خود من کارتونیست است که مخاطبم را عادت داده‌ام که فقط کارتون و کاریکاتور رهبران نظام و افراد نامحبوبش را ببیند و این تصور در او ایجاد بشود که کاریکاتور و کارتون حکم لنگه کفشی را دارد که باید به صورت آن کس که ازش بدمان می‌اید پرتاب کنیم. من کارتونیست و کاریکاتوریستم. ممکن است زمانی ملاحظه شرایط را بکنم یا ترجیح دهم انرژی‌ام را مصروف وضعیت داخل کشور کنم و فرد و افراد راس قدرت ایران را به خاطر تأثیرگذاری‌شان بیشتر، هدف تیغ نقد و هجو قراردهم اما هیچ شخصیت و منش سیاسی نباید تابوی من یا خارج از تیررس قلمم باشد. من هیچ دلبستگی به ولایت فقیه، حکومت دینی و مذهبی، حکومت پادشاهی، حکومت کمونیستی و دیکتاتوری‌های طبقه‌ای، گروهی یا حتی دیکتاتوری اکثریت ندارم. به دموکراسی همراه با آزادی معتقدم. این حق دارم را که این عقیده یا هر عقیده دیگر را درباره هر شخصیت سیاسی که بخواهم یا بنا بر شرایط لازم ببینم با زبان کاریکاتور و کارتون بیان کنم. شمای مخاطب هم حق دارید که با آن مخالف باشید و دلایلش را ابراز کنید یا تضاد نگاهمان را برنتابید و از دنبال کردن کارهایم انصراف بدهید اما نمی‌توانید با انگ زدن یا تهدید وادارم کنید آنی باشم که نیستم یا چیزی بگویم که نمی‌خواهم یا چیزی بنمایم که شما دوست دارید باشم. من کارتونیست هم ترجیح می‌دهم مخاطب محدودتر (نه الزاما موافق) اما پذیرای واقعیت وجودیم داشته باشم تا مخاطب انبوهی که تصویر تخیلی و مطلوب‌نظرخود اما غیرواقعی از من ساخته‌اند و به محض آن که از گرایش فکری آنها تبعیت نکنم خائن و بیشعور و مزدورم بخوانند.
تصمیم گرفتم برای حمایت از این هنر/حرفه یعنی طراحی کارتون و کاریکاتور اینجا در این زیر، کاریکاتور چندین کاراکتر معروف سیاسی از جناح‌ها و کشورهای مختلف را بکشم و بگذارم (بعضی را پیشتر کشیده‌ام و بازنشر می‌کنم) برای یادآوری این نکته که کار کارتونیست و کاریکاتوریست سیاسی ترسیم کاریکاتور چهره سیاسیون، هجو و نقد است. چه آنها که دوستشان دارید چه آنها که ندارید. شاید موافق اظهار نظر تصویری من درباره رضا پهلوی، علی خامنه‌ای، محمد‌خاتمی، حسن روحانی، ترامپ، پوتین، شاه سعودی و … نباشید و آنها را غلط، بی‌انصافانه یا سطحی تلقی کنید. بله، ممکن است. شاید در مواردی یا در تمام موارد اشتباه کنم. اما یاد بگیریم این تفاوت اندیشه را بدون انگ زدن و تلاش برای ارعاب نظردهنده بیان کنیم.
از همکاران کاریکاتوریستم که صفحه اینستگرام یا فیسبوک یا تلگرام دارند می‌خواهم آنها هم کار مشابهی درباره شخصیت‌های سیاسی جناح‌ها و جهت‌های مختلف انجام دهند، البته اگر نقدی به آنها دارند. مخاطبم در درجه اول کارتونیست‌های خارج‌نشین است چون می‌دانم داخل ایران ترسیم شخصیت‌های سیاسی رأس کار عواقب سنگینی دارد و احتمالا ناچار خواهند بود از آنها صرف نظر کنند و این انصاف نیست. امیدوارم اگر بر فرض زمانی تغییراتی حاصل شد و گرایش سیاسی محبوب شما (هر دسته و گروهی که هستید) جای نظام جمهوری اسلامی را گرفت، دستکم شاهد چنین وضعی نباشیم و بشود از همان داخل بدون ترس و لرز، صاحبان قدرت زمانه را به نقد. و کارتون کشید وگرنه جز تغییر نام‌ها و مهره‌ها چیزی به واقع عوض نشده و کارتونیست، بنا بر مقتضیات هنرش همواره تبعیدی خواهد بود.
بسیار کسانی که تا دیروز بابت کاریکاتورهای آقای خامنه‌ای- که هرکدام به حق ده برابر کاریکاتور رضا پهلوی تند و تیزبوده‌اند-درود به شرفش می‌فرستادند بابت این کار مزدور رژیم، سفارشی‌کش ، گمراه، فریبکار، نفهم و بیسواد، کمونیست(!)خواندندش.
بسیار متأسف شدم و بار دیگر به این فکر افتادم چه فرقی است بین ما مخالفان و منتقدان نظام که از تکصدایی، سرکوبگری و دیکتاتوری آن صدایمان بلند است با خود نظام؟ چه دموکراسی‌خواهی است که فقط نقد و هجو و صحبت و کاریکاتور درباره مخالفانمان را بر‌می‌تابد؟ چرا کارتونیستی که نگاه و موضعش درباره سران نظام مشخص است و دستکم صد پست در این باره دارد با اولین کارتون که با علائق و وابستگی‌های گروهی دیگر بازی و نقد می‌کند (حالا درست یا اشتباه) باید با انگ مزدوری و خیانت و … نواخته بشود؟!
به این نتیجه رسیدم بخشی‌اش تقصیر خود من کارتونیست است که مخاطبم را عادت داده‌ام که فقط کارتون و کاریکاتور رهبران نظام و افراد نامحبوبش را ببیند و این تصور در او ایجاد بشود که کاریکاتور و کارتون حکم لنگه کفشی را دارد که باید به صورت آن کس که ازش بدمان می‌اید پرتاب کنیم. من کارتونیست و کاریکاتوریستم. ممکن است زمانی ملاحظه شرایط را بکنم یا ترجیح دهم انرژی‌ام را مصروف وضعیت داخل کشور کنم و فرد و افراد راس قدرت ایران را به خاطر تأثیرگذاری‌شان بیشتر، هدف تیغ نقد و هجو قراردهم اما هیچ شخصیت و منش سیاسی نباید تابوی من یا خارج از تیررس قلمم باشد. من هیچ دلبستگی به ولایت فقیه، حکومت دینی و مذهبی، حکومت پادشاهی، حکومت کمونیستی و دیکتاتوری‌های طبقه‌ای، گروهی یا حتی دیکتاتوری اکثریت ندارم. به دموکراسی همراه با آزادی معتقدم. این حق دارم را که این عقیده یا هر عقیده دیگر را درباره هر شخصیت سیاسی که بخواهم یا بنا بر شرایط لازم ببینم با زبان کاریکاتور و کارتون بیان کنم. شمای مخاطب هم حق دارید که با آن مخالف باشید و دلایلش را ابراز کنید یا تضاد نگاهمان را برنتابید و از دنبال کردن کارهایم انصراف بدهید اما نمی‌توانید با انگ زدن یا تهدید وادارم کنید آنی باشم که نیستم یا چیزی بگویم که نمی‌خواهم یا چیزی بنمایم که شما دوست دارید باشم. من کارتونیست هم ترجیح می‌دهم مخاطب محدودتر (نه الزاما موافق) اما پذیرای واقعیت وجودیم داشته باشم تا مخاطب انبوهی که تصویر تخیلی و مطلوب‌نظرخود اما غیرواقعی از من ساخته‌اند و به محض آن که از گرایش فکری آنها تبعیت نکنم خائن و بیشعور و مزدورم بخوانند.
تصمیم گرفتم برای حمایت از این هنر/حرفه یعنی طراحی کارتون و کاریکاتور اینجا در این زیر، کاریکاتور چندین کاراکتر معروف سیاسی از جناح‌ها و کشورهای مختلف را بکشم و بگذارم (بعضی را پیشتر کشیده‌ام و بازنشر می‌کنم) برای یادآوری این نکته که کار کارتونیست و کاریکاتوریست سیاسی ترسیم کاریکاتور چهره سیاسیون، هجو و نقد است. چه آنها که دوستشان دارید چه آنها که ندارید. شاید موافق اظهار نظر تصویری من درباره رضا پهلوی، علی خامنه‌ای، محمد‌خاتمی، حسن روحانی، ترامپ، پوتین، شاه سعودی و … نباشید و آنها را غلط، بی‌انصافانه یا سطحی تلقی کنید. بله، ممکن است. شاید در مواردی یا در تمام موارد اشتباه کنم. اما یاد بگیریم این تفاوت اندیشه را بدون انگ زدن و تلاش برای ارعاب نظردهنده بیان کنیم.
از همکاران کاریکاتوریستم که صفحه اینستگرام یا فیسبوک یا تلگرام دارند می‌خواهم آنها هم کار مشابهی درباره شخصیت‌های سیاسی جناح‌ها و جهت‌های مختلف انجام دهند، البته اگر نقدی به آنها دارند. مخاطبم در درجه اول کارتونیست‌های خارج‌نشین است چون می‌دانم داخل ایران ترسیم شخصیت‌های سیاسی رأس کار عواقب سنگینی دارد و احتمالا ناچار خواهند بود از آنها صرف نظر کنند و این انصاف نیست. امیدوارم اگر بر فرض زمانی تغییراتی حاصل شد و گرایش سیاسی محبوب شما (هر دسته و گروهی که هستید) جای نظام جمهوری اسلامی را گرفت، دستکم شاهد چنین وضعی نباشیم و بشود از همان داخل بدون ترس و لرز، صاحبان قدرت زمانه را به نقد. و کارتون کشید وگرنه جز تغییر نام‌ها و مهره‌ها چیزی به واقع عوض نشده و کارتونیست، بنا بر مقتضیات هنرش همواره تبعیدی خواهد بود.
👍4🎉1