Кыллахский музей "Мы-россияне" им.Г.Димитрова
44 subscribers
49 photos
12 videos
14 files
14 links
Официальный канал Кыллахского музея, с Кыллах, Олекминского района РС(Я)
Адрес: с.Даппарай ул.Еловая 21
Руководитель: Корнилова Татьяна Лазаревна
Download Telegram
*Ефимов Николай Григорьевич*
Николай Григорьевич 1914с төрүөх. 1941 сыллаахха атырдьах ыйыгар Кэрбиилэ арыыга оттуу сырыттаҕына бэбиэскэ туттарбыттар.Бастаан борохуотунан, онтон поеһынан айаннаан Бурятияҕа тиийбиттэр. Чита куоракка илдьэн икки нэдиэлэ үөрэппиттэр уонна сапернай батальоннарыгар анаммыт.ус араас миинэни баһылаабыттар. Ленинградскай фроҥҥа ыытыллыбыт. Онно тиийэн разведрота5а саперынан анаабыттар.Разведка5асылдьар ньымалары, маскировкаланар албастары, ракетницанан сөпкө туттарга үөрэппиттэр. Разведчик сыылар суола этэҥҥэ буолла5ына кыһылынан ытар эбит, онтон туох эмит алдьархай таҕыстаҕына салгыҥҥа үрүҥ ракетанан ыта5ын.Оччо5о киниэхэ көмө ыыталлар эбит. Разведкаҕа түүн сылдьаллар, күнүһүн сынньанар.Арыт түүн миинэни көрдүү, өстөөхтөн тыл ыла эбэтэр немец сэбэ сэбиргэлэ төһө баарын билэ бараллар эбит. Биирдэ разведкаҕа сырыттаҕына, чугас немецтэр саҥалара иһиллибит, Николай снаряд түспүт оҥхойугар саспыт. Өстөөхтөр чугаьаабыттарыгар автоматынан барыларын хаптаппыт. Николай Григорьевич 1941 сылтан 1943 сылга диэри Ленинград куорат таһыгар сэриилэспит. Онтон ата5ар бааһыран дойдутугар кэлэн биригэдьииринэн, звеноводунан үлэлээбитэ.Ленин куоратын көмүскэспит хорсун буойун элбэх мэтээллэрдээх, хайҕал суруктардаах этэ.
Корнилова Т.Л. Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта 2025 с
*Корнилов Дмитрий Михайлович*
Дмитрий Михайлович 1921 с.Кыыллаахха төрөөбүтэ. 1939 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педучилищены бүтэрэн баран, алын кылаас оҕолорун үөрэппит.1940 сыллаахха Кыһыл Армияҕа ыҥырыллан барбыт, онтон 1942 сыллаахха Барнаул куораттааҕы артиллеристко- минометнай училищеҕа үөрэнэр направление туппут. Сыл аҥаара үөрэнэн баран Сталинградка 64-с госстрелковай корпуска минометнай взвод командирынан ананар . Сталинград аннынааҕы фашистары кытары кыргыһыы туһунан архивнай документ маннык кэпсиир: "Лейтенант Корнилов в боях южнее Сталинграда в районе кургана Песчанка в период с 10 по 16 января 1943 года уничтожил 7 дзотов, 4 пулемета с расчетами, 2 пушки, 3 миномета и до 365 гитлеровских солдат и офицеров, кроме того разрушил 3 землянки и до 60м.траншей, тем самым обеспечил своевременное подавление огневых средств противника, что облегчило продвижение нашей пехоты впереди с меньшими потерями". Бу сэрии кэнниттэн " За отвагу" мэтээл, Орден Славы 3 степени, Орден Отечественной войны 2 степени наҕараадаламмыта. Офицер- артиллерист Корнилов Дмитрий Михайлович 2-с Украинскай Фронт 79-с гвардейскай дивизия командирынан сылдьыбыта, онтон бааһыран, контузияланан баран 1949 сыллаахха төрөөбүт Кыыллаа5ар кэлбитэ.Даппарайга биригэдьииринэн, леснигинэн үлэлээбитэ.42 сааһыгар өлбүтэ.
Корнилова Т.Л Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта. 2025 сыл.
*Бырааттыы Ыракыевтар*
Кыыллаах Арыыга колхозтаах кэргэнигэр Татьяна Дмитриевна, Степан Николаевич Ыракыевтарга эмдэй сэмдэй уолаттар Егор уонна Николай төрөөбүттэрэ.Корнилова Ксения Степановна бииргэ төрөөбүт убайдара.Уолаттар иккиэн мандолина5а, балалайка5а, гармошка5а оонньууллара.Николай Дьокуускайга пединститутка рабфакка үөрэммитэ, физик- математик идэтигэр.1941 сылга ба5а өттүнэн тылланан барбыта уонна танковай училищены бүтэрэн баран, "КВ" танк командира буолар. Немец 1 танкатын, 12 блиндаьын, 4 дзотун суох оҥорор, ону таһынан рота аҥара фашистары, массыыналар колонналарын күдэҥҥэ көтүтэр. Бу хорсун быһыытын иһин лейтенант Николай Ыракыевка Кыһыл Сулус орденынан наҕараадаламмыта.Ийэлэрэ Татьяна Дмитриевна уолаттарым кэлэн оонньуохтара диэн музыкальнай инструменнары өргө диэри харыстаан, бэрийэн сылдьыбыта, кэллэхтэринэ эмиэ үөрэн-көтөн, музыкалаах ырыа- тойук бөҕө буолуо этибит диэн, уолаттара эргиллибэтэхтэрэ, сэрии толоонугар охтубуттара.
Корнилова Т.Л.
Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта 2025 с
*Догоюсов Василий Сидорович*
Василий Сидорович 1912 сыллаахха Кыыллаахха төрөөбүтэ.1943 с сэриигэ ыҥырыллыбыт.210-с стрелковай дивизияҕа сулууспалаабыт. Сержант Василий Сидорович "За взятие Берлина","За освобождение Варшавы", "За победу над Германией" диэн мэтээллэрдээх хорсун буойун этэ. Украинаны, Белоруссияны, Польшаны, Чехословакияны босхолоон Берлиҥҥэ тиийбит.Тиийбиттэрэ сэбиэскэй саллааттар Берлины ылан сылдьаллар эбит.Рейхстаг үрдүнэн кыһыл знамя ыйаммытын көрөн үөрүү бөҕө буолбуттар.Онтон Берлин иһигэр саһа сылдьар немецтэри булаттыырга сылдьыбыт, боростуой саллааттар бэринэллэрин эбит, оттон офицер -гестаповецтэр иннилэрин биэрбэккэ кыргыһаллар эбит. Атырдьах ыйыгар 1945 с. демобилизацияламмыт уонна Токо5о олорон 1963 с. өлбүтэ.
Корнилова Т.Л Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта 2025с
*Бастыров Кирилл Дмитриевич*
Бастыров Кирилл Дмитриевич 1942 сыллаахха сэриигэ ыҥырыллыбыт.20- с Сибиирдээҕи хайыһар биригээдэтигэр, аатырбыт Рокоссовскай армиятыгар пулеметчигынан сылдьыбыт.Бастаан ботуруоннары бииригэр сэттэ уон буулдьа киирэр дьааһыгынан аҕалаллар үһү, онтон лиэнтэ оҥороллоро, ол үчүгэй үһү, ону бэйэ5эр эринэн баран бара турар.Онтон 76мм чэпчэки тааҥканы ытар пушка5а наводчигынан сылдьыбыт. Биирдэ немец үс 70-ча тонналаах тааҥкаларын уматан турардаах. Онно сылдьан аан бастаан бааһырбыт . Үһүс бааһырыытыгар хараҕар оскуолак кэлэн түспүт. Командир көмөлөһөөччүтэ буола сылдьыбыт.Ытыалаһыы кэмигэр алта орудиены хамаандалыыллар эбит, уот, буулдьа быыһынан сүүрэ сылдьаллар эбит.
Биирдэ ыраас хонууга немецтэр Кирилл дьоннорун билиэн ылан баран ыйаары турдахтарына түбэһэн быыһаан ылбыттар. Сүүрэн кэлэн ыйанаары турар саллааты атаҕыттан өрө кууһан анньыбыт уонна уолун үөгүлээн төбөтүттэн быаны араартарбыт.Быыьаабыт киһилэрэ бөдөҥ баҕайы нуучча уола эбит. Быыһаммыт уол кыһыытыттан уолтан автоматын ылан немецтэри сырсан сүүрэ турбут, хаһыыран ыҥыран көрбүттэр да истибэтэх.Кэлин туох буолбутун билбэттэр эбит. Биирдэ турбаны айахтарыгар уган, ыарахан сэптэрин сүгэн, өрүс түгэҕинэн хааман туораабыттар. Немецтэр бэйэлэрин киһилэрин пулемекка сыһыары илиититтэн ата5ыттан кэлгийэн баран баран хаалбыттар. Ол кэлгиллэ сытан ытыалаан старшиналарын өлөрбүт. Немецтэр оннук сидьиҥнэр этэ. Кирилл Дмитриевич сэриигэ 1942 сылтан 1945 сылга диэри сылдьыбыта. "За победу над Германией", "За отвагу" мэтээллэрдээх.
Корнилова Т.Л Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта 2025 с
*Саха сириттэн Берлиҥҥэ, Рейхтагка тиийэ сэриилэспит хорсун буойун*
Грязнухин Егор Андреевич 1902 с Өлүөхүмэ оройуонугар Кыыллаахха төрөөбүтэ. 1942 сыллаахха сэриигэ ыҥырыллыбыта.18-с биригээдэ 2 гвардейскай танковай армияҕа сэриилэспитэ. Белорусскай фроҥҥа байыаннай суоппарынан сылдьыбыта, боеприпастары таһар этэ. Ленинград анныгар, Кенигсбери, Варшаваны босхолоспута. Егор Андреевич хорсунун иһин элбэх мэтээллэрдээх: "За храбрость"',"За отвагу", "За освобождение Кенигсберга", " За освобождение Варшавы","За взятие Берлина". Сэрии кэнниттэн бала5ан ыйыгар, 1945 сыллаахха, төрөөбүт дойдутугар трофейнай грузовой массыынатын илдьэ кэлбитэ. "Димитров" колхозка суоппарынан, механизаторынан үлэлээбитэ.Пенсия5а тахсарыгар массыынатын колхозка туттарбыта. Кэргэнэ Елена Васильевна диэн этэ. 4 оҕоломмуттара. 1961 с өлбүтэ.
Корнилова Т.Л Кыыллаах орто оскуолатын түмэлин салайааччыта 2025 с
Линейка «Стена памяти»

В нашей школе прошла торжественная линейка «Стена памяти», приуроченная к памяти героев Великой Отечественной войны и участников СВО. Это мероприятие собрало как учеников, так и гостей — родителей и ветеранов, что сделало его особенно значимым и запоминающимся.

«Стена памяти»

Учащиеся подготовили трогательные творческие номера. Юноармейцы школы рассказали подробно обо всех кто изображен на стенде. На линейке звучали стихи о войне, написанные как известными, так и молодыми поэтами. Эти выступления затронули сердца всех присутствующих, создавая атмосферу глубокой благодарности и уважения.


Мы все поняли, что важно хранить в сердце благодарность тем, кто сражался и победил, чтобы мы жили в мире.
*"Илюша" диэн суруктаах ньуоска Кыыллаах орто оскуолатын музейыгар тиийэн кэллэ*
А5а дойду сэриитигэр Старай Русса анныгар тыһыынчанан сэбиэскэй саллааттар геройдуу охтубуттара. Манна үһүс сылын "Медведь" диэн көрдүүр- чинчийэр этэрээт үлэлиир. Олор истэригэр Сунтаар оройуонуттан "Сонор" диэн эдэр патриоттар кулууптарын о5олоро уонна политехническэй лицей үөрэнээччилэрэ бааллар. Кинилэр сыаллара- соруктара диэн улуу Новгород сирин окуопаларыгар охтубут саллааттар уҥуохтарын булан ааттарын үйэтитии. Бу кэм иһигэр кинилэр 15 байыас кырамталарын, орденнарын, мэтээллэрин, туттубут малларын булбуттара уонна "Илюша" диэн суруктаах луоскуну булбуттар. Уонна дьэ архивы хаһан тыһыынчанан Ильяттан иккитин талан, биирэ Новосибирск Ильята саастаах киһи (киниэнэ буолбатах эбит) биирэ Кыыллаах уола 19 саастаах Борисов Илья Емельянович луоскута буоларын билбиттэр.Луоскуга ураһа курдук орнаменнаах эбит. Илья 1943 с. Медведно диэн дэриэбинэ анныгар улахан кыргыһыыга өлбүт. Илюша 330 сэбиэскэй саллааттары кытары Старай Русса куорат Симоновскай кылабыыһатыгар 2025 сыл ыам ыйын 7 күнүгэр көмүлүннүлэр, бу улахан событие5а кыттаары Саха сирин делегацията Новгородскай уобаласка бара сырыттылар уонна Илья Емельянович сиэн балтылара Макарова Надежда Семеновна, Марианна Семеновна Грязнухина кыттыыны ыллылар, суруктаах луосканы уонна көмүллүбүтун туоһулуур докуменнары туттулар.
Надежда Семеновна бэс ыйын 26 күнүгэр Кыыллаах орто оскуолатын музейыгар эһэтэ Иннокентий Емельянович (сэриигэ иккиэн барбыттар, эмиэ ити дэриэбинэ анныгар быраатын иннигэр охтубут) бииргэ төрөөбүт быраатын Илюша луоскутун а5алан туттарда. Макаровтар, Грязнухиннар, Корниловтар дьиэ кэргэттэригэр махталбытын биллэрэбит!
*Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат!*
Корнилова Татьяна Лазаревна, Кыыллаах орто оскуола оскуолатын музейын салайааччыта
2025 сыл
2