#فقه_الثقلین 8⃣2⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ (۱۱)

🔹 در شرح روایت ایوب بن نوح، بیان کردیم که حکم اصلی تطهیر پا در وضو در فقه اهل‌بیت علیهم‌السلام، مسح پا است؛ اما در برخی شرایط خاص، ائمه علیهم‌السلام به برخی از اصحاب خود دستور می‌دادند مطابق وضوی اهل‌سنت عمل کنند؛ چراکه رعایت تقیه و حفظ جان شیعیان اقتضا می‌کرد چنین کنند؛ از جمله امام برای خود خود ایوب بن نوح که با حکومت عباسی مرتبط بود توضیح میدهند که حکم اصلی تطهیر پا در وضو مسح است اما ایوب بن نوح میتواند در وضو از روی تقیه پاهای خود رو بشورد.

بنابراین، صرف وجود روایتی که در آن به شخصی دستور وضویی مطابق وضوی اهل‌سنت داده شده، به‌تنهایی نمی‌تواند اثبات‌کننده حکم عمومی وضو باشد؛ بلکه باید شرایط مخاطب و جهت صدور روایت نیز بررسی شود.

✅ دقت شود که در این گونه روایات بحث ما در اصل صدور روایات نیست بلکه در خصوص جهت صدور روایت است.

نمونه روشن دیگری به غیر روایت ایوب بن نوح، روایت داود بن زربی است. درباره داود بن زربی نیز در رجال کشی آمده است:

▫️وَكَانَ أَخَصَّ النَّاسِ بِالرَّشِيدِ [ او از نزدیک‌ترین و خاص‌ترین افراد نزد هارون‌الرشید بود ]
📚 معجم رجال الحديث جلد هشتم صفحه‌ی ۱۰۷

به همین دلیل امام برای حفظ جان ایشان به او دستور میدهد مطابق وضوی اهلسنت وضو بگیرد:

▫️مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ زُرْبِيٍّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنِ الْوُضُوءِ، فَقَالَ لِي: «تَوَضَّأْ ثَلَاثًا». قَالَ: ثُمَّ قَالَ لِي: «أَلَيْسَ تَشْهَدُ بَغْدَادَ وَعَسَاكِرَهُمْ؟» قُلْتُ: بَلَى. قَالَ: فَكُنْتُ يَوْمًا أَتَوَضَّأُ فِي دَارِ الْمَهْدِيِّ، فَرَآنِي بَعْضُهُمْ وَأَنَا لَا أَعْلَمُ بِهِ، فَقَالَ: «كَذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّكَ فُلَانِيٌّ، وَأَنْتَ تَتَوَضَّأُ هَذَا الْوُضُوءَ». قَالَ: فَقُلْتُ لِهَذَا: «وَاللَّهِ أَمَرَنِي»

▪️داود بن زربی میگوید از امام صادق علیه‌السلام درباره وضو سؤال کردم. حضرت به من فرمود: هر عضو را سه بار وضو بده [ یعنی مطابق وضوی اهلسنت ]
سپس به من فرمود: «‌مگر در بغداد و در میان لشکریان و نیروهای آنان رفت‌وآمد نداری؟» گفتم: بله
داود بن زربی میگوید: [ پس از گذشت این ماجرا و بازگشت به بغداد ] روزی در خانه مهدی [عباسی] وضو می‌گرفتم. یکی از آنان مرا دید، در حالی که من متوجه حضور او نبودم. پس گفت: کسی که ادعا کند تو فلانی هستی [ از شیعیان هستی ]، دروغ گفته است؛ در حالی که تو این‌گونه وضو می‌گیری!»
داود بن زربی میگوید در این هنگام [ با خود گفتم ]به خدا سوگند، امام مرا به همین دلیل مرا به این نوع وضو امر کرده است. [ برای اینکه به عنوان شیعه شناخته نشوم ]

👈 مشروح این روایت را کشی در رجال خود بیان میکند.

🔹 دقت در قرائن خود روایت [ خصوصا با تفصیلی که کشی بیان میکند ] نشان می‌دهد که دستور امام علیه‌السلام در اینجا ناظر به شرایط خاص داود بن زربی بوده است؛ شخصی که با دستگاه حکومت ارتباط داشت و در بغداد و میان نیروهای آنان رفت‌وآمد می‌کرد.

👈 امام در روایت ابتدا به داود بن زربی دستور میدهد مطابق وضوی اهلسنت وضو بگیرد سپس دلیل این کار را بیان میکند و میفرماید: چون تو در بغداد و میان لشکریان خلیفه عباسی هستی .

✅ بنابراین، این روایت نشان می‌دهد که ائمه علیهم‌السلام در شرایط تقیه، ممکن است به یکی از اصحاب خود دستور دهند مطابق وضوی اهل‌سنت عمل کند؛ اما چنین دستوری را نمی‌توان بدون بررسی شرایط صدور، حکم اولیه و عمومی وضوی همه شیعیان دانست.

ازاین‌رو، در بررسی روایات مربوط به وضو، تنها نقل متن روایت کافی نیست؛ بلکه باید جهت صدور روایت، شرایط مخاطب و قرائن موجود در روایت نیز بررسی شود.

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 9⃣2⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ (۱۲)

❗️از جمله روایت مورد استناد مخالفین برای اثبات شستن پا در وضو روایت فوق میباشد!

✅ روایت فوق هیچ دلالتی بر شستن پا ندارد و اثبات میکند که اهلبیت علیهم‌السلام در برخی اوقات برای حفظ جان شیعیان به آنها دستور میدادند مطابق وضوی عامه وضو بگیرند.

👈 شرح و توضیح روایت فوق را بیان کردیم.

🆔 @javaheralklam

▪️سال‌ روز شهادت خاتم انبیای الهی، پیامبر رحمت، حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم و فرزند ایشان امام حسن مجتبی علیه‌السلام را به محضر مقدس حضرت ولی‌عصر بقیةالله الأعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف و عموم شیعیان و مسلمانان تسلیت و تعزیت عرض می‌کنیم.

▫️وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنِ اِبْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُيَسِّرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قُلْتُ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ لاٰ تُفْسِدُوا فِي اَلْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاٰحِهٰا » قَالَ فَقَالَ يَا مُيَسِّرُ إِنَّ اَلْأَرْضَ كَانَتْ فَاسِدَةً فَأَصْلَحَهَا اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِنَبِيِّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ «وَ لاٰ تُفْسِدُوا فِي اَلْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاٰحِهٰا »
📚 الکافي ج ۸، ص ۵۸

▫️ميسر میگويد: از امام باقر عليه السّلام در خصوص معناى این آیه از قرآن كه فرمايد:
« در روى زمين پس از اصلاح آن فساد نکنید »(سورۀ اعراف آيۀ ۵۶) سوال کردم؛ امام فرمود:
اى ميسر زمين فاسد و تباه بود و خداوند آن را به وسيلۀ پيامبرش (صلّى الله عليه و آله) اصلاح فرمود، و (بدنبال آن) فرموده:«فساد نكنيد در روى زمين پس از اصلاح آن»

🆔 @javaheralklam

گوشه‌ای از مقام عظیم الشان پیامبر اسلام حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله

▫️عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: لَمَّا عُرِجَ بِرَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اِنْتَهَى بِهِ جَبْرَئِيلُ إِلَى مَكَانٍ فَخَلَّى عَنْهُ فَقَالَ لَهُ يَا جَبْرَئِيلُ تُخَلِّينِي عَلَى هَذِهِ اَلْحَالَةِ فَقَالَ اِمْضِهْ فَوَ اَللَّهِ لَقَدْ وَطِئْتَ مَكَاناً مَا وَطِئَهُ بَشَرٌ وَ مَا مَشَى فِيهِ بَشَرٌ قَبْلَكَ
📚 الکافي ج ۱، ص ۴۴۲

🔹 امام صادق عليه السلام فرموند: هنگامی که رسول خدا (صلّى‌اللّٰه‌عليه‌وآله) را به معراج بردند، جبرئيل او را بجایى رسانيد و خود با او نيامد. پیامبر فرمود: اى جبرئيل! در چنين حالى مرا تنها ميگذارى‌؟!
جبرئیل گفت: برو، بخدا در جايى قدم گذاشته‌اى كه هيچ بشرى قدم نگذاشته و پيش از تو هم بشرى در آنجا راه نرفته است .

✅ سند روایت معتبر است.

✅ برتری مطلق پیامبر اسلام حضرت محمد صلی‌الله علیه‌واله بر تمامی مخلوقات از اعتقادات قطعی شیعیان اهلبیت علیهم‌السلام است .

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 1⃣3⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ (۱۴)

🔹 ترجمه‌ی صحیح روایت فوق با توجه به مجموع روایات و شروح فقها ذیل آن چنین است:

▫️ از امام کاظم علیه‌السلام درباره مردی پرسیدم که وضو گرفت و شستن دست چپ خود را فراموش کرد. حضرت فرمود:
«از میان اعضایی که در وضو باید شسته شوند [صورت و دست‌ها]، فقط دست چپ خود را به‌تنهایی بشوید و وضوی اعضای دیگر [صورت و دست راست] را اعاده نکند.

⁉️ چرا روایت فوق را این گونه معنا کردیم ؟!

🆔 @javaheralklam

🔹 این ترجمه را بر اساس مقتضای جمع میان این روایت و سایر روایات باب برگزیدیم؛ زیرا فقهای امامیه نیز در شرح این روایت، «وحدها» را به معنای «از میان اعضای شستنی» دانسته‌اند.

🔹شهید اول در ذکر الشیعة فی أحکام الشریعة می‌نویسد:

▫️فالمراد بالوحدة من بين المغسولات، وبنفي الإعادة لما سبق عليها، توفيقاً بينها وبين غيرها

▪️مراد از «به‌تنهایی»، [شستن آن] در میان اعضای شستنی است و مراد از نفی اعاده، اعاده نکردن چیزی است که پیش از آن انجام داده است؛ و این تفسیر برای جمع میان این روایت و روایات دیگر است.»
📚 ذکر الشیعة فی أحکام الشریعة، ج ۲، ص ۱۶۲.

🔸 همچنین صاحب الحدائق الناضرة تصریح می‌کند:

▫️يعني لا يعيد ما غسله سابقاً، فلا ينافي وجوب مسح الرجل بعد غسل الشمال، وعلى ذلك أيضاً تحمل صحيحة علي بن جعفر عن أخيه موسى (عليه السلام)

▪️مراد این است که آنچه را پیش‌تر شسته است، اعاده نکند؛ بنابراین این روایت با وجوب مسح پا پس از شستن دست چپ منافاتی ندارد. صحیحه علی بن جعفر از برادرش موسی علیه‌السلام نیز بر همین اساس حمل می‌شود.»
📚 الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، ج ۲، ص ۳۶۷.

✅ بنابراین، بر اساس تصریح این دو فقیه، «وحدها» به معنای حذف یا نفی مسح پا نیست؛ بلکه ناظر به این است که پس از فراموشی دست چپ، همان عضو شستنی را جبران کند و اعضایی را که پیش‌تر شسته، دوباره نشوید.

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 2⃣3⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ (۱۵)

🔹 روایت فوق قابل حمل بر چند احتمال میباشد؛ از جمله اینکه مقصود امام کفایت غسل بدل از وضو میباشد؛ علامه مجلسی در شرح روایت میگوید:

▫️لا يبعد أن يكون المراد إيقاع الغسل بدلا من الوضوء، فيكون مؤيدا لاستحباب الغسل دائما، و الاكتفاء بالأغسال المستحبة عن الوضوء، كما قيل بهما
📚 ملاد الاخیار جلد سوم صفحه‌ی ۴۷

▪️بعید نیست که مراد، انجام غسل به‌جای وضو باشد؛ در این صورت، روایت مؤید استحباب همیشگی غسل و کفایت غسل‌های مستحبی از وضو خواهد بود؛ چنان‌که چنین دیدگاهی نیز مطرح شده است.

🔸 و احتمالات دیگر که فقهاء بیان کردند؛ به همین دلیل متن روایت فوق مجمل است:

▫️المتن لا يخلو من إجمال
📚 استقصاء العتبار جلد اول صفحه‌ی ۴۸۱

✅ بنابراین روایت به علت اجمالی که دارد قابل حمل بر چند معنا است در نتیجه ظهوری در کفایت شستن پا در وضو ندارد.

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 3⃣3⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ (۱۶)

🔹 روایت فوق دلالتی بر شستن پا در وضو ندارد و خود مخالفین نیز بیان داشتند که این روایت صریح در شستن پا در وضو نیست.

🔸 شرح علامه مجلسی در ذیل روایت قابل توجه است:

▫️قوله عليه السلام: و الغسل في الوضوء للتنظيف الظاهر قبل الوضوء، و لعل المراد أن الغسل الذي أمر به النبي صلی‌ الله عليه و آله و صار سببا لاشتباه العامة كان للتنظيف
📚 ملاذ الاخیار جلد اول صفحه‌ی ۲۸۵

▪️ظاهر این است که مراد از شستن در وضو، نظافت پیش از وضو است؛ و چه‌بسا مقصود این باشد که شست‌وشویی که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله به آن امر فرمود و سبب اشتباه عامه شد، برای نظافت بوده است.

✅ توضیح فوق از علامه مجلسی با محیط اجتماعی روای کاملا هماهنگ است زیرا اسماعیل بن همام در بصره زندگی میکرد و بصره عموما عامه بودند.
امام برای ایشان توضیح میدهند که اصل در وضو مسح است و شستن صرفا برای پاکیزگی است و ته جزء وضو

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 4⃣3⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ ( ۱۷ )

🔹 امام صادق علیه‌السلام در حدیثی طولانی که به توصیف معراج پیامبر میپردازد وضوی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله را این گونه شرح میدهد:

▫️صورتت را بشوی، زیرا تو به عظمت من می‌نگری؛ سپس هر دو ساعدت، راست و چپ، را بشوی، زیرا تو با دستت کلام مرا دریافت می‌کنی؛ سپس سرت را با باقی‌مانده آبی که در دستانت مانده مسح کن و همچنین پاهایت را تا برآمدگی‌های دو پا [کعبین] مسح کن
📚 الکافي جلد سوم صفحه‌ی ۴۸۲

⁉️ آیا مسح پا در روایت فوق آنگونه که مخالین ادعا میکنند حمل بر مسح استیعاب میشود؟!

✅ در روایت فوق مسح سر و پا با همان رطوبت دست توصیف شده است که این مطلب با مسح استیعاب مطابقت ندارد.

✅ بنابراین روایت فوق دلالت بر همان مسح مد نظر امامیه دارد و روایت دلیلی برای ما و نقضی بر ادعای مخالفین میباشد.

❗️اکنون که بحث معراج مطرح شد مشاهده‌ی این مطلب در خصوص معراج خالی از لطف نیست!

🆔 @javaheralklam

دو تفسیر مختلف از معراج

معراج شیعه 🆚 معراج سنی

⁉️ مخالفین به سه روایت فوق استدلال کرده‌اند که در روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام، «مسح» گاهی به معنای شستن نیز به کار رفته است؛ بنابراین روایاتی که در آنها درباره پا تعبیر «مسح» آمده، می‌توانند بر شستن حمل شوند!!

❗️حقیقتاً این استدلال بسیار عجیب است!!!

✅ در روایت اول و دوم، امام علیه‌السلام از ریختن مقدار مشخصی آب بر صورت و سپس کشیدن دست بر صورت سخن می‌گوید. تعبیر «مسح» در اینجا به معنای حقیقی خود، یعنی کشیدن دست بر عضو، به کار رفته است؛ نه اینکه «مسح» به معنای «شستن» باشد.

✅ روایت سوم نیز اساساً درباره شخصی است که آب کمی در اختیار دارد و امام علیه‌السلام در مقام بیان وظیفه همان شخص است.

🆔 @javaheralklam

#فقه_الثقلین 6⃣3⃣

⁉️ آیا از روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌توان شستن پا را اثبات کرد؟ ( ۱۹ )

▫️بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ اَلْعَلاَءِ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحَدِهِمَا عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ اَلْمَسْحِ عَلَی‌ اَلرِّجْلَيْنِ فَقَالَ لاَ بَأْسَ

▪️محمد بن مسلم میگوید از امام معصوم در خصوص مسح بر دو پا پرسیدم؛ حضرت فرمود: «اشکالی ندارد »

⁉️ تقریر استدلال مخالفین به روایت فوق: مخالفین روایت فوق را دال بر جواز شستن پا در وضو میدانند زیرا امام در پاسخ حکم مسح پا فقط فرموده «اشکالی ندارد»، پس معلوم می‌شود شستن پا هم جایز است؛ بنابراین میان مسح و شستن تخییر وجود دارد.

✍ پاسخ در پست بعدی ان‌شاءالله

🆔 @javaheralklam

🔹علامه حلی اعلی‌الله‌مقامه‌الشریف استدلال فوق را با عرضه بر علم اصول فقه این گونه نقد میکند:

▫️لا يقال هذا يدل على التخيير لان رفع البأس يفهم منه تجويز المخالفة لأنا نقول نمنع ذلك فإن نفى البأس أعم من ثوبت البأس في نقضه ونفيه ولا دلالة للعام على الخاص بإحدى الدلالات الثلاث على أن دلالة المفهوم إنما يكون حجة على تقدير عدم المنافي للمنطوق فإنه أقوى منه والمنافي ما قدمناه من الأحاديث
📚 منتهی المطلب جلد دوم صفحه‌ی ۶۷

1⃣ از عبارت «لا بأس» نمی‌توان جواز عمل مخالف را نتیجه گرفت؛ زیرا «نفیِ بأس» صرفاً بیان می‌کند که خودِ این عمل اشکالی ندارد و از آن، جواز ترک آن یا جواز عمل دیگری فهمیده نمی‌شود.

2⃣ افزون بر این، «نفیِ بأس» یک تعبیر عام است و نمی‌توان، آن را بر معنای خاصی مانند جواز شستن پا حمل کرد؛ بنابراین از این تعبیر، به‌تنهایی تخییر میان مسح و غسل ثابت نمی‌شود.

3⃣ حتی اگر کسی بخواهد از این تعبیر، مفهوم تخییر میان مسح و شستن را استفاده کند، این مفهوم در برابر روایات صریحی که بر مسح پا دلالت دارند، حجت نخواهد بود؛ زیرا منطوق از مفهوم قوی‌تر است و روایات صریح بر چنین مفهوم احتمالی مقدم می‌شوند.

✅ با توجه به استدلال بالا واضح میشود که روایت دلالتی بر آنچه مخالفین ادعا میکنند؛ ندارد.

🔹 بیان این نکته در ذیل مطلب فوق خالی از لطف نیست؛ قرار بود در خصوص حمره‌ی مشرقیه بین بنده و نماینده‌ی کانال‌های مخالفین مناظره صورت بگیرد که متاسفانه توسط آنها لغو شود❗️

⁉️ چرا این مناظره لغو شد ؟!

✔️ چون بنده تاکید داشتم عنوان مناظره باید [ برسی حمره‌ی مشرقیه بر اساس مبانی شیعه ] باشد؛ و قصد داشتم استدلال آنها را بر اساس قواعد اصولی نقد کنم.

❗️و این جماعت هر جا سخن از قواعد عقلی و اصولی باشد قطعا فراری هستند؛ برای نمونه:

👈 فرار از مناظره در باب توحید!

🆔 @javaheralklam