أَعُوذبا الله من الشيطن الرَّجِيم
بســـم اللّٰه الرحمـٰن الرحـيم

أَعُوذبا الله من الشيطن الرَّجِيم
بســـم اللّٰه الرحمـٰن الرحـيم

Madina kitobi arabcha uzbekcha

Kitob bo'yicha 4-Dars

Darsning o'tilish tartibi bo'yicha

8-Dars

Avval boshlab Darsimzga tegishli bo'lgan qoydalar bilan tanishib chiqamiz biiznillah

-------Arab tilida qo'shimchaga Harfi jar deyiladi.

Misol:Da,ga, va boshqa qo'shimchalar

(فِي-da) :misol

Harfi jar ismning oldida keladi
Doim qo'shilishi kerak bo'lgan .
Kalimani boshida yoziladi.

Misol :
فِي البَيْتِ-uy da
Shu yerda mana birinchi yozilyabdi.Asli uzbek tilida ohri yozilar edi qaraymiz uy-da mana da qo'shimchasi ohri yozilyabdi
Arab tilida unday emas
Arab tilida birinchi yoziladi qo'shimcha
فِي البَيْتِ
Mana fii birinchi kelyabdi bu da qo'shimchasi ya'ni harfi jar
Fil bayti-uy-da

Jar Harfi o'zidan keyin kelgan kalimani ismni (majrur qiladi).
Majrur degani Kasra qilngan degani
Ya'ni:asli البَيْتُ-edi ohri domma edi endi qo'shimcha kesa ya'ni harfi jarlar kesa o'sha dommani ya'ni uni kasra ya'ni i qiladi misol
فِي البَيْتِ
Al baytu edi Harfi jar kelgani boyis Fil bayti bo'lib kasra bo'ldi.

Jar -degani Kasra qiluvchi degani.
Majrur-degani Kasra qilingan degani.
Misol:فِي البَيْتِ-uy da
Tarkib:
فِي-jar
البَيْتِ-majrur
Jar-Kasra qiluvchi ko'ryabmz mana kasra qilyabdi

Majrur kasra qilingan degani yuqorida buni misolni ko'rib o'tik

Kishilik Olmoshlari:

Kishilik olmoshlariga misol :man,san ,u
Bular uzbek tilida kishilik olmoshlari deyiladi Arab tilida bo'lsa DOMIRLAR(Kishilik olmoshlari)deyiladi.

Bugun o'tadigan kishilik olmoshimiz ya'ni domirimz
U -kishilik olmoshi ya'ni
هُوَ-Domir

U-هُوَ kishilik olmoshi arab tilida
Domir deyiladi.


Arab tilida Domirlar ya'ni kishilik olmoshlari Mubtado vazifasni ham habar vasifasniham bajaradi.

U-هُوَ
Tarkibda Domir munfassil deb aytiladi.Bunga sabab bu Domir alohida U bo'lib huva bo'lib ko'rinib turbdi.

Domir munfassil ko'rinib turgan ochiq kishilik olmoshi degani.

Misol:
هُوَ فِي الغُرْفَتِ
Tarkib:
هُوَ Domir munfassil bo'lib mubtado
فِيjar
الغُرْفَتِmajrur
Jar majrur bo'lib gapda habar.

Arab tilida 2 xil Jins bor.

Muannas jins-ayolga nisbatan ishlatiladi.
Muzakkar Jins erkakka nisbatan ishlatiladi.

Yuqorida o'tkan Domirimz ya'ni u kishilik olmoshiham erkakka nisbatan ishlatiladigani va Ayolga nisbatan ishlatiladigani bor ya'ni muzakkar va muannasga
Uzbek tilmzda ayolgaham erkakkaham bir hil u deymz arab tilida bo'lsa
هُوَ-U Muzakkar jinsga ya'ni erkakka nisbatan ishlatiladi ya'ni erkak kishga u demoqchi bo'lsak هُوَ-deymz
Muannas jinsga ya'ni ayolga nisbatan هِيَ-U Domiri ya'ni kishilik olmoshi ishlatiladi.Ya'ni biror ayolga U demoqchi bo'lsak
هِيَ-deymz

Muzakkarga(erkakka nisbatan)هُوَ -U ishlatiladi

Muannasga(ayolga nisbatan )هِيَ-U ishlatiladi.


Huddi shunday predmetlar,Jismlar narsalarham 2 jinsli bo'ladi.

Agar kalimaning ohrigaة (Tamarbuta ) qo'yilsa Muannas jinsga dalolat qiladi.

Unga ishlatiladigan olmoshham Domirham Muannas jinsda keladi.

Masalan:
أَيْنَ آ مِنَةُ؟?Amina qayerda
Tarkib:
أَيْنَ؟-ismi istifham habar muqaddm
آمِنَةُ-Mubtadoi muahhar
Javob:
هِيَ فِي الغُرْفَةِ-U honadadir
Tarkib:
هِيَ -Domir munfassil mubtado
فِي-jar
الغُرْفَةِ-majrur
Jar majrur bo'lib gapda Habar.

Bu savolda Amina ayol kishni ismi kelgani uchun javob berganimzda Muannas jinsdagi Domirni ya'ni olmoshni ishlatib javob berdik.

Yangi kalimalar:
أَيْنَ؟-?qayerda
غُرْفَةٌ-xona
الحَمَّامُ-Xammom
المَطْبَخُ-oshxona
السَّمَاءُ-osmon
الفَصْلُ-sinfxona
المِرْحَاضُ-hojatxona
فِي-Da
عَلى-ustida

الدَّرْسُ الرَّابِعُ
4-Dars

البَيْتُ-uy
فِي البَيْتِ-uyda
Tarkib:
فِي-jar
البَيْتِ-majrur
المَسْجِدُmasjid
فِي المَسْجِدِ-masjidda
Tarkib:

فِي-jar
المَسْجِدِ-majrur
المَكْتَبُ-sto'l
عَلَى المَكْتَبِ-sto'lning ustida
Tarkib:
عَلَى-jar
المَكْتَبِ-majrur
السَّرِيرُ-kirovat
عَلَى السَّرِيرِ-kirovatning ustida
Tarkib:
عَلَى-jar
السَّرِيرِ-majrur

ب


أَيْنَ مُحَمَّدٌ؟-?Muhammad qayerda
Tarkib:
أَيْنَ-ismi istifham habar muqaddm
مُحَمَّدٌ-mubtadoi muahhar

هُوَ فِي الغُرْفَةِ-u xonadadir
Tarkib:
هُوَ-Domir munfassil mubtado
فِي-jar
الغُرْفَةِ-majrur
Jar majrur bo'lib habar

وَأَيْنَ يَا سِرٌ؟-?Va Yasir qayerda
Tarkib:

وَ-atfa bog'lo'vchi
أَيْنَ-ismi istifham habar muqaddm
يَا سِرٌ-mubtadoi muahhar