Ефремов Владимир Николаевич- Күүстээх Болуодьа.
Тустуу курдук спорт биир дьоһуннаах көрүҥүн, ол иһигэр хапсаҕайы сэҥээрээччилэртэн Саха АССР спордун бастакы маастардарыттан биирдэстэрин Владимир Ефремовы-Күүстээх Болуодьаны аҕа көлүөнэ дьоно бары бэркэ билэр. Володя оҕо эрдэҕиттэн спордунан күүскэ дьарыктаммыта. Саамай таптыыр,сөбүлүүр, умсугуйан дьарыктаммыт көрүҥэ-хапсаҕай. Оҕо эрдэҕиттэн сайылыкка олорон кылыйан,куобахтаан,буурдаан,үрдүгү ойон,ырааҕы ыстанан биир саастыылаах оҕолорун кытта күнүн бүтэрэрэ.Оннук эрчиллэн,буутун этэ буһан,холун этэ хойдон,16сааһыттан чугас ыһыахтарга тустан, оройуон киинигэр охтортоон эмискэ аата-суола" чаҕылҕан" курдук күлүм гыммыта.Онтон бэттэх кини үйэ чиэппэрин устата үрдүк кирбиилэри ситиһэн албан аатырбыта,суон сураҕырбыта.Хапсаҕайга 8 төгүл республика чемпиона, 3 төгүллээх абсолютнай чемпион аалай лиэнтэтин кэтит санныгар баайбыттара.1954 сыллаахха бэс ыйыгар Дьокуускайга аан бастаан ыытыллыбыт Саха сирин спартакиадатыгар хапсаҕайдаһан тустууга , Владимир Ефремов 23саастаах тыа сирин учуутала оройуон чиэһин ситиһиилээхтик көмүскээбитэ. Хапсаҕай - тустуу биир саамай наадалаах бэлиэтинэн халбархай уонна түргэн туттуу буолар.Ити өттүттэн Болуодьа бэйэтэ холобурга киирэр хапсаҕайдьыт этэ. Кини олус түргэн,сымса туттунуулааҕа. Владимир Ефремов "Сүһүөхпэр түргэммэр эрэнэн атах араас албастарын туттар буолан, көнөтүк тутта сылдьан киирсэрим.Атахпар түһэллэриттэн куттаммат этим"-диирэ.Ити тустууктар тылларынан эттэххэ короннай албаһа,стилэ этэ. Володя туста тахсарга санаа күүһэ улахан суолталааҕын бэлиэтиир. Кини иллэҥ кэмигэр айылҕаҕа сылдьарын,бултуурун сөбүлүүрэ.
Владимир саахыматы,дуобаты эмиэ сөбүлүүр дьарыга этэ. Кини тустуук быһыытынан 20 үйэ спорка лауреатын аатын ылбыт киһи буолар.

Олунньу ый 13 күнүгэр төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр үгэскэ кубулуйбут «Таптыыр сахам тылынан…» өрөспүүбүлүкэтээҕи дьыктаан ыытыллынна.

Дьыктааны Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтин «Оҕо аһыллар, ааҕар киинэ», өрөспүүбүлүкэ улуустарын оҕо бибилэтиэкэлэрэ, салаалара «Бары ааҕабыт» бырайыак чэрчитинэн тэрийэн ыытыллар. Дьыктаан сүрүн сыалынан өрөспүүбүлүкэ үөрэнээччилэрэ төрөөбүт тылынан ыраастык, литературнай нуормаҕа толору эппиэттиир, уус-уран, суруга-бичигэ таба, тупсаҕай буоларыгар үлэлэһии.

🌟Быйыл өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн оҕо бибилэтиэкэлэрин, салааларын үлэһиттэрэ дьыктааны миэстэтигэр тэрийэн уопсайа 8061 алын уонна орто сүһүөх кылаас үөрэнээччилэрэ истэн суруйдулар.
Дьүүллүүр сүбэ үөрэнээччилэр үлэлэрин үс бөлөҕүнэн арааран, тус-туспа сыаналаан кыайыылаахтары ааттаата.

Сиһилии https://vk.ru/wall-221288425_524

“Ийэ тылбыт инники кэскилэ”
төрөөбүт тыл уонна сурук – бичик күнүгэр аналлаах тэрээһин
Ньурба улууһун мааны Маалыкай дьоно-сэргэтэ үөрүүлээх быһыыга – майгыга, өрө күүрүүлээхтик, киэҥ далааһыннаахтык олунньу 20 күнүгэр «Ийэ тылбыт инники кэскилэ»диэнтэрээһин ыытылынна. Көрөөччүлэри киирээти кытта тэрийээччилэр сахалыы ас арааһынан күндүлээтилэр. Саха мааны астарын амсайан баран, “Сыккыс” үҥкүү ансаамбылын оҕолорун тоҕус мэҥэ хамсаныытын оҥорон алгыстаннылар.
Онтон кэрэ эйгэ оскуолатын фольклорга салаатын уһуйааччыта Людмила Саввинова айбыт чабырҕаҕын Луиза Яковлева туруоруутугар “Кэм тэтимэ”диэн аныгылыы чабырҕаҕы “Сардаҥа саһарҕалара» ансаамбыл оҕолорун толоруулара улахан сэҥээриини ылыан ылла.
Салгыы олохтоох библиотека иһинэн тэриллибит “Аартык”литературнай түмсүү кыттыылаахтарын, Бордоҥ нэһилиэгин айар талааннаахтарын айымньыларын тэрилтэ үлэһиттэрин толоруулара олус иэйиилээхтик иһилиннэ.Тэрээһин сыала – соруга: - Төрөөбүт түөлбэбит айар дьонун айымньыларын киэҥ эйгэҕэ таһаарыы.- Сахабыт тылын алыптаах кэрэтин сүрэххэ – быарга иҥэринэн, кини баай тылын сатаан туһанан тыл – өс култууратын сайыннарыы.
Саха уус – уран литературатыгар уонна журналистикатыгар киэҥник биллибит киһинэн үөрэҕирии туйгуна, саха тылын уонна литературатын учуутала, Бордоҥ нэһилиэгин биир саамай үтүө – мааны поэта, улахан суруналыыс Василий Кириллович Ксенофонтов буолар. Кини “Хоһооннорум, аахпыт киһиэхэ, сырдык, үчүгэй санааны хааллардаллар диэн баҕа санаалаахпын”, -диэн суруйбутун ааҕааччылар истиҥник ылыммыттара. Василий Кириллович Ксенофонтов үөрэппит такайбыт уола Яков ГригорьевичТыасытов буолар. Кини бүтүн өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр “Дойдум дьоно” ырыа хоһоонун айбыта. Яков Тыасытов элбэх хоһооно ырыа буолбута. Үгүс сыллар усталарыгар кэнчээри ыччаты үөрэтиигэ элбэх сыратын, билиитин – көрүүтүн биэрбит учуутал идэлээх киһинэн Григорьева Надежда Григорьевна буолар. Кини бастаан үөрэтэр оҕолоругар кэрэ – бэлиэ түгэннэригэр анаан хоһоон айара. Онтон 2007 сыллаахха сиэннэммит үөрүүтүгэр хоһоон бэйэтэ айыллан кэлбитэ. Уран тыллаах, умсулҕан иэйиилээх Надежда Григорьевна хоһоонноро хас биирдии киһи дууһатынан киирэр. Василий Ксенофонтов, Надежда Григорьева хоһооннорун «Айар киин» норуот айымньытын үлэһиттэрэ ааҕан иһитиннэрдилэр. Михайлов Виталий Спиридонович – Бордоҥ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, аҕам саастаахтар“Иэйиэхсит” түмсүүлэрин ырыаһыта, үҥкүүһүтэ, Республикаҕа, улууска, нэһилиэккэ ыытыллар хоһоон айааччылар араас күрэхтэрин кыайыылааҕа, “Байанай бэлэҕэ”кинигэ ааптара буолар. Виталий Спиридонович хоһооннорун “Сахам сирэ” Алена Борисова, “Сахам тыла”- Альбина Саввинова,“Маалыкайым барахсан”- Иванна Чемпосова, “Сор тааһа” Анжела Кривошапкина олус үчүгэйдик таҥнан, бэлэмнэнэн кэлбиттэрэ улахан сэҥээриини ылла. Тыасытов Василий Афанасьевич – Саха Сирин үтүөлээх тренерэ, Ньурба улууһун, Бордоҥ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Саха Республикатын спортка бочуоттаах үлэһитэ. Василий Афанасьевич 2016 сыллаахха, бастаан бииргэ үөрэммит оҕолоругар төрөөбүт күннэринэн эҕэрдэ хоһооннору суруйан саҕалаабыта. Онтон ыла, кыралаан төрөөбүт дойдутун айылҕаны уонна тапталы хоһуйан айар – тутар. Кини хоһоонун Мичил уһуйаан үлэһиттэрэ Евгения Климова, Екатерина Винокурова бэркэ аахтылар Егорова Маргарита Егоровна – Маалыкайга уон оҕолоох Егоровтар дьиэ кэргэттэригэр күн сирин көрбүтэ. Билигин Чуукаарга олорор. Айар үлэтин бастаан араас сыаҥкаларга, монологтары, инсценировкалары суруйан саҕалаабыта. 2006 сылтан хоһоон суруйан саҕалаабыта. “Окоолорум – хоһооннорум, оҥоойуктаах отоннорум”, “Ийэбитигэр сүгүрүйэн”, “Аҕабытыгар махтанан”, “Туойабын Чуукаарым туонатын” кинигэлэрин бэчээттэппитэ. Маргарита Егоровна «Улуу убайдар» диэн видеоклибын көрөн олохтоохтор олус астыннылар. Матвеев Владимир Дмитриевич 2018сылтан хоһоон суруйарга холоммута. Онтон ыла сарсыарда күн тахсыыта уһуктаат иэйиитэ киирэн хоһоонноро хотоҕостуу субуллар. Кини Бордоҥ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Маалыкай» уонна «Сайдыы» тыа хаһаайыстыбатын кооперативтарын бэрэссэдээтэлэ. Владимир Матвеев

биир дойдулаахпыт биллиилээх революционер Степан Васильевка анаммыт хоһоонун Сардаҥа уһуйаанын үлэһиттэрэ Анна Каратаева, Прасковья Степанова, ”Мин саха буолабын” - диэни Александра Иванова аахтылар Стручкова Саргылана Анатольевна 2016 сылтан хоһоон суруйан саҕалаабыта. Хоһоонноро бастаан утаа «Ньурба», онтон «Киин куорат» хаһыакка бэчээттэммитэ. 2023 сыллаахха хоһооннорун хомуурунньуга «Күһүнүм, кэрэҕин» диэн икки кинигэнэн бэчээттэнэн тахсыбыта. 2024 сыллаахха Үөһээ Бүлүүгэ Бүөтүр Тобуруокап көмүс күһүнүгэр «Көмүс тобурах» диэн күрэххэ кыттан Кыайыылаах үрдүк аатын ылбыта. Ааспыт 2025 сылга «Дууһам хаппахчытын арыйабын» диэн саҥа кинигэтэ бэчээттэнэн таҕыста. Быйыл хоһоон айааччылар “Хоһоон суһума” өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэригэр Саргылана Стручкова ситиһиилээхтик кыттан барыбытын олус үөртэ. Саргылана бэйэтин хоһоонун аахпытын видеонан көрдүбүт. Онтон «Марха эбэм барахсан» диэн хоһоонун Мичил уһуйаан иитээччитэ Алена Тихонова аахта. Аартык түмсүү айар талааннааҕа Луиза Яковлева бэйэтэ айбыт “Иккис дойдум Маалыкай” хоһоонун ааҕан киэҥ сэҥээриини ылла. Онтон нэһилиэк эдэр ыччата уонна Маалыкай орто ос
куолатын үрдүкү кылаастарын сүбэтэ “Бэйэ оонньуута” диэн өйү-билиини тургутар оонньууга кытыннылар. Тыл оонньуута киһи тылын-өһүн сытыылыырга, толкуйдуурга, сайыннарарга көмөлөһөр. Кононова Виктория орто оскуола учуутала: “Төрүт тыл
күнүгэр аналлаах нэһилиэк тэрээһиниттэн оскуолабыт учууталлара уонна оҕолоро туора турбатыбыт. Ол курдук, эдэр учууталлар, нэһилиэкпит айар куттаах бэйиэттэрин хоһооннорунан уус-уран ааҕыыга көхтөөх кыттыыны ыллылар. Киириигэ минньигэс астаах сандалыттан саха санаабыт күндү төрүт аһын амсайан, санаалыын көнньүөрэн, кэнсиэр саалыгар киирдибит. Сахалыы симэнэн тахсыбыт эдэркээн уолаттар, кыргыттар тэрээһини алгыһынан саҕалаатылар. Алгыс хамсаныыларын хатылаан, үтүө тыллары иҥэринэн күрэхпит саҕаланна. Ол курдук, оскуолабыт үрдүкү кылаастарын сүбэтэ, эдэр ыччаттары кытары “Бэйэ оонньуутугар” күөнкөрүстүлэр. 6 тутултан турар оонньууга, айымньылар ааттарыттан саҕалаан, өс хоһооннорго тиийэ үгүс тургутугу ааһан, оҕолор кыайыылаах таҕыстылар. Маладьыастар, инникитин да өйгүт кыаҕын толору туһанан, маннык бэртээхэй күрэхтэргэ көхтөөхтүк кыттар буолуҥ! Библиотекаҕа өрүү сылдьан, кинигэ арааһын ааҕан билиигитин хаҥатыҥ!” Саввинова Людмила – Кэрэ эйгэ оскуолатын фольклор салаатын учуутала: “Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр аналлаах тэрээһин истиҥ, сылаас эйгэлээх, толору астаах сандалылаах, хомоҕой хоһоон эгэлгэлээх буолан ааста.” Ити курдук, Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ барыбытын түмэр, сомоҕолуур күнүн
эн буолла. Вера Аммосова – Аартык литературнай түмсүү
салайааччыта, олохтоох библиотекабиблиотекаря.

Сегодня исполнилось 149 лет со дня рождения Алексея Елисеевича Кулаковского - Өксөкүлээх Өлөксөй, выдающегося якутского писателя, поэта, основоположника якутской литературы, просветителя и философа-гуманиста.

Его стихотворение «Байанай алгыһа» («Заклинание Байаная»), написанное в 1900 году, считается первым произведением якутской письменной поэзии.

Имя Алексея Кулаковского носит Институт гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера СО РАН, а также улицы и учреждения культуры в Якутии.

В Якутске открылся республиканский семинар совещание директоров библиотек

Сегодня, 16 марта, в Якутске начал работу ежегодный республиканский семинар совещание директоров центральных государственных и муниципальных библиотек «Библиотеки Республики Саха (Якутия) в реализации государственных приоритетов в сфере культуры». Мероприятие проходит в рамках Года культуры в Республике Саха (Якутия) и Республиканского культурного форума «Арктида: новый цивилизационный код».

В работе семинара принимают участие более 60 руководителей и специалистов библиотечной отрасли из разных улусов республики.

В течение четырёх дней участники обсудят ключевые направления развития отрасли, задачи на 2026 год и новые подходы к модернизации библиотек в условиях цифровой трансформации. Особое внимание будет уделено вопросам историко патриотического просвещения, продвижению чтения и укреплению роли библиотек как культурно образовательных центров.

https://nlrs.ru/news/16366