2 ліпеня
Міжнародны Дзень спартовага журналіста.
Міжнародны Дзень уфоляга (Дзень НЛА).
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1877 — Герман Гесэ, швайцарска-нямецкі пісьменьнік і мастак, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1891 — Пётар Бузук, лінгвіст-славіст, літаратуразнаўца, паэт, празаік і пэдагог. Працаваў у БДУ і Інбелкульце, дырэктар Інстытута мовазнаўства АН БССР. Аўтар першага дыялекталягічнага атласа беларускай мовы, дасьледаваў узаемаадносіны літаратурнай мовы і дыялектаў, культуру мовы, станаўленьне правапісных і графічных нормаў. Вывучаў узаемасувязі ўкраінскай і беларускай моваў. Ахвяра сталінскага тэрору.
1909 — Ціхан Бумажкоў, кіраўнік партызанскага руху на беларускім Палесьсі ў гады ІІ Сусьветнай вайны, першы партызан, які быў уганараваны званьнем Героя Савецкага Саюзу.
1922 — Генрых Вагнэр, кампазытар, Народны артыст Беларусі, найбольш вядомы музычнымі творамі дзіцячай і савецкай патрыятычнай тэматыкі.
1923 — Віслава Шымборска, польская паэтэса, ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1937 — Анатоль Дастанка, навукоўца-вынаходнік у галіне мікраэлектронікі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Укараніў у сэрыйную вытворчасьць звыш 80 вырабаў мікраэлектронікі і магутных лазэрных сыстэмаў. Напісаў каля 600 навуковых працаў, сярод іх 19 манаграфіяў і падручнікаў. Меў звыш 325 патэнтаў і аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы.
ПАМЕРЛІ
1841 — Ігнацы Паўлоўскі, рыма-каталіцкі дзяяч. Дапаможны біскуп Камянецкі і тытулярны біскуп Мэгары, арцыбіскуп Магілёўскі.
1937 — Мiкалай Менскi (Віленкін), пісьменьнік, паэт, перакладнік, публіцыст і рэлігійны мысьляр родам з Глыбокага. Адзін з пачынальнікаў сымбалізму.
1961 — Эрнэст Гэмінгуэй, амэрыканскі пісьменьнік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1977 — Уладзімір Набокаў, амэрыканскі і расейскі пісьменьнік.
1979 — Ларыса Шапіцька, кінарэжысэрка, аўтарка фільму „Узыходжаньне“ паводле аповесьці Васіля Быкава „Сотнікаў“. Загінула ў аўтакатастрофе.
1981 — Сьцяпан Майхровіч, крытык і літаратуразнаўца. Аўтар кніжак пра Францішка Скарыну, Янку Лучыну, Максіма Багдановіча. Дасьледаваў фальклярыстыку, апублікаваў кнігу нарысаў па гісторыі беларускай дасавецкай літаратуры, дасьледаваньні «„Слова пра паход Ігаравы“ і беларуская літаратура», «Гісторыю старажытнай беларускай літаратуры» ды інш.
1988 — Часлаў Ханяўка, грамадзкі дзяяч. У 1939 г. у Вільні разам зь іншымі беларускімі дзеячамі заснаваў Беларускую незалежніцкую партыю. Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве. Адзін зь ініцыятараў стварэньня Беларускага інстытуту навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку. Быў адным з кіраўнікоў арганізацыі «Беларуска-амэрыканская дапамога» ў Нью-Ёрку.
1989 — Андрэй Грамыка, савецкі дзяржаўны дзяяч і дыплямат родам з Гомельшчыны. У 1944 г. узначальваў дэлегацыю СССР на канфэрэнцыі ў Думбартан-Оксе (ЗША) па стварэньні ААН, падпісаў Статут ААН. Быў удзельнікам, а потым — кіраўніком дэлегацыі на 22 сэсіях Генэральнае Асамблеі ААН. Міністар замежных справаў СССР (1957–85), старшыня Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР (1985–88).
2012 — Сяржук Вітушка, грамадзка-палітычны дзяяч. Кіраўнік менскага таварыства «Талака», гісторык і пэдагог, публіцыст і аўтар казак для дарослых і дзяцей. Ад 1991 г. жыў у Вільні, працаваў настаўнікам гісторыі ў віленскай беларускай школе імя Францішка Скарыны. Арганізатар і першы дырэктар адноўленага Віленскага Беларускага музэю імя Івана Луцкевіча. Выдаваў газэту «Vilnia i kraj» (1993).
2017 — Сяргей Разсадзін, гісторык, археоляг, крыніцазнаўца і геральдыст. Арганізаваў і ўзначальваў Лаўрышаўскія археалягічныя экспэдыцыі. Аўтар больш чым 300 працаў.3
2022 — Леанід Шварцман, савецкі і расейскі рэжысэр-мультыплікатар і мастак мультыплікацыйнага кіно родам зь Менску. Ён стварыў аблічча аднаго з самых вядомых пэрсанажаў савецкай анімацыі — Чабурашкі. Ён таксама вядомы як ілюстратар дзіцячых кніг і клясычных літаратурных твораў.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Міжнародны Дзень спартовага журналіста.
Міжнародны Дзень уфоляга (Дзень НЛА).
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1877 — Герман Гесэ, швайцарска-нямецкі пісьменьнік і мастак, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1891 — Пётар Бузук, лінгвіст-славіст, літаратуразнаўца, паэт, празаік і пэдагог. Працаваў у БДУ і Інбелкульце, дырэктар Інстытута мовазнаўства АН БССР. Аўтар першага дыялекталягічнага атласа беларускай мовы, дасьледаваў узаемаадносіны літаратурнай мовы і дыялектаў, культуру мовы, станаўленьне правапісных і графічных нормаў. Вывучаў узаемасувязі ўкраінскай і беларускай моваў. Ахвяра сталінскага тэрору.
1909 — Ціхан Бумажкоў, кіраўнік партызанскага руху на беларускім Палесьсі ў гады ІІ Сусьветнай вайны, першы партызан, які быў уганараваны званьнем Героя Савецкага Саюзу.
1922 — Генрых Вагнэр, кампазытар, Народны артыст Беларусі, найбольш вядомы музычнымі творамі дзіцячай і савецкай патрыятычнай тэматыкі.
1923 — Віслава Шымборска, польская паэтэса, ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1937 — Анатоль Дастанка, навукоўца-вынаходнік у галіне мікраэлектронікі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Укараніў у сэрыйную вытворчасьць звыш 80 вырабаў мікраэлектронікі і магутных лазэрных сыстэмаў. Напісаў каля 600 навуковых працаў, сярод іх 19 манаграфіяў і падручнікаў. Меў звыш 325 патэнтаў і аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы.
ПАМЕРЛІ
1841 — Ігнацы Паўлоўскі, рыма-каталіцкі дзяяч. Дапаможны біскуп Камянецкі і тытулярны біскуп Мэгары, арцыбіскуп Магілёўскі.
1937 — Мiкалай Менскi (Віленкін), пісьменьнік, паэт, перакладнік, публіцыст і рэлігійны мысьляр родам з Глыбокага. Адзін з пачынальнікаў сымбалізму.
1961 — Эрнэст Гэмінгуэй, амэрыканскі пісьменьнік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры.
1977 — Уладзімір Набокаў, амэрыканскі і расейскі пісьменьнік.
1979 — Ларыса Шапіцька, кінарэжысэрка, аўтарка фільму „Узыходжаньне“ паводле аповесьці Васіля Быкава „Сотнікаў“. Загінула ў аўтакатастрофе.
1981 — Сьцяпан Майхровіч, крытык і літаратуразнаўца. Аўтар кніжак пра Францішка Скарыну, Янку Лучыну, Максіма Багдановіча. Дасьледаваў фальклярыстыку, апублікаваў кнігу нарысаў па гісторыі беларускай дасавецкай літаратуры, дасьледаваньні «„Слова пра паход Ігаравы“ і беларуская літаратура», «Гісторыю старажытнай беларускай літаратуры» ды інш.
1988 — Часлаў Ханяўка, грамадзкі дзяяч. У 1939 г. у Вільні разам зь іншымі беларускімі дзеячамі заснаваў Беларускую незалежніцкую партыю. Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве. Адзін зь ініцыятараў стварэньня Беларускага інстытуту навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку. Быў адным з кіраўнікоў арганізацыі «Беларуска-амэрыканская дапамога» ў Нью-Ёрку.
1989 — Андрэй Грамыка, савецкі дзяржаўны дзяяч і дыплямат родам з Гомельшчыны. У 1944 г. узначальваў дэлегацыю СССР на канфэрэнцыі ў Думбартан-Оксе (ЗША) па стварэньні ААН, падпісаў Статут ААН. Быў удзельнікам, а потым — кіраўніком дэлегацыі на 22 сэсіях Генэральнае Асамблеі ААН. Міністар замежных справаў СССР (1957–85), старшыня Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР (1985–88).
2012 — Сяржук Вітушка, грамадзка-палітычны дзяяч. Кіраўнік менскага таварыства «Талака», гісторык і пэдагог, публіцыст і аўтар казак для дарослых і дзяцей. Ад 1991 г. жыў у Вільні, працаваў настаўнікам гісторыі ў віленскай беларускай школе імя Францішка Скарыны. Арганізатар і першы дырэктар адноўленага Віленскага Беларускага музэю імя Івана Луцкевіча. Выдаваў газэту «Vilnia i kraj» (1993).
2017 — Сяргей Разсадзін, гісторык, археоляг, крыніцазнаўца і геральдыст. Арганізаваў і ўзначальваў Лаўрышаўскія археалягічныя экспэдыцыі. Аўтар больш чым 300 працаў.3
2022 — Леанід Шварцман, савецкі і расейскі рэжысэр-мультыплікатар і мастак мультыплікацыйнага кіно родам зь Менску. Ён стварыў аблічча аднаго з самых вядомых пэрсанажаў савецкай анімацыі — Чабурашкі. Ён таксама вядомы як ілюстратар дзіцячых кніг і клясычных літаратурных твораў.
#гісторыя #каляндар #ліпень
3 ліпеня
Дзень вызваленьня Менску ад нацыстаў (таксама Дзень незалежнасьці Беларусі (раней Дзень Рэспублікі)).
Дзень памяці Міны Полацкага.
ПАДЗЕІ
1410 — злучаныя польска-літоўскія войскі пад кіраўніцтвам Уладзіслава II Ягайлы вырушылі да мяжы Тэўтонскага ордэна.
1655 — Менск захоплены і спустошаны расейскім войскам падчас Трынаццацігадовай вайны 1654–67 гг. За наступныя пяць гадоў акупацыі места моцна пацярпела ад рабаваньняў і амаль спусьцеў.
1660 — войскі Рэчы Паспалітай пад кіраўніцтвам Паўла Сапегі вызвалілі ад расейскіх захопнікаў Менск і абшары да ракі Бярэзіны.
1708 — каля мястэчка Галоўчын на Магілёўшчыне адбыўся бой паміж расейскімі і швэдзкімі войскамі, які скончыўся ўпэўненай перамогаю швэдаў.
1941 — упершыню пасьля пачатку вайны Іосіф Сталін выступіў з радыёзваротам да савецкага народу.
1944 — часткамі 1-га, 2-га і 3-га Беларускіх франтоў Менск вызвалены ад нямецкіх захопнікаў пасьля працяглага бамбаваньня і артабстрэлу.
1959 — „у памяць баявой садружнасьці партызанаў Беларусі, Расеі і Латвіі“ адкрыты Курган Дружбы на мяжы трох рэспублік СССР.
1961 — запалены Вечны агонь ля манумэнту Перамогi ў Менску.
1962 — Францыя абвесьціла незалежнасьць Альжыру, бо на рэфэрэндуме за гэтае рашэньне выказаліся 75% тых, хто прагаласаваў. Часовы ўрад Альжыру ў выгнаньні вярнуўся ў краіну.
1964 — у ЗША прыняты Закон аб грамадзянскіх правах, які забараняе расавую сэгрэгацыю.
1973 — у Гэльсынкі пачала працу Нарада па бясьпецы і супрацоўніцтве ў Эўропе. Праз два гады ў сталіцы Фінляндыі быў падпісаны Заключны акт нарады.
1996 — Барыс Ельцын абраны прэзыдэнтам Расеі на другі тэрмін.
2019 — у Менску адбыліся 4 выбухі снарадаў для сьвяточнага фаервэрку. Ад раненьня аскепкамі загінула жанчына, пацярпелі яшчэ 10 чалавек.
2020
— пасьля заявы Лукашэнкі пра перамогу над каранавірусам, за содзень у Беларусі афіцыйна зафіксавана 299 выпадкаў кавіду і 7 чалавек памерлі. У сьвеце агульная колькасьць выпадкаў заражэньня на раніцу перавысіла 10,8 млн чалавек. Пандэмія ахапіла 188 краінаў.
— аўтазакі і затрыманьні на вуліцах Берасьця — каля 50 чалавек зладзілі ў цэнтры маўклівае шэсьце з плясканьнем у ладкі.
— каля 30 беларусаў Міляна правялі акцыю салідарнасьці з плякатамі «Беларусь без дыктатара», «Выбары без Лукашэнкі», «Стоп палітычным рэпрэсіям у Беларусі», «Нас 97%», «Свабоду Ціханоўскаму», «Лукашэнка — не, Бабарыка — так» ды інш.
— у Барсэлёне тры дзясяткі беларусаў Каталёніі сабраліся перад будынкам урада на пікет салідарнасьці і пратэсту.
— у Кракаве 200 беларусаў выйшлі на акцыю салідарнасьці з суайчыньнікамі ў Беларусі і пратэсту супраць дыктатуры.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі зафіксавана 1076 выпадкаў кавіду, памерлі 11, а выпісаныя 1164 чалавекі.
— у Беларусі новыя затрыманьні па палітычна матываваных справах.
— літоўскія памежнікі затрымалі яшчэ 116 нелегалаў на мяжы зь Беларусьсю, быў прыменены сьлезацечны газ і зброя для папераджальных стрэлаў з-за супраціву 8 мігрантаў.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-3
2022
— украінская армія нанесла дзясяткі удараў і зьнішчыла адную з чатырох ваенных базаў расейцаў у акупаваным Мелітопалі, але ўкраінскія абаронцы адышлі зь Лісічанску пасьля цяжкіх баёў.
— расейцы абстралялі РСЗА ўкраінскі Славянск, дзе шмат забітых і параненых, а ў горадзе каля 15 пажараў, і таксама нанесьлі ўдар трыма ракетамі па Краматорску.
— падчас пратэстаў ва Ўзбэкістане былі ахвяры — колькасьць загінулых і пацярпелых афіцыйна не названая.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-3
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-3
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Дзень вызваленьня Менску ад нацыстаў (таксама Дзень незалежнасьці Беларусі (раней Дзень Рэспублікі)).
Дзень памяці Міны Полацкага.
ПАДЗЕІ
1410 — злучаныя польска-літоўскія войскі пад кіраўніцтвам Уладзіслава II Ягайлы вырушылі да мяжы Тэўтонскага ордэна.
1655 — Менск захоплены і спустошаны расейскім войскам падчас Трынаццацігадовай вайны 1654–67 гг. За наступныя пяць гадоў акупацыі места моцна пацярпела ад рабаваньняў і амаль спусьцеў.
1660 — войскі Рэчы Паспалітай пад кіраўніцтвам Паўла Сапегі вызвалілі ад расейскіх захопнікаў Менск і абшары да ракі Бярэзіны.
1708 — каля мястэчка Галоўчын на Магілёўшчыне адбыўся бой паміж расейскімі і швэдзкімі войскамі, які скончыўся ўпэўненай перамогаю швэдаў.
1941 — упершыню пасьля пачатку вайны Іосіф Сталін выступіў з радыёзваротам да савецкага народу.
1944 — часткамі 1-га, 2-га і 3-га Беларускіх франтоў Менск вызвалены ад нямецкіх захопнікаў пасьля працяглага бамбаваньня і артабстрэлу.
1959 — „у памяць баявой садружнасьці партызанаў Беларусі, Расеі і Латвіі“ адкрыты Курган Дружбы на мяжы трох рэспублік СССР.
1961 — запалены Вечны агонь ля манумэнту Перамогi ў Менску.
1962 — Францыя абвесьціла незалежнасьць Альжыру, бо на рэфэрэндуме за гэтае рашэньне выказаліся 75% тых, хто прагаласаваў. Часовы ўрад Альжыру ў выгнаньні вярнуўся ў краіну.
1964 — у ЗША прыняты Закон аб грамадзянскіх правах, які забараняе расавую сэгрэгацыю.
1973 — у Гэльсынкі пачала працу Нарада па бясьпецы і супрацоўніцтве ў Эўропе. Праз два гады ў сталіцы Фінляндыі быў падпісаны Заключны акт нарады.
1996 — Барыс Ельцын абраны прэзыдэнтам Расеі на другі тэрмін.
2019 — у Менску адбыліся 4 выбухі снарадаў для сьвяточнага фаервэрку. Ад раненьня аскепкамі загінула жанчына, пацярпелі яшчэ 10 чалавек.
2020
— пасьля заявы Лукашэнкі пра перамогу над каранавірусам, за содзень у Беларусі афіцыйна зафіксавана 299 выпадкаў кавіду і 7 чалавек памерлі. У сьвеце агульная колькасьць выпадкаў заражэньня на раніцу перавысіла 10,8 млн чалавек. Пандэмія ахапіла 188 краінаў.
— аўтазакі і затрыманьні на вуліцах Берасьця — каля 50 чалавек зладзілі ў цэнтры маўклівае шэсьце з плясканьнем у ладкі.
— каля 30 беларусаў Міляна правялі акцыю салідарнасьці з плякатамі «Беларусь без дыктатара», «Выбары без Лукашэнкі», «Стоп палітычным рэпрэсіям у Беларусі», «Нас 97%», «Свабоду Ціханоўскаму», «Лукашэнка — не, Бабарыка — так» ды інш.
— у Барсэлёне тры дзясяткі беларусаў Каталёніі сабраліся перад будынкам урада на пікет салідарнасьці і пратэсту.
— у Кракаве 200 беларусаў выйшлі на акцыю салідарнасьці з суайчыньнікамі ў Беларусі і пратэсту супраць дыктатуры.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі зафіксавана 1076 выпадкаў кавіду, памерлі 11, а выпісаныя 1164 чалавекі.
— у Беларусі новыя затрыманьні па палітычна матываваных справах.
— літоўскія памежнікі затрымалі яшчэ 116 нелегалаў на мяжы зь Беларусьсю, быў прыменены сьлезацечны газ і зброя для папераджальных стрэлаў з-за супраціву 8 мігрантаў.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-3
2022
— украінская армія нанесла дзясяткі удараў і зьнішчыла адную з чатырох ваенных базаў расейцаў у акупаваным Мелітопалі, але ўкраінскія абаронцы адышлі зь Лісічанску пасьля цяжкіх баёў.
— расейцы абстралялі РСЗА ўкраінскі Славянск, дзе шмат забітых і параненых, а ў горадзе каля 15 пажараў, і таксама нанесьлі ўдар трыма ракетамі па Краматорску.
— падчас пратэстаў ва Ўзбэкістане былі ахвяры — колькасьць загінулых і пацярпелых афіцыйна не названая.
— пра іншыя падзеі 3 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-3
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-3
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
3 ліпеня
Дзень вызваленьня Менску ад нацыстаў (таксама Дзень незалежнасьці Беларусі (раней Дзень Рэспублікі)).
Дзень памяці Міны Полацкага.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1828 — Уладзіслаў Чартарыйскі, польскі палітычны дзяяч. У час паўстаньня 1863–64 гг. прадстаўнік на Захадзе польскага Нацыянальнага ўраду, супрацоўнічаў з партыяй «белых». Старшыня гісторыка-літаратурнага таварыства ў Парыжы. Пераехаў у Галіцыю, у 1876 г. заснаваў у Кракаве Музэй Чартарыйскіх.
1883 — Франц Кафка, адзін з асноўных нямецкамоўных пісьменьнікаў XX ст., родам з Прагі.
1896 — Яраслаў Кастыцэвіч, пэдагог, грамадзкі і царкоўны дзяяч. Садзейнічаў арганізацыі беларускіх школ на Падляшшы. Суарганізатар і ад 1946 г. дырэктар Беларускай дзяржаўнай гімназіі ў Бельску Падляскім (цяпер ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча).
1901 — Андрэй (Крыт), рэлігійны дзяяч беларускага замежжа, праваслаўны сьвятар, мітрапаліт, гіерарх Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ).
1907 — Уладзімер Лабанок, дзяржаўны і партыйны дзяяч, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў савецкага падпольля і партызанскага руху ў Віцебскай вобласьці падчас ІІ Сусьветнай вайны. Герой Савецкага Саюзу (1943).
1910 — Аляксей Грыцук, настаўнік, гісторык, літаратуразнаўца і грамадзкі дзяяч, старшыня Згуртаваньня беларусаў Канады.
1918 — Рыгор Бярозкін, журналіст, крытык і літаратуразнаўца, вязень ГУЛАГу.
1937 — Том Стопард, брытанскі драматург.
1940 — Роберт Язэп Тамушанскі, рэлігійны і грамадзка-культурны дзяяч, філёляг, публіцыст. Сьвятар грэка-каталіцкага абраду, працаваў у Беларускай каталіцкай місіі ў Лёндане. Галоўны рэдактар Беларускай сэкцыі радыё Ватыкана (1977).
1949 — Віктар Купрэйчык, шахматыст-гросмайстар (1980) і грамадзкі дзяяч. У 1997 г. галасаваў супраць абраньня Лукашэнкі прэзыдэнтам Нацыянальнага алімпійскага камітэту. У 2010 г. быў прадстаўніком грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду».
1958 — Генадзь Лаўрэцкі, архітэктар і гісторык архітэктуры.
ПАМЕРЛІ
1694 — Сымон Караль Агінскі, дзяржаўны і вайсковы дзяяч ВКЛ. Падкаморы віцебскі, мечнік вялікі літоўскі (1679–87), ваявода амсьціслаўскі (1685–88).
1871 — Станіслаў Шумскі, мэмуарыст, герой паходу Напалеона на Маскву, удзельнік паўстаньня 1831 г. і акцыі Сымона Канарскага, вязень расейскіх турмаў. Маршалак віленскі, пахаваны ў Вільні на Росах.
1904 — Тэадор Герцль, аўстрыйскі габрэйскі журналіст, палітык, заснавальнік палітычнага сіянізму.
1925 — Тадэвуш Урублеўскі, адвакат і грамадзкі дзяяч. Зьбіраў бібліятэку, якую перадаў гораду Вільні. Належаў да краёўцаў дэмакратычна-лібэральнага кірунку, меў кантакты зь дзеячамі літоўскага руху, быў упэўнены, што «мір і згода запануюць у нашым краі, калі ўсе мы будзем імкнуцца да ўсталяваньня брацкіх і справядлівых адносінаў уласнымі сіламі, а не пры дапамозе паліцыі, судовых прысудаў і турмаў».
1969 — Браян Джонс, рок-музыка, гітарыст The Rolling Stones.
1971 — Джым Морысан, амэрыканскі сьпявак, аўтар песень, паэт, пісьменьнік і рэжысэр.
1977 — Еўдакiя Лось, паэтэса, перакладніца і рэдактарка.
1987 — Кастусь Губарэвіч, драматург і кінасцэнарыст.
2008 — Андрэй Вашкевіч, музыка культавага рок-гурту «Любовь и Спорт».
2021 — Леў Гумілеўскі, скульптар, Народны мастак Беларусі. Працаваў у манумэнтальнай і станкавай скульптуры, аўтар і суаўтар помнікаў Янку Купале, Яўгеніі Янішчыц, Францішку Багушэвічу, Юрыю Нясьвіскаму, Мікалаю Радзівілу «Сіротке», Кірылу Тураўскаму ды інш.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Дзень вызваленьня Менску ад нацыстаў (таксама Дзень незалежнасьці Беларусі (раней Дзень Рэспублікі)).
Дзень памяці Міны Полацкага.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1828 — Уладзіслаў Чартарыйскі, польскі палітычны дзяяч. У час паўстаньня 1863–64 гг. прадстаўнік на Захадзе польскага Нацыянальнага ўраду, супрацоўнічаў з партыяй «белых». Старшыня гісторыка-літаратурнага таварыства ў Парыжы. Пераехаў у Галіцыю, у 1876 г. заснаваў у Кракаве Музэй Чартарыйскіх.
1883 — Франц Кафка, адзін з асноўных нямецкамоўных пісьменьнікаў XX ст., родам з Прагі.
1896 — Яраслаў Кастыцэвіч, пэдагог, грамадзкі і царкоўны дзяяч. Садзейнічаў арганізацыі беларускіх школ на Падляшшы. Суарганізатар і ад 1946 г. дырэктар Беларускай дзяржаўнай гімназіі ў Бельску Падляскім (цяпер ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча).
1901 — Андрэй (Крыт), рэлігійны дзяяч беларускага замежжа, праваслаўны сьвятар, мітрапаліт, гіерарх Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ).
1907 — Уладзімер Лабанок, дзяржаўны і партыйны дзяяч, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў савецкага падпольля і партызанскага руху ў Віцебскай вобласьці падчас ІІ Сусьветнай вайны. Герой Савецкага Саюзу (1943).
1910 — Аляксей Грыцук, настаўнік, гісторык, літаратуразнаўца і грамадзкі дзяяч, старшыня Згуртаваньня беларусаў Канады.
1918 — Рыгор Бярозкін, журналіст, крытык і літаратуразнаўца, вязень ГУЛАГу.
1937 — Том Стопард, брытанскі драматург.
1940 — Роберт Язэп Тамушанскі, рэлігійны і грамадзка-культурны дзяяч, філёляг, публіцыст. Сьвятар грэка-каталіцкага абраду, працаваў у Беларускай каталіцкай місіі ў Лёндане. Галоўны рэдактар Беларускай сэкцыі радыё Ватыкана (1977).
1949 — Віктар Купрэйчык, шахматыст-гросмайстар (1980) і грамадзкі дзяяч. У 1997 г. галасаваў супраць абраньня Лукашэнкі прэзыдэнтам Нацыянальнага алімпійскага камітэту. У 2010 г. быў прадстаўніком грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду».
1958 — Генадзь Лаўрэцкі, архітэктар і гісторык архітэктуры.
ПАМЕРЛІ
1694 — Сымон Караль Агінскі, дзяржаўны і вайсковы дзяяч ВКЛ. Падкаморы віцебскі, мечнік вялікі літоўскі (1679–87), ваявода амсьціслаўскі (1685–88).
1871 — Станіслаў Шумскі, мэмуарыст, герой паходу Напалеона на Маскву, удзельнік паўстаньня 1831 г. і акцыі Сымона Канарскага, вязень расейскіх турмаў. Маршалак віленскі, пахаваны ў Вільні на Росах.
1904 — Тэадор Герцль, аўстрыйскі габрэйскі журналіст, палітык, заснавальнік палітычнага сіянізму.
1925 — Тадэвуш Урублеўскі, адвакат і грамадзкі дзяяч. Зьбіраў бібліятэку, якую перадаў гораду Вільні. Належаў да краёўцаў дэмакратычна-лібэральнага кірунку, меў кантакты зь дзеячамі літоўскага руху, быў упэўнены, што «мір і згода запануюць у нашым краі, калі ўсе мы будзем імкнуцца да ўсталяваньня брацкіх і справядлівых адносінаў уласнымі сіламі, а не пры дапамозе паліцыі, судовых прысудаў і турмаў».
1969 — Браян Джонс, рок-музыка, гітарыст The Rolling Stones.
1971 — Джым Морысан, амэрыканскі сьпявак, аўтар песень, паэт, пісьменьнік і рэжысэр.
1977 — Еўдакiя Лось, паэтэса, перакладніца і рэдактарка.
1987 — Кастусь Губарэвіч, драматург і кінасцэнарыст.
2008 — Андрэй Вашкевіч, музыка культавага рок-гурту «Любовь и Спорт».
2021 — Леў Гумілеўскі, скульптар, Народны мастак Беларусі. Працаваў у манумэнтальнай і станкавай скульптуры, аўтар і суаўтар помнікаў Янку Купале, Яўгеніі Янішчыц, Францішку Багушэвічу, Юрыю Нясьвіскаму, Мікалаю Радзівілу «Сіротке», Кірылу Тураўскаму ды інш.
#гісторыя #каляндар #ліпень
YouTube
Станіслаў Шумскі. У бітвах і турмах. Пераклаў і чытае Сяргей Дубавец
У рамках праекту Радыё Свабода “Літаратары на карантыне” Сяргей Дубавец чытае ў сваім перакладзе з польскай мовы мэмуары Станіслава Шумскага “У бітвах і турмах. Успаміны пра 1812-1848 гады”.
4 ліпеня
Дзень работнікаў воднага транспарту ў Беларусі.
Дзень Незалежнасьці ў ЗША.
ПАДЗЕІ
1591 — адбыўся апошні татарскі набег на Маскву.
1610 — адбылася бітва пры Клушыне на Смаленшчыне. Разьбіўшы войскі Дзьмітрыя Шуйскага, гетман польны каронны Станіслаў Жалкеўскі падступіўся да Масквы, дзе тым часам цар Васіль Шуйскі быў зрынуты з пасаду і было праведзена абраньне каралевіча Ўладзіслава, у выніку Жалкеўскі быў упушчаны ў Маскву з каронным войскам.
1776 — прынятая Дэклярацыя незалежнасьці Злучаных Штатаў Амэрыкі.
1848 — выйшаў у сьвет «Камуністычны маніфэст» Карла Маркса і Фрыдрыха Энгельса.
1890 — у Кракаве правялі перапахаваньне Адама Міцкевіча.
1941 — у Югаславіі пачалося антыфашысцкае паўстаньне.
1944 — часткі Чырвонай арміі вызвалілі Полацак.
1950 — першай перадачай на чэскай мове пачала вяшчаньне радыёстанцыя «Свабодная Эўропа».
1954 — у Менску ўрачыста адкрылі помнік-абэліск на пляцы Перамогі.
1989 — у камуністычнай Польшчы адбыліся першыя часткова дэмакратычныя парлямэнцкія выбары, у іх удзельнічалі і беларускія кандыдаты (Сакрат Яновіч, Яўген Мірановіч).
2008 — адбыўся выбух у Менску падчас другога дня сьвяткаваньня афіцыйнага Дня Незалежнасьці. Пацярпелі 55 чалавек. Па абвінавачаньні ва ўчыненьні выбуху ў 2011 г. быў асуджаны Дзьмітры Канавалаў (і за неданясеньне Ўладзіслаў Кавалёў), якіх расстралялі ў 2012 г.
2012 — «плюшавы дэсант» супраць парушэньня свабоды слова ў Беларусі правялі два швэцкія пілёты на лёгкім аднаматорным самалёце, заляцеўшы зь Літвы і раскідаўшы над Івянцом і Менскам 879 плюшавых мядзьведзікаў-парашутыстаў з транспарантамі антыдыктатарскага зьместу: «Вясёлая рэвалюцыя бяз гвалту».
2020
— у Беларусі за содзень афіцыйна зафіксавалі 273 выпадкі заражэньня каранавірусам, памерлі 6 чалавек.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— у Беларусі за содзень выявілі 944 захварэлых на кавід, памерлі 10, ачунялі і выпісаныя 1168 чалавек.
— у Літве затрыманыя яшчэ 160 нелегальных мігрантаў зь Беларусі. Трэці дзень запар замежнікі, якія спрабавалі нелегальна трапіць у Літву, часьцей за ўсё выбіралі шляхі праз тэрыторыю Друскеніцкага самакіраваньня.
— тысячы кампутараў у Нямеччыне закранула кібэратака, у якой западозрылі расейскую групоўку REvil.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-4
2022
— ва Ўкраіне арыштавалі больш за 300 вагонаў зь беларускімі і расейскімі мінэральнымі ўгнаеньнямі на суму каля 12 млн даляраў.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-4
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-4
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Дзень работнікаў воднага транспарту ў Беларусі.
Дзень Незалежнасьці ў ЗША.
ПАДЗЕІ
1591 — адбыўся апошні татарскі набег на Маскву.
1610 — адбылася бітва пры Клушыне на Смаленшчыне. Разьбіўшы войскі Дзьмітрыя Шуйскага, гетман польны каронны Станіслаў Жалкеўскі падступіўся да Масквы, дзе тым часам цар Васіль Шуйскі быў зрынуты з пасаду і было праведзена абраньне каралевіча Ўладзіслава, у выніку Жалкеўскі быў упушчаны ў Маскву з каронным войскам.
1776 — прынятая Дэклярацыя незалежнасьці Злучаных Штатаў Амэрыкі.
1848 — выйшаў у сьвет «Камуністычны маніфэст» Карла Маркса і Фрыдрыха Энгельса.
1890 — у Кракаве правялі перапахаваньне Адама Міцкевіча.
1941 — у Югаславіі пачалося антыфашысцкае паўстаньне.
1944 — часткі Чырвонай арміі вызвалілі Полацак.
1950 — першай перадачай на чэскай мове пачала вяшчаньне радыёстанцыя «Свабодная Эўропа».
1954 — у Менску ўрачыста адкрылі помнік-абэліск на пляцы Перамогі.
1989 — у камуністычнай Польшчы адбыліся першыя часткова дэмакратычныя парлямэнцкія выбары, у іх удзельнічалі і беларускія кандыдаты (Сакрат Яновіч, Яўген Мірановіч).
2008 — адбыўся выбух у Менску падчас другога дня сьвяткаваньня афіцыйнага Дня Незалежнасьці. Пацярпелі 55 чалавек. Па абвінавачаньні ва ўчыненьні выбуху ў 2011 г. быў асуджаны Дзьмітры Канавалаў (і за неданясеньне Ўладзіслаў Кавалёў), якіх расстралялі ў 2012 г.
2012 — «плюшавы дэсант» супраць парушэньня свабоды слова ў Беларусі правялі два швэцкія пілёты на лёгкім аднаматорным самалёце, заляцеўшы зь Літвы і раскідаўшы над Івянцом і Менскам 879 плюшавых мядзьведзікаў-парашутыстаў з транспарантамі антыдыктатарскага зьместу: «Вясёлая рэвалюцыя бяз гвалту».
2020
— у Беларусі за содзень афіцыйна зафіксавалі 273 выпадкі заражэньня каранавірусам, памерлі 6 чалавек.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— у Беларусі за содзень выявілі 944 захварэлых на кавід, памерлі 10, ачунялі і выпісаныя 1168 чалавек.
— у Літве затрыманыя яшчэ 160 нелегальных мігрантаў зь Беларусі. Трэці дзень запар замежнікі, якія спрабавалі нелегальна трапіць у Літву, часьцей за ўсё выбіралі шляхі праз тэрыторыю Друскеніцкага самакіраваньня.
— тысячы кампутараў у Нямеччыне закранула кібэратака, у якой западозрылі расейскую групоўку REvil.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-4
2022
— ва Ўкраіне арыштавалі больш за 300 вагонаў зь беларускімі і расейскімі мінэральнымі ўгнаеньнямі на суму каля 12 млн даляраў.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— пра іншыя падзеі 4 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-4
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-4
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Радыё Свабода
Усе навіны Радыё Свабода. Беларусь
Апошнія навіны Беларусі і сьвету. Палітыка, эканоміка, культура, гісторыя, пратэсты і рэпрэсіі, фота і відэа.
4 ліпеня
Дзень работнікаў воднага транспарту ў Беларусі.
Дзень Незалежнасьці ў ЗША.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1589 — Альжбета Соф’я Гагэнцолерн, жонка кашталяна віленскага Януша Радзівіла, прадстаўніца арыстакратыі Нямеччыны і Рэчы Паспалітай. Дачка маркграфа і курфюрста Брандэнбургу Ёгана Георга Гагэнцолерна i Элізабэты фон Ангальт-Цэрбст.
1807 — Джузэпэ Гарыбальдзі, народны герой Італіі, лідэр змаганьня за незалежнасьць і аб’яднаньне краіны (Risorgimento).
1889 — Ганна Рагель, найстарэйшая жыхарка Беларусі — дасягнула веку 121 году.
1902 — Мэер Ланскі (Сухаўлянскі), знакаміты амэрыканскі гангстэр габрэйскага паходжаньня з Горадні, канкурэнт Аль Капонэ. Стварыў шырокую сетку ўстановаў азартных гульняў, якая ахоплівала тэрыторыю ЗША ад Саратогі (штат Нью-Ёрк) да Каўнсыл-Блафс (штат Аёва) і да Лас-Вэгасу. Зрабіў значны ўнёсак у разьвіцьцё «Нацыянальнага крымінальнага сындыкату», які аб’ядноўваў усіх прадстаўнікоў этнічных бандаў у Злучаных Штатах Амэрыкі.
1904 — Анатоль Альшэўскі, публіцыст, дзяяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. Быў сакратаром ЦК КСМЗБ, сябрам ЦК КСМ Польшчы. У 1926 і 1928 гадох выбіраўся сябрам ЦК КПЗБ. Актыўна займаўся публіцыстыкай і рэдактарскай справай — рэдагаваў цэнтральныя органы ЦК КПЗБ «Бальшавік» і «Чырвоны сьцяг». Палітычны вязень у Польшчы і ахвяра сталінскага тэрору ў СССР.
1922 — Вадзім Круталевіч, праўнік, гісторык і сацыёляг. Аўтар навуковых працаў па праблемах тэорыі дзяржавы і права, гісторыі нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва ў Беларусі, канстытуцыйнага права.
1926 — Іван Здановіч, настаўнік, краязнаўца і грамадзкі дзяяч з Пружанаў, узначальваў грамадзка-культурнае аб’яднаньне «Спадчына» (1986–89). Заснавальнік і першы кіраўнік Пружанскай арганізацыі Таварыства беларускай мовы, сябра БНФ «Адраджэньне». Разам зь іншымі арганізаваў і ўдзельнічаў у пабудове помніку паўстанцам Кастуся Каліноўскага ў Ружанскай пушчы (1989).
ПАМЕРЛІ
1826 — Томас Джэфэрсан, амэрыканскі палітычны і грамадзкі дзяяч, адзін з айцоў-заснавальнікаў амэрыканскай дзяржавы, аўтар Дэклярацыі незалежнасьці ЗША, трэці прэзыдэнт ЗША.
1848 — Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, францускі пісьменьнік і дыплямат, адзін з заснавальнікаў эўрапейскага рамантызму.
1934 — Марыя Складоўская-Кюры, француская вучоная польскага паходжаньня, фізык і хімік, дасьледніца радыеактыўнасьці, двойчы ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі.
1944 — Фабіян Пачобут-Адляніцкі, каталіцкі сьвятар, арыштаваны нацыстамі за дапамогу габрэям і партызанам. Расстраляны ў вёсцы Казьлякевічы (цяпер у Баранавіцкім раёне). Пахаваны на могілках у Пінску.
1952 — Язэп Варонка, палітычны дзяяч, журналіст і публіцыст. Адзін зь ініцыятараў абвешчаньня Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 г. Першы старшыня Народнага Сакратарыяту і старшыня 2-га ўраду БНР. У сьнежні 1918 — красавіку 1920 г. міністар беларускіх справаў і сябра кабінэту міністраў Літоўскай Рэспублікі. У 1923 г. зьехаў у ЗША, узначальваў Беларуска-Амэрыканскую нацыянальную асацыяцыю, быў адным з кіраўнікоў Беларуска-Амэрыканскай нацыянальнай рады. Пахаваны на могілках Элмвуд у Рывер-Гроўв, прыгарадзе Чыкага.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Дзень работнікаў воднага транспарту ў Беларусі.
Дзень Незалежнасьці ў ЗША.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1589 — Альжбета Соф’я Гагэнцолерн, жонка кашталяна віленскага Януша Радзівіла, прадстаўніца арыстакратыі Нямеччыны і Рэчы Паспалітай. Дачка маркграфа і курфюрста Брандэнбургу Ёгана Георга Гагэнцолерна i Элізабэты фон Ангальт-Цэрбст.
1807 — Джузэпэ Гарыбальдзі, народны герой Італіі, лідэр змаганьня за незалежнасьць і аб’яднаньне краіны (Risorgimento).
1889 — Ганна Рагель, найстарэйшая жыхарка Беларусі — дасягнула веку 121 году.
1902 — Мэер Ланскі (Сухаўлянскі), знакаміты амэрыканскі гангстэр габрэйскага паходжаньня з Горадні, канкурэнт Аль Капонэ. Стварыў шырокую сетку ўстановаў азартных гульняў, якая ахоплівала тэрыторыю ЗША ад Саратогі (штат Нью-Ёрк) да Каўнсыл-Блафс (штат Аёва) і да Лас-Вэгасу. Зрабіў значны ўнёсак у разьвіцьцё «Нацыянальнага крымінальнага сындыкату», які аб’ядноўваў усіх прадстаўнікоў этнічных бандаў у Злучаных Штатах Амэрыкі.
1904 — Анатоль Альшэўскі, публіцыст, дзяяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. Быў сакратаром ЦК КСМЗБ, сябрам ЦК КСМ Польшчы. У 1926 і 1928 гадох выбіраўся сябрам ЦК КПЗБ. Актыўна займаўся публіцыстыкай і рэдактарскай справай — рэдагаваў цэнтральныя органы ЦК КПЗБ «Бальшавік» і «Чырвоны сьцяг». Палітычны вязень у Польшчы і ахвяра сталінскага тэрору ў СССР.
1922 — Вадзім Круталевіч, праўнік, гісторык і сацыёляг. Аўтар навуковых працаў па праблемах тэорыі дзяржавы і права, гісторыі нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва ў Беларусі, канстытуцыйнага права.
1926 — Іван Здановіч, настаўнік, краязнаўца і грамадзкі дзяяч з Пружанаў, узначальваў грамадзка-культурнае аб’яднаньне «Спадчына» (1986–89). Заснавальнік і першы кіраўнік Пружанскай арганізацыі Таварыства беларускай мовы, сябра БНФ «Адраджэньне». Разам зь іншымі арганізаваў і ўдзельнічаў у пабудове помніку паўстанцам Кастуся Каліноўскага ў Ружанскай пушчы (1989).
ПАМЕРЛІ
1826 — Томас Джэфэрсан, амэрыканскі палітычны і грамадзкі дзяяч, адзін з айцоў-заснавальнікаў амэрыканскай дзяржавы, аўтар Дэклярацыі незалежнасьці ЗША, трэці прэзыдэнт ЗША.
1848 — Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, францускі пісьменьнік і дыплямат, адзін з заснавальнікаў эўрапейскага рамантызму.
1934 — Марыя Складоўская-Кюры, француская вучоная польскага паходжаньня, фізык і хімік, дасьледніца радыеактыўнасьці, двойчы ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі.
1944 — Фабіян Пачобут-Адляніцкі, каталіцкі сьвятар, арыштаваны нацыстамі за дапамогу габрэям і партызанам. Расстраляны ў вёсцы Казьлякевічы (цяпер у Баранавіцкім раёне). Пахаваны на могілках у Пінску.
1952 — Язэп Варонка, палітычны дзяяч, журналіст і публіцыст. Адзін зь ініцыятараў абвешчаньня Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 г. Першы старшыня Народнага Сакратарыяту і старшыня 2-га ўраду БНР. У сьнежні 1918 — красавіку 1920 г. міністар беларускіх справаў і сябра кабінэту міністраў Літоўскай Рэспублікі. У 1923 г. зьехаў у ЗША, узначальваў Беларуска-Амэрыканскую нацыянальную асацыяцыю, быў адным з кіраўнікоў Беларуска-Амэрыканскай нацыянальнай рады. Пахаваны на могілках Элмвуд у Рывер-Гроўв, прыгарадзе Чыкага.
#гісторыя #каляндар #ліпень
5 ліпеня
Міжнародны Дзень працаголіка.
Дзень Кірыла і Мятода ў Чэхіі і Славакіі.
ПАДЗЕІ
863 — браты Кірыл і Мятод прыбылі ў Вялікую Маравію. У тым жа годзе Кірыл стварыў глаголіцу.
1203 — падчас IV Крыжовага паходу пачалася аблога Канстантынопалю.
1439 — падпісаная царкоўная Флярэнцкая унія. Сабор быў скліканы папам Яўгенам IV для аднаўленьня еднасьці паміж Заходняй і Ўсходняй Царквой. Аднымі зь ініцыятараў уніі былі кіроўныя колы Ўсходняй Рымскай імпэрыі, у тым ліку імпэратар Ян VIII Палеалог і канстантынопальскі патрыярх Ёсіф II.
У ВКЛ спроба ўвесьці унію ў цэлым не ўдалася. Апрача праваслаўных колаў, яна сабатавалася і каталіцкімі герархамі Польшчы і Літвы, якія да 1443 г. не прызнавалі уніі і яе ініцыятара Яўгена IV і падпарадкоўваліся Фэліксу V, абранаму альтэрнатыўным Флярэнцкаму Базэльскім саборам. Талеранцыйнае стаўленьне Флярэнцкая унія сустрэла толькі ў Кіеве, Смаленску і некаторых іншых землях ВКЛ.
1772 — у Пецярбургу Расея, Аўстрыя і Прусія заключылі трактат пра першы падзел Рэчы Паспалітай.
1811 — Вэнэсуэла абвесьціла незалежнасьць.
1812 — утворана войска адноўленага Напалеонам Вялікага Княства Літоўскага.
1920 — у часе польска-савецкай вайны адбылася бітва пад Глыбокім, агулам загінула паўтары тысячы чалавек.
1938 — Магілёўскі гістарычны архіў рэарганізаваны ў Цэнтральны гістарычны архіў (пераведзены ў Менск у лістападзе 1963 г., цяпер Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі). Захоўвае дакумэнты ад XIV ст. да нашых дзён.
1944 — пачалася Беластоцкая наступальная апэрацыя савецкіх войскаў.
1946 — на фэсьце моды ў Парыжы ўпершыню прэзэнтавалі купальнік-бікіні.
1947 — Беларусь уступіла ў Сусьветны паштовы зьвяз.
1969
— адкрыты мэмарыяльны комплекс «Хатынь». Спаленая гітлераўцамі падчас карнай акцыі вёска Хатынь з 149 жыхарамі стала сымбалем масавага зьнішчэньня нацыстамі мірнага насельніцтва на акупаванай тэрыторыі ўсяго былога СССР.
— адкрыты «Курган Славы» — помнік у гонар подзьвігу воінаў 1, 2, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў у Беларускай апэрацыі 1944 году, разьмешчаны ў Смалявіцкім раёне Менскае вобласьці, на 21-м км магістралі М2 Менск — Нацыянальны аэрапорт «Мінск». Менавіта на Смалявіччыне ў ліпені 1944 г. у акружэньне трапіла 105-тысячная групоўка гітлераўцаў.
2001 — у Менску пачаўся III Зьезд беларусаў сьвету.
2004 — прыняты Закон «Аб дзяржаўных сымбалях Рэспублікі Беларусь» (№301-3).
2020
— у Беларусі за содзень афіцыйна зафіксавалі 284 выпадкі кавіду, памерлі 5 чалавек.
— Amnesty International заклікала накіроўваць на імя генпракурора Беларусі Канюка лісты з патрабаваньнем неадкладна вызваліць апазыцыйнага палітыка Паўла Севярынца.
— у Беларусі пачалася рэгістрацыя кандыдатаў у прэзыдэнты.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі афіцыйна зафіксавалі 614 новых выпадкаў кавіду, памерлі 9, а выпісаныя 488 чалавек.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— праваабаронцы Беларусі прызналі палітвязьнямі Аляксандра Івуліна і яшчэ чацьвярых чалавек. Агулам палітвязьняў ужо 534.
— лукашэнкавы ўрад выдаў пастанову «Аб закрыцьці ў Беларусі карэспандэнцкага пункту «Эўрапейскага радыё для Беларусі».
— міністар замежных спраў Літвы Габрыэлюс Ландсбергіс заявіў, што Офіс Ціханоўскай атрымаў у Літве дыпляматычны статус, і яго разглядаюць як афіцыйнае прадстаўніцтва беларускай дэмакратыі.
— пасьля бою з талібамі больш за 1000 афганскіх вайскоўцаў адступілі ў Таджыкістан.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-5
2022
— уначы расейскія войскі нанесьлі масавы ракетны ўдар па ўкраінскіх Мікалаеве і Дняпры.
— у швайцарскім Лугана 42 краіны і арганізацыі прынялі Дэклярацыю аб адбудове Ўкраіны.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— КДБ РБ унёс у «сьпіс тэрарыстаў» яшчэ трох чалавек, цяпер там 873 чалавекі.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-5
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-5
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Міжнародны Дзень працаголіка.
Дзень Кірыла і Мятода ў Чэхіі і Славакіі.
ПАДЗЕІ
863 — браты Кірыл і Мятод прыбылі ў Вялікую Маравію. У тым жа годзе Кірыл стварыў глаголіцу.
1203 — падчас IV Крыжовага паходу пачалася аблога Канстантынопалю.
1439 — падпісаная царкоўная Флярэнцкая унія. Сабор быў скліканы папам Яўгенам IV для аднаўленьня еднасьці паміж Заходняй і Ўсходняй Царквой. Аднымі зь ініцыятараў уніі былі кіроўныя колы Ўсходняй Рымскай імпэрыі, у тым ліку імпэратар Ян VIII Палеалог і канстантынопальскі патрыярх Ёсіф II.
У ВКЛ спроба ўвесьці унію ў цэлым не ўдалася. Апрача праваслаўных колаў, яна сабатавалася і каталіцкімі герархамі Польшчы і Літвы, якія да 1443 г. не прызнавалі уніі і яе ініцыятара Яўгена IV і падпарадкоўваліся Фэліксу V, абранаму альтэрнатыўным Флярэнцкаму Базэльскім саборам. Талеранцыйнае стаўленьне Флярэнцкая унія сустрэла толькі ў Кіеве, Смаленску і некаторых іншых землях ВКЛ.
1772 — у Пецярбургу Расея, Аўстрыя і Прусія заключылі трактат пра першы падзел Рэчы Паспалітай.
1811 — Вэнэсуэла абвесьціла незалежнасьць.
1812 — утворана войска адноўленага Напалеонам Вялікага Княства Літоўскага.
1920 — у часе польска-савецкай вайны адбылася бітва пад Глыбокім, агулам загінула паўтары тысячы чалавек.
1938 — Магілёўскі гістарычны архіў рэарганізаваны ў Цэнтральны гістарычны архіў (пераведзены ў Менск у лістападзе 1963 г., цяпер Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі). Захоўвае дакумэнты ад XIV ст. да нашых дзён.
1944 — пачалася Беластоцкая наступальная апэрацыя савецкіх войскаў.
1946 — на фэсьце моды ў Парыжы ўпершыню прэзэнтавалі купальнік-бікіні.
1947 — Беларусь уступіла ў Сусьветны паштовы зьвяз.
1969
— адкрыты мэмарыяльны комплекс «Хатынь». Спаленая гітлераўцамі падчас карнай акцыі вёска Хатынь з 149 жыхарамі стала сымбалем масавага зьнішчэньня нацыстамі мірнага насельніцтва на акупаванай тэрыторыі ўсяго былога СССР.
— адкрыты «Курган Славы» — помнік у гонар подзьвігу воінаў 1, 2, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў у Беларускай апэрацыі 1944 году, разьмешчаны ў Смалявіцкім раёне Менскае вобласьці, на 21-м км магістралі М2 Менск — Нацыянальны аэрапорт «Мінск». Менавіта на Смалявіччыне ў ліпені 1944 г. у акружэньне трапіла 105-тысячная групоўка гітлераўцаў.
2001 — у Менску пачаўся III Зьезд беларусаў сьвету.
2004 — прыняты Закон «Аб дзяржаўных сымбалях Рэспублікі Беларусь» (№301-3).
2020
— у Беларусі за содзень афіцыйна зафіксавалі 284 выпадкі кавіду, памерлі 5 чалавек.
— Amnesty International заклікала накіроўваць на імя генпракурора Беларусі Канюка лісты з патрабаваньнем неадкладна вызваліць апазыцыйнага палітыка Паўла Севярынца.
— у Беларусі пачалася рэгістрацыя кандыдатаў у прэзыдэнты.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі афіцыйна зафіксавалі 614 новых выпадкаў кавіду, памерлі 9, а выпісаныя 488 чалавек.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— праваабаронцы Беларусі прызналі палітвязьнямі Аляксандра Івуліна і яшчэ чацьвярых чалавек. Агулам палітвязьняў ужо 534.
— лукашэнкавы ўрад выдаў пастанову «Аб закрыцьці ў Беларусі карэспандэнцкага пункту «Эўрапейскага радыё для Беларусі».
— міністар замежных спраў Літвы Габрыэлюс Ландсбергіс заявіў, што Офіс Ціханоўскай атрымаў у Літве дыпляматычны статус, і яго разглядаюць як афіцыйнае прадстаўніцтва беларускай дэмакратыі.
— пасьля бою з талібамі больш за 1000 афганскіх вайскоўцаў адступілі ў Таджыкістан.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-5
2022
— уначы расейскія войскі нанесьлі масавы ракетны ўдар па ўкраінскіх Мікалаеве і Дняпры.
— у швайцарскім Лугана 42 краіны і арганізацыі прынялі Дэклярацыю аб адбудове Ўкраіны.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— КДБ РБ унёс у «сьпіс тэрарыстаў» яшчэ трох чалавек, цяпер там 873 чалавекі.
— пра іншыя падзеі 5 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-5
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-5
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Радыё Свабода
Усе навіны Радыё Свабода. Беларусь
Апошнія навіны Беларусі і сьвету. Палітыка, эканоміка, культура, гісторыя, пратэсты і рэпрэсіі, фота і відэа.
5 ліпеня
Міжнародны Дзень працаголіка.
Дзень Кірыла і Мятода ў Чэхіі і Славакіі.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1182 — Францішак з Асізі, заснавальнік ордэну Меншых Братоў, больш вядомага цяпер як Ордэн Францішканаў, а таксама міранскага ордэну Братоў і Сёстраў Пакаяньня і (разам з Клараю з Асізі) жаночага ордэну Бедных Жанчынаў.
1735 — Аўгуст Людвіг Шлёцэр, нямецкі і расейскі гісторык, філёляг, публіцыст і статыстык. Першы, хто заняўся вывучэньнем арыгінала Радзівілаўскага летапісу, які трапіў у бібліятэку расейскай Імпэратарскай акадэміі навук падчас Сямігадовай вайны. Аўтар працаў па старажытнаславянскай граматыцы, гісторыі, палеаграфіі.
1789 — Фадзей (Ян Тадэвуш Крыштап) Булгарын, расейскі журналіст, пісьменьнік і літаратурны крытык родам з Узьдзеншчыны, з шляхты ВКЛ. Заснавальнік расейскага авантурнага рамана, адзін зь якіх стаў першым бэстсэлерам у Расеі (раман «Іван Выжыгін» (1829), у творы называў Беларусь краінаю і ўжываў беларускую мову). Заснавальнік першай у Расеі прыватнай грамадзка-палітычнай штодзённай газэты «Паўночная пчала», наклад якой дасягаў 10 000 асобнікаў.
1818 — Антон Яленскі, грамадзкі дзяяч, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–64 гадоў. У 1865 г. быў асуджаны да 15 гадоў катаргі на цяжкія капальныя работы ў Сыбір — ва Ўсоль, куды за хворым Антонам Яленскім паехала яго жонка Сабіна. Былі канфіскаваны ўсе яго маёнткі.
1879 — Людвік Абрамовіч, польскі гісторык, грамадзкі дзяяч, журналіст і выдавец. Быў зьвязаны зь беларускім грамадзка-культурным жыцьцём у Вільні. У кнізе «Чатыры стагодзі кнігадрукаваньня ў Вільні, 1525—1925» (Вільня, 1925) пісаў пра дзейнасьць Францішка Скарыны і яго пасьлядоўнікаў.
1965 — Людміла Рублеўская, пісьменьніца і паэтэса. Яе гісторыяцэнтрычныя творы некаторыя беларускія крытыкі пахвальна параўноўваюць зь «меладраматычнымі інтэрпрэтацыямі» мастацкіх ідэяў Уладзімера Караткевіча.
1970 — Андрэй Лукашэвіч, гісторык, картограф і сцэнарыст. Спэцыялізуецца ў галіне ваеннай і палітычнай гісторыі Беларусі, Расеі і Польшчы XVIII — пачатку XX ст. Ад 2004 г. прафэсар Акадэміі ваенных навук РФ.
ПАМЕРЛІ
1657 — Геранім Уладзіслаў Сангушка, рыма-каталіцкі дзяяч ВКЛ. Сакратар Уладзіслава IV Вазы, суфраган віленскі (ад 1644), біскуп смаленскі (ад 1655).
1816 — Рафал Чарвякоўскі, хірург-навукоўца і вынаходнік зь Пінску. Аўтар 12 тамоў па хірургіі. Вынайшаў некалькіх хірургічных прыладаў і спосабаў умяшаньня.
1938
— Юры Лістапад, палітычны дзяяч, публіцыст, адзін з кіраўнікоў Слуцкага збройнага чыну, расстраляны ў сыбірскім канцлягеры.
— Арон Штаркман, пэдагог, рэктар БДІНГ, ахвяра сталінскага тэрору.
1995 — Барыс Сачанка, пісьменьнік, перакладнік і выдавец — галоўны рэдактар выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя» (1993–95). У 1976–86 гг. быў сакратаром праўленьня Саюзу пісьменьнікаў БССР.
1996 — Васіль Вітка (Цімох Крысько), літаратурны крытык, паэт, перакладнік, публіцыст, празаік, драматург, пэдагог; клясык беларускай дзіцячай літаратуры. Дзед культуралягіні і літаратаркі Юліі Чарняўскай.
2005 — Яўген Ціхановіч, мастак і мэмуарыст, плённа працаваў у галіне эстампа (пераважна лінарыты), майстар эксьлібрысу, адзін зь першых увёў у гэты жанр партрэт.
2016 — Міхась Шавыркін, пісьменьнік і журналіст, культуралягічны і пэдагагічны дзяяч, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (1987—2006).
#гісторыя #каляндар #ліпень
Міжнародны Дзень працаголіка.
Дзень Кірыла і Мятода ў Чэхіі і Славакіі.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1182 — Францішак з Асізі, заснавальнік ордэну Меншых Братоў, больш вядомага цяпер як Ордэн Францішканаў, а таксама міранскага ордэну Братоў і Сёстраў Пакаяньня і (разам з Клараю з Асізі) жаночага ордэну Бедных Жанчынаў.
1735 — Аўгуст Людвіг Шлёцэр, нямецкі і расейскі гісторык, філёляг, публіцыст і статыстык. Першы, хто заняўся вывучэньнем арыгінала Радзівілаўскага летапісу, які трапіў у бібліятэку расейскай Імпэратарскай акадэміі навук падчас Сямігадовай вайны. Аўтар працаў па старажытнаславянскай граматыцы, гісторыі, палеаграфіі.
1789 — Фадзей (Ян Тадэвуш Крыштап) Булгарын, расейскі журналіст, пісьменьнік і літаратурны крытык родам з Узьдзеншчыны, з шляхты ВКЛ. Заснавальнік расейскага авантурнага рамана, адзін зь якіх стаў першым бэстсэлерам у Расеі (раман «Іван Выжыгін» (1829), у творы называў Беларусь краінаю і ўжываў беларускую мову). Заснавальнік першай у Расеі прыватнай грамадзка-палітычнай штодзённай газэты «Паўночная пчала», наклад якой дасягаў 10 000 асобнікаў.
1818 — Антон Яленскі, грамадзкі дзяяч, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–64 гадоў. У 1865 г. быў асуджаны да 15 гадоў катаргі на цяжкія капальныя работы ў Сыбір — ва Ўсоль, куды за хворым Антонам Яленскім паехала яго жонка Сабіна. Былі канфіскаваны ўсе яго маёнткі.
1879 — Людвік Абрамовіч, польскі гісторык, грамадзкі дзяяч, журналіст і выдавец. Быў зьвязаны зь беларускім грамадзка-культурным жыцьцём у Вільні. У кнізе «Чатыры стагодзі кнігадрукаваньня ў Вільні, 1525—1925» (Вільня, 1925) пісаў пра дзейнасьць Францішка Скарыны і яго пасьлядоўнікаў.
1965 — Людміла Рублеўская, пісьменьніца і паэтэса. Яе гісторыяцэнтрычныя творы некаторыя беларускія крытыкі пахвальна параўноўваюць зь «меладраматычнымі інтэрпрэтацыямі» мастацкіх ідэяў Уладзімера Караткевіча.
1970 — Андрэй Лукашэвіч, гісторык, картограф і сцэнарыст. Спэцыялізуецца ў галіне ваеннай і палітычнай гісторыі Беларусі, Расеі і Польшчы XVIII — пачатку XX ст. Ад 2004 г. прафэсар Акадэміі ваенных навук РФ.
ПАМЕРЛІ
1657 — Геранім Уладзіслаў Сангушка, рыма-каталіцкі дзяяч ВКЛ. Сакратар Уладзіслава IV Вазы, суфраган віленскі (ад 1644), біскуп смаленскі (ад 1655).
1816 — Рафал Чарвякоўскі, хірург-навукоўца і вынаходнік зь Пінску. Аўтар 12 тамоў па хірургіі. Вынайшаў некалькіх хірургічных прыладаў і спосабаў умяшаньня.
1938
— Юры Лістапад, палітычны дзяяч, публіцыст, адзін з кіраўнікоў Слуцкага збройнага чыну, расстраляны ў сыбірскім канцлягеры.
— Арон Штаркман, пэдагог, рэктар БДІНГ, ахвяра сталінскага тэрору.
1995 — Барыс Сачанка, пісьменьнік, перакладнік і выдавец — галоўны рэдактар выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя» (1993–95). У 1976–86 гг. быў сакратаром праўленьня Саюзу пісьменьнікаў БССР.
1996 — Васіль Вітка (Цімох Крысько), літаратурны крытык, паэт, перакладнік, публіцыст, празаік, драматург, пэдагог; клясык беларускай дзіцячай літаратуры. Дзед культуралягіні і літаратаркі Юліі Чарняўскай.
2005 — Яўген Ціхановіч, мастак і мэмуарыст, плённа працаваў у галіне эстампа (пераважна лінарыты), майстар эксьлібрысу, адзін зь першых увёў у гэты жанр партрэт.
2016 — Міхась Шавыркін, пісьменьнік і журналіст, культуралягічны і пэдагагічны дзяяч, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (1987—2006).
#гісторыя #каляндар #ліпень
6 ліпеня
Міжнародны Дзень кардыёляга.
Дзень Дзяржавы (Дзень каранацыі Міндоўга) ў Літве.
ПАДЗЕІ
1253 — першы вялікі князь літоўскі Міндоўг і ягоная жонка Марта былі каранаваныя як кароль і каралева Літвы. Паводле беларускіх гісторыкаў, каранацыя адбылася ў рэзыдэнцыі Міндоўга ў Наваградку ў дзень сьв. Пятра і Паўла.
1651 — пад Лоевам у другой бітве войска ВКЛ на чале зь Янушам Радзівілам здабыло перамогу над казацкімі аддзеламі палкоўніка Марціна Нябабы падчас паўстаньня гетмана Багдана Хмяльніцкага.
1786 — даляр зрабіўся нацыянальнай валютаю ЗША.
1923 — набыла моц першая Канстытуцыя СССР.
1947 — у Нямеччыне адбыўся Першы зьезд беларусаў у Остэргофэне і выбары Беларускага нацыянальнага камітэту (БНК). У камітэт увайшлі Францішак Кушаль, Аўген Калубовіч, Леў Гарошка, Барыс Рагуля ды іншыя.
1989 — адроджана Полацкая япархія Беларускага экзархату РПЦ.
2020
— у Беларусі афіцыйна зарэгістравана 250 новых выпадкаў кавіду, а памерлі 6 чалавек.
— сьледчы камітэт прызнаў старшыню ЦВК Лідзію Ярмошыну пацярпелай у крымінальнай справе блоґера Сяргея Ціханоўскага.
— колькасьць палітвязьняў у Беларусі дасягнула 24-х. Праваабаронцы завілі аб прызнаньні Алены Карагачовай і Дзьмітрыя Карака, сяброў ініцыятыўнай групы Віктара Бабарыкі, палітычнымі зьняволенымі.
— каардынатар #BYCOVID19 Андрэй Стрыжак зь сям’ёю зьехаў зь Беларусі ва Ўкраіну.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі афіцыйна пацьвердзілі 557 новых выпадкаў кавіду, памерлі 10 чалавек, выпісаныя яшчэ 415 пацыентаў.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— у Берасьці вынесьлі прысуды — ад 4 да 6,5 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму — другой партыі абвінавачаных па «Пінскай справе» аб процістаяньні ў Пінску ў ноч зь 9 на 10 жніўня 2020 г.
— прэтэндэнта ў кандыдаты на пасаду прэзыдэнта і палітвязьня Віктара Бабарыку асудзілі на 14 гадоў зьняволеньня ў калёніі ўзмоцненага рэжыму. Судзілі адразу Вярхоўным судом — такім чынам, у палітвязьня не было нават магчымасьці абскардзіць прысуд.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-6
2022
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— пракурор Менску вынес пастанову аб абмежаваньні доступу да сайтаў «vklеtochku.оrg» і «pоlitzek.mе». З дапамогаю ініцыятывы «Вклеточку» можна было ў анлайн-фармаце напісаць ліст палітвязьню.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-6
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-6
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Міжнародны Дзень кардыёляга.
Дзень Дзяржавы (Дзень каранацыі Міндоўга) ў Літве.
ПАДЗЕІ
1253 — першы вялікі князь літоўскі Міндоўг і ягоная жонка Марта былі каранаваныя як кароль і каралева Літвы. Паводле беларускіх гісторыкаў, каранацыя адбылася ў рэзыдэнцыі Міндоўга ў Наваградку ў дзень сьв. Пятра і Паўла.
1651 — пад Лоевам у другой бітве войска ВКЛ на чале зь Янушам Радзівілам здабыло перамогу над казацкімі аддзеламі палкоўніка Марціна Нябабы падчас паўстаньня гетмана Багдана Хмяльніцкага.
1786 — даляр зрабіўся нацыянальнай валютаю ЗША.
1923 — набыла моц першая Канстытуцыя СССР.
1947 — у Нямеччыне адбыўся Першы зьезд беларусаў у Остэргофэне і выбары Беларускага нацыянальнага камітэту (БНК). У камітэт увайшлі Францішак Кушаль, Аўген Калубовіч, Леў Гарошка, Барыс Рагуля ды іншыя.
1989 — адроджана Полацкая япархія Беларускага экзархату РПЦ.
2020
— у Беларусі афіцыйна зарэгістравана 250 новых выпадкаў кавіду, а памерлі 6 чалавек.
— сьледчы камітэт прызнаў старшыню ЦВК Лідзію Ярмошыну пацярпелай у крымінальнай справе блоґера Сяргея Ціханоўскага.
— колькасьць палітвязьняў у Беларусі дасягнула 24-х. Праваабаронцы завілі аб прызнаньні Алены Карагачовай і Дзьмітрыя Карака, сяброў ініцыятыўнай групы Віктара Бабарыкі, палітычнымі зьняволенымі.
— каардынатар #BYCOVID19 Андрэй Стрыжак зь сям’ёю зьехаў зь Беларусі ва Ўкраіну.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— за содзень у Беларусі афіцыйна пацьвердзілі 557 новых выпадкаў кавіду, памерлі 10 чалавек, выпісаныя яшчэ 415 пацыентаў.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— у Берасьці вынесьлі прысуды — ад 4 да 6,5 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму — другой партыі абвінавачаных па «Пінскай справе» аб процістаяньні ў Пінску ў ноч зь 9 на 10 жніўня 2020 г.
— прэтэндэнта ў кандыдаты на пасаду прэзыдэнта і палітвязьня Віктара Бабарыку асудзілі на 14 гадоў зьняволеньня ў калёніі ўзмоцненага рэжыму. Судзілі адразу Вярхоўным судом — такім чынам, у палітвязьня не было нават магчымасьці абскардзіць прысуд.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-6
2022
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— пракурор Менску вынес пастанову аб абмежаваньні доступу да сайтаў «vklеtochku.оrg» і «pоlitzek.mе». З дапамогаю ініцыятывы «Вклеточку» можна было ў анлайн-фармаце напісаць ліст палітвязьню.
— пра іншыя падзеі 6 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-6
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-6
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Радыё Свабода
Усе навіны Радыё Свабода. Беларусь
Апошнія навіны Беларусі і сьвету. Палітыка, эканоміка, культура, гісторыя, пратэсты і рэпрэсіі, фота і відэа.
6 ліпеня
Міжнародны Дзень кардыёляга.
Дзень Дзяржавы (Дзень каранацыі Міндоўга) ў Літве.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1611 — Цэцылія Рэната Габсбург, каралева польская й вялікая княгіня літоўская, жонка Ўладзіслава IV Вазы.
1788 — Дамінік Манюшка, асьветнік і філянтроп, масон, сябра ложы «Паўночная паходня». У маёнтку Радкаўшчына ў Ігуменскім павеце сваю маёмасьць і зямлю раздаў сялянам і вызваліў іх ад прыгону, заснаваў вучэльню і пансіянат для вясковых дзяцей.
1851 — Янка Лучына, паэт-дэмакрат і мысьляр.
1887 — Марк Шагал, сусьветна вядомы мастак-жывапісец і графік, родам зь Віцебшчыны. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў эўрапейскага авангарднага мастацтва XX ст.
1900 — Іван Лупіновіч, вучоны ў галіне глебазнаўства і аграхіміі, першы і адзіны прэзыдэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР, заснавальнік Беларускага геаграфічнага таварыства. Акадэмік АН БССР (1947).
1905 — Пятро Глебка, паэт, драматург, перакладнік, вучоны і грамадзкі дзяяч.
1921 — Аляксандар Доўбік, праваабаронца часоў Хрушчова, палітвязень у СССР (ад 1958), настаўнік. Быў дэлегатам І зьезду ТБМ, у 1994 г. увайшоў у БНФ.
1927 — Кастусь Харашэвіч, мастак-жывапісец. Сябра мастацкай суполкі «Пагоня». Сузаснавальнік студыі выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў Маладэчне.
1937 — Пятро Драчоў, мастак-графік, ілюстратар. Мастацкі рэдактар часопісу «Бярозка» і «Беларускага гістарычнага часопісу». Ствараў дыярамы і панарамы для менскіх музэяў.
1977 — Максім Мірны, тэнісыст, Заслужаны майстар спорту Беларусі. Шматгадовы гулец і лідэр зборнай Беларусі ў Кубку Дэвіса. Алімпійскі чэмпіён Летніх Алімпійскіх гульняў у Лёндане (2012).
1983 — Аляксандар Стасевіч («Локі»), баец-дабраахвотнік штурмавога падразьдзяленьня ЗСУ, загінуў у баях за Украіну ў 2024 г.
ПАМЕРЛІ
1415 — Ян Гус, чэскі рэлігійны дзяяч, нацыянальны герой Чэхіі, прапаведнік, мысьляр, ідэоляг чэскай Рэфармацыі. Спалены паводле прысуду Канстанцкага сабору як ерэтык разам з кнігамі.
1751 — Ян Фрыдэрык Сапега, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі і троцкі, канцлер вялікі літоўскі. Староста берасьцейскі і прапойскі.
1770 — Антоні Эразм Валовіч, дзяржаўны й рэлігійны дзяяч ВКЛ і Польшчы. Канонік ласкі, гнезьненскі, архідыякан жамойцкі, канонік віленскі, дэкан варшаўскі, пісар ВКЛ, вялікі сакратар духоўны ВКЛ, біскуп луцкі й берасьцейскі, канцлер каралевы.
1796 — Адам Станіслаў Нарушэвіч, гісторык, філёляг, паэт і перакладнік. Выкладаў у Віленскай акадэміі, Варшаўскім езуіцкім калегіюме, рыцарскай школе ў Варшаве. Пісар вялікі ВКЛ і сакратар Сталай Рады, біскуп смаленскі і луцкі.
1887 — Іван Барычэўскі, археоляг, гісторык, фальклярыст і этнограф. Дасьледнік гісторыі ВКЛ.
1974 — Уладзімер Корш-Саблін, Заслужаны дзяяч мастацтваў і Народны артыст БССР і СССР, адзін з заснавальнікаў беларускага савецкага кіно, кінарэжысэр, пастаноўшчык першага гукавога беларускага фільму «Першы ўзвод», аўтар фільмаў «Шукальнікі шчасьця», «Канстанцін Заслонаў», «Чырвонае лісьце». Мастацкі кіраўнік кінастудыі «Беларусьфільм» (1945–60 і 1969–74). Пахаваны ў Менску на Ўсходніх могілках.
1975 — Лаўрэнці Абэцэдарскі, гісторык, прафэсар БДУ (1966). Прыхільнік унітарнай канцэпцыі аб’яднаньня ўсходнеславянскіх народаў вакол Масквы і Маскоўскай дзяржавы, разглядаў гісторыю Беларусі як частку гісторыі Расеі.
1985 — Пятро Сакол (Пётар Масальскі), паэт, перакладнік з латыскай і расейскай моваў. Вязень ГУЛАГу.
2017
— Уладзімер Кожух, мастак-жывапісец. У сваіх творах рамантычнага характару зьвяртаўся да архаічных пластоў этнічнай культуры беларусаў і ўвасабляў сілы прыроды.
— Міхаіл Сьпірыдонаў, гісторык. Дасьледваў сацыяльна-эканамічнае разьвіцьцё і гістарычную геаграфію Беларусі XV—XVI стст.
2021 — Ігар Андрэеў, актор Горкаўскага тэатру ў Менску, таксама намесьнік і першы намесьнік дырэктара. Яшчэ быў дырэктарам сталічнага Тэатра юнага гледача (1985–95) і Белдзяржфілармоніі (1999—2002). Супрацоўнічаў зь «Белсатам», у фільме «Куля для КДБ ад Васіля Быкава» сыграў ролю клясыка беларускай літаратуры. Ён граў Быкава, удзельнічаў у пратэстах 2020 г.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Міжнародны Дзень кардыёляга.
Дзень Дзяржавы (Дзень каранацыі Міндоўга) ў Літве.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1611 — Цэцылія Рэната Габсбург, каралева польская й вялікая княгіня літоўская, жонка Ўладзіслава IV Вазы.
1788 — Дамінік Манюшка, асьветнік і філянтроп, масон, сябра ложы «Паўночная паходня». У маёнтку Радкаўшчына ў Ігуменскім павеце сваю маёмасьць і зямлю раздаў сялянам і вызваліў іх ад прыгону, заснаваў вучэльню і пансіянат для вясковых дзяцей.
1851 — Янка Лучына, паэт-дэмакрат і мысьляр.
1887 — Марк Шагал, сусьветна вядомы мастак-жывапісец і графік, родам зь Віцебшчыны. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў эўрапейскага авангарднага мастацтва XX ст.
1900 — Іван Лупіновіч, вучоны ў галіне глебазнаўства і аграхіміі, першы і адзіны прэзыдэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР, заснавальнік Беларускага геаграфічнага таварыства. Акадэмік АН БССР (1947).
1905 — Пятро Глебка, паэт, драматург, перакладнік, вучоны і грамадзкі дзяяч.
1921 — Аляксандар Доўбік, праваабаронца часоў Хрушчова, палітвязень у СССР (ад 1958), настаўнік. Быў дэлегатам І зьезду ТБМ, у 1994 г. увайшоў у БНФ.
1927 — Кастусь Харашэвіч, мастак-жывапісец. Сябра мастацкай суполкі «Пагоня». Сузаснавальнік студыі выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў Маладэчне.
1937 — Пятро Драчоў, мастак-графік, ілюстратар. Мастацкі рэдактар часопісу «Бярозка» і «Беларускага гістарычнага часопісу». Ствараў дыярамы і панарамы для менскіх музэяў.
1977 — Максім Мірны, тэнісыст, Заслужаны майстар спорту Беларусі. Шматгадовы гулец і лідэр зборнай Беларусі ў Кубку Дэвіса. Алімпійскі чэмпіён Летніх Алімпійскіх гульняў у Лёндане (2012).
1983 — Аляксандар Стасевіч («Локі»), баец-дабраахвотнік штурмавога падразьдзяленьня ЗСУ, загінуў у баях за Украіну ў 2024 г.
ПАМЕРЛІ
1415 — Ян Гус, чэскі рэлігійны дзяяч, нацыянальны герой Чэхіі, прапаведнік, мысьляр, ідэоляг чэскай Рэфармацыі. Спалены паводле прысуду Канстанцкага сабору як ерэтык разам з кнігамі.
1751 — Ян Фрыдэрык Сапега, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі і троцкі, канцлер вялікі літоўскі. Староста берасьцейскі і прапойскі.
1770 — Антоні Эразм Валовіч, дзяржаўны й рэлігійны дзяяч ВКЛ і Польшчы. Канонік ласкі, гнезьненскі, архідыякан жамойцкі, канонік віленскі, дэкан варшаўскі, пісар ВКЛ, вялікі сакратар духоўны ВКЛ, біскуп луцкі й берасьцейскі, канцлер каралевы.
1796 — Адам Станіслаў Нарушэвіч, гісторык, філёляг, паэт і перакладнік. Выкладаў у Віленскай акадэміі, Варшаўскім езуіцкім калегіюме, рыцарскай школе ў Варшаве. Пісар вялікі ВКЛ і сакратар Сталай Рады, біскуп смаленскі і луцкі.
1887 — Іван Барычэўскі, археоляг, гісторык, фальклярыст і этнограф. Дасьледнік гісторыі ВКЛ.
1974 — Уладзімер Корш-Саблін, Заслужаны дзяяч мастацтваў і Народны артыст БССР і СССР, адзін з заснавальнікаў беларускага савецкага кіно, кінарэжысэр, пастаноўшчык першага гукавога беларускага фільму «Першы ўзвод», аўтар фільмаў «Шукальнікі шчасьця», «Канстанцін Заслонаў», «Чырвонае лісьце». Мастацкі кіраўнік кінастудыі «Беларусьфільм» (1945–60 і 1969–74). Пахаваны ў Менску на Ўсходніх могілках.
1975 — Лаўрэнці Абэцэдарскі, гісторык, прафэсар БДУ (1966). Прыхільнік унітарнай канцэпцыі аб’яднаньня ўсходнеславянскіх народаў вакол Масквы і Маскоўскай дзяржавы, разглядаў гісторыю Беларусі як частку гісторыі Расеі.
1985 — Пятро Сакол (Пётар Масальскі), паэт, перакладнік з латыскай і расейскай моваў. Вязень ГУЛАГу.
2017
— Уладзімер Кожух, мастак-жывапісец. У сваіх творах рамантычнага характару зьвяртаўся да архаічных пластоў этнічнай культуры беларусаў і ўвасабляў сілы прыроды.
— Міхаіл Сьпірыдонаў, гісторык. Дасьледваў сацыяльна-эканамічнае разьвіцьцё і гістарычную геаграфію Беларусі XV—XVI стст.
2021 — Ігар Андрэеў, актор Горкаўскага тэатру ў Менску, таксама намесьнік і першы намесьнік дырэктара. Яшчэ быў дырэктарам сталічнага Тэатра юнага гледача (1985–95) і Белдзяржфілармоніі (1999—2002). Супрацоўнічаў зь «Белсатам», у фільме «Куля для КДБ ад Васіля Быкава» сыграў ролю клясыка беларускай літаратуры. Ён граў Быкава, удзельнічаў у пратэстах 2020 г.
#гісторыя #каляндар #ліпень
7 ліпеня
Янаў дзень, Іван Купала, Купальле (у ноч з 6 на 7 ліпеня, паводле Юліянскага календара) — старажытнае земляробчае абрадавае сьвята.
Дзень сельскай гаспадаркі ў Літве.
ПАДЗЕІ
1548 — у Кракаве ў Вавельскім саборы адбылося пахаваньне вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта ІІ «Старога».
1572 — страціла моц Крэўская унія — пагадненьне аб дынастычным зьвязе паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім.
1807 — падпісаная Тыльзіцкая мірная дамова паміж Францыяй, Прусіяй і Расеяй. Беласток і навакольныя землі, населеныя пераважна беларусамі, перададзеныя ў склад Расейскай імпэрыі.
1846 — ЗША абвесьцілі аб анэксіі Каліфорніі, якая была часткаю Мэксыкі.
1864 — у Маладэчне адкрылі настаўніцкую сэмінарыю.
1916 — другая спроба наступу расейскіх войскаў у часе Скробава-Гарадзішчанскай апэрацыі пад Баранавічамі.
1929 — арыштаваны паліцыяй Піліп Кізевіч, грамадзка-палітычны дзяяч, на імя якога была аформленая беларуская кнігарня ў Горадні.
1930 — у Вільні выйшаў апошні нумар газэты «Сялянская Ніва», друкаванага воргану Беларускага сялянскага саюзу.
1931 — у Менску заснаваны Інстытут савецкага будаўніцтва і права (Менскі юрыдычны інстытут ад 1932, Юрыдычны факультэт БДУ ад 1954).
1937 — адбыўся напад японскіх войскаў на кітайскі гарнізон на мосьце Лугоўцяо (мосьце Марка Пола) недалёка ад Пэкіну. Лічыцца пачаткам ІІ Сусьветнай вайны ў Азіі.
1941 — паводле загаду №1 камандуючага тылам групы армій «Цэнтар» генэрала Максыміліяна фон Шэнкендорфа на тэрыторыі Беларусі ўводзіліся абавязковыя для нашэньня габрэямі зь 10 гадоў нарукаўныя павязкі белага колеру з жоўтай зоркаю.
1944 — пачалася апэрацыя «Вострая Брама»: аддзелы Арміі Краёвай узялі ўдзел ў баях за Вільню разам з Чырвонай арміяй. Пазьней польскія аддзелы былі абяззброеныя і арыштаваныя НКВД.
1972 — у Менску паставілі помнік Янку Купалу.
2000 — зьнік журналіст Зьміцер Завадзкі, тэлеапэратар Паўла Шарамета. Устала ў адзін шэраг са зьнікненьнямі (забойствамі) апазыцыйных палітыкаў Віктара Ганчара і Юрыя Захаранкі.
2002 — адноўлены паказ спэктаклю «Тутэйшыя» ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.
2005 — 4 тэрарысты-самагубцы зрабілі сэрыю нападаў у лёнданскім мэтро і аўтобусах, загінулі 52 чалавекі.
2007 — афіцыйна зарэгістравана Віцебская аматарская астранамічная абсэрваторыя Віталя Неўскага.
2010 — Нацыянальным банкам Беларусі ўведзеныя ў абарачэньне юбілейныя манэты «Памятная манэта Грунвальдзкая бітва. 600 год».
2014 — заснаваны атрад «Пагоня», вайсковы аддзел, сфармаваны зь беларускіх добраахвотнікаў, якія ўдзельнічалі ў вайне на Данбасе на баку Ўкраіны.
2017 — дамова аб забароне ядравай зброі была прынята ў штаб-кватэры ААН. Не набыла моцы.
2020
— афіцыйна за содзень у Беларусі на кавід захварэлі 199 чалавек, памерлі 7 чалавек.
— 31 дэпутат Эўрапарлямэнту зьвярнуліся да Эўракамісіі і ўсіх дзяржаў—удзельніц ЭЗ перагледзець рашэньне 2016 г. аб зьняцьці санкцый з шэрагу беларускіх чыноўнікаў і кампаній.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— афіцыйна ў Беларусі за содзень зафіксавана 998 выпадкаў кавіду, памерлі 20, а выпісаныя 1049 чалавек.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— літоўскія памежнікі за дзень затрымалі 53 нелегалаў на беларускай мяжы. 23 зь іх пераходзілі мяжу ў раёне Друскенікаў, 14 — у Ігналінскім раёне. У Друскінінкайскім раёне за апошнія 6 дзён памежнікі затрымалі 461 чалавек.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-7
2022
— уначы расейская армія нанесла ракетныя ўдары па Харкаве і Краматорску.
— КДБ РБ унёс у «сьпіс тэрарыстаў» яшчэ 5 чалавек, сярод іх сківічны хірург Андрэй Любецкі і «рэйкавыя партызаны» Сяргей Канавалаў і Сяргей Глебка.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— сусьветныя Дні беларускай культуры адкрыліся ў Вільні выставай плякатных прац Уладзімера Цэсьлера.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-7
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-7
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Янаў дзень, Іван Купала, Купальле (у ноч з 6 на 7 ліпеня, паводле Юліянскага календара) — старажытнае земляробчае абрадавае сьвята.
Дзень сельскай гаспадаркі ў Літве.
ПАДЗЕІ
1548 — у Кракаве ў Вавельскім саборы адбылося пахаваньне вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта ІІ «Старога».
1572 — страціла моц Крэўская унія — пагадненьне аб дынастычным зьвязе паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім.
1807 — падпісаная Тыльзіцкая мірная дамова паміж Францыяй, Прусіяй і Расеяй. Беласток і навакольныя землі, населеныя пераважна беларусамі, перададзеныя ў склад Расейскай імпэрыі.
1846 — ЗША абвесьцілі аб анэксіі Каліфорніі, якая была часткаю Мэксыкі.
1864 — у Маладэчне адкрылі настаўніцкую сэмінарыю.
1916 — другая спроба наступу расейскіх войскаў у часе Скробава-Гарадзішчанскай апэрацыі пад Баранавічамі.
1929 — арыштаваны паліцыяй Піліп Кізевіч, грамадзка-палітычны дзяяч, на імя якога была аформленая беларуская кнігарня ў Горадні.
1930 — у Вільні выйшаў апошні нумар газэты «Сялянская Ніва», друкаванага воргану Беларускага сялянскага саюзу.
1931 — у Менску заснаваны Інстытут савецкага будаўніцтва і права (Менскі юрыдычны інстытут ад 1932, Юрыдычны факультэт БДУ ад 1954).
1937 — адбыўся напад японскіх войскаў на кітайскі гарнізон на мосьце Лугоўцяо (мосьце Марка Пола) недалёка ад Пэкіну. Лічыцца пачаткам ІІ Сусьветнай вайны ў Азіі.
1941 — паводле загаду №1 камандуючага тылам групы армій «Цэнтар» генэрала Максыміліяна фон Шэнкендорфа на тэрыторыі Беларусі ўводзіліся абавязковыя для нашэньня габрэямі зь 10 гадоў нарукаўныя павязкі белага колеру з жоўтай зоркаю.
1944 — пачалася апэрацыя «Вострая Брама»: аддзелы Арміі Краёвай узялі ўдзел ў баях за Вільню разам з Чырвонай арміяй. Пазьней польскія аддзелы былі абяззброеныя і арыштаваныя НКВД.
1972 — у Менску паставілі помнік Янку Купалу.
2000 — зьнік журналіст Зьміцер Завадзкі, тэлеапэратар Паўла Шарамета. Устала ў адзін шэраг са зьнікненьнямі (забойствамі) апазыцыйных палітыкаў Віктара Ганчара і Юрыя Захаранкі.
2002 — адноўлены паказ спэктаклю «Тутэйшыя» ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.
2005 — 4 тэрарысты-самагубцы зрабілі сэрыю нападаў у лёнданскім мэтро і аўтобусах, загінулі 52 чалавекі.
2007 — афіцыйна зарэгістравана Віцебская аматарская астранамічная абсэрваторыя Віталя Неўскага.
2010 — Нацыянальным банкам Беларусі ўведзеныя ў абарачэньне юбілейныя манэты «Памятная манэта Грунвальдзкая бітва. 600 год».
2014 — заснаваны атрад «Пагоня», вайсковы аддзел, сфармаваны зь беларускіх добраахвотнікаў, якія ўдзельнічалі ў вайне на Данбасе на баку Ўкраіны.
2017 — дамова аб забароне ядравай зброі была прынята ў штаб-кватэры ААН. Не набыла моцы.
2020
— афіцыйна за содзень у Беларусі на кавід захварэлі 199 чалавек, памерлі 7 чалавек.
— 31 дэпутат Эўрапарлямэнту зьвярнуліся да Эўракамісіі і ўсіх дзяржаў—удзельніц ЭЗ перагледзець рашэньне 2016 г. аб зьняцьці санкцый з шэрагу беларускіх чыноўнікаў і кампаній.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— афіцыйна ў Беларусі за содзень зафіксавана 998 выпадкаў кавіду, памерлі 20, а выпісаныя 1049 чалавек.
— у Беларусі новыя затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— літоўскія памежнікі за дзень затрымалі 53 нелегалаў на беларускай мяжы. 23 зь іх пераходзілі мяжу ў раёне Друскенікаў, 14 — у Ігналінскім раёне. У Друскінінкайскім раёне за апошнія 6 дзён памежнікі затрымалі 461 чалавек.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2021-7-7
2022
— уначы расейская армія нанесла ракетныя ўдары па Харкаве і Краматорску.
— КДБ РБ унёс у «сьпіс тэрарыстаў» яшчэ 5 чалавек, сярод іх сківічны хірург Андрэй Любецкі і «рэйкавыя партызаны» Сяргей Канавалаў і Сяргей Глебка.
— у Беларусі працягваліся затрыманьні і суды па палітычна матываваных справах.
— сусьветныя Дні беларускай культуры адкрыліся ў Вільні выставай плякатных прац Уладзімера Цэсьлера.
— пра іншыя падзеі 7 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-7
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-7
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Радыё Свабода
Усе навіны Радыё Свабода. Беларусь
Апошнія навіны Беларусі і сьвету. Палітыка, эканоміка, культура, гісторыя, пратэсты і рэпрэсіі, фота і відэа.
7 ліпеня
Янаў дзень, Іван Купала, Купальле (у ноч з 6 на 7 ліпеня, паводле Юліянскага календара) — старажытнае земляробчае абрадавае сьвята.
Дзень сельскай гаспадаркі ў Літве.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1797 — Шаміль, імам, лідэр змаганьня народаў Каўказу з расейскім уладараньнем.
1860 ― Густаў Малер, аўстрыйскі дырыгент і кампазытар.
1869 — Лявон Вітан-Дубейкаўскі, палітычны і грамадзкі дзяяч БНР, паэт, інжынэр-будаўнік і галоўны ўрадавы архітэктар БНР. Адзін з заснавальнікаў беларускага мадэрну і нэаготыкі ў дойлідзтве. Ад 1922 г. жыў у Вільні, за беларускую дзейнасьць перасьледаваўся польскімі ўладамі.
1882 — Янка Купала (Іван Луцэвіч), клясык беларускай літаратуры, паэт, драматург, публіцыст, выбітны дзяяч беларускага Адраджэньня. Народны паэт Беларусі (1925). Акадэмік АН Беларусі і АН Украіны (1929).
1884 — Ліён Фэйхтвангер, нямецкі пісьменьнік.
1893 ― Міраслаў Крлэжа, адзін з найбуйнейшых харвацкіх пісьменьнікаў ХХ ст.
1894 — Антон Борык, палітычны і вайсковы дзяяч. Адзін з заснавальнікаў Беларускага нацыянальнага камітэту ў Горадні. Першы афіцыйны пасланьнік БНР у Нямеччыне. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну, узначальваў штаб 1-й Слуцкай брыгады. Падаваў нататкі пра паўстаньне ў газэты «Наша думка» і «Беларускае слова».
1910 — Юзаф Трыпуцька, швэдзкі мовазнаўца-славіст родам з Маладэчаншчыны.
1922 — П’ер Кардэн, францускі мадэльер.
1940 — Рынга Стар, брытанскі музыка, бубнач гурту The Beatles.
1961 — Вінцук Вячорка, мовазнаўца і журналіст, грамадзкі дзяяч і палітык, лідэр Партыі БНФ (1999—2007). Ініцыятар і адзін з укладальнікаў сучаснага ўнармаваньня Беларускага клясычнага правапісу.
ПАМЕРЛІ
1572 — Жыгімонт ІІ Аўгуст, вялікі князь літоўскі і кароль польскі, апошні зь Ягелонаў. Сын Жыгімонта І «Старога» і Боны Сфорцы.
1633 — Леў Сапега, дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар, падканцлер і канцлер вялікі літоўскі, ваявода віленскі і адначасна гетман вялікі літоўскі. Увайшоў у гісторыю Беларусі як выдатны дзяржаўны дзяяч і дыплямат. Пахаваны ў касьцёле Сьв. Міхала Арханёла ў Вільні.
1785 — Станіслаў Чарневіч, дзяяч каталіцкага касьцёлу. Ягонымі намаганьнямі Таварыства Ісуса (ордэн езуітаў), забароненае папам Рымскім, працягвала дзейнасьць у Расейскай імпэрыі.
1892 — Ян Чэрскі, удзельнік паўстаньня Кастуся Каліноўскага, беларускі і расейскі геоляг, палеантоляг і географ, дасьледнік Сыбіру. Хворы на сухоты, памёр у нізоўі ракі Калыма.
1930 ― Артур Конан Дойл, брытанскі пісьменьнік.
1942 — Яўген Ляцкі, крытык, гісторык літаратуры, дасьледнік беларускага фальклёру. У 1927–29 гг. апублікаваў цыкаль артыкулаў «Нататкі па беларусазнаўстве», адкрыў у Празе выдавецтва «Полымя», узначальваў катэдру ў Карлавым унівэрсытэце, выкладаў у Расейскім вольным унівэрсытэце.
1955 — Іван Макей, народны казачнік, жыў у вёсцы Алексічы каля Зэльвы. У 1946 г. удзельнікі фальклёрнай экспэдыцыі БДУ пад кіраўніцтвам Ільва Барага запісалі ад яго каля 30 казак.
1991 — Міхась Рудкоўскі, паэт, перакладнік, публіцыст і тэлежурналіст.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Янаў дзень, Іван Купала, Купальле (у ноч з 6 на 7 ліпеня, паводле Юліянскага календара) — старажытнае земляробчае абрадавае сьвята.
Дзень сельскай гаспадаркі ў Літве.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1797 — Шаміль, імам, лідэр змаганьня народаў Каўказу з расейскім уладараньнем.
1860 ― Густаў Малер, аўстрыйскі дырыгент і кампазытар.
1869 — Лявон Вітан-Дубейкаўскі, палітычны і грамадзкі дзяяч БНР, паэт, інжынэр-будаўнік і галоўны ўрадавы архітэктар БНР. Адзін з заснавальнікаў беларускага мадэрну і нэаготыкі ў дойлідзтве. Ад 1922 г. жыў у Вільні, за беларускую дзейнасьць перасьледаваўся польскімі ўладамі.
1882 — Янка Купала (Іван Луцэвіч), клясык беларускай літаратуры, паэт, драматург, публіцыст, выбітны дзяяч беларускага Адраджэньня. Народны паэт Беларусі (1925). Акадэмік АН Беларусі і АН Украіны (1929).
1884 — Ліён Фэйхтвангер, нямецкі пісьменьнік.
1893 ― Міраслаў Крлэжа, адзін з найбуйнейшых харвацкіх пісьменьнікаў ХХ ст.
1894 — Антон Борык, палітычны і вайсковы дзяяч. Адзін з заснавальнікаў Беларускага нацыянальнага камітэту ў Горадні. Першы афіцыйны пасланьнік БНР у Нямеччыне. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну, узначальваў штаб 1-й Слуцкай брыгады. Падаваў нататкі пра паўстаньне ў газэты «Наша думка» і «Беларускае слова».
1910 — Юзаф Трыпуцька, швэдзкі мовазнаўца-славіст родам з Маладэчаншчыны.
1922 — П’ер Кардэн, францускі мадэльер.
1940 — Рынга Стар, брытанскі музыка, бубнач гурту The Beatles.
1961 — Вінцук Вячорка, мовазнаўца і журналіст, грамадзкі дзяяч і палітык, лідэр Партыі БНФ (1999—2007). Ініцыятар і адзін з укладальнікаў сучаснага ўнармаваньня Беларускага клясычнага правапісу.
ПАМЕРЛІ
1572 — Жыгімонт ІІ Аўгуст, вялікі князь літоўскі і кароль польскі, апошні зь Ягелонаў. Сын Жыгімонта І «Старога» і Боны Сфорцы.
1633 — Леў Сапега, дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар, падканцлер і канцлер вялікі літоўскі, ваявода віленскі і адначасна гетман вялікі літоўскі. Увайшоў у гісторыю Беларусі як выдатны дзяржаўны дзяяч і дыплямат. Пахаваны ў касьцёле Сьв. Міхала Арханёла ў Вільні.
1785 — Станіслаў Чарневіч, дзяяч каталіцкага касьцёлу. Ягонымі намаганьнямі Таварыства Ісуса (ордэн езуітаў), забароненае папам Рымскім, працягвала дзейнасьць у Расейскай імпэрыі.
1892 — Ян Чэрскі, удзельнік паўстаньня Кастуся Каліноўскага, беларускі і расейскі геоляг, палеантоляг і географ, дасьледнік Сыбіру. Хворы на сухоты, памёр у нізоўі ракі Калыма.
1930 ― Артур Конан Дойл, брытанскі пісьменьнік.
1942 — Яўген Ляцкі, крытык, гісторык літаратуры, дасьледнік беларускага фальклёру. У 1927–29 гг. апублікаваў цыкаль артыкулаў «Нататкі па беларусазнаўстве», адкрыў у Празе выдавецтва «Полымя», узначальваў катэдру ў Карлавым унівэрсытэце, выкладаў у Расейскім вольным унівэрсытэце.
1955 — Іван Макей, народны казачнік, жыў у вёсцы Алексічы каля Зэльвы. У 1946 г. удзельнікі фальклёрнай экспэдыцыі БДУ пад кіраўніцтвам Ільва Барага запісалі ад яго каля 30 казак.
1991 — Міхась Рудкоўскі, паэт, перакладнік, публіцыст і тэлежурналіст.
#гісторыя #каляндар #ліпень
8 ліпеня
Сусьветны Дзень барацьбы з аляргіяй.
ПАДЗЕІ
52 да н.э. — прынятая дата заснаваньня Парыжу.
1573 — Булёнскім эдыктам пакладзены канец 4-гадовай вайне францускіх католікаў і гугенотаў (кальвіністаў).
1709 — адбылася Палтаўская бітва ў часе Паўночнай вайны (1700—1721), расейскае войска разьбіла швэдзкую армію.
1796 — дзяржаўны дэпартамэнт ЗША выдаў першы пашпарт грамадзяніна ЗША.
1910 — асобнай кнігаю ў Санкт-Пецярбургу выйшла паэма Янкі Купалы «Адвечная песьня».
1926 — кароль Сауд стварыў Саудаўскую Арабію.
1959 — у Маладэчне на базе Маладэчанскага абласнога краязнаўчага музэю заснаваны Менскі абласны краязнаўчы музэй.
1969 — пачаўся вывад амэрыканскіх войскаў з Паўднёвага Віетнаму і быў завершаны праз 3,5 гады.
1993 — у Менску пачаўся Першы зьезд беларусаў сьвету, які сабраў каля тысячы дэлегатаў зь дзясяткаў краінаў.
2008 — тэлеканал БЕЛСАТ пачаў вяшчаньне са спадарожніка Sirius.
2020
— у Беларусі афіцыйна за содзень на кавід захварэў 221, а памерлі 7 чалавек.
— група каталіцкіх вернікаў Беларусі абвесьціла старт кампаніі супраць фальшаваньня выбараў прэзыдэнта.
— запрацаваў сайт зь інструкцыямі для незалежных назіральнікаў - грамадзянская ініцыятыва «Сумленныя людзі» пачала кампанію падтрымкі назіральнікаў на прэзыдэнцкіх выбарах у Беларусі.
— каманда Віктара Бабарыкі плянуе зарэгістраваць партыю — каардынатарка штабу Бабарыкі Марыя Калесьнікава распавяла пра перамовы з прадстаўнікамі іншых штабоў.
— Літва даслала Беларусі гуманітарную дапамогу на 50 000 эўра для барацьбы з каранавірусам.
— Літва ўсьлед за Латвіяй забараніла трансьляцыю каналаў RT (раней Russia Today).
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— жыхары Наваполацку зладзілі пратэстную акцыю з нацыянальнымі сьцягамі.
— былая каманда TUT.by запусьціла новае мэдыя Zerkalo.io. Пад вартаю дагэтуль знаходзіліся 15 чалавек: дзейныя і былыя супрацоўнікі выданьня, на іх была заведзена крымінальная справа.
— у Менску ператрус у рэдакцыі «Нашай Нiвы», офісе бухгалтэрыі і дамах рэдактароў. Галоўны рэдактар выданьня Ягор Марціновіч і рэдактары «Нашай Нівы» Андрэй Дынько і Андрэй Скурко затрыманыя.
— у рэдакцыях пінскага «Мэдыя-Палесься», «Берасьцейскай газэты», баранавіцкага Intex-Press прайшлі ператрусы і затрыманьні супрацоўнікаў выданьняў.
— Беларуская асацыяцыя журналістаў выступіла з заяваю з нагоды «зачысткі» недзяржаўных СМІ, якая адбывалася ў краіне.
— літоўскія мытнікі затрымалі кантрабанду беларускіх цыгарэтаў амаль на паўмільёна эўра. Польскія памежнікі затрымалі 49 чалавек за незаконны пераход беларуска-польскай мяжы.
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня чытайце
https://charter97.org/be/news/2021/7/8/
2022
— праваабаронцы прызналі палітвязьнямі яшчэ пяць чалавек. Цяпер у Беларусі іх ужо 1237.
— БЕЛСАТ паведаміў, што ў Беларусі зьнішчылі яшчэ адну магілу польскіх жаўнераў АК — цяпер ля вёскі Качычы Карэліцкага раёну. За апошні час „невядомыя“ спустошылі польскія надмагільлі і помнікі ў Ваўкавыску, Мікулішках, Багданах, Бабровічах, Дындылішках, Іўі, Ашмянах і Ёдкевічах.
— Літва заявіла пратэст Беларусі з нагоды абвешчанага прыбіраньня ў школах вёсак Рымдзюны Астравецкага і Пеляса Воранаўскага раёна літоўскай мовы зь 1 верасьня.
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-8
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-8
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Сусьветны Дзень барацьбы з аляргіяй.
ПАДЗЕІ
52 да н.э. — прынятая дата заснаваньня Парыжу.
1573 — Булёнскім эдыктам пакладзены канец 4-гадовай вайне францускіх католікаў і гугенотаў (кальвіністаў).
1709 — адбылася Палтаўская бітва ў часе Паўночнай вайны (1700—1721), расейскае войска разьбіла швэдзкую армію.
1796 — дзяржаўны дэпартамэнт ЗША выдаў першы пашпарт грамадзяніна ЗША.
1910 — асобнай кнігаю ў Санкт-Пецярбургу выйшла паэма Янкі Купалы «Адвечная песьня».
1926 — кароль Сауд стварыў Саудаўскую Арабію.
1959 — у Маладэчне на базе Маладэчанскага абласнога краязнаўчага музэю заснаваны Менскі абласны краязнаўчы музэй.
1969 — пачаўся вывад амэрыканскіх войскаў з Паўднёвага Віетнаму і быў завершаны праз 3,5 гады.
1993 — у Менску пачаўся Першы зьезд беларусаў сьвету, які сабраў каля тысячы дэлегатаў зь дзясяткаў краінаў.
2008 — тэлеканал БЕЛСАТ пачаў вяшчаньне са спадарожніка Sirius.
2020
— у Беларусі афіцыйна за содзень на кавід захварэў 221, а памерлі 7 чалавек.
— група каталіцкіх вернікаў Беларусі абвесьціла старт кампаніі супраць фальшаваньня выбараў прэзыдэнта.
— запрацаваў сайт зь інструкцыямі для незалежных назіральнікаў - грамадзянская ініцыятыва «Сумленныя людзі» пачала кампанію падтрымкі назіральнікаў на прэзыдэнцкіх выбарах у Беларусі.
— каманда Віктара Бабарыкі плянуе зарэгістраваць партыю — каардынатарка штабу Бабарыкі Марыя Калесьнікава распавяла пра перамовы з прадстаўнікамі іншых штабоў.
— Літва даслала Беларусі гуманітарную дапамогу на 50 000 эўра для барацьбы з каранавірусам.
— Літва ўсьлед за Латвіяй забараніла трансьляцыю каналаў RT (раней Russia Today).
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня на сайтах:
Наша Ніва | Радыё Свабода | Belsat | Хартыя’97
2021
— жыхары Наваполацку зладзілі пратэстную акцыю з нацыянальнымі сьцягамі.
— былая каманда TUT.by запусьціла новае мэдыя Zerkalo.io. Пад вартаю дагэтуль знаходзіліся 15 чалавек: дзейныя і былыя супрацоўнікі выданьня, на іх была заведзена крымінальная справа.
— у Менску ператрус у рэдакцыі «Нашай Нiвы», офісе бухгалтэрыі і дамах рэдактароў. Галоўны рэдактар выданьня Ягор Марціновіч і рэдактары «Нашай Нівы» Андрэй Дынько і Андрэй Скурко затрыманыя.
— у рэдакцыях пінскага «Мэдыя-Палесься», «Берасьцейскай газэты», баранавіцкага Intex-Press прайшлі ператрусы і затрыманьні супрацоўнікаў выданьняў.
— Беларуская асацыяцыя журналістаў выступіла з заяваю з нагоды «зачысткі» недзяржаўных СМІ, якая адбывалася ў краіне.
— літоўскія мытнікі затрымалі кантрабанду беларускіх цыгарэтаў амаль на паўмільёна эўра. Польскія памежнікі затрымалі 49 чалавек за незаконны пераход беларуска-польскай мяжы.
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня чытайце
https://charter97.org/be/news/2021/7/8/
2022
— праваабаронцы прызналі палітвязьнямі яшчэ пяць чалавек. Цяпер у Беларусі іх ужо 1237.
— БЕЛСАТ паведаміў, што ў Беларусі зьнішчылі яшчэ адну магілу польскіх жаўнераў АК — цяпер ля вёскі Качычы Карэліцкага раёну. За апошні час „невядомыя“ спустошылі польскія надмагільлі і помнікі ў Ваўкавыску, Мікулішках, Багданах, Бабровічах, Дындылішках, Іўі, Ашмянах і Ёдкевічах.
— Літва заявіла пратэст Беларусі з нагоды абвешчанага прыбіраньня ў школах вёсак Рымдзюны Астравецкага і Пеляса Воранаўскага раёна літоўскай мовы зь 1 верасьня.
— пра іншыя падзеі 8 ліпеня чытайце
https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2022-7-8
2023
— https://nashaniva.com/?c=shdate&i=2023-7-8
* * *
#гісторыя #каляндар #ліпень
Радыё Свабода
Усе навіны Радыё Свабода. Беларусь
Апошнія навіны Беларусі і сьвету. Палітыка, эканоміка, культура, гісторыя, пратэсты і рэпрэсіі, фота і відэа.
8 ліпеня
Сусьветны Дзень барацьбы з аляргіяй.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1621 — Жан дэ Ляфантэн, францускі паэт, байкапісец.
1838 — Фэрдынанд Цэпэлін, нямецкі канструктар дырыжабляў. Арганізатар вытворчасьці (ад 1900) і сэрыйнага выпуску дырыжабляў цьвёрдай канструкцыі.
1839 — Джон Ракфэлер, амэрыканскі прамысловец, які заснаваў нафтавую кампанію «Стандард ойл», самы багаты чалавек усіх часоў — у пераліку на сёньняшні курс багацьце Ракфэлера ацэньваецца больш як у $300 мільярдаў.
1861 — Марыя Магдалена Радзівіл (Завіша), арыстакратка, дзяячка нацыянальна-вызвольнага руху пачатку ХХ ст., мецэнатка. На яе грошы яшчэ да 1917 г. былі адкрытыя сотні беларускіх школ, выдваліся беларускія пэрыядычныя выданьні і кнігі. Стаяла ля вытокаў стварэньня ў Санкт-Пецярбургу першага беларускага выдавецтва «Загляне сонца і ў наша ваконца», фінансавала выданьне газэтаў «Нашай Нівы» і «Biełarus». Горача падтрымала абвешчаньне БНР, фінансава дапамагала палітыкам.
1894 — Пётар Капіца, расейскі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі.
1912 — Гаўрыла Верасаў, шахматыст, міжнародны майстар. Шасьціразовы чэмпіён Беларусі. Удзельнік трох чэмпіянатаў СССР. Шахматны тэарэтык, аўтар сыстэмы, што атрымала назву «Дэбют Верасава».
1929 — Канстанцін Ціхановіч, мастак-графік, мастацкі рэдактар часопіса «Беларусь» (1963–84). Ілюстраваў творы беларускіх і замежных аўтараў у беларускім пэрыядычным друку. Аўтар мэмарыяльных мэдалёў, значкоў, эксьлібрысаў, дыяфільма «Францыск Скарына» (1994) ды інш.
1932 — Марыя Карпенка, пісьменьніца, журналістка і грамадзкая дзяячка. Заслужаны работнік культуры Беларусі. Сябра Камітэту савецкіх жанчын СССР (1972–91), сакратар Саюзу журналістаў Беларусі (1972–89), першая намесьніца старшыні Беларускага Камітэта Міру.
1949 — Уладзіслаў Завальнюк, рэлігійны і культурны дзяяч, рыма-каталіцкі сьвятар, тэоляг, шматгадовы пробашч касьцёлу сьвятых Сымона і Алены ў Менску.
1972 — Вольга Караткевіч, літаратарка, журналістка і навуковая дзяячка. Каардынатарка аддзяленьня журналістыкі ў «Беларускім Калегіюме». Пісала вершы і прозу на беларускай мове, перакладала з польскай і англійскай. Працавала на «Радыё 101,2», у Беларускай рэдакцыі Польскага Радыё, газэце «Наша Ніва», на «Радыё Свабода» (1996—2009).
1974 — Дыяна Арбеніна (Кулачэнка), расейская сьпявачка, паэтэса, музыка родам з Валожыну. Вакалістка расейскага рок-гурту «Ночные Снайперы». Асудзіла ўварваньне Расеі ва Ўкраіну, неаднойчы выказвалася супраць вайны, з-за чаго ў розных гарадох Расеі былі скасаваныя канцэрты пасьля даносаў. У красавіку 2022 г. выйшла антываенная песьня «Не маўчы», прэм’ера якой адбылася ў Чалябінску.
ПАМЕРЛІ
1863 — Адам Пуслоўскі, студэнт, удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–64 гг., ахвяра расправы расейскіх калянізатараў.
1889 — Фларыян Міладоўскі, кампазытар, піяніст і пэдагог. Навучаўся ў Менску, Вільні, Бэрліне і Вене. Працаваў у Чырвоным Двары пад Коўнам, у Вільні, Менску, Страсбуры, Мэцы і Нансі. На радзіму не вярнуўся з прычыны стану здароўя. Памёр у Бардо.
1932 — Аляксандар Грын (Грынеўскі), расейскі пісьменьнік беларускага паходжаньня, сын удзельніка паўстаньня 1863–64 гг. Пісаў раманы, аповесьці, апавяданьні, нарысы і вершы у стылі нэарамантызму і сымбалізму. Пісьменьнікамі-бальшавікамі прызнаны ідэалагічным ворагам.
1980 — Францішак Пяткевіч, лекар і беларускі нацыянальны дзяяч. Ужо ў падлеткавым веку друкаваўся ў віленскім каталіцкім тыднёвіку «Biełarus». Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюзу падчас вучобы ў Віленскім унівэрсытэце на лекара. У 1923-м зьехаў у Прагу ад перасьледу польскіх уладаў, потым пераехаў у Менск вучыцца ў БДУ, але быў рэпрэсаваны і трапіў на Салаўкі. З ГУЛАГу зьбег і вярнуўся ў Вільню, у 1940-м зноў арыштаваны бальшавікамі. У акупацыі працаваў лекарам і зьехаў у Польшчу ў 1945-м. Далучыўся да дзейнасьці Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства ў Беластоку хутка па яго стварэньні.
Пахаваны на каталіцкіх могілках у Крынках у Сакольскім павеце ля адной з галоўных алеяў.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Сусьветны Дзень барацьбы з аляргіяй.
* * *
НАРАДЗІЛІСЯ
1621 — Жан дэ Ляфантэн, францускі паэт, байкапісец.
1838 — Фэрдынанд Цэпэлін, нямецкі канструктар дырыжабляў. Арганізатар вытворчасьці (ад 1900) і сэрыйнага выпуску дырыжабляў цьвёрдай канструкцыі.
1839 — Джон Ракфэлер, амэрыканскі прамысловец, які заснаваў нафтавую кампанію «Стандард ойл», самы багаты чалавек усіх часоў — у пераліку на сёньняшні курс багацьце Ракфэлера ацэньваецца больш як у $300 мільярдаў.
1861 — Марыя Магдалена Радзівіл (Завіша), арыстакратка, дзяячка нацыянальна-вызвольнага руху пачатку ХХ ст., мецэнатка. На яе грошы яшчэ да 1917 г. былі адкрытыя сотні беларускіх школ, выдваліся беларускія пэрыядычныя выданьні і кнігі. Стаяла ля вытокаў стварэньня ў Санкт-Пецярбургу першага беларускага выдавецтва «Загляне сонца і ў наша ваконца», фінансавала выданьне газэтаў «Нашай Нівы» і «Biełarus». Горача падтрымала абвешчаньне БНР, фінансава дапамагала палітыкам.
1894 — Пётар Капіца, расейскі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі.
1912 — Гаўрыла Верасаў, шахматыст, міжнародны майстар. Шасьціразовы чэмпіён Беларусі. Удзельнік трох чэмпіянатаў СССР. Шахматны тэарэтык, аўтар сыстэмы, што атрымала назву «Дэбют Верасава».
1929 — Канстанцін Ціхановіч, мастак-графік, мастацкі рэдактар часопіса «Беларусь» (1963–84). Ілюстраваў творы беларускіх і замежных аўтараў у беларускім пэрыядычным друку. Аўтар мэмарыяльных мэдалёў, значкоў, эксьлібрысаў, дыяфільма «Францыск Скарына» (1994) ды інш.
1932 — Марыя Карпенка, пісьменьніца, журналістка і грамадзкая дзяячка. Заслужаны работнік культуры Беларусі. Сябра Камітэту савецкіх жанчын СССР (1972–91), сакратар Саюзу журналістаў Беларусі (1972–89), першая намесьніца старшыні Беларускага Камітэта Міру.
1949 — Уладзіслаў Завальнюк, рэлігійны і культурны дзяяч, рыма-каталіцкі сьвятар, тэоляг, шматгадовы пробашч касьцёлу сьвятых Сымона і Алены ў Менску.
1972 — Вольга Караткевіч, літаратарка, журналістка і навуковая дзяячка. Каардынатарка аддзяленьня журналістыкі ў «Беларускім Калегіюме». Пісала вершы і прозу на беларускай мове, перакладала з польскай і англійскай. Працавала на «Радыё 101,2», у Беларускай рэдакцыі Польскага Радыё, газэце «Наша Ніва», на «Радыё Свабода» (1996—2009).
1974 — Дыяна Арбеніна (Кулачэнка), расейская сьпявачка, паэтэса, музыка родам з Валожыну. Вакалістка расейскага рок-гурту «Ночные Снайперы». Асудзіла ўварваньне Расеі ва Ўкраіну, неаднойчы выказвалася супраць вайны, з-за чаго ў розных гарадох Расеі былі скасаваныя канцэрты пасьля даносаў. У красавіку 2022 г. выйшла антываенная песьня «Не маўчы», прэм’ера якой адбылася ў Чалябінску.
ПАМЕРЛІ
1863 — Адам Пуслоўскі, студэнт, удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–64 гг., ахвяра расправы расейскіх калянізатараў.
1889 — Фларыян Міладоўскі, кампазытар, піяніст і пэдагог. Навучаўся ў Менску, Вільні, Бэрліне і Вене. Працаваў у Чырвоным Двары пад Коўнам, у Вільні, Менску, Страсбуры, Мэцы і Нансі. На радзіму не вярнуўся з прычыны стану здароўя. Памёр у Бардо.
1932 — Аляксандар Грын (Грынеўскі), расейскі пісьменьнік беларускага паходжаньня, сын удзельніка паўстаньня 1863–64 гг. Пісаў раманы, аповесьці, апавяданьні, нарысы і вершы у стылі нэарамантызму і сымбалізму. Пісьменьнікамі-бальшавікамі прызнаны ідэалагічным ворагам.
1980 — Францішак Пяткевіч, лекар і беларускі нацыянальны дзяяч. Ужо ў падлеткавым веку друкаваўся ў віленскім каталіцкім тыднёвіку «Biełarus». Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюзу падчас вучобы ў Віленскім унівэрсытэце на лекара. У 1923-м зьехаў у Прагу ад перасьледу польскіх уладаў, потым пераехаў у Менск вучыцца ў БДУ, але быў рэпрэсаваны і трапіў на Салаўкі. З ГУЛАГу зьбег і вярнуўся ў Вільню, у 1940-м зноў арыштаваны бальшавікамі. У акупацыі працаваў лекарам і зьехаў у Польшчу ў 1945-м. Далучыўся да дзейнасьці Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства ў Беластоку хутка па яго стварэньні.
Пахаваны на каталіцкіх могілках у Крынках у Сакольскім павеце ля адной з галоўных алеяў.
#гісторыя #каляндар #ліпень
Forwarded from Праект «Рокаш»
З манаграфіі Андрэя Котлярчука "Шведы ў гісторыі і культуры беларусаў":
з XVIII ст. як Карлава даліна
"8 ліпеня празь Віленскаю браму на кані ўрачыста ўехаў [у Магілёў—заўв. Рокаш] Карл XII.
9 ліпеня магістрат зладзіў на чэсьць Карла баль. Зьвесткі пра гэта захаваліся толькі ў швэдзкіх крыніцах, тым часам як хроніка Магілёва маўчыць, бо пасьля Вялікай Паўночнай вайны каралём Рэчы Паспалітай
стаўся прарасейскі Аўгуст II, вораг Карла XII. Згодна з успамінамі швэдзкага вайскоўца Андрэаса Вэстэрмана (Andreas Westerman) «9ліпеня
бургамістар і сябры магістрату сустракалі яго Каралеўскую Вялікасьць. Паводле свайго звычаюяны паднесьліхлеб і соль. Потым Kaралю (як гаспадару места) уручылі на чырвоным ручніку ключы ад
места» [Westerman 284], Швэды «сталі табарам з правага боку адместа, пакінуўшы ў самім месьце варту, колькі аддзелаў і генэралаў»
[Posse: 315], Местам швэдзкага лягеру сталася Буйніцкае поле, вядомаез XVIII ст. як Карлава даліна
".Forwarded from Толькі пра мову
85 гадоў таму, 29 ліпеня 1939 году, пастановай 2-й сэсіі Вярхоўнага Савету БССР беларускую назву сталіцы памянялі зь Менску на Мінск. Без тлумачэньняў. Але відавочна, што гэта быў пераход зь беларускага імя гораду на расейскае. Разьбяромся ў іх паходжаньні.