#development2


جلسه نهم: کاربردهای عملی چارچوب‌های استروم

(Empirical Applications of the Ostrom Frameworks)


مقاله سال ۲۰۱۴ نوشته Harini Nagendra درمورد آسیب‌شناسی وضعیت دریاچه‌ها در بنگلور هند به‌کمک چارچوب سیستم‌های اجتماعی و زیست‌محیطی:

https://www.ecologyandsociety.org/vol19/iss2/art67/
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

#development2


جلسه نهم: کاربردهای عملی چارچوب‌های استروم

(Empirical Applications of the Ostrom Frameworks)


مقاله سال ۲۰۱۶ نوشته Eduardo Brondizio درمورد چارچوب مفهومی برای تحلیل سیستم‌های اجتماعی و زیست‌محیطی، مورد نمونه دلتای رودخانه آمازون:

https://link.springer.com/article/10.1007/s11625-016-0368-2
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

تحلیل دولت‌های نفتی و ظرفیت حکومت
(دسته‌بندی موضوعی اپیزودهای پادکست دغدغه ایران)

#پادکست_دغدغه_ایران تاکنون در ۵۱ اپیزود و ۳ فصل منتشر شده است. #اندیشه_توسعه موضوع محوری این پادکست است، اما به موضوعات متفاوت اندیشه توسعه در اپیزودهای آن پرداخته شده است. دسته‌بندی موضوعی اپیزودها برای کمک به شنوندگان برای تهیه شده است.

اپیزودهای ۳ تا ۵ درباره تحلیل وضعیت دولت های دارای منابع نفتی نظیر ایران، ونزوئلا، نیجریه، اندونزی و نروژ است.

اپیزود ۳. دولت نفتی: دون‌کیشون در لی‌لی‌پوت. (کتاب معمای فراوانی: دولت‌های نفتی و رونق‌های نفتی – قسمت اول)

اپیزود ۴. راه فلاکت: ونزوئلایی شدن (کتاب معمای فراوانی: دولت‌های نفتی و رونق‌های نفتی – قسمت دوم)

اپیزود ۵. نروژ و اندونزی: بدون نفرین نفت (کتاب معمای فراوانی: دولت‌های نفتی و رونق‌های نفتی – قسمت سوم)


حمایت از پادکست
حامی‌باش

صفحه اینستاگرام پادکست

شنیدن از:
Apple Podcast ‖ Castbox

Google Podcast ‖ Overcast

Pocket Casts ‖ Shenoto

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@dirancast_official

#ایده


استاد در مقام راهنمای دانشجو:

چند روز پیش استاد درس خردسنجی (Microeconometrics) امتحان پایان ترم رو لغو کرد، با ارایه دو توضیح که بعد از این همه سال امتحان دادن، احتمالا شرکت در امتحانی دیگر کمک خاصی به دانشجویان نکند و از طرف دیگر، اولویت دانشجویان در این بازه زمانی، تغییر مسیر از گذراندن دروس به انجام پژوهش است.

به جای آن، از دانشجویان خواسته‌است یک ارایه کلاسی کوتاه درمورد برنامه پژوهشی‌شان در فصل تابستان ارایه دهند و در آن توضیح دهند که می خواهند چه دستاوردی در پایان تابستان داشته‌باشند.

به نظرم این شیوه فکر به اولویت دانشجویان، در میان گذاشتن علت تصمیم با آن‌ها، و استفاده از فرصت کلاس برای هدایت دانشجویان، برایم جای یادگیری داشت.


@kennedy_notes

#development2
#development


جلسه دهم: ارایه کلاسی دانشجویان- بدون منبع برای مطالعه


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


مقاله سال ۱۹۸۸ نوشته Amartya Sen درمورد مفهوم توسعه:

https://peeps.unet.brandeis.edu/~teuber/Sen,%20The%20Concept%20of%20Development.pdf
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

#کتاب


فصل ۲ از کتاب مذاکرت تجاری، به موضوع نظام ترجیحی اتحادیه اروپا برای واردات موز از کشورهای مستعمره سابق و شکایت آمریکا از این موضوع می‌پردازد.

نکته شگفت‌انگیز در این ماجرا آن است که:

۱- رخدادها بسیار مشابه اختلاف تجاری بین آمریکا و اتحادیه اروپا در دوران رییس جمهور سابق آمریکا است.

۲- نقش شرکت‌های خصوصی بزرگ و ترجیح منافع آن‌ها بر منافع مصرف‌کننده‌ها پررنگ است.

۳- شدت عمل آمریکا و اتحادیه اروپا برای «گرو کشی» از هم برای پیشبرد منافعشان، تعجب‌آور است.

کتاب:

https://www.amazon.com/Case-Studies-Trade-Negotians-International/dp/0881323632

(احتمالا هیچ یک از دو جلد این کتاب هنوز ترجمه نشده‌باشند.)
-----

مقاله سال ۱۹۹۷ نوشته Paul Sutton درمورد نظام ترجیحی اتحادیه اروپا برای واردات موز:

https://www.jstor.org/stable/166510


@trade_notes

#job


موقعیت‌های کاری در یونیسف:

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549828/reports-specialist-p3-pn-00119651-beirut-lebanon-temporary-appointment

https://jobs.unicef.org/en-us/job/548789/reports-officer-nob-beirut-lebanon-110638

https://jobs.unicef.org/en-us/listing/?jobnotfound=true

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549765/programme-specialist-social-assistance-noc-pn-117075-beirut-lebanon-fixed-term

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549812/consultancy-learning-recovery-consultant-11-months-beirut-lebanon

https://jobs.unicef.org/en-us/job/548348/individual-consultancy-senior-consultant-with-the-child-protection-section-76-days-within-6-months-homebased

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549704/international-consultancy-education-specialist-kinshasa-office-based-6-months

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549607/consultance-internationale-charg%C3%A9e-de-r%C3%A9aliser-un-diagnostic-genre-organisationnel-et-strat%C3%A9gique-du-secteur-de-l%C3%A9ducation-en-rdc-kinshasa-85-jours-ouvrables-office-based

https://jobs.unicef.org/en-us/job/549614/implementation-research-specialist-contractor-digital-learning-europe-and-central-asia-homebased

موقعیت‌های کار داوطلبانه در سازمان ملل متحد (یکی از آسان‌ترین راه‌ها برای ورود به سازمان ملل، از طریق کار داوطلبانه است):

https://www.unv.org/currently-advertised-un-volunteer-opportunities

موقعیت کاری در مرکز توسعه بین‌الملل در دانشکده حکمرانی دانشگاه هاروارد:

https://sjobs.brassring.com/TGnewUI/Search/Home/Home?partnerid=25240&siteid=5341#jobDetails=1948695_5341

موقعیت کاری در موسسه Pur Project، فعال در حوزه پایداری زنجیره تامین:

https://purprojet.recruitee.com/o/manager-programs-industry-service

موقعیت کاری در Precision for development، فعال در حوزه استفاده از داده برای بهبود کشاورزی:

https://precisiondev.org/who-we-are/job-openings/

موقعیت کاری در موسسه Rhodium Group:

https://rhg.com/job/senior-research-analyst-international-energy-and-climate/

موقعیت کاری در بانک توسعه قاره آمریکا:

https://iadbcareers.taleo.net/careersection/external/jobdetail.ftl?job=2200000273&lang=en

موقعیت کاری در Jacobs Foundation، فعال در حوزه آموزش:

https://jobs.dualoo.com/portal/4mbveac2/aa4568ad-32fa-48e0-9f16-7b25ca5c7b25/detail
-----------------

خوب است حین اپلای کردن برای موقعیت‌های کاری،

۱- لیستی از موسسات فعال در حوزه‌های مختلف کاری تهیه کنید.

۲- لیستی از مهارت‌های مورد نیاز پرتکرار برای موقعیت‌های کاری مورد علاقه‌تان تهیه کنید.

۳- برای کسب آن مهارت‌ها برنامه‌ریزی کنید.

۴- صفحات موسسات مورد علاقه‌تان را در شبکه‌های اجتماعی (عمدتا لینکدین و توییتر) دنبال کنید.

۵- این لیست‌ها را به تدریج و در طول زمان تکمیل کنید.

با این رویکرد، آگهی‌های شغلی می‌توانند نقش نقشه مسیر یادگیری را برای شما ایفا کنند



@kennedy_notes

⭕️ مریدوار زیستن

🖋محمد خیرآبادی

🔘 خطری که همیشه و همه جا انسان و جامعه انسانی را تهدید می‌کند، زندگی کردن مانند یک مرید است. همه انسان‌ها در طول تاریخ و در همه فرهنگ‌ها قابلیت این را داشته‌اند که به دیگری/دیگرانی دست ارادت بدهند و از ایشان بی چون و چرا تبعیت کنند. انسانی که از اصالت بی‌بهره باشد و ارزش فردیت خود را نشناخته باشد، دیر یا زود در دام تقلید، ارادت و سرسپردگی می‌افتد. مرید کسی است که خودش را به مراد و پیشوا واگذار می‌کند، عقل و اراده‌اش را تعطیل می‌کند و مسئولیت‌هایش را به دوش دیگری می‌اندازد. مرید در ازای این واگذاری و فرافکنی، آرامش و آسودگی خاطر را طلب می‌کند.

🔘 تعطیل نمودن عقل و اراده و مریدوار زیستن، یکی از بزرگترین آسیب‌های فرهنگی یک جامعه است. برای دفع و رفع آن باید ابتدا به کمک نشانه‌هایی آن را شناخت و تشخیص داد:

۱- آرا و نظرات دیگری را بدون دلیل پذیرفتن و او را در جایگاهی بالاتر از نقد و نقادی نشاندن، اولین مشخصه مریدوار زیستن است.
۲- اطاعت محض از دیگری در مقام عمل و گردن نهادن بی چون و چرا به اوامر او، مشخصه دوم مریدوار زیستن است.
۳- سومین مشخصه زندگی مریدوار این است که انسان دچار تعلل و تاخیر در اظهار نظر و اقدام می‌شود. تا از مرجع بالاتر تاییدیه نگیرد حرفی نمی‌تواند بزند و قدم از قدم نمی‌تواند بردارد.

🔘 زندگی مریدوار اختصاص به پیروان یک دین، مکتب یا ایدئولوژی ندارد. انسان می‌تواند به هیچ مکتبی تعلق نداشته باشد اما مرید افکار عمومی، دنباله‌رو گروه‌های مورد اعتماد و گوش به فرمان موج‌ها و مُد‌ها باشد و همین ارادت‌های پنهان و خاموش هم آسیب‌ها و خطرات بزرگی برای فرد و جامعه به وجود می‌آورند. برای دفع و رفع آسیب‌های زندگی مریدوار یک راه بیشتر وجود ندارد و آن اینکه فاصله انتقادی خود را با هر شخص، گروه یا اندیشه‌ای حفظ کنیم و با هیچ کس و هیچ چیز نسبت مرید و مرادی برقرار نکنیم. البته حفظ فاصله انتقادی، نیازمند حفظ اصالت، رشد فردیت و مسلح شدن به پیش‌زمینه‌ها و ابزار لازم برای تفکر و نقد است.

دنباله کار خویش
🆑http://t.me/yaddasht_kheyrabadi

#ایده


مطلبی که آقای محمد خیرآبادی نوشتن، خیلی مهمه.

یکی از افسوس‌هام درمورد گذشته اینه که مدتی طولانی مریدوار زندگی کرده‌ام.

متاسفانه این حفظ فاصله از فکر و انتخاب‌های دیگران و فرصت به خود برای آگاهانه فکر کردن، انتخاب کردن و پذیرفتن مسوولیت تبعات انتخاب‌ها را با آزمون و خطا یاد گرفته‌ام.

امیدوارم که این درس یادم بماند.



@kennedy_notes

#development2


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


مقاله سال ۲۰۱۳ نوشته Matt Andrews درمورد آسیب‌شناسی تله توانمندی دولت و روش خروج از آن به کمک روش PDIA:

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0305750X13001320?via%3Dihub
-------------

کانال تلگرام مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه درمورد آسیب‌شناسی تله توانمندسازی دولت و خروج از بحران حکمرانی می‌نویسد. برای پیدا کردن مطالب مرتبط، با #pdia در آن کانال جست‌و‌جو کنید:

https://t.me/IranBSSC/515

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

#development2


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


مقاله سال ۲۰۱۰ نوشته Jeff Waage درمورد ارزیابی اهداف توسعه هزاره سازمان ملل متحد:

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(10)61196-8/fulltext
-------------

درمورد اهداف توسعه هزاره سازمان ملل متحد:

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

درمورد رومینا، مونا و دیگران:

#ایده


دیدم که در کانال دغدغه ایران، محمد فاضلی در واکنش به از دست رفتن رومینا، سوالات زیر رو مطرح کرده‌اند. به نظرم آمد تاکید کنم که مخاطب این سوالات تک‌تک ما هستیم. به اندازه داشته و توانایی خود مسولیت قبول کنیم و سرمایه‌گذاری کنیم برای جوان‌ترها.

درمورد رومینا:

https://bit.ly/3i8Lcip

سوالات ایشون:

سيزده سؤال درباره قتل رومینا سيزده ساله

محمد فاضلي – عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي

✅ رومينا دختر سيزده ساله‌اي که با پسري از خانه فرار کرده بود، بعد از دستگيري و بازگرداندن به خانه، توسط پدرش، با داس، در قتلی ناموسي، کشته شده است. چند خبرنگار از صبح تا حالا خواسته‌اند تحليلم را بنويسم، اما من چند سؤال دارم.

⭕️ يک. آيا رومينا به حقوق فرزندي‌اش آگاهي داشت؟ آيا او در مدرسه يا هر جاي ديگري درخصوص خشونت خانگي يا هر تهديد ديگري که ممکن است يک دختر نوجوان را تهديد کند آموزش ديده بود؟

⭕️ دو. آيا رومينا در زمانه‌اي که سن و سال اولين ارتباط‌هاي عاشقانه و جنسي به همين حدود سيزده چهارده سال کاهش يافته است، براي مديريت عواطف و احساسات انساني‌اش آموزشي دريافت کرده بود؟

⭕️ سه. آيا قانون جامع و کم‌نقصي وجود دارد که از فرزندان و بالاخص دختران در مقابل خشونت‌هاي خانگي – از تحقير گرفته تا کودک‌آزاري، تجاوز جنسي و قتل – دفاع کند؟

⭕️ چهار. آيا رومينا به مراکز مشاوره، مراجع حقوقي مسئول در زمينه حمايت از حقوق کودکاني که ممکن است در معرض خشونت خانگي قرار گيرند، دسترسي داشت؟ آيا او شماره تلفن‌ مراکزي را که مي‌توانستند از او در مقابل خشونت خانگي دفاع کنند، مي‌دانست؟

⭕️ پنج. آيا پدر رومينا براي اعمال آن‌چه خير فرزندش مي‌دانسته – ممانعت از ازدواج با فرد نامناسب – به مراکز مشاوره يا هر مرجع کمک‌کننده ديگري دسترسي داشته است؟

⭕️ شش. آيا جامعه در حال گذار ايران به اندازه کافي درباره پديده‌هاي ناشي از تغييرات اجتماعي – از جمله همين بروز زودهنگام احساسات دختران و پسران و ارتباطات جنسي – دانش، خرد و گفت‌وگو توليد مي‌کند؟ (همين ديروز در شمال ميدان تجريش، کمي بالاتر از مرکز خريد ارگ، دختر و پسري در همين سن و سال را ديدم که در تاريکي پياده‌رو، عاشقانه يکديگر را بغل کرده بودند، پديده تا اين حد عادي شده است.)

⭕️ هفت. آيا رومينا مدرسه مي‌رفت؟ آيا نظام آموزش و پرورش ما در قبال بروز چنين مسائلي مسئوليتي دارد؟ آيا معلمان و مديران مدرسه مسئوليت داشتند وضعيت روحي او را زير نظر داشته و نسبت به بروز واقعه‌اي نظير فرار او با يک پسر حساسيت نشان دهند؟

⭕️ هشت. آيا پليس به ابزارهاي قانوني لازم براي بررسي شرايط روحي و رواني اعضاي خانواده و ممانعت از بروز خشونت احتمالي مجهز است؟

⭕️ نه. آيا پليس، بهزيستي، قوه قضائيه و ... مجازند آمارهاي قتل‌هاي ناموسي را منتشر نکنند و به گونه‌اي عمل کنند که گويي اين چنين وقايعي در کشور رخ نمي‌دهند؟

⭕️ ده. آيا کساني که نقشي در توقيف نُه ساله فيلم «خانه پدري» (با محوريت قتل ناموسي) – فقط به عنوان ابزاري براي طرح مسأله و نمادي از گفت‌وگوي اجتماعي درباره پديده قتل ناموسي - داشتند و حتي پس از صدور مجوز اکران، باز هم آن‌را از اکران بازداشتند، نقش و مسئوليتي در اين گونه قتل‌ها دارند؟ آيا آن‌ها به جز پنهان کردن اين رخدادها و پاک دانستن جامعه از اين گونه وقايع، راهبرد و راهکار ديگري هم براي جلوگيري از تکرار اين وقايع دارند؟

⭕️ يازده. آيا اين ظرفيت در رسانه صدا و سيما وجود دارد که آزادانه در اين ماجرا ورود کند و از همه جوانب حقوقي، رواني، خانوادگي، جامعه‌شناختي و ... به مسأله بپردازد و جامعه را نسبت به چنين رخدادهايي آگاه کند و مبدأ گفت‌وگوي اجتماعي فراگيري درباره اين پديده باشد؟ آيا صدا و سيما اجازه خواهد داشت ابعاد واقعي اين گونه قتل‌ها در ايران را آشکار کند؟

⭕️ دوازده. سياست و جامعه ايران امروز تا چه زماني مي‌خواهد يا مي‌تواند وضعيت «سکس» و «امر جنسي» را زير فرش جارو کرده و چنان با آن روبه‌رو شود که گويي وجود ندارد يا به‌سامان است؟ نظريه سياست بدن و مواجهه با امر جنسي در اين کشور که سياست اجتماعي و فرهنگي بر اساس آن تدوين مي‌شود چيست؟ کجا درباره آن بحث شده و جامعه در جريان آن قرار گرفته است؟ بنياد #خِرَد_جنسي اين جامعه چيست و کجا و چگونه اين خرد بررسي مي‌شود؟ سياست اجتماعي #امر_جنسي در جامعه ايراني چگونه وضع مي‌شود؟

⭕️ سيزده. سياست رسمي حکومت براي حفاظت از کودکان، زنان و قربانيان خشونت خانگي چيست؟ آيا سندي بالادستي براي مهار اين پديده وجود دارد؟

✅ قتل رومينا ريشه‌هاي اجتماعي، سياسي و سياستي دارد که اگر کاوش نشوند، دردي درمان نمي‌شود. بُهت، حيرت و گريستن بدون پرسش و پاسخ مطالبه کردن، بي‌فايده است.

(اگر مي‌پسنديد به اشتراک بگذاريد.)


@fazeli_mohammad



@kennedy_notes

⭕️ پارلمان اندونزی هم قانون «خشونت و آزار جنسی» را تصویب کرد. دور مباد تصویب چنین قانونی در مجلس ایران که رسیدگی قانونی به شکایات آزار جنسی و خشونت را جدی و آسان‌تر و حمایت قانونی از آسیب‌دیدگان را بیشتر کند. معترضان به آزار جنسی در شبکهٔ سینماگران کشور هم اگر تصویب چنین قانونی را مطالبه کنند به کاهش آزار هم در میان سینماگران و هم در سایر اقشار و گروه‌ها کمک بیشتری می‌شود.
@jalaeipour

#development2


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


مقاله سال ۲۰۰۶ نوشته Steven Radelet در نقد کارایی کمک‌های مالی بین‌المللی کشورهای توسعه‌یافته به کشورهای در حال توسعه:

https://www.cgdev.org/publication/primer-foreign-aid-working-paper-92#:~:text=This%20new%20working%20paper%20by,which%20conflict%20with%20each%20other.
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

#development2


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


مقاله سال ۲۰۰۳ نوشته Ramon Daubon درمورد روش تقویت همکاری در جوامع برای حل مشکلات‌ خود:

https://academic.oup.com/isp/article-abstract/3/2/176/1796345
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

📚 اولین جمع‌خوانی حیطه‌ی دیگردوستی موثر

📖 «کتاب Doing Good, Better اثر ویلیام مک‌اسکیل»

1⃣ جلسه دوم
■ Chapter Two
□ You Are The 1 Percent: Just how much can you achive?

🗓 پنجشنبه ۲۵ فروردین
⏰ ساعت ۱۵
🔊 برگزاری در بستر گوگل میت

✉️ در صورت تمایل برای شرکت در جلسات، به گروه تلگرامی بوک کلاب بپیوندید.

❗️برای عضویت در این حلقه‌ی مطالعاتی، هیچ محدودیت رشته‌‌ای و دانشگاهی وجود ندارد.

📱صفحه‌ی دیگردوستی موثر را در اینستاگرام دنبال کنید.

🆔 @EA_TUMS
🆔 @SSRC_News

#معرفی
#کتاب


فیلم پیتر سینگر در مورد مفهوم دیگردوستی موثر (Effective Altruism):

https://www.ted.com/talks/peter_singer_the_why_and_how_of_effective_altruism?language=en


متن انگلیسی کتاب Doing Good, Better:

https://www.amazon.com/Doing-Good-Better-Effective-Altruism/dp/1592409660


@kennedy_notes

#development2


جلسه یازدهم: معماها و چالش‌های توسعه

(Puzzles and challenges of development)


یادداشت سال ۲۰۱۴ نوشته Elinor Ostrom درمورد رویکرد تحلیل نهادی و توسعه برای آسیب‌شناسی توسعه نیافتگی در کشورهای در حال توسعه:

https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199677856.001.0001/acprof-9780199677856-chapter-4
-------------

پیوند به طرح درس:

https://t.me/kennedy_notes/3654


@kennedy_notes

⁠ منِ دیگر
چند دلیل در اثبات تکین بودن «دوستی»

✍🏽 علی ورامینی / سردبیر ماهنامه مدیریت ارتباطات

دوستی رابطه‌ای تکین در میان انواع رابطه‌های انسانی است، حتی عشق هم چنین نیست. اول آنکه دوستی رابطه‌ای خودگزین است. آدمی هنگامی که شروع به شناخت اطراف خود می‌کند، با کسانی آشنا می‌شود که جبراً در زندگیِ او هستند. اولین هسته خانوادۀ درجه‌یک‌اند: پدر و مادر و احیاناً خواهر و برادر. بسته به نوع خانواده و پدر و مادر، دیگرانی هم کم‌وبیش پیدا می‌شوند که در زندگی نقش داشته باشند، مثلاً عمه، خاله، عمو، دایی و فرزندانشان.
خیلی اوقات، به‌خصوص در خانواده‌های ایرانی، رابطه با افرادی که برشمرده شدند اولین ارتباطات انسانی فرد به‌جز خانوادۀ درجه‌یک او می‌شوند. از این جهت فرد در اولین مسیر ارتباطاتی‌اش دچار یک جبر مطلق است. هیچ انتخابی ندارد که خانوادۀ درجه‌یک و بعدتر خانوادۀ درجه دوم خود را انتخاب کند. در واقع، هم در رابطۀ والدین/ فرزندی جبر وجود دارد و هم مثلاً در رابطۀ عموزادگی.
اینکه بعدتر شکل و شمایل این رابطه‌ها متفاوت شود، ضعیف‌تر از عرف شود یا مثلاً دو برادر یا خواهر و برادری یا عموزاده‌هایی به دوستان خوب یکدیگر هم تبدیل شوند غیرممکن نیست. (مراد از جبری که گفته شد، به‌لحاظ ماهیتی است.) در فرایند اجتماعی شدن فرد، رابطه‌های متعدد دیگری به‌ وجود می‌آید. هرچند در همۀ رابطه‌ها رگه‌هایی از جبر محسوس است، دوستی در میان دیگر رابطه‌ها کمتر اسیر جبر است. دست‌کم ابتکار عمل فرد در آن چارچوبی که برایش مشخص شده بیشتر از دیگر رابطه‌هاست.
معمولاً ما رئیس یا مرئوس خود را آزادانه انتخاب نمی‌کنیم، همکار، هم‌تیمی، هم‌دانشگاهی، هم‌کلاسی، همشهری و... نیز همین‌طور. درست است که ما ناچاریم میان آدم‌هایی که می‌بینیم، آدم‌هایی که در طول زندگی در کشور و شهری که به دنیا آمدیم، در مدرسه، دانشگاه و سر کار و... می‌بینیم دوست انتخاب کنیم، ولی لااقل مثل دیگر رابطه‌ها نیست که فلانی از قبل متولد شدن‌مان پسردایی ما باشد، و یا چه بخواهیم و چه نخواهیم رئیس ما فلانی است و نمی‌توانیم رئیس را عوض کنیم مگر کارمان را عوض کنیم. از این بابت می‌توان گفت دوستی خودگزین‌ترین رابطۀ متصور در میان همۀ انواع رابطه‌هاست.
دیگر وجه استثنایی رابطۀ دوستی برابری در رابطه است. برابرهم‌انگاری یکدیگر در رابطۀ دوستی پیش‌فرض است و هرچیزی جز این باشد دیگر نامش را نمی‌توان دوستی گذاشت.
چنین رابطه‌ای که توأمان با عاطفۀ مثبت نسبت به یکدیگر همراه است، نه در رابطۀ خانوادگی وجود دارد و نه در رابطۀ همکاری، استاد/شاگردی و رابطۀ سیاسی و نه هیچ رابطۀ دیگری. در دوستی مهم نیست که هرکدام از طرفین چه خاستگاهی در اجتماع دارند یا در سرمایه‌های اجتماعی مثل ثروت، قدرت، شهرت، آبرو، علم هرکدام چه میزان اندوخته دارند، رابطۀ دوستی فارغ از همۀ این مناسبات است و برابری مطلق در آن وجود دارد. دوستی‌ای که برابری مطلق در آن وجود نداشته باشد دوستی سالمی نیست.
این برابری مطلق حتی در عشق هم وجود ندارد، در عشق همیشه معشوق بالاتر از عاشق {بازنمایی} می‌شود. البته تا وقتی که این عشق در میان باشد.
دلیل دیگر یکتا بودن رابطۀ دوستی، نبود هزینه/فایده یا دست‌کم پیچیده‌تر بودن این هزینه و فایده در رابطۀ دوستی است. درست است، هرچه پیش‌تر آمدیم عالمان روان بیشتر دلیل آوردند که هیچ رابطه‌ای بدون هزینه و سود شکل نمی‌گیرد. حتی عشق در یک نگاه هم! با فرض صحت این مدعا دوستی باز یک ضرورت روحی برای انسان است. آدمی انگار به این نیاز دارد که در لحظه‌هایی از زندگی‌اش بی‌حساب‌وکتاب و بدون محاسبۀ سود و زیان دست به فعلی بزند. یا لااقل این حساب‌وکتاب در جایی ناخودآگاه‌تر و پیچیده‌تر انجام شده باشد. آدمی همان‌طور که در روز تاریک و شب سختش به دل‌گرمی نیاز دارد، به این هم نیاز دارد که در جایی بدونِ حساب‌وکتاب مهر بورزد. چه رابطه‌ای بهتر از دوستی برای این بستر. رابطه‌ای که فارغ از هر آتوریته و اجباری باشد تا انسان بتواند نیاز معنویِ محبت کردن را در آنجا ارضا کند و چون جبر خودآگاهی در آن وجود ندارد و به نظرش صادقانه می‌رسد، بتواند یک لذت ناب انسانی را تجربه کند.
قطعاً دلایل بسیار دیگری هم می‌توان در تکین بودن رابطۀ دوستی برشمرد. این‌ها به ذهن ناقص من آمد. منی که نیک‌بختانه آنچه را در اینجا نوشته‌ام زیسته‌ام. در حقیقت از بخت‌یاری‌های زندگی‌ام داشتن دوستانی ناب بوده است و به‌معنای واقعی آن شاه‌بیت «سعدی»، «گر مخیر بکنندم به قیامت که چه خواهی/ دوست ما را و همه نعمت فردوس شما را» زندگی کرده‌ام. این نوشته را با نقل‌قولی از «زنون الئایی»، فیلسوف و ریاضی‌دان یونانی، خاتمه می‌دهم که از او پرسیدند: «دوست چیست؟»، گفت: «منِ دیگر.»

🗞منتشرشده در ماهنامه مدیریت ارتباطات؛ شماره ١٤٢.
@zamaneyebarkhord