تۆ لەوێوە هاتویت
لە مەملەكەتی مەرگەوە
بە لەشكرێك لە دەرد و درم و تاعونەوە
بۆ هەر پرسە و زەماوەندێك، دەمامكێكت لەسەرە
بۆ هەر بۆنەیەك
جەلجەلوتێكت ئەزبەرە
هۆ شۆڕەسواری شۆڕشی مردوان
پێم ناڵێی لە ژێر ئەو سەدەها دەمامكەوە
من چۆنچۆنی تۆ بناسمەوە؟
هێرشی خێوەکان - شێرزاد حەسەن
@hestbawer
لە مەملەكەتی مەرگەوە
بە لەشكرێك لە دەرد و درم و تاعونەوە
بۆ هەر پرسە و زەماوەندێك، دەمامكێكت لەسەرە
بۆ هەر بۆنەیەك
جەلجەلوتێكت ئەزبەرە
هۆ شۆڕەسواری شۆڕشی مردوان
پێم ناڵێی لە ژێر ئەو سەدەها دەمامكەوە
من چۆنچۆنی تۆ بناسمەوە؟
هێرشی خێوەکان - شێرزاد حەسەن
@hestbawer
❤10
بەداخەوە دو ڕۆژ پێش، سورەیا عەلی، هاوسەری مامۆستا لەتیف هەڵمەت کۆچی دواییان کردوە.
خاتو سورەیا نزیکەی ۱۶ ساڵ توشی نەخۆشی بون و لەو ماوەیەدا خودی مامۆستا لەتیف چاوەدێر و خزمەتکاریان بون.
بەداخەوە بەپێی هەواڵ و وێنەکان کۆمەڵگای ئەدەبی کوردی لە باشور، بەشدارییەکی ئەوتۆیان لەم پرسەیەدا نەبوە و یەکێک لە کۆڵەکەکانی شێعری هاوچەرخی کوردی، بە تەنیاییەکی پرتوکێنەرەوە ماڵاوییان لە هاوژینەکەیان کردوە.
@hestbawer
خاتو سورەیا نزیکەی ۱۶ ساڵ توشی نەخۆشی بون و لەو ماوەیەدا خودی مامۆستا لەتیف چاوەدێر و خزمەتکاریان بون.
بەداخەوە بەپێی هەواڵ و وێنەکان کۆمەڵگای ئەدەبی کوردی لە باشور، بەشدارییەکی ئەوتۆیان لەم پرسەیەدا نەبوە و یەکێک لە کۆڵەکەکانی شێعری هاوچەرخی کوردی، بە تەنیاییەکی پرتوکێنەرەوە ماڵاوییان لە هاوژینەکەیان کردوە.
@hestbawer
💔16🤷♂1😢1🌚1
دانا مەنوچێهری:
لە ئێستەوە
شەهامەتی عاشقی دەبارێنم
بەسەر پێدەشتی
ئەم پاییزە دێروەخت و نالەبارەوە
ئیتر ناترسم لە خەزان و عاقیبەتەکانی
مەگەر چاوم لە تۆ بێ و
پیاسە و
پاییز و
پاڵتاوێک و
منێکی بێخەبەر لە خۆ و وەرزی دڵدادەیی
عاشقبونیش درەنگان نازانێ
نازانێ
ئاشێکی گەڕۆک
ماندو
خوا گەورەترە لە ئاشەوانێکي زانايش
بە توون چێ
هەرچی لە تۆ ناچێ
کە درۆزنیی ئەم شاعیرە بەستراوە بەم شارەوە و نامزانی
نازانی
کە گەڵایەک دادەچڵەکێ
من رەنگم زەرد ئەگەڕێ
کە بایەکی ناوادە و بەرەو پاییز هەڵدەکات
من خۆم ناگرم بە زەوینەوە
کە بارانێک دەگری
هەر ئەوە نییە دەهری بم و هەڵێم
بەم دێڕە پاییزیانە قەسەم
تا کە چەترێ دەبینم
لەوانەیە تەڕ بم و بێ حورمەت
ئەم پاییزە درەنگانە
بەدەم چڕ وەرانی گەڵا و
بارانەوە
نە…
خۆم باش دەناسم
زەحمەتە عاشق نەبم
زەحمەتە گیاندەربردن
زەحمەتە … زەحمەت نەدۆڕان
مەگەر خوا خۆی…
ئەویش فریای نەما پێمەوە
@hestbawer
لە ئێستەوە
شەهامەتی عاشقی دەبارێنم
بەسەر پێدەشتی
ئەم پاییزە دێروەخت و نالەبارەوە
ئیتر ناترسم لە خەزان و عاقیبەتەکانی
مەگەر چاوم لە تۆ بێ و
پیاسە و
پاییز و
پاڵتاوێک و
منێکی بێخەبەر لە خۆ و وەرزی دڵدادەیی
عاشقبونیش درەنگان نازانێ
نازانێ
ئاشێکی گەڕۆک
ماندو
خوا گەورەترە لە ئاشەوانێکي زانايش
بە توون چێ
هەرچی لە تۆ ناچێ
کە درۆزنیی ئەم شاعیرە بەستراوە بەم شارەوە و نامزانی
نازانی
کە گەڵایەک دادەچڵەکێ
من رەنگم زەرد ئەگەڕێ
کە بایەکی ناوادە و بەرەو پاییز هەڵدەکات
من خۆم ناگرم بە زەوینەوە
کە بارانێک دەگری
هەر ئەوە نییە دەهری بم و هەڵێم
بەم دێڕە پاییزیانە قەسەم
تا کە چەترێ دەبینم
لەوانەیە تەڕ بم و بێ حورمەت
ئەم پاییزە درەنگانە
بەدەم چڕ وەرانی گەڵا و
بارانەوە
نە…
خۆم باش دەناسم
زەحمەتە عاشق نەبم
زەحمەتە گیاندەربردن
زەحمەتە … زەحمەت نەدۆڕان
مەگەر خوا خۆی…
ئەویش فریای نەما پێمەوە
@hestbawer
❤9🔥4👎1
چەپڵە
AudioTrim
چەپڵەکانمان
گێڕانەوەی حەماسەگەلێکی تەمگرتون
مزگێنی سەرکەوتنی شەڕێکی قورس دەدەن
یان
شاییانەی پاش سەرکەوتنێکی خوێناوین
ئەمە جۆرێکی بەهێز لە شادبونە کە لە هەڵپەڕینیشا
«هاڕەی پامان بێ
دەسور گوێیاغاجی»
@hestbawer
گێڕانەوەی حەماسەگەلێکی تەمگرتون
مزگێنی سەرکەوتنی شەڕێکی قورس دەدەن
یان
شاییانەی پاش سەرکەوتنێکی خوێناوین
ئەمە جۆرێکی بەهێز لە شادبونە کە لە هەڵپەڕینیشا
«هاڕەی پامان بێ
دەسور گوێیاغاجی»
@hestbawer
❤🔥10❤1
❤9
Sirwan Razayi "Bawer"
هەر لە تاریکی شەوایە ڕێ درێ ئەهلی نیاز ڕازی دڵ ئیفشا بکەن، خەڵوەتگەهی خاسانە شەو "مەحوی" @hestbawer
ئاشکارە سەتری ئەحواڵی گونەهکارانە شەو
❤9
خەونم دیتوە دێیت
دێیت و
له دورەوە ئاماژە بە سەرم ئەکەی (توخواکەی)
ئاماژە بە کڵاوەکەم کە هێشتا لارە بە بۆنەتەوە
دێیت و شێعر ئەبەیت
لە شوێنێکی دورا دایئەنێی
باوەڕ
@hestbawer
دێیت و
له دورەوە ئاماژە بە سەرم ئەکەی (توخواکەی)
ئاماژە بە کڵاوەکەم کە هێشتا لارە بە بۆنەتەوە
دێیت و شێعر ئەبەیت
لە شوێنێکی دورا دایئەنێی
باوەڕ
@hestbawer
❤🔥6❤3✍2🤔2🥱2👎1
ئەرێ چەند هەتاو قەرزاری بەخۆت؟
چەند قاوەی سەگی؟
چەند شێعری تاڵ؟
چەند ترپەی دڵ؟
خۆزگە دەستێک لەو قەبرە ڕاتکێشێ!
مەگەر چەند ساڵە نەماوی؟
کە هیچ شێعرێک لەم شارە هەرات ناکا؟!
هەتاو خورشیدی
@hestbawer
چەند قاوەی سەگی؟
چەند شێعری تاڵ؟
چەند ترپەی دڵ؟
خۆزگە دەستێک لەو قەبرە ڕاتکێشێ!
مەگەر چەند ساڵە نەماوی؟
کە هیچ شێعرێک لەم شارە هەرات ناکا؟!
هەتاو خورشیدی
@hestbawer
❤9🥰2
شیوا ڕۆستەمی، کیژۆڵە کوردی تیکابی توانی لە شەشەمین فستیڤاڵی "زنگ پرواز" پلەی دوهەم بەدەست بهێنێ.
ئەم فستیڤاڵە لە بواری بێژەری و دیکلەمەدایە و بۆ شەشەمین ساڵە لە تیکابدا بەڕێوە دەچێت.
شیوا، کیژۆڵەیەکی ناسکخەیاڵی ۱۳ ساڵانی تیکابیە (بەڕەچەڵک خەڵکی گۆیژە/قۆجەی هەوشار)
و لە بواری بێژەریدا چالاکە
شیوا، سەرەڕای ئەوەی منداڵێکی دەیەی نەوەدە بەڵام زریقەوبریقە ئاستییە مەجازیەکان نەیانتوانیوە هەڵیخەڵەتێنن و هەر لەم تەمەنە خوارەدا هۆگری جیهانی قووڵ و بەپێچوپڵۆچی ئەدەبیات و خوێندن و خوێندنەوە بوە.
شیوا گیان هیوادارم بەردەوام بیت و ئەستێرەیەکی هەرە درەوشاوەی داهاتوی ئاسمانی وشە و دەنگی کوردی بیت.
لە کۆتاییشدا پێویستە دەستخۆشییەکی گەرموگوڕ لە مامۆستایان و بەڕێوەبەرانی فستیڤاڵەکە بکەم و ڕێز و سپاسی تایبەتیان ئاراستە بکەم.
هیوادارم تیکاب هەمو ساڵێک لەم چەشنە فستیڤاڵ و مێهرەجانانە لە هەمو بوارە فەرهەنگیەکاندا بە خۆوە ببینێ و هەوێن و هۆکاریک بن بۆ گەشە و پێشکەوتنی فەرهەنگیی شارەکەمان.
@hestbawer
ئەم فستیڤاڵە لە بواری بێژەری و دیکلەمەدایە و بۆ شەشەمین ساڵە لە تیکابدا بەڕێوە دەچێت.
شیوا، کیژۆڵەیەکی ناسکخەیاڵی ۱۳ ساڵانی تیکابیە (بەڕەچەڵک خەڵکی گۆیژە/قۆجەی هەوشار)
و لە بواری بێژەریدا چالاکە
شیوا، سەرەڕای ئەوەی منداڵێکی دەیەی نەوەدە بەڵام زریقەوبریقە ئاستییە مەجازیەکان نەیانتوانیوە هەڵیخەڵەتێنن و هەر لەم تەمەنە خوارەدا هۆگری جیهانی قووڵ و بەپێچوپڵۆچی ئەدەبیات و خوێندن و خوێندنەوە بوە.
شیوا گیان هیوادارم بەردەوام بیت و ئەستێرەیەکی هەرە درەوشاوەی داهاتوی ئاسمانی وشە و دەنگی کوردی بیت.
لە کۆتاییشدا پێویستە دەستخۆشییەکی گەرموگوڕ لە مامۆستایان و بەڕێوەبەرانی فستیڤاڵەکە بکەم و ڕێز و سپاسی تایبەتیان ئاراستە بکەم.
هیوادارم تیکاب هەمو ساڵێک لەم چەشنە فستیڤاڵ و مێهرەجانانە لە هەمو بوارە فەرهەنگیەکاندا بە خۆوە ببینێ و هەوێن و هۆکاریک بن بۆ گەشە و پێشکەوتنی فەرهەنگیی شارەکەمان.
@hestbawer
❤10🥰4🔥3
Forwarded from Adib _ Dldar
قولاو، چ سێدارەیەکی قووڵە شەهیدانی ڕێگەی نان!
تەریبی ژوورە شووشەییەکەتان، شەوتان شاد
ماسییە شەوبێدارەکان!
زەریا چ قەفەسێکی وشکە ماسی؛
کە چاوەڕوانیت، لە بیابانێکی میسردا، -بزر- داکا...
ماسیش، لەم شێعرا،
لە دووهەم کەسی تاک،
لە ڕەگی ملمەوە
نزیکترە؛
- میراتبەری کراسە پوولەکە پەمەییەکان! -
وێڕای تەڕییەکانی لەشت،
ئەگەر بۆ لێکۆڵینەوەیەکی شێتی دەروونی،
یان
یارمەتییەکی ناوبەتاڵی مرۆڤدۆستانەوە،
گەڕایەوە وشکاییەکانی باوان؛
تکایە ئاشنایی بسڕێنە زمانمەوە،
با بریتی بم لە داهێنان و نوێگەریش
-نەختێ-
ڕا مەگەیەنە هەواڵی مردنی چۆپیش
بە پەپووپاییزە ، تکایە؛
"با" بهێڵەوە بۆ ئاڵا...
گەنم- لە چەپی شێعرێکدا، نان بڕوێنە...
تەشبیهی قولاو نەبێ، گۆچانێک بە...
وچانێک بە...
یان "میم"ـێکی تۆخ و تامەزرۆ بە ماچەکانماندا،
"ماسی خانم"...
باوەڕ
@hestbawer
شیکاری ئەکادیمی و ڕەخنەی ئەدەبی-بوتیقایی
شێعری(( ماسی خانم)) لە نووسینی شاعیری ناسک خەیاڵ کاک باوەڕ
✍ئەدیب دڵدار
ئەلف) پێکهاتەی گشتی دەق
ئەم شیعرە لەسەر سنووری نێوان سوریالیزمی کوردی و زمانەوانی مۆدێرن دەور دەگێڕێ. پێکهاتەی وشەیی ناتەبا، تۆنی ڕاستەوخۆی ناونیشان و بازدانەکانی مانا، لە شێوازی "پۆست-سیمبۆلیزم" نزیکی دەکەنەوە؛ کە وێنەکە ڕۆڵێکی گەورەتر دەگێڕێت لە گەڵاڵەی لۆژیکی.
بێ) تەوەرەی وێناسازی و مێتافۆر(خوازە)
1) قولاو / سێدارە / شەهیدانی ڕێبازی نان
«قولاو» لە کەلتووری کوردیدا بارگەیەکی ڕەمزی هەیە: سێبەر، ڕۆحی هەڵواسراو، قورسایی لەمێژینە.
ئاوێتەبوونی “سێ ئەستێرەی قووڵی خەمگینی شەهیدانی ڕێگای نان” چینێکی کۆمەڵایەتی-سیاسی پێک دەهێنێ؛ ژیانی لەدەستچوو بۆ کەمترین ژیان.
شاعیر هەر لە سەرەتاوە جیهان دەخاتە ناو گێژاوێکی“ماتەمینی کۆمەڵایەتی”وە.
2) شووشەخانە /شەو بێدارەکان
ڕەشایی شووشە مەتافۆرێکە بۆ دەربەدەری و دابڕان و تێپەڕین بەناو ڕووناکیدا. خۆشی یانە شەوانەکە ئاماژەیە بۆ بەرخۆدان لە ناوەڕاستی خنکان.
3) زەریا / قەفەسێک لە ماسی
بوونی "ماسی وشک لە قەفەسدا" پارادۆکسێکی فرە چینە:
ماسی هێمای ژیان، جووڵانەوە، ئاوە
قەفەسەکە هێمای زیندانیکردن و وشکبوونەوەیە
لە بیاباندا چاندنی تۆو کۆنتراستێک(دژایەتێک) لەگەڵ بوونی “ماسی” پێک دێنێ؛ مۆدێلێک لە “ئاوارەبوونی ژیانی هاوچەرخ”.
4) کەسی دووەم بە تەنیا / خوێنهێنەری شێدار
شاعیر بەر "تۆ"یەک دەکەوێت کە بە ڕواڵەت هەم موخاتەبە و هەم بەرجەستەی ماسی/هۆشیارییەکە. پەیوەندی نێوان “من شاعیر” و “تۆ” لە جۆرێکی “ئۆرگانی ناوخۆیی”دایە: تۆ لە دەمارەکانی مندایت.
ج) چینە زمانەوانی و تەکنیکی شێوازەکان
1)سڕینەوەی ئاشنابوون (لەناوبردنی زمانی ڕۆژانە)
شاعیر بە ئاگادارییەوە پێکهاتە ڕستەسازییەکان دەشکێنێت بە جۆرێک کە:
هیچ مانایەکی یەکلاکەرەوە بەرهەم ناهێنرێت
زمان دەبێتە “مادەی خاوی هەست”
شتەکان لە “زمانناسیی پێش زمانەوانیی شیعری”دا دەردەکەون
تەنانەت لە بڕگەی کۆتاییدا شاعیر لە خوێنەر دەپرسێت:
“ئاشنابوون لە زمانەکەمدا بسڕەوە...”
ئەم داواکارییە مێتافۆریکییە لە ڕاستیدا جۆرێکە لە “مێتا-شیعر”:
شاعیر ناڕەزایەتی بەرامبەر بە ئامرازەکەی خۆی دەردەبڕێت.
2) یاری فەرمی بە فۆنێم
بە تایبەت پیتی “م” کە دەڵێت “میمێکی تیژ و تاڵ لەسەر ڕوومەتمان.”
“میم” فۆنێمێکی نەرمە، بەڵام شاعیر وای لێدەکات کە “تاڵ و تیژ” دەربکەوێت
. ئەم پێچەوانەکردنەوە هەمان تەکنیکە لەگەڵ “ئیرۆنی فۆنێمیک”.
د) چینە مانادارەکان و مۆتیڤە ناوەندییەکان
1) نان / گەنم / میرات / شوان
ئەمانە تەوەرەکانی بژێوی ژیان و مانەوە و نەریتن.
شاعیر جیهانی هاوچەرخ وەک "نان، مردن، میرات، خاک و با" وێنا دەکات کە خەریکی ململانێیەکی بێکۆتایە.
2) با و ئاڵا
با = جوڵە، ژیان، ئازادی
ئاڵا = ناسنامە
داواکاری "با بۆ ئاڵا بگەڕێنێتەوە دواوە" جۆرێکە لە بانگەواز بۆ زیندووکردنەوەی کۆمەڵگا.
3) پەپوو پاییزە
پاییز= پەپوو
پەپوو پاییزە = ئاماژەیەک بۆ شاردنەوەی مردن لە سێبەری کاتدا
شاعیر داوای لێبوردن دەکات کە مردنی شوان - هێمای نەریت - "لە ژێر پەپووکانی پایزدا" نەنێژرێت.
هـ) شیکاری شیعریی(بوتیقاییPoetique)
ئەم شیعرە بە سێ تەوەرەی شێعری پێناسە دەکرێت:
1) شیعری پچڕان
شیعرەکە پارچە پارچە بووە؛ بەڵام ئەم شکاندنە جۆرێکە لە مانا.
خوێنەر ناچارە “پردی مانا” لە نێوان پارچەکاندا پێک بهێنێ.
2) ماتریالیزمی شیعری
وشەکان ئۆبژەن:
نان، ماسی، قەفەس، تۆو، با، ئاڵا،گەنم...
ئەم شتانە وەک پەیکەر لە بۆشاییدا ڕێکدەخرێن و مانا دەبەخشن
3) گێڕانەوەی ژیانی بریندار
شیعرەکە گێڕانەوە نییە، بەڵکوو دەمارێکی “ئەزموونی بەکۆمەڵی زامداری”ی هەیە. دڕندەیی کۆمەڵایەتی، هەژاری، ئاوارەیی و هەوڵدان بۆ دووبارە زیندووکردنەوەی زمان، ئەستوندەکانی دەقەکەن
و) جێگای شیعر لە نەریتی کوردی و مۆدێرن
ئەم شیعرە لە بەرهەمەکانی:
شیرکۆ بیکس (لە ڕووی تەقینەوەی وێنەکە)
تەریبی ژوورە شووشەییەکەتان، شەوتان شاد
ماسییە شەوبێدارەکان!
زەریا چ قەفەسێکی وشکە ماسی؛
کە چاوەڕوانیت، لە بیابانێکی میسردا، -بزر- داکا...
ماسیش، لەم شێعرا،
لە دووهەم کەسی تاک،
لە ڕەگی ملمەوە
نزیکترە؛
- میراتبەری کراسە پوولەکە پەمەییەکان! -
وێڕای تەڕییەکانی لەشت،
ئەگەر بۆ لێکۆڵینەوەیەکی شێتی دەروونی،
یان
یارمەتییەکی ناوبەتاڵی مرۆڤدۆستانەوە،
گەڕایەوە وشکاییەکانی باوان؛
تکایە ئاشنایی بسڕێنە زمانمەوە،
با بریتی بم لە داهێنان و نوێگەریش
-نەختێ-
ڕا مەگەیەنە هەواڵی مردنی چۆپیش
بە پەپووپاییزە ، تکایە؛
"با" بهێڵەوە بۆ ئاڵا...
گەنم- لە چەپی شێعرێکدا، نان بڕوێنە...
تەشبیهی قولاو نەبێ، گۆچانێک بە...
وچانێک بە...
یان "میم"ـێکی تۆخ و تامەزرۆ بە ماچەکانماندا،
"ماسی خانم"...
باوەڕ
@hestbawer
شیکاری ئەکادیمی و ڕەخنەی ئەدەبی-بوتیقایی
شێعری(( ماسی خانم)) لە نووسینی شاعیری ناسک خەیاڵ کاک باوەڕ
✍ئەدیب دڵدار
ئەلف) پێکهاتەی گشتی دەق
ئەم شیعرە لەسەر سنووری نێوان سوریالیزمی کوردی و زمانەوانی مۆدێرن دەور دەگێڕێ. پێکهاتەی وشەیی ناتەبا، تۆنی ڕاستەوخۆی ناونیشان و بازدانەکانی مانا، لە شێوازی "پۆست-سیمبۆلیزم" نزیکی دەکەنەوە؛ کە وێنەکە ڕۆڵێکی گەورەتر دەگێڕێت لە گەڵاڵەی لۆژیکی.
بێ) تەوەرەی وێناسازی و مێتافۆر(خوازە)
1) قولاو / سێدارە / شەهیدانی ڕێبازی نان
«قولاو» لە کەلتووری کوردیدا بارگەیەکی ڕەمزی هەیە: سێبەر، ڕۆحی هەڵواسراو، قورسایی لەمێژینە.
ئاوێتەبوونی “سێ ئەستێرەی قووڵی خەمگینی شەهیدانی ڕێگای نان” چینێکی کۆمەڵایەتی-سیاسی پێک دەهێنێ؛ ژیانی لەدەستچوو بۆ کەمترین ژیان.
شاعیر هەر لە سەرەتاوە جیهان دەخاتە ناو گێژاوێکی“ماتەمینی کۆمەڵایەتی”وە.
2) شووشەخانە /شەو بێدارەکان
ڕەشایی شووشە مەتافۆرێکە بۆ دەربەدەری و دابڕان و تێپەڕین بەناو ڕووناکیدا. خۆشی یانە شەوانەکە ئاماژەیە بۆ بەرخۆدان لە ناوەڕاستی خنکان.
3) زەریا / قەفەسێک لە ماسی
بوونی "ماسی وشک لە قەفەسدا" پارادۆکسێکی فرە چینە:
ماسی هێمای ژیان، جووڵانەوە، ئاوە
قەفەسەکە هێمای زیندانیکردن و وشکبوونەوەیە
لە بیاباندا چاندنی تۆو کۆنتراستێک(دژایەتێک) لەگەڵ بوونی “ماسی” پێک دێنێ؛ مۆدێلێک لە “ئاوارەبوونی ژیانی هاوچەرخ”.
4) کەسی دووەم بە تەنیا / خوێنهێنەری شێدار
شاعیر بەر "تۆ"یەک دەکەوێت کە بە ڕواڵەت هەم موخاتەبە و هەم بەرجەستەی ماسی/هۆشیارییەکە. پەیوەندی نێوان “من شاعیر” و “تۆ” لە جۆرێکی “ئۆرگانی ناوخۆیی”دایە: تۆ لە دەمارەکانی مندایت.
ج) چینە زمانەوانی و تەکنیکی شێوازەکان
1)سڕینەوەی ئاشنابوون (لەناوبردنی زمانی ڕۆژانە)
شاعیر بە ئاگادارییەوە پێکهاتە ڕستەسازییەکان دەشکێنێت بە جۆرێک کە:
هیچ مانایەکی یەکلاکەرەوە بەرهەم ناهێنرێت
زمان دەبێتە “مادەی خاوی هەست”
شتەکان لە “زمانناسیی پێش زمانەوانیی شیعری”دا دەردەکەون
تەنانەت لە بڕگەی کۆتاییدا شاعیر لە خوێنەر دەپرسێت:
“ئاشنابوون لە زمانەکەمدا بسڕەوە...”
ئەم داواکارییە مێتافۆریکییە لە ڕاستیدا جۆرێکە لە “مێتا-شیعر”:
شاعیر ناڕەزایەتی بەرامبەر بە ئامرازەکەی خۆی دەردەبڕێت.
2) یاری فەرمی بە فۆنێم
بە تایبەت پیتی “م” کە دەڵێت “میمێکی تیژ و تاڵ لەسەر ڕوومەتمان.”
“میم” فۆنێمێکی نەرمە، بەڵام شاعیر وای لێدەکات کە “تاڵ و تیژ” دەربکەوێت
. ئەم پێچەوانەکردنەوە هەمان تەکنیکە لەگەڵ “ئیرۆنی فۆنێمیک”.
د) چینە مانادارەکان و مۆتیڤە ناوەندییەکان
1) نان / گەنم / میرات / شوان
ئەمانە تەوەرەکانی بژێوی ژیان و مانەوە و نەریتن.
شاعیر جیهانی هاوچەرخ وەک "نان، مردن، میرات، خاک و با" وێنا دەکات کە خەریکی ململانێیەکی بێکۆتایە.
2) با و ئاڵا
با = جوڵە، ژیان، ئازادی
ئاڵا = ناسنامە
داواکاری "با بۆ ئاڵا بگەڕێنێتەوە دواوە" جۆرێکە لە بانگەواز بۆ زیندووکردنەوەی کۆمەڵگا.
3) پەپوو پاییزە
پاییز= پەپوو
پەپوو پاییزە = ئاماژەیەک بۆ شاردنەوەی مردن لە سێبەری کاتدا
شاعیر داوای لێبوردن دەکات کە مردنی شوان - هێمای نەریت - "لە ژێر پەپووکانی پایزدا" نەنێژرێت.
هـ) شیکاری شیعریی(بوتیقاییPoetique)
ئەم شیعرە بە سێ تەوەرەی شێعری پێناسە دەکرێت:
1) شیعری پچڕان
شیعرەکە پارچە پارچە بووە؛ بەڵام ئەم شکاندنە جۆرێکە لە مانا.
خوێنەر ناچارە “پردی مانا” لە نێوان پارچەکاندا پێک بهێنێ.
2) ماتریالیزمی شیعری
وشەکان ئۆبژەن:
نان، ماسی، قەفەس، تۆو، با، ئاڵا،گەنم...
ئەم شتانە وەک پەیکەر لە بۆشاییدا ڕێکدەخرێن و مانا دەبەخشن
3) گێڕانەوەی ژیانی بریندار
شیعرەکە گێڕانەوە نییە، بەڵکوو دەمارێکی “ئەزموونی بەکۆمەڵی زامداری”ی هەیە. دڕندەیی کۆمەڵایەتی، هەژاری، ئاوارەیی و هەوڵدان بۆ دووبارە زیندووکردنەوەی زمان، ئەستوندەکانی دەقەکەن
و) جێگای شیعر لە نەریتی کوردی و مۆدێرن
ئەم شیعرە لە بەرهەمەکانی:
شیرکۆ بیکس (لە ڕووی تەقینەوەی وێنەکە)
❤2😍2👍1
Forwarded from Adib _ Dldar
عەبدوڵڵا پەشێو (لە ڕووی تەوەری سیاسی نەرمەوە)
و شێعری پۆست مۆدێڕنی فارسی (بیژەن ئیلاهی، دواتر سپێهری)
بەڵام ڕێبازە زمانەوانییەکەی زۆر تاکەکەسی و بە جۆرێک لە “نومینیمالیزمی شکاو” دادەنرێت.
3)ئاکامی ڕەخنە
سەرەڕای پچڕانی ڕستەسازی و نابەردەوامیی مانا، ئەم شیعرە “ناوەکی ناوەندی”ی هەیە:
هەوڵێک بۆ بنیاتنانەوەی جیهان بە زمانێک کە لە لێواری داڕماندایە.
شاعیر لە ڕێگەی پارادۆکسی بینراو، وشکی و شێداری، مردن و نان، قەفەس و ماسی، گێڕانەوەی "ژیان لەسەر سنووری ئەگەرەکان" بنیات دەنێت.
و شێعری پۆست مۆدێڕنی فارسی (بیژەن ئیلاهی، دواتر سپێهری)
بەڵام ڕێبازە زمانەوانییەکەی زۆر تاکەکەسی و بە جۆرێک لە “نومینیمالیزمی شکاو” دادەنرێت.
3)ئاکامی ڕەخنە
سەرەڕای پچڕانی ڕستەسازی و نابەردەوامیی مانا، ئەم شیعرە “ناوەکی ناوەندی”ی هەیە:
هەوڵێک بۆ بنیاتنانەوەی جیهان بە زمانێک کە لە لێواری داڕماندایە.
شاعیر لە ڕێگەی پارادۆکسی بینراو، وشکی و شێداری، مردن و نان، قەفەس و ماسی، گێڕانەوەی "ژیان لەسەر سنووری ئەگەرەکان" بنیات دەنێت.
❤4🤩1
👆👆👆 دلۆڤانی و پێداچونەوەی زانستیی مامۆستای بەڕێز "ئەدیب دڵدار" بە شێعرێکی مندا🙏🌾
❤4🔥2
بسکت بکە ڕەنگێک
وەنەوز بمباتەوە
خۆڵەمێشیم با بیبات
فەرامۆش بم"ئاخر سەفەرەن"
فەرامۆش بم "سەختی زەوین و دوری ئاسمان"
فەرامۆش بم "در آستانەی فصلی سرد"
کە پاییز
هاکای دارەکانە و
نزیکە بوەرێت بە شانی چەپما
وا
حەسانەوەی سەرێکی پڕسەودا بوە زوتر
باوەڕ
@hestbawer
وەنەوز بمباتەوە
خۆڵەمێشیم با بیبات
فەرامۆش بم"ئاخر سەفەرەن"
فەرامۆش بم "سەختی زەوین و دوری ئاسمان"
فەرامۆش بم "در آستانەی فصلی سرد"
کە پاییز
هاکای دارەکانە و
نزیکە بوەرێت بە شانی چەپما
وا
حەسانەوەی سەرێکی پڕسەودا بوە زوتر
باوەڕ
@hestbawer
❤11✍1👎1