Чаму адны беларусы пішуць «свята», «клас» і «філасофія», а іншыя — «сьвята», «кляса» і «філязофія»?

Расказваем, адкуль узяліся два беларускія правапісы, што такое тарашкевіца.

У Горадні адкрылі дзьве беларускамоўныя першыя клясы

https://smarturl.click/x8519m

Агулам па-беларуску будуць вучыцца 16 горадзенскіх першаклясьнікаў, што складае толькі 0,18% ад іх агульнай лічбы.

А як агулам у Беларусі?

Беларускую Вікіпэдыю афіцыйным правапісам пачалі цэнзураваць, закрываючы доступ да цэлых артыкулаў → https://smarturl.click/qq2339

Пра гэта ў фэйсбуку паведаміў вікіпэдыст Уладзіслаў Чаховіч.

З уліковага запісу пад назвай «Мінінфарм Беларусі» закрылі доступ да артыкулаў пра зьніклых апанэнтаў Аляксандра Лукашэнкі — Віктара Ганчара, Анатоля Красоўскага і Зьмітра Завадзкага, а таксама пра асобаў, якіх могуць падазраваць у датычнасьці да гэтых зьнікненьняў: Дзьмітрыя Паўлічэнку, Уладзімера Навумава і Юрыя Сівакова.

Пад цэнзуру трапілі некалькі артыкулаў пра палітыку і сэксуальную арыентацыю.

🔗 Як дыскрымінуюць беларускую мову ў Беларусі?

Агляд за першае паўгоддзе 2026 года сведчыць пра працяг сістэмнай дзяржаўнай палітыкі, вынікам якой становіцца далейшае звужэнне сферы выкарыстання беларускай мовы і ўмацаванне даміноўнага становішча рускай мовы.

Гэтая палітыка праяўляецца ў дзяржаўным кіраванні, адукацыі, інфармацыйнай і культурнай сферах, публічнай прасторы і сферы паслуг, а таксама ў ціску на людзей і інстытуцыі, звязаныя з захаваннем, развіццём, выкарыстаннем і папулярызацыяй беларускай мовы.

Асабліва трывожнай тэндэнцыяй першай паловы 2026 года стала ўзмацненне рэпрэсіўнага кампанента дзяржаўнай палітыкі ў дачыненні да беларускай мовы і культуры.

Як сістэмна дыскрымінуюць беларускую мову, выцясняюць яе з грамадскага жыцця, а таксама пра іншыя формы абмежавання моўных правоў, чытайце па спасылцы ⬅️

Памёр літаратуразнаўца Васіль Жураўлёў 🖤

Беларускаму літаратуразнаўцу і крытыку было 95 гадоў.

Васіль Жураўлёў быў адным з аўтараў фундаментальных калектыўных прац па гісторыі беларускай літаратуры, удзельнічаў у падрыхтоўцы даследавання «Праблемы сучаснай беларускай прозы» (1967), напісанага разам з Паўлам Дзюбайлам і Міколам Луферавым, і працы «Пытанні паэтыкі» (1974), падрыхтаванай разам з Іванам Шпакоўскім і Алесем Яскевічам.

Адной з найбольш значных прац Жураўлёва стала кніга «У пошуках духоўных ідэалаў: На матэрыяле беларускай літаратуры ХІХ — пачатку ХХ ст.».

📖 За яе ў 2002 годзе ён атрымаў Дзяржаўную прэмію Рэспублікі Беларусь імя Якуба Коласа.

Хто каму хто? Моўны тэст на роднасьць і сваяцтва

Па-беларуску можна сказаць, хто каму кім даводзіцца, адным словам — без дыяграмаў і стрэлачак. Праверце, ці такія вы разумныя, як думаеце.

https://smarturl.click/gLGa

🤪 Ігар Случак працягвае «паляванне» на чыноўнікаў, што ігнаруюць беларускую мову

І робіць гэта без усялякага «беспределу» – цалкам законным спосабам.

Азаронак, што з тварам?

Ужо сёньня: Эўрапейскі дзень моваў → https://smarturl.click/v84L98

У Эўропе больш за 225 моваў карэнных народаў. 128 зь іх — пад пагрозай зьнікненьня, а 90 — у крытычным становішчы.

Паводле UNESCO, беларуская мова, нягледзячы на статус адной зь дзьвюх дзяржаўных, належыць да ўразьлівых моваў, якім можа пагражаць зьнікненьне.

Пра іншыя гістарычныя падзеі 26 верасьня чытайце на сайце Свабоды

🖼 «Билингвизм» — плякат Уладзімера Крукоўскага, 1988 год

Краіны й народы — па-беларуску. Моўны ТЭСТ

https://smarturl.click/O0k7X
Беларусы спрадвеку мелі для некаторых народаў і этнічных групаў Эўропы адметныя назвы. Ці ведаем іх?

30 верасьня нарадзіўся Ніл Гілевіч, народны паэт Беларусі, якому сёньня споўнілася б 95 гадоў.

Гілевіч – дэпутат беларускага Вярхоўнага Савету ў 1980–90-я гады, адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Таварыства беларускай мовы імя Скарыны.

Ніл Гілевіч быў ініцыятарам і суаўтарам Закона аб мовах 1990 году, які замацаваў беларускую мову як адзіную дзяржаўную яшчэ да распаду СССР.

Пасьля прыходу да ўлады Лукашэнкі Ніл Гілевіч актыўна выступаў з крытыкай ягонай моўнай і культурнай палітыкі, у прыватнасьці супраць рэфэрэндуму 1995 году, які пазбавіў беларускую мову статусу адзінай дзяржаўнай.

Дзяржаўныя структуры і выданьні ігнаравалі ягоныя юбілеі, у 2006 годзе «Мастацкая літаратура» адмовіла ў выданьні ягонай кнігі «Выбранае».

20 незвычайных фактаў пра Ніла Гілевіча

Погляд дзяржавы
‎
‎дзяржава мае свой погляд
‎на мяне
‎на мае справы
‎і адусюль
‎і злева і справа
На сабе адчуваю
‎погляд дзяржавы
‎на рогах будынкаў
‎у крамах, мэтро,
‎ва ўласным пад'ездзе
‎і не дай Бог
‎мой погляд
‎не будзе такі ж самы
‎Бо нават Феміда сляпая
‎мае погляд дзяржавы