Bola hayoti — ichkaridan otilib chiqayotgan sirli ehtiyojga javoban — faqatgina hozirdan iborat. Qanday shiddatli ehtiyojlar?

- Harakatga
- Ushlashga, teginishga
- Eshitishga
- Ulashishga
- Emaklashga
- Chirmashib, tirmashishga
- Barcha sezgilarini ishlatib, o’rganish, tadqiq qilishga
- Mustaqil bo’lishga.

Agarda biz,
“Qilolmaysan..”
“Qilishing kerak…”
“Nimaga sen, sen qilding-aa???”
“Bunday bo’lishing kerak!”
kabi so’zlar bilan reaksiya bildirsak -

demakki, ko’p hollarda bunday reaksiyalar o’zimizning hayot tariximizdagi qonunlarimizdan, nazoratni yo’qotib qo’yganimizdan, ichimizdagi qaynoq hislarimizni his qilib chiqarib yubormaganimizdan bo’ladi.

Va

bularning hech birida bolaning hissasi - aybi yo’q.

Qolaversa, biz qanchalik o’z tariximiz ichida yashar ekanmiz, shunchalik bolaga to’siq bo’lamiz. Tiriklikni to’xtatish va bo’g’ish orqali.

Buni qanday bilamiz?

Biroz to’xtab va bolaning ko’zlariga qarab. Qanchalik ta’sir kuchiga ega ekanimizni yaqqol ko’ramiz o’shanda.
O’zimizni o’ta tiniq va aniq ko’rsatayotgan ko’zguga qaraymiz xuddi.

Xo’sh, ko’ryapmizmi?

Bu yerdan o’zgartirish va qo’shimchalar kiritib, @ijodifay
tarjima qildi.

Bolaning yo’lida turmasdan, unga halaqit qilmasdan shunchaki kuzatsak nima sodir bo’ladi?

Javob - rasmda.

Source: @anandamontessori at IG

@ijodifay

Bu esa kuchli diqqat deyiladi.

“Bolalar ularga xavfsiz ekanliklarini his qildira oladiganlar bilan o’z hissiyotlarini bo’lishadilar.”

@ijodifay

“Ob-havo ham quyoshli, ham bo’ronli bo’lganidek, nikoh osmoni ham ba’zida quyoshli, baaaaa’zida bo’ronli bo’lib turadi. Bu vaziyatga eng yaxshi tayyorgalik — juftlik orasidagi o’zaro do’stlik aloqalarini kuchaytirish hamda tushunuvchanlikni mustahkamlashdir.

Suratdagi kichkinagina, moviy osmoncha bizga bulutlarsiz osmon qanday ekanini eslatib turganidek, nikohdagi notinch vaziyatlarda do’stlik va hamdardlik bizga o’sha vaziyatlarda ham bir-birimizda yaxshilik borligini eslatib turadi.”

(c) Lobna Mulla

@ijodifay

Ishing atrofingdagi hamma narsadan qiziqroq va muhimroq bo’lganda sen: yuqoridagi rasm.

“Bolalarning ko’p hatti-harakatlari kattalarga mayda-chuyda ishdek ko’rinadi. Bilmaydilar-ki, gap bolaning diqqati haqida ketyapti va bolaning diqqati — mayda-chuyda ish emas!”

(c) Maria Montessori, “Maria Montessori ota-onalarga gapiradi” kitobidan

Manba: Kechagi sahifa

@gloobalstudnt

I like men. Real men. Manly men. Those who have the sense of dignity, honor and wit. They are clever, outgoing and seeking for a positive change. I appreciate their existence, their strength and character.

Men and women are complementary for each other. Life wouldn't be as interesting as it is without one or another. I grew up in a generation where most men are spiritually broken, indifferent and without a sense of a healthy ego. They are irresponsible, uneager, self-centered, irrational and more emotional than women. That hurts.

I read a quote somewhere that says "Women can be strong too. Only when they are alone." That's true. I can be very strong but I don't want to be strong. I can become a good leader but I don't want to become one. Because it's a stressing and demanding position. Though unwillingly, I had to become a leader many times. I disliked it every single time and I wished to be replaced by an adequate man who knows the deal. But, there were no adequate applicants. I was alone, so I had to be strong.

I wish young men of our generation were more encouraged to be masculine and leader-like with growth mindset.

Bismillah!

6-12 yosh bolalarda fikrlovchi ong dominantlik qiladi. Bunda agar bola normal, miyani keragicha stimulyatsiyalovchi muhitda bo’lsa, ko’p savol berishi va berganda ham endi narsalarning NIMA ekanligini emas, NIMA UCHUNligini soʻrashi kuzatiladi.

Bu yoshdagi bolalarning savollariga to’g’ridan-to’g’ri javob berish tavsiya etilmaydi. Ko’p holatlarda bolalar Sizdan javobni emas, javobga yo’llashingizni va javobni topgandagi qoniqish hissini o’zlariga qoldirib, ularni aqliy erkinlik ta’mini tatib ko’rishlariga qo’yib berishingizni kutishadi.

Javoblarni o’zingiz berishga urinsangiz, ularning ko’zida baribir bilmasvoy bo’lib qolishingiz mumkin. Ishontirib aytaman-ki, bu yoshdagi bolalarning barcha savollariga ularni qoniqtiradigan javob berish anchayin mushkul. Keling, sinab ko’ramiz.

Yaqindagina tajribamda kuzatganim: 7 yoshli Nurmuhammaddan nimalarga qiziqishini so’radim. Darslar davomida ba’zi bir mavzular miyaga stimulyatsiya bergani tufayli, o’sha mavzuga aloqador savol berishni boshladi. Qiziqish kuzatildi. Darvoqe, qiziqish qachon sodir bo’ladi? Qachon-ki bizdagi ma’lumot yangi ma’lumot bilan nomutanosib bo’lsa. Unda ham xuddi shunday bo’lganini kuzatdim.

“Asalari guldan asal olishiga ishonolmayapman, axir o’zim gullarni ko’rib chiqdim - asal yo’q edi”,- dedi. Shu haqida ko’proq bilishga qiziqyapti. Darslikdagi asalari qanday asal olishi haqidagi ma’lumot uning kuzatuvidagi ma’lumotga to’g’ri kelmayapti. Nurmuhammadda esa nega, nima uchun bunday bo’lganiga qiziqish uyg’onyapti.

Yoki nega kokos qattiqligiga, qanday qilib daraxtdan qog’oz ishlab chiqilishi mumkinligiga qiziqishini aytdi. 7 yoshli bola uchun bunday savollar berishi nafaqat tabiiy balki shart va maqtalgan hislat bo’lishi kerak.

Davomi pastda

@ijodifay

Xo’sh, Siz shu jarayonlarni 7 yoshli bolaga uni qoniqtiradigan tarzda tushuntira olasizmi? Men shaxsan o’qiganim va o’zi darslikdan o’rganganidan ortig’ini bilmayman, bilsam ham tushuntirib berganim sari uning savollari ko’paya boradi. Biriga javobni bilsam, bilmaganimga baribir tutilaman. Bu yoshda bolalar detallarga kuchli urg’u berishadi. Javob beraman desa, o’sha sohaning katta ilmiy odamigina javob bera olishi mumkin. Shunda ham tayyor javob berib qo’yish bolaga javobni o’zi qidirib topganichalik yoki tushunganichalik:

1. zavq;
2. ko’nikma;
3. aqliy erkinlik bermaydi.

Bu yoshda ularga bera oladigan eng katta va qadrli yordamimiz:

- ularni javobga olib boruvchi yo’llar bilan tanishtirish;
- ensiklopediyalar, kitoblar, lug’atlar bilan ta’minlash;
- jonli tajribalar va “ilmiy ishlar” qilishlariga yo’l ochib berish;
- bilmayman deya olish;
- ularni kerakli insonlarga yo’llab qo’yish - olimlarga, doktorlarga, tarixchilarga, shayxlarga xatlar yozishga va uchrashishga;
- savollarini soha mutaxassislarining o’zidan so’rab, suhbat qurishlariga ruhlantirishimiz bo’ladi.

Aqliy erkinlik sari tabiati qonuniyatlariga bo’ysungan holda harakat qilayotgan 6-12 yosh bolalarni shu yo’llar bilan qo’llab-quvvatlashimiz va fitratlarini mustahkam saqlab qolishlariga hissa qo’sha olishimiz mumkin. Allohning izni bilan.

P.S. Yuqoridagi suratda ham 7 yoshli qizchaning tog’asi u tug’ilganida qanchalik xursand bo’lishganini qizchaga his qildirish, chaqaloqlar tug’ilganida kattalar qanday xursand bo’lishlarini o’z ko’zlari bilan ko’rishi uchun uni tug’ruqxonaga olib keladi, qancha kutishga to’g’ri kelmasin, kutib, qizchaga o’sha tajribani yashatishni xohlaydi. Va tajriba muvaffaqiyatli o’tadi. Qizcha tog’asi bilan sodir bo’lgan butun umrlik yoqimli xotiraga ega bo’ladi. Ungacha bo’lgan haqiqiy hayotiy ko’nikmalarni sanashni esa Sizga qoldiraman 🌚

@ijodifay

#biotarbiya
#bioeducation

Bismillah!

Biotarbiya — ta’lim-tarbiya bolaning individual holistik rivojlanish bosqichlarini inobatga olgan holda olib borilishi kerak.
Ta’lim-tarbiya bolani uning asliga, hayotga, fitratiga — Allohga yanada yaqinlashtiruvchi vosita boʻlishi kerak, degan gʻoyani ilgari suradi va shu maqsad yoʻlida amaliy ishlarni tashkillashtiradi.

@globalstudentt
@ijodifay

#bioeducation
#biotarbiya

An explanation for Montessori is now available:

Montessori is — a bioeducation.

Montessori uchun eng qisqa ta’rifga vanihoyat keldim:

Montessori bu — biotarbiya.

@globalstudentt
@ijodifay

“It is the human personality and not a method of education that must be considered; it is the defense of the child, the scientific recognition of his nature, the social proclamation of his rights that must replace the piecemeal conceptions of education.”

(c) Maria Montessori, “The child is the teacher”

“Ta’limda qaysi metod qoʻllanishiga emas, avvalo inson shaxsiyati, ruhiyatiga diqqatni qaratish kerak.

Bola himoyasi, uning ilmiy oʻrganilgan tabiati, ijtimoiy tan olingan huquqlari — oʻlda-joʻlda boʻlgan ta’lim-tarbiya gʻoyalarini surib chiqarishi, oʻrnini bosishi kerak.”

(c) Maria Montessori, “Bola Oʻzi oʻqituvchi”

@ijodifay

Montessorida eng goʻzal va meni doim hayratga soladigan bir jihat bor. Doimiy kuzatuvchan, chuqur tafakkur qiladigan inson Montessori kelgan xulosalarga oʻzi kela oladi. Bu Montessori tizimining qanchalik fitratiy ekanining belgisi emasmi? Tafakkur bizni aslimizga — Alloh eng goʻzal suratda yaratgan oʻzimizga qaytara olgani uchun ham tafakkurga buyurilganmizmi deb oʻylab qolaman. Montessori ham ana shunday oʻzligimizga qaytara oladigan bir vosita, lekin kuchli vosita ekaniga ishonaman, biiznillah.

Quyida mening sevimli Opam, Doʻstim ulashgan ajoyib postni qoldiraman. Aynan shu Opam oʻz kuzatuvlari va tafakkur xulosalari bilan aynan Montessori kelgan xulosalarga oʻzlari kela olganlar va hatto bir necha farzandning yoqimli onasi boʻlishlariga qaramay hali ham davomiy izlanishdalar. Bu ham Montessori olgʻa surgan qarashlardan biri — bola keyingi rivojlanish bosqichiga oʻtar ekan ota-ona ham bu sayohatga birga chiqadi. Farzandi bilan birga qiziqadi, oʻrganadi, moslashadi, xato qiladi lekin toʻxtamaydi. Toʻxtashni hayoliga ham keltirmaydi. Bola qaysi rivojlanish bosqichida boʻlsa unga ayni oʻsha bosqichda bera oladigan suyanchni, himoyani, matonatni, imkoniyatlarni, mustaqillik turlarini beradi. Oʻrganishsiz esa bular imkonsiz.

Oʻrganishdan toʻxtamaydigan, tafakkur qiladigan Ota-Onalarga Jannat boʻlsin!

@globalstudentt

Mustaqil farzand

Bolalar vaqti kelib tamomila mustaqil bo'la olishlari - bu yaxshi, deb qaraladi men ko'rgan manbada. Hatto, farzand o'stirishdan ko'zlangan asosiy maqsad - bir mustaqil insonni voyaga yetqazish deyiladi ham.
Men esa, shu qismiga, birinchilardan bo'lgan rahmat hadisidan kelib chiqib,  "kattalarga hurmat, kichiklarga shafqat qiladigan mustaqil inson"ni voyaga yetqazish - asosiy maqsad deb qarayapman.

Shuningdek, kelajakda farzandimning o'z mustaqil fikri bo'lishi, ba'zan mening fikrimga qarshi fikri bo'lishi ham mumkin. Bu degani - meni yoqtirmaydi degani emas.
Aytmoqchi edimki, farzandlarimiz haqida yaxshi gumonda bo'laylik. Hozir bizga mehribon bolalar, vaqti kelib menikidan boshqacharoq fikr aytishi, o'zi ajralib mustaqil bo'lib chiqishini - menga endi ishonmaslikdan, yaxshi ko'rmaslikdan deb qaramaylik. O'zimizni ham shunga tayyorlashlik kerak, bolalarimiz katta bo'lishyaptimi, biz ham birga katta bo'lishimiz kerakligini sezaman. Masalan, bola 7 yoshlardan oshsa, o'rtoqlarga qiziqib birga o'ynagisi kelsa, onalarda farzandini qizg'anishga o'xshash holat bo'lib qoladi. Kechagina mensiz yashay olmaydigandek atrofimda girdikapalak bo'lgan bolam, endi menga emas, boshqa bolalarga qiziqayotganini qabul qilishga qiynalish bo'lishi mumkin. Hatto bolaga buni aytib, xafa bo'lganimizni bildirib, gina qiladigan holatlar bo'ladi. Boshqa tarafdan qaraganda esa, agar bola shu yoshida ham mening yonimga kirib, yonimdan ketolmay yursa, bu xavotirli vaziyat emasmikan. Bola tengdoshlariga qiziqib borayotgani - o'z yoshiga munosib rivojlanayotganining belgisi ekanini biz kattalar ham qabul qilishimiz kerak.

Faqat, iloji boricha farzandlarga o'z harakatimiz bilan ham, nasihatimiz bilan ham o'rnak bo'lib, "Kattalarga hurmat-izzat, kichiklarga shafqat qilish" kerakligini - ham ko'rsatib, ham gapirib turish kerak deb, shu kunlarda o'zimga maqsad qo'yganman. Agar mana shu hadisni mahkam ushlansa, kattayu kichik odamlar bilan muomalaga kirishishdagi ko'plab muammolarning oldini olsa bo'ladi, deb o'ylayapman.

Bu hadisga asoslanib yashasak, farzandimizga vaqt ajratishni ham og'ir olmay qo'yamiz - unga muomalada shafqatni ko'rsatamiz, xato qilsa, shafqat bilan to'g'rilaymiz - ota-onasi shafqat qilishayotganini, bola ich-ichidan sezsa kerak, ularda shunday sezgi borku. Shafqat ko'rgan bola katta bo'lgach, ota-onasiga ham qaytarsa kerak, deb umid qilish kerak; yaxshi gumonda farzandlarimizdagi ulg'ayishni kuzatish kerak deb o'zimga nasihat qilyapman.

@menvabolam
@globalstudentt

This is not the mere method, it’s the fruit of philosophy.

The philosophy of seeing the independent, capable, full, emotionally intelligent man in a tiny, dependent creature.

It is about making a man from a child, not making the child from a man.

P.S. The baby is 15 months old. 1.3 years old. Can You see that serious, focused approach to the task at hand? Can You see that sequence of works? That teeny tiny brain is already actively forming itself through experiences in the environment. There is order. There is meaning.

@globalstudentt

Be emphatic, but clear.

Hamdard boʻling. Qat’iylik bilan.

Tarbiyada qattiqqoʻllik va qat’iyqoʻllik oʻrtasidagi nozik chegarani bundan oddiyroq ifodalab boʻlmasa kerak.

Keyinroq misollar bilan boʻlishaman.

Sizlar bu jumlani qanday tushundingiz?

Savollaringiz boʻlsa ham qoldirishingiz mumkin

@globalstudentt

Bir yil oldin yoki undan ham oldinroq menga javoblar qiziq edi. Javoblarga e’tibor berishni, yozib olishni, eslab qolishni xohlardim.

Hozir oʻzimni kuzatib sezyapman-ki, savollar meni oʻziga tortayotgan va koʻproq e’tiborimni jalb qilayotgan ekan. Javobni topishga emas, bu javob qanday savol uchun berilgan ekan degan fikrlar bilan yurayotgan ekanman. Savollar javoblardan muhimroq ekanini his qilyapman 🧠

Bugun qaysi savol Sizni qiziqtirdi?

@globalstudentt

Qiziquvchanlik. Agar samimiy boʻlsa, oʻzini oʻzi koʻpaytiradi. Qiziquvchanlik qiziq narsalarga olib boradi.

“Zerikishning davosi - qiziquvchanlik. Qiziquvchanlikning davosi esa yoʻq.”

Bolalar butun boshli bolalik davrlarida bir marta boʻlsa ham haqiqiy zerikish qanday boʻlishini his qilishlari shart. Bu nimaga bunchalik muhimligini esa bilib oldingiz, toʻgʻrimi?

Qiziquvchanlik Sizningcha nima?

@globalstudentt