رسانه و درس‌های قیام بهمن ۵۷
یک روایت تجربی
14 ژانویه 2026
همایون ایوانی

🔸 این نوشته روایتی تجربی است، طرح نکاتی است که شاید با تجربه و تیزبینی سایر نیروهای میدان‌دیده‌ی آن سال‌ها تکمیل و تصحیح شود. در این‌جا، چکیده‌وار به یکی از جوانب تجربه‌ی قیام بهمن می‌پردازم ... تلاشی برای تجرید این پدیده در پهنه‌های هم‌کنشی توانِ رسانه‌ای و سازماندهی...
درس‌های یک جنبش اجتماعی واقعی و خیزش ناشی از آن، سرچشمه‌ی پایان‌ناپذیر لحظاتی تاریخی در زندگی بشر هستند که دهه‌ها و گاه تا سده‌ها، نیاز به بازخوانی و تفسیر دوباره دارند. دوران انقلابی 57 ـ 1355، و سرانجام قیام بهمن ۵۷ که منجر به سرنگونی رژیم شاه شد، پدیده‌ای از این طراز است با همه‌ی دستاوردها و شکست‌هایش.


🔸تجربه‌ی دیروز، راه‌گشای پیچیدگی‌های انقلاب در روزگار کنونی نیستند، بلکه ایده‌هایی برای گسترش و پیوند تجربه‌ی پیشین برای چالش انقلابی در روزگار کنونی است. امروزه، حتی در سطح ارتباطات و رسانه، شکاف و چرخش بزرگی نسبت به نزدیک به نیم قرن پیش، پدید آمده که ارزیابی شرایط کنونی را فراتر و پیچیده‌تر از مدل ساده‌شده در نوشته کنونی می‌کند.
جامعه ایران، شُهره به اتکاء به فرهنگ شفاهی بوده و هست. روایت‌ها، شایعات، اسطوره‌سازی‌ها و نیز اخبار مهم سیاسی و اجتماعی به‌ویژه در دوران چیرگی سانسور گسترده ... از طریق گفتگوهای شفاهی در سطح اجتماع یا بخش‌های مختلف اجتماع گسترش می‌یافت. علاوه براین، گفتگوهای رودررو یا چهره به چهره، اعم از مکالمات دوستانه، بحث‌های خانوادگی، ارتباط با همکاران یا هم‌کلاسی‌ها، و نیز تماس مستقیم با یک سخنور، خواه ناخواه موثرترین شکل ارتباطاتْ بوده و هستند. چنین ارتباطاتی، ... به ایجاد اعتماد و هم‌دلی بین افراد یا گروه‌های کوچک انسانی کمک می‌کنند. علاوه بر ارتباطات فردی، ارتباط گروهی در گروه‌های کوچک به گسترش امکان تصمیم‌گیری و همکاری جمعی کمک می‌کنند.

🔹متن کامل این مقاله را در لینک زیر بخوانید:

https://wp.me/p9vUft-5kn


# همایون ایوانی # روایتی تجربی # تأثیرگذاری رسانه‌ها # جنبش اجتماعی

شعبده‌ی مترسک‌سازان

درحالی‌که مبارزه‌ی قهرمانانه‌ی مردم با رژیمِ زندان و شکنجه و کشتار در شعله‌های آتش خشم و مبارزه، خیابان‌های شهرها را تسخیر می‌کند، مترسک‌سازانِ فریب‌کار و شعبده‌باز در تکاپویند با تکیه بر پول و زور و رسانه‌های رنگ و وارنگِ سراسری و با نفوذ در خلاء امیال سرکوب‌شده‌ی آرزومندِ دست اقتدار، از موجودی بی‌چهره، چهره‌ی یک ناجی را بزک کنند.
بسا ایستادگی در برابر موج عوام‌فریبانه‌ی ارتجاع سلطنتی و خیل عظیم رسانه‌ها و سخنگویان و قلم‌به‌مزدانِ آن‌ها در رسانه‌ها، و غوغای اوباش و تیغ‌کشان‌شان - که وارثان به‌حقِ شعبان بی‌مخ‌های 28 مردادی‌اند ــ، آسان نباشد، اما می‌توان، و باید، در تلاش برای تسخیر قلب و روح مبارزان دلیر، تهی‌دستان گرسنه و تشنگان آزادی لحظه‌ای بازنایستاد.
سلاح کارای ما در مبارزه با این سیل عظیم، حقیقت است؛ حقیقت مبارزه، حقیقت رنج و فقر، حقیقت از دست دادن جگرگوشه‌گان و عزیزان و دوستان دلبند؛ و بیان حقیقت کناره‌نشینانی مفت‌خور و بیکاره که می‌خواهند بار دیگر بساط زندان و شکنجه و مرگ ساواک را بگسترانند و برای تصاحب نتایج مبارزه‌ی امروز خیابان‌های ما چنگ و دندان تیز کرده‌اند؛ بیان حقیقتِ دارایان و دزدانی که از همین امروز سنگر و بُرج و باروی‌شان را برای مبارزه با ستمدیدگان و تهیدستان برپا کرده‌اند.
سلاح آنان، پول و زور و رسانه است و حفره‌های ناآگاهی در اعماق ارتجاعیِ حافظه‌ی تاریخی ما؛ سلاح ما، باید آگاهی و روشنگری باشد در رسانه‌های زنده‌ی همدلی و در زمزمه‌ی آگاه‌گرانه‌ی رفاقت‌های همسنگری و همدوشی بر سنگفرش خیابان.