You are mastering the rules that govern society, becoming an advocate for justice and a protector of rights. Every complex case and late-night study session equips you to shape fairer outcomes and uphold the fabric of law. Your intellect will be a force for change. Keep striving!

ይህ ቻናል የወደፊት Lawyer መዳረሻ ነው።

ከሌሎች ቻናሎች ልዩ የሚያደርገው በአንድና በሁለት አመት ተጠቅማችሁ left የሚትሉት ሳይሆን ለ5ና 6 አመታት ተምራችሁ ከዚያም ስራ ይዛችሁ በብዙ law issues የሚትወያዩበት ነው መድረክ ነው።

ስለዚህ እዚህ የሚታገኙት law students ብቻ ነው።

በኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች የሕግ ትምህርት (Law/LL.B) በአሁኑ ወቅት 5 ዓመታት የሚፈጅ ሲሆን፣ ማህበራዊ ፍትህን ለማስፈን እና የሀገርን የህግ የበላይነት ለመጠበቅ ወሳኝ የሆነ የትምህርት ዘርፍ ነው።

ስለ ህግ ትምህርት፣ ስራ እድሎች እና ዩኒቨርሲቲዎች ዝርዝር መረጃ እነሆ፦

1. የትምህርት ዓመታት ክፍፍል

1ኛ ዓመት (Freshman Year): አጠቃላይ የዩኒቨርሲቲ ኮርሶች እና መግቢያ የህግ ትምህርቶች።

2ኛ ዓመት (Foundational Laws):
  •  የህግ ታሪክ እና ፍልስፍና።
  •  የህገ-መንግስት ህግ (Constitutional Law)።
  •  የውል ህግ (Law of Contracts)።

3ኛ እና 4ኛ ዓመት (Core Laws):
  •  የወንጀል ህግ (Criminal Law)።
  •  የፍትሐ ብሔር ህግ (Civil Law/Property Law)።
  •  የአስተዳደር ህግ (Administrative Law)።
  •  የንግድ ህግ (Commercial Law)።
  •  የሰብአዊ መብቶች ህግ (Human Rights Law)።

5ኛ ዓመት (Advanced & Practical):
  •  የሙከራ ችሎት (Moot Court) ልምምድ።
  •  የምረቃ ጽሁፍ (Senior Thesis)።
  •  የተግባር ልምምድ (Externship)።

2. የሥራ ዕድሎች እና መስኮች (Job Opportunities)

የህግ ተማሪዎች ሲመረቁ ሰፊ የስራ አማራጭ አላቸው፦

1. ዳኝነት (Judiciary): በየደረጃው ባሉ ፍርድ ቤቶች ረዳት ዳኛ ወይም ዳኛ በመሆን ማገልገል።
2. ዐቃቤ ህግ (Prosecution): በመንግስት በኩል የወንጀል ክሶችን መመስረትና መከራከር።
3. ጥበቃ/ጠበቃ (Advocacy/Lawyer): በግል የህግ ምክር መስጠትና ፍርድ ቤት ቀርቦ መከራከር።
4. የህግ አማካሪ (Legal Counsel): በባንኮች፣ በትልልቅ ኩባንያዎች እና ኢንሹራንሶች ውስጥ የህግ ክፍልን መምራት።
5. መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች (NGOs): በሰብአዊ መብት፣ በሴቶችና ህጻናት መብት እንዲሁም በዲሞክራሲ ተቋማት ውስጥ መስራት።
6. ዲፕሎማሲ (Diplomacy): በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እና በአለም አቀፍ ድርጅቶች (እንደ AU እና UN) ውስጥ መስራት።
7. መምህርነት (Academia): በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ማስተማር።

3. ትምህርቱን የሚሰጡ ዋና ዋና ዩኒቨርሲቲዎች

4. ለተማሪዎች የሚሰጥ ምክር
•  ንባብ፦ የህግ ትምህርት ሰፊ ንባብና ትንታኔ (Analysis) ይጠይቃል።

• (Exit Exam): በቅርቡ በወጣው ህግ መሰረት ማንኛውም የህግ ተማሪ የመውጫ ፈተና ማለፍ አለበት (ይህ በጣም ወሳኝ ነው)።
•  ቋንቋ፦ የአማርኛ እና የእንግሊዘኛ ቋንቋ የመግለጽና የመከራከር ብቃትን ማሳደግ ለስኬታማ ጠበቃነት መሰረት ነው።

"ህግን ማወቅ ራስንና ሀገርን መጠበቅ ነው!" ⚖️📜🎓✨

Ahun sile school of law በቂ information ያገኛችሁ ይመስላል🔥😊

Final lay lalachu bemulu melkam fetena❤😍

Hello everyone
How is going on the summer? Hopefully it is gonna on the right truck! How do you expend your break time. We have to use this break time for development snd learning new things that will assist us to achieve our career goals and academic professions.

ህግ ማጥናት ለሚፈልጉ ሰዎች አስፈላጊው ሁኔታ ምንድነው?

#በኢትዮጵያ ህግ እና የህግ ትምህርት አውድ ህግ ማጥናት ማለት የፍርድ ቤት ክርክር መማር አይደለም። ህግ ማለት ፍትሕን፣ ስርዓትን፣ መብትን፣ ግዴታን እና ማህበራዊ ሰላምን የሚጠብቅ ስርዓት ነው። ስለዚህ ህግ ለማጥናት የሚፈልግ ሰው በትዕግስት፣ በሥነ-ምግባር፣ በአስተሳሰብ ጥራት እና በእውነት ፍቅር መዘጋጀት አለበት።

1. የህግ ትምህርት ቤት ዋና አላማ

የህግ ትምህርት ቤት ዋና አላማ ፍትሕን የሚያከብሩ ባለሙያዎች ማፍራት፤ህግን በትክክል የሚተረጉሙ ሰዎች ማዘጋጀት፤የህዝብ መብትን የሚጠብቁ ባለሙያዎች ማፍራት፤ሀገር ውስጥ የህግ የበላይነት (Rule of Law) ማጠናከር እና ማህበራዊ ግጭቶችን በህግ መፍታት ነው።

#ምሳሌ፦ አንድ ዳኛ ህጉን በትክክል ካልተረዳ ንፁህ ሰው ሊቀጣ ይችላል።ስለዚህ የህግ ትምህርት አላማ የሰው መብትን ከስህተት መጠበቅ ጭምር ነው።

2. ህግ ለማጥናት የሚያስፈልጉ መርሆች

(ሀ). ትዕግስት

ህግ ብዙ ንባብ ይፈልጋል።ህጎች፣ ፍርዶች፣ መፅሐፍት እና ህጋዊ መርሆች በብዛት ይነበባሉ።

ምሳሌ፦አንድ ጉዳይ ለመረዳት የፍትሐ ብሔር ህግ፤የወንጀል ህግ
የማስረጃ ህግ፤የፍርድ ሥነ-ሥርዓት ህግ፤የወንጀል ስነ ስርዓት ህግ፤ ሌሎችም ጠቅላላ እና ልዩ ህጎችን እንዲሁም ደንቦችን ማወቅ እና ሁሉንም አንድ ላይ ማንበብ ሊያስፈልግ ይችላል።

(ለ). እውነትን መውደድ

#ጥሩ የህግ ባለሙያ ማለት ውሸትን በቃላት የሚያሸንፍ ሰው አይደለም።እውነትን በህግ የሚያረጋግጥ ሰው ነው።

#ምሳሌ፦ጠበቃ ደንበኛው በውሸት ሰነድ እንዲጠቀም ቢጠይቀው፣ በህግ ሥነ-ምግባር እሱን መከልከል ይጠይቃል።

(ሐ). የመተንተን ችሎታ

ህግ ማለት “ምን ተፈፀመ?” ብቻ አይደለም።“ለምን ተፈፀመ?” “ህጉ ምን ይላል?” “ፍትሕ ምን ይጠይቃል?” ብሎ ማሰብ ነው።

#ምሳሌ፦ አንድ ሰው ሰውን ቢመታ፣ራሱን ለመከላከል ነበር
በድንገት ነበር? ሆን ብሎ ነበር? ይህ ሁሉ በህግ ትርጉም ይለያያል።

3. የህግ ትምህርት ጥቅሞች

(ሀ). የመብት ግንዛቤ ይሰጣል

ህግ የተማረ ሰው መብቱን እና ግዴታውን ያውቃል።

#ምሳሌ፦ ህግ የተማረ ሰው ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ንብረቱ ሲወሰድ መቃወም እንዳለበት ያውቃል።

(ለ). የመናገር እና የክርክር ችሎታ ያዳብራል

#የህግ ተማሪዎች ማስረጃን በሥርዓት ማቅረብ ይማራሉ።

#ምሳሌ፦በፍርድ ቤት፣ “እኔ እንዲህ አስባለሁ” ብቻ አይበቃም።
ማስረጃ እና የህግ ድጋፍ ያስፈልጋል።

(ሐ). የማህበረሰብ ክብር ያመጣል

ጥሩ የህግ ባለሙያ በህዝብ ዘንድ ከፍተኛ እምነት ያገኛል።

(መ). የስራ እድል ያሰፋል

.ጠበቃ

.ዳኛ

.ዐቃቤ ህግ

.የህግ አማካሪ

.የሰብዓዊ መብት ባለሙያ እና የዲፕሎማሲ ባለሙያ ወዘተ መሆን ይቻላል።

4. የህግ ትምህርት ችግርና ጉዳቶች

(ሀ). ከፍተኛ ጫና

ብዙ ንባብ፣ ምርምር እና ክርክር ይፈልጋል።

#ምሳሌ፦ አንድ የፍርድ ቤት ውሳኔ ለመረዳት 50 ገፅ በላይ ማንበብ ሊያስፈልግ ይችላል።

(ለ). የሥነ-ምግባር ፈተና

አንዳንድ ጊዜ ገንዘብ ወይም ግፊት ህግን እንዲጣስ ሊያደርግ ይችላል።

#ምሳሌ፦ ሰው የሀሰት ምስክር እንዲያቀርብ ቢጠይቅህ፣ የህግ ሙያ ሥነ-ምግባር እምቢ ማለትን ይጠይቃል።

(ሐ). ሰዎች ሁሉ ህግን አይወዱም

አንዳንድ ጊዜ እውነትን መናገር ጠላት ሊያበዛ ይችላል።

#ምሳሌ፦ ህገ-ወጥ ነገርን ስትቃወም አንዳንድ ሰዎች “አስቸጋሪ ሰው” ሊሉህ ይችላሉ።

5. ህግ ማጥናት ለሚፈልጉ ሰዎች ዋና ምክሮች

①. ንባብን ልመዱ

በየቀኑ ማንበብ ካልቻላችሁ ህግ ከባድ ሊሆን ይችላል።

②. ጥያቄ መጠየቅን አትፍሩ

ጥሩ የህግ ተማሪ “ለምን?” ብሎ ይጠይቃል።

③. ህግን ለፍትሕ ተጠቀሙበት

ህግ ሰዎችን ለማስፈራራት ሳይሆን ለመጠበቅ ነው።

④. ሥነ-ምግባራችሁን ጠብቁ

የህግ ባለሙያ ስም በአንድ ስህተት ሊበላሽ ይችላል።

⑤. ፍትሕን ከገንዘብ በላይ አድርጉ

#ህግ ትልቅ ኃይል አለው፤ ነገር ግን ያ ኃይል በእውነት እና በሥነ-ምግባር ሲመራ ብቻ የተከበረ ይሆናል።

ማጠቃለያ

#ህግ ማጥናት ቀላል መንገድ አይደለም።ነገር ግን ፍትሕን ለማገልገል፣ መብትን ለመጠበቅ፣ ማህበረሰብን ለማሻሻል ከፍተኛ ዕድል ያለው ሙያ ነው።

#ጥሩ የህግ ባለሙያ ማለት ህግን ብቻ የሚያውቅ ሰው ሳይሆን፣ ፍትሕን የሚያከብር ሰው ነው።

ህግ ማጥናት ለሚፈልጉ ሰዎች አስፈላጊው ሁኔታ ምንድነው?

#በኢትዮጵያ ህግ እና የህግ ትምህርት አውድ ህግ ማጥናት ማለት የፍርድ ቤት ክርክር መማር አይደለም። ህግ ማለት ፍትሕን፣ ስርዓትን፣ መብትን፣ ግዴታን እና ማህበራዊ ሰላምን የሚጠብቅ ስርዓት ነው። ስለዚህ ህግ ለማጥናት የሚፈልግ ሰው በትዕግስት፣ በሥነ-ምግባር፣ በአስተሳሰብ ጥራት እና በእውነት ፍቅር መዘጋጀት አለበት።

1. የህግ ትምህርት ቤት ዋና አላማ

የህግ ትምህርት ቤት ዋና አላማ ፍትሕን የሚያከብሩ ባለሙያዎች ማፍራት፤ህግን በትክክል የሚተረጉሙ ሰዎች ማዘጋጀት፤የህዝብ መብትን የሚጠብቁ ባለሙያዎች ማፍራት፤ሀገር ውስጥ የህግ የበላይነት (Rule of Law) ማጠናከር እና ማህበራዊ ግጭቶችን በህግ መፍታት ነው።

#ምሳሌ፦ አንድ ዳኛ ህጉን በትክክል ካልተረዳ ንፁህ ሰው ሊቀጣ ይችላል።ስለዚህ የህግ ትምህርት አላማ የሰው መብትን ከስህተት መጠበቅ ጭምር ነው።

2. ህግ ለማጥናት የሚያስፈልጉ መርሆች

(ሀ). ትዕግስት

ህግ ብዙ ንባብ ይፈልጋል።ህጎች፣ ፍርዶች፣ መፅሐፍት እና ህጋዊ መርሆች በብዛት ይነበባሉ።

ምሳሌ፦አንድ ጉዳይ ለመረዳት የፍትሐ ብሔር ህግ፤የወንጀል ህግ
የማስረጃ ህግ፤የፍርድ ሥነ-ሥርዓት ህግ፤የወንጀል ስነ ስርዓት ህግ፤ ሌሎችም ጠቅላላ እና ልዩ ህጎችን እንዲሁም ደንቦችን ማወቅ እና ሁሉንም አንድ ላይ ማንበብ ሊያስፈልግ ይችላል።

(ለ). እውነትን መውደድ

#ጥሩ የህግ ባለሙያ ማለት ውሸትን በቃላት የሚያሸንፍ ሰው አይደለም።እውነትን በህግ የሚያረጋግጥ ሰው ነው።

#ምሳሌ፦ጠበቃ ደንበኛው በውሸት ሰነድ እንዲጠቀም ቢጠይቀው፣ በህግ ሥነ-ምግባር እሱን መከልከል ይጠይቃል።

(ሐ). የመተንተን ችሎታ

ህግ ማለት “ምን ተፈፀመ?” ብቻ አይደለም።“ለምን ተፈፀመ?” “ህጉ ምን ይላል?” “ፍትሕ ምን ይጠይቃል?” ብሎ ማሰብ ነው።

#ምሳሌ፦ አንድ ሰው ሰውን ቢመታ፣ራሱን ለመከላከል ነበር
በድንገት ነበር? ሆን ብሎ ነበር? ይህ ሁሉ በህግ ትርጉም ይለያያል።

3. የህግ ትምህርት ጥቅሞች

(ሀ). የመብት ግንዛቤ ይሰጣል

ህግ የተማረ ሰው መብቱን እና ግዴታውን ያውቃል።

#ምሳሌ፦ ህግ የተማረ ሰው ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ንብረቱ ሲወሰድ መቃወም እንዳለበት ያውቃል።

(ለ). የመናገር እና የክርክር ችሎታ ያዳብራል

#የህግ ተማሪዎች ማስረጃን በሥርዓት ማቅረብ ይማራሉ።

#ምሳሌ፦በፍርድ ቤት፣ “እኔ እንዲህ አስባለሁ” ብቻ አይበቃም።
ማስረጃ እና የህግ ድጋፍ ያስፈልጋል።

(ሐ). የማህበረሰብ ክብር ያመጣል

ጥሩ የህግ ባለሙያ በህዝብ ዘንድ ከፍተኛ እምነት ያገኛል።

(መ). የስራ እድል ያሰፋል

.ጠበቃ

.ዳኛ

.ዐቃቤ ህግ

.የህግ አማካሪ

.የሰብዓዊ መብት ባለሙያ እና የዲፕሎማሲ ባለሙያ ወዘተ መሆን ይቻላል።

4. የህግ ትምህርት ችግርና ጉዳቶች

(ሀ). ከፍተኛ ጫና

ብዙ ንባብ፣ ምርምር እና ክርክር ይፈልጋል።

#ምሳሌ፦ አንድ የፍርድ ቤት ውሳኔ ለመረዳት 50 ገፅ በላይ ማንበብ ሊያስፈልግ ይችላል።

(ለ). የሥነ-ምግባር ፈተና

አንዳንድ ጊዜ ገንዘብ ወይም ግፊት ህግን እንዲጣስ ሊያደርግ ይችላል።

#ምሳሌ፦ ሰው የሀሰት ምስክር እንዲያቀርብ ቢጠይቅህ፣ የህግ ሙያ ሥነ-ምግባር እምቢ ማለትን ይጠይቃል።

(ሐ). ሰዎች ሁሉ ህግን አይወዱም

አንዳንድ ጊዜ እውነትን መናገር ጠላት ሊያበዛ ይችላል።

#ምሳሌ፦ ህገ-ወጥ ነገርን ስትቃወም አንዳንድ ሰዎች “አስቸጋሪ ሰው” ሊሉህ ይችላሉ።

5. ህግ ማጥናት ለሚፈልጉ ሰዎች ዋና ምክሮች

①. ንባብን ልመዱ

በየቀኑ ማንበብ ካልቻላችሁ ህግ ከባድ ሊሆን ይችላል።

②. ጥያቄ መጠየቅን አትፍሩ

ጥሩ የህግ ተማሪ “ለምን?” ብሎ ይጠይቃል።

③. ህግን ለፍትሕ ተጠቀሙበት

ህግ ሰዎችን ለማስፈራራት ሳይሆን ለመጠበቅ ነው።

④. ሥነ-ምግባራችሁን ጠብቁ

የህግ ባለሙያ ስም በአንድ ስህተት ሊበላሽ ይችላል።

⑤. ፍትሕን ከገንዘብ በላይ አድርጉ

#ህግ ትልቅ ኃይል አለው፤ ነገር ግን ያ ኃይል በእውነት እና በሥነ-ምግባር ሲመራ ብቻ የተከበረ ይሆናል።

ማጠቃለያ

#ህግ ማጥናት ቀላል መንገድ አይደለም።ነገር ግን ፍትሕን ለማገልገል፣ መብትን ለመጠበቅ፣ ማህበረሰብን ለማሻሻል ከፍተኛ ዕድል ያለው ሙያ ነው።

#ጥሩ የህግ ባለሙያ ማለት ህግን ብቻ የሚያውቅ ሰው ሳይሆን፣ ፍትሕን የሚያከብር ሰው ነው።

Fun Facts about the law
PART 1.

1.In many legal systems, saying “I didn’t know it was illegal” generally doesn't excuse a crime.

2.A lawyer doesn't have to believe their client is innocent.A defense lawyer's job is to make sure the client receives a fair trial and that the prosecution proves its case.

3.Habeas corpus literally means “you shall have the body.”It is a legal procedure used to challenge unlawful detention.

4.The scales of justice represent balance.They symbolize weighing evidence and arguments fairly.

5.Pirates actually had their own rules.Historical pirate crews often created written agreements sometimes called articles covering how treasure, responsibilities, and punishments were handled.

በወንጀል ክርክር ሂደት “ከአምስት ማቅለያ በላይ ማቅረብ እና መያዝ !!?
💠በመሠረቱ፥ በወንጀል ሕጋችን የወንጀል ቅጣት ማቅለያዎች ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች (general mitigating circumstances) እና ልዩ የቅጣት ማቅለያዎች (special mitigating circumstances) ተብለው በ2 ተከፍለዋል::
ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች ቅጣትን በአንድ እርከን የሚያቀሉ ሲሆኑ አደነጋገጋቸውም ሁለት ዓይነት ነው::
💠እነሱም በወንጀል ሕግ በግልጽ በአንቀጽ 82 ሥር የተዘረዘሩትን እና በአንቀጽ 86 መሠረት በዳኞች ፈቃድ (judicial discretion) የሚያዙ በግልጽ ያልተዘረዘሩ የማቅለያ ምክንያቶችን ያካትታል:: እርግጥ ነው፤ በአንቀጽ 82 (1/ሀ-ሠ) የተዘረዘሩት ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያ ሆነው ሊቀርቡ የሚችሉ ምክንያቶች ብዙ ማለትም ከ5 በላይ ቢሆኑም ፍ/ቤቱ ለተከሳሽ ይህን አንቀጽ መሠረት በማድረግ ከ5 ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች በላይ ሊይዝ አይችልም::
▷ይሁንና በአንቀጽ 86 መሠረት በዳኞች ፈቃድ የሚያዙ በሕግ በግልጽ ያልተጻፉ ምክንያቶች ብዙ ሊሆኑ ይችላሉ:: ስለሆነም በአንቀጽ 82 መሠረት 5 ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች የተያዙለት ሰው በተጨማሪነት በአንቀጽ 86 መሠረት በዳኞች ፈቃድ ሌሎች ብዙ ጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች ሊያዙለት ይችላሉ:: 
💠እንዲሁም ተከሳሽ ከጠቅላላ የቅጣት ማቅለያዎች በተጨማሪ (ጎን ለጎን) ልዩ የቅጣት ማቅለያዎች ካሉትም ሊያዙለት ይችላሉ::
ልዩ የቅጣት ማቅለያዎች ቅጣትን በሕግ በተወሰነ ምትክ ቅጣት መሠረት የሚያቀሉ ወይም ዳኛው በመሰለው (በነጻነት) ቅጣትን እንዲያቀል የሚፈቅዱ ወይም ዳኛው ተከሳሽን ከማናቸውም ቅጣት ነጻ እንዲያደርግ ወይም ሙሉ ወይም በከፊል ቅጣትን እንዲተውለት የሚያስችሉ ናቸው::
💠▷እነዚህ ልዩ የቅጣት ማቅለያ ምክንያቶች በወንጀል ሕጉ ውስጥ የሚገኙት በተለያዩ አንቀጾች ውስጥ ተበታትነው ነው::
ለምሳሌ:- በወንጀል ሕግ አንቀጽ 83:-ዝምድናና የጠበቀ ወዳጅነት)፣ አንቀጽ 27(3)+31:-ሙከራ)፣ አንቀጽ 28(2:-መተውና መጸጸት)፣ አንቀጽ 29(ሊፈጸም የማይቻል ወንጀል)፣ አንቀጽ 36(3:-ለወንጀል ማነሣሣት)፣ 37(4: አባሪነት)፣ አንቀጽ 49(2: ከፊል የወንጀል ኃላፊነት)፣ አንቀጽ 56(2:-ወጣት ጥፋተኞች)፣ 72:-ለማሸነፍ የሚቻል መገደድ)፣ አንቀጽ 74(2:-የበላይ ትእዛዝ)፣ አንቀጽ 75(የሰውን ሕይወትና ደኅንነት ለመጠበቅ ሲል ልዩ የሙያ ግዴታ ያለበት ሰው የሚፈጸማቸው አስገዳጅ ድርጊቶች)፣ አንቀጽ 76:-የአስገዳጅ ሁኔታን ወሰን መተላለፍ)፣ አንቀጽ 77(2:-ወታደራዊ አስገዳጅ ሁኔታን ማለፍ)፣ አንቀጽ 79(1: ሕጋዊ መከላከልን ማለፍ)፣ አንቀጽ 81(2-3:- በሕግ ላይ መሳሳት እና ሕን አለማወቅ) መጥቀስ ይቻላል::
💠▮▷ልዩ የቅጣት ማቅለያዎች ቅጣትን በአንድ ርከን ሳይሆን እንደ ሁኔታው በወንጀል ሕግ አንቀጽ 179 በተደነገገው መደበኛ የቅጣት ማቅለያ ደንብ(ordinary mitigation) መሠረት፣ በአንቀጽ 180 በተደነገገው በመሰለው ቅጣትን ማቅለያ ደንብ (free mitigation) እና በአንቀጽ 181 (ከቅጣት ነጻ የማድረግና ቅጣትን የመተው ደንብ (exemption & Waiving) መሠረት የቅጣት የቅጣት ውሳኔን እንዲወስን የሚደነግጉ ናቸው::
▷ስለሆነም "ከአምስት ማቅለያ በላይ ማቅረብ  ሆነ  መያዝ  የሚቻልበት ሁኔታ እዳለ መረዳት ያስፈልጋል!!

Freshman course (Introduction to law) easily explained the concepts of common and civil law
Civil Law (የሲቪል ሕግ)
እንደ ትልቅ የሕግ መጽሐፍ አስበው። 📖
መንግሥት ብዙ ደንቦችን በመጽሐፍ ውስጥ ቀድሞ ይጽፋል። ዳኛውም ጉዳይ ሲመጣ “በሕጉ መጽሐፍ ላይ ምን ተጻፈ?” ብሎ ይመለከታል።
ምሳሌ:አንተ የጓደኛህን ኳስ ⚽ አፈነዳህ።
የሕግ መጽሐፉ “የሌላ ሰውን ንብረት ካጠፋህ ካሳ መክፈል አለብህ” ይላል።ዳኛው → ይህን የተጻፈውን ሕግ ተመልክቶ ውሳኔ ይሰጣል።
Civil Law የሚጠቀሙ አገሮች: ኢትዮጵያ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ጣሊያን ወዘተ።
Common Law (የጋራ ሕግ)
እንደ “ቀድሞ የተወሰነውን ውሳኔ ተመልከት” የሚል ስርዓት አስበው።
አንድ ዳኛ በአንድ ተመሳሳይ ጉዳይ ውሳኔ ሰጠ። ከዚያ በኋላ ተመሳሳይ ጉዳይ ሲመጣ፣ ሌላ ዳኛ “ቀድሞ በተመሳሳይ ጉዳይ ምን ተወሰነ?” ብሎ ይመለከታል።
ምሳሌ:
ልጅ A: “ጓደኛዬ ኳሴን አፈነዳ።” ዳኛ: “በተመሳሳይ ጉዳይ ቀድሞ የተወሰነ ውሳኔ አለ?”ካለ፣ ያ የቀድሞ ውሳኔ ለአዲሱ ጉዳይ መመሪያ ሊሆን ይችላል።
Common Law የሚጠቀሙ አገሮች: እንግሊዝ፣ አሜሪካ፣ ካናዳ፣ አውስትራሊያ ወዘተ።
በአንድ ሐረግ
Civil Law: 📖 “በሕግ መጽሐፉ ላይ ምን ተጻፈ?”
Common Law: ⚖️ “ቀድሞ በተመሳሳይ ጉዳይ ምን ተወሰነ?”

• ቅሬታ: Complaint / Grievance
• ቅሬታ ሰሚ: Grievance Hearing Body
• አጣሪ ኮሚቴ: Review Committee
• የሰበር አቤቱታ: Cassation Petition
• የይግባኝ አቤቱታ: Memorandum of Appeal
• ማመልከቻ: Application
• የአቤቱታ ጽሑፍ: Pleading
• የክስ አቤቱታ: Statement of Claim
• የመከላከያ አቤቱታ: Statement of Defence
• Claim: የይገባኛል ጥያቄ
• Relief: ዳኝነት / መፍትሔ
• Request: ጥያቄ / አቤቱታ